# ၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း

၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း| ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ၏ ဖြစ်ရပ်အစိတ်အပိုင်း |
| ရေလက်ကြားကို ဝေဟင်မှ လှမ်းမြင်ရပုံ |
| နေ့ရက် | ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (၂၀၂၆-၀၂-၂၈) – လက်ရှိ |
| တည်နေရာ | ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား |
| အကြောင်းရင်း | အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုနှင့် အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှု။ |
| ပါဝင်သူများ | အီရန်နိုင်ငံ, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု, အစ္စရေးနိုင်ငံ, သင်္ဘောလိုင်း ကုမ္ပဏီများ |
| ရလဒ် | ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ဈေးနှုန်းများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်လာခြင်း |
| ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ |
| သင်္ဘောသား ၈ ဦး သေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော ၄ စင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ One port worker killed in Bahrain ဘရိန်းနိုင်ငံတွင် ဆိပ်ကမ်းလုပ်သားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
 ဘရိန်းနိုင်ငံတွင် ဆိပ်ကမ်းလုပ်သား နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ |

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ကုန်သွယ်မှုအတွက် အဓိကကျသော ရေကြောင်းဗျူဟာမြောက်နေရာဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်များနှင့် ဆက်တိုက်ကြုံတွေ့နေရသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ ပူးပေါင်း၍ အီရန်နိုင်ငံအပေါ် စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီ (Ali Khamenei) သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်သည် အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ၊ အစ္စရေးပိုင်နက်များနှင့် အခြားသော ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများအပေါ် ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းများဖြင့် လက်တုံ့ပြန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အပြင်၊ အီရန်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ကလည်း ရေလက်ကြားအတွင်း သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ကြောင်း သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သဖြင့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ ထိရောက်စွာ ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။

ထိုသတိပေးချက်များနှင့် သင်္ဘောများအပေါ် နောက်ဆက်တွဲ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရေကြောင်းဖြတ်သန်းမှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘော သွားလာမှုသည် ကနဦးတွင် ၇၀% ခန့်အထိ ကျဆင်းသွားကာ ဘေးအန္တရာယ်ကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် သင်္ဘောအစင်းရေ ၁၅၀ ကျော်မှာ ရေလက်ကြားအပြင်ဘက်တွင် ကျောက်ချရပ်နားခဲ့ရသည်။ မကြာမီအချိန်အတွင်းမှာပင် ရေကြောင်းသွားလာမှုသည် သုညအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပြတ်တောက်မှုသည် ကမ္ဘာ့နေ့စဉ် ရေနံထောက်ပံ့မှု၏ ၂၀% ခန့်နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) အမြောက်အမြားအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သဖြင့် အဓိက သင်္ဘောလိုင်းကြီးများက ထိုဒေသအတွင်း လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ကြသည်။ ရေရှည်ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ဘရန့် (Brent) ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် လေးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ အထက်သို့ ကျော်လွန်သွားကာ အမြင့်ဆုံးအနေဖြင့် ၁၂၆ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကို ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ရေနံအကျပ်အတည်းနောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံးသော စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မှုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။

အကျပ်အတည်းကြောင့် ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသည့် အခြားသောကုန်စည်ဈေးကွက်များတွင် အလူမီနီယံ၊ မြေဩဇာနှင့် ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့တို့ ပါဝင်သည်။

ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံက လေဘနွန်နိုင်ငံရှိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလအတွင်း ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား မှတစ်ဆင့် ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာမှုကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ယင်းကဲ့သို့ တိုးတက်မှုများ ရှိနေသော်လည်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဆိုက်ကပ်မည့် သို့မဟုတ် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများမှ ထွက်ခွာမည့် သင်္ဘောများကို အမေရိကန်က ဆက်လက်ပိတ်ဆို့ထားဆဲဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ထရန့်က နောက်ပိုင်းတွင် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ ထိုသို့ ဆက်လက်ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးမည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ သင်္ဘောများ ရေလက်ကြားမှ ပြန်လှည့်သွားကြသည့် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင်မူ အမေရိကန်က ရေတပ်ပိတ်ဆို့ထားမှုကို ရုပ်သိမ်းရန် ငြင်းဆန်ခြင်းကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို တစ်ကျော့ပြန် ပိတ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အီရန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ ကုန်သည်သင်္ဘောများကို လုံခြုံရေးအရ လိုက်ပါစောင့်ရှောက်ပေးမည့် အမေရိကန်ရေတပ်၏ စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်သော "Operation Project Freedom" ကို စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြင်းထန်စွာ ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ခံနေရပြီး ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောအများအပြား ကြန့်ကြာမှုများဖြစ်ပေါ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ထိုလမ်းကြောင်းမှ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ခြင်း မရှိတော့သည့် အခြေအနေတွင် ယခုကဲ့သို့ ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ရာရောက်လိမ့်မည်ဟု အီရန်စစ်တပ်က သတိပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရရှိနိုင်ရေးအတွက် "ကြီးမားသော တိုးတက်မှု" ရှိလာခြင်းကြောင့် "Project Freedom" စစ်ဆင်ရေးကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင်၊ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ရပ်တန့်သွားခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်သော စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ရာမှ အမေရိကန်တို့က အီရန်ပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်စစ်ဌာနချုပ်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကို ပိတ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် မည်သည့်သင်္ဘောကိုမဆို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။

## နောက်ခံ

၂၀၂၄ ခုနှစ် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ LNG သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကို ပြသထားသော ပုံ
ရေလက်ကြားသည် ၎င်း၏ အကျဉ်းဆုံးနေရာတွင် မိုင် ၂၁ (၃၄ ကီလိုမီတာ) အကျယ်ရှိပြီး အီရန်နှင့် အိုမန်နိုင်ငံအကြား ပင်လယ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ ၎င်း၏ တစ်ဖက်သတ် ပင်လယ်လမ်းကြောင်း နှစ်ခုသည် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည်ပေါင်း ၂၀ သန်းခန့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို လွယ်ကူချောမွေ့စေပြီး အဓိကအားဖြင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ ၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု ၊ အီရတ် နှင့် ကာတာ ကဲ့သို့သော ထုတ်လုပ်သူများထံမှ ကမ္ဘာ့ရေနံကုန်သွယ်မှု၏ ၂၀% ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ထိုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစိမ်းနှင့် အငွေ့ရည်ပို့ဆောင်မှု ၈၄% သည် အာရှဈေးကွက်များသို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။ ဥရောပသည် ၎င်း၏ LNG ၏ ၁၂% မှ ၁၄% ကို ကာတာနိုင်ငံမှ ထိုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရရှိသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်မတိုင်မီတွင် အီရန်၊ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့အကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ဂျီနီဗာမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ မအောင်မြင်ခြင်း နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ယခင် ၁၂ ရက်ကြာ လေကြောင်းပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

အီရန်သည် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အလားအလာကို အချက်ပြခဲ့ပြီး၊ ထိုအထဲတွင် လအစောပိုင်းတွင် ယာယီတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိတ်ပစ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှ ၂၀ ရက်အတွင်း အီရန်သည် ၎င်း၏ ရေနံတင်ပို့မှုကို ပုံမှန်နှုန်းထား သုံးဆတိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး အနှောင့်အယှက်များဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ရေနံသိုလှောင်မှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည်လည်း အလားတူလုပ်ဆောင်မှုများကို ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

တိုက်ခိုက်မှုများမတိုင်မီရက်များတွင် ရေလက်ကြားအတွက် စစ်ပွဲအန္တရာယ်ရှိသော သင်္ဘောအာမခံပရီမီယံများသည် တစ်ကြိမ်လျှင် သင်္ဘောအာမခံတန်ဖိုး၏ ၀.၁၂၅% မှ ၀.၂% မှ ၀.၄% အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အလွန်ကြီးမားသော ရေနံတင်သင်္ဘောများအတွက် ၎င်းသည် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်းခွဲ တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။

## တင်းမာမှုမြင့်တက်ခြင်း

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် Operation Epic Fury အောက်တွင် အီရန်အပေါ် ညှိနှိုင်းထားသော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို စတင်ခဲ့ပြီး စစ်ဘက်အဆောက်အအုံများ၊ နျူကလီးယားနေရာများနှင့် ခေါင်းဆောင်များကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီ သေဆုံးခဲ့သည်။ အီရန်သည် ယူအေအီး၊ ကာတာ နှင့် ဘာရိန်း အပါအဝင် ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အစ္စရေးမြို့များနှင့် အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများကို ဒုံးကျည်များဖြင့် တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ပဋိပက္ခသည် လက်ဘနွန်သို့ ကျယ်ပြန့်သွားပြီး အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရော့ကက်များ ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အစ္စရေး၏ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် အီရန်က အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးသံအမတ်များကို နှင်ထုတ်သော နိုင်ငံများသို့ လုံခြုံရေးလမ်းကြောင်းများ ပိုမိုယူဆောင်လာမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

မတ်လ ၉ ရက်နေ့အထိ၊ ရေလက်ကြားအတွက် သင်္ဘောအာမခံနှုန်းထားများသည် ယခင်အပတ်ထက် လေးဆမှ ခြောက်ဆအထိ မြင့်တက်လာကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ပြီး အမေရိကန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖက်မှုအန္တရာယ်အာမခံဥပဒေအရ အာမခံကုမ္ပဏီများကို ကူညီရန် စတင်ခဲ့သည်။

## ရေလက်ကြားပိတ်ခြင်း

### အချိန်ဇယား

တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း IRGC သည် VHF ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် ရေလက်ကြားရှိ သင်္ဘောများထံ သတိပေးချက်များ ပေးပို့ခဲ့ပြီး မည်သည့်သင်္ဘောကိုမျှ ဖြတ်သန်းခွင့်မပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အီရန်သည် တရားဝင်ပိတ်ဆို့မှု မကြေညာထားသောကြောင့် ပိတ်သိမ်းမှုသည် တရားဝင်စည်းနှောင်မှု မရှိသော်လည်း၊ ဘေးကင်းရေးကို အာမမခံနိုင်ကြောင်း စစ်ဘက်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့ပြီး သင်္ဘောအများအပြားသည် ဆိပ်ကမ်းတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည် သို့မဟုတ် နောက်ပြန်ဆုတ်ခဲ့ကြသည်။ ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိတ်သိမ်းခဲ့ရပြီး သင်္ဘောခြေရာခံဒေတာများအရ ယာဉ်အသွားအလာ ၇၀% လျော့ကျသွားကြောင်း ပထမဆုံးပြသခဲ့သည်။

မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၊ ခါဆက် မြောက်ဘက်ရှိ *Skylight* ရေနံတင်သင်္ဘောသည် ဒုံးကျည်တစ်စင်းဖြင့် ထိမှန်ခံခဲ့ရပြီး အိန္ဒိယသင်္ဘောသားနှစ်ဦး သေဆုံးပြီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကျန်သင်္ဘောသား ၂၀ ဦးကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ အီရန်၏ အရိပ်သင်္ဘောအုပ်စု နှင့် ဆက်စပ်မှုဖြင့် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာနက ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့သည်။ *MKD VYOM* သည် ဒရုန်းသင်္ဘော တစ်စင်း၏ ထိမှန်မှုကြောင့် မီးလောင်မှုနှင့် အင်ဂျင်ခန်းတွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယရေတပ်သားတစ်ဦး သေဆုံးပြီး ပနားမားအလံလွှင့်ထူထားသော MV *SAND* သင်္ဘောပေါ်ရှိ သင်္ဘောသား ၂၁ ဦးကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ *LCT Ayeh* သင်္ဘောပေါ်တွင် အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတစ်ဦး ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် IRGC မှ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက ထိုရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားကြောင်း တရားဝင်အတည်ပြုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောတိုင်းကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်အလံလွှင့်ထူထားသော *Stena Imperative သည်* ဘာရိန်းဆိပ်ကမ်းတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုတွင် ဆိပ်ကမ်းဝန်ထမ်းတစ်ဦး သေဆုံးပြီး အခြားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သော်လည်း သင်္ဘောအမှုထမ်းများမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခြင်း မရှိပေ။ အီရန်နှင့် ဆက်စပ်နေသော *Athe Nova* သည် Hormuz ရေလက်ကြားကို တရားမဝင်ဖြတ်ကျော်ရန် ကြိုးစားပြီးနောက် ဒရုန်းနှစ်စင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရကြောင်း IRGC နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော Tasnim သတင်းဌာန၏ အဆိုအရ သိရသည်။

မတ်လ ၂ ရက်နေ့ သန်းခေါင်ယံကျော်ပြီးချိန်တွင် ရေလက်ကြားရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုနည်းပါးခြင်း သို့မဟုတ် မရှိခြင်းကို ညွှန်ပြ သည့် အလိုအလျောက် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည့်စနစ် အချက်ပြမှုများကို မထုတ်လွှင့်ခဲ့ကြပါ။
မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အကာအကွယ်နှင့် လျော်ကြေးအာမခံကို ဖယ်ရှားလိုက်သောကြောင့် သင်္ဘောပိုင်ရှင်များအတွက် ရေလက်ကြားကို အသုံးပြုရန် စီးပွားရေးအန္တရာယ် အလွန်မြင့်မားခဲ့သည်။ ရေလက်ကြားကို အန္တရာယ်များသောဇုန်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားများအတွက် အပိုလုပ်ခနှင့် ငြင်းဆိုခွင့်ကို ရရှိစေခဲ့သည်။ ရေလက်ကြားသည် နည်းပညာအရ ပွင့်လင်းနေသော်လည်း ထိရောက်စွာ ပိတ်ထားသည်။

မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် IRGC မှ ၎င်းတို့သည် ရေလက်ကြားကို လုံးဝထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အနည်းဆုံး သင်္ဘော ရှစ်စင်း ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ မော်လ်တာအလံလွှင့်ထူထားသော *Safeen Prestige* သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ထိမှန်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားများကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ အစောပိုင်းက ၎င်း၏ AIS transponder ကို ပိတ်ထားသော *Pola* သင်္ဘောသည် ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းကာ UAE သို့ ၎င်း၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ညဉ့်နက်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ဒရုန်းတစ်စင်းကြောင့် ကြီးမားသောပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ Mubarak Al Kabeer ဆိပ်ကမ်း အနီးတွင် ကျောက်ချထားသော ရေနံတင်သင်္ဘော *Sonangol Namibe* ကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် ရေနံယိုဖိတ် မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် သင်္ဘောငယ်တစ်စင်း ထွက်ခွာသွားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ IRGC မှ အမေရိကန် ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် *Safeen Prestige ကို* ကူညီရန် စေလွှတ်ထားသော tugboat တစ်စင်းသည် ဒုံးကျည်နှစ်စင်း ထိမှန်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နစ်မြုပ်သွားခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသား သုံးဦး ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။ မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် IRGC သည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ တွင် ဒရုန်းတစ်စင်းဖြင့် ရေနံတင်သင်္ဘော *Prima ကို* ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး အမေရိကန် ရေနံတင်သင်္ဘော "Louise P" ကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ဒရုန်းတစ်စင်းဖြင့် ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းသည် အနီးအနားတွင် ရေပက်ဖျန်းမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ၃၆ ရေမိုင် (၆၇ ကီလိုမီတာ; ၄၁ မိုင်) အကွာတွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။ သည် အဘူဒါဘီ ကမ်းလွန်တွင် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပထမဆုံး သတင်းပို့ထားသော ရေကြောင်းမတော်တဆမှုဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် အမေရိကန်စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးသတင်းရင်းမြစ်များက အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ရေတပ်မိုင်းများ ထောင်ရန် စတင်နေပြီဟု သတင်းပို့ခဲ့သည်။ သတင်းများအပြီးတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်သည် ၎င်းတို့ထောင်ထားသော မိုင်းများကို ချက်ချင်းဖယ်ရှားရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး အမေရိကန်စစ်တပ်က အီရန် မိုင်းခွဲသမား ၁၆ ဦးကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သင်္ဘောများကို ကြီးမားသောတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသုံးစင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုင်းအလံလွှင့်ထူထားသော *Mayuree Naree* သင်္ဘောမှ သင်္ဘောသား ၂၀ ကို သင်္ဘောမီးလောင်ပြီးနောက် အိုမန်တော်ဝင်ရေတပ်မှ ကယ်တင်ခဲ့ပြီး အခြားသုံးဦးမှာ ပျောက်ဆုံးနေသည်။ အတည်မပြုနိုင်သော တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကိုလည်း IRGC မှ *Express Rome* တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် အီရတ်နိုင်ငံ၊ ဘာဆရာဆိပ်ကမ်း အနီးတွင် အီရန်ဒရုန်းလှေတစ်စင်းမှ ရေနံတင်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မီးရှို့ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အီရတ်ဆိပ်ကမ်းများအတွက် နိုင်ငံတော်ကုမ္ပဏီသည် သင်္ဘောနှစ်စင်းလုံးပေါ်ရှိ သင်္ဘောသား ၃၈ ဦးကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။

### ပိတ်ဆို့မှုအတွက် ခြွင်းချက်များ

မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အီရန်သည် တရုတ်သင်္ဘောများကို သာ ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုမည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ပဋိပက္ခပြင်းထန်လာပြီးနောက် အီရန်အပေါ် တရုတ်၏ ထောက်ခံမှုရပ်တည်ချက်ကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် အီရန်ရေနံ ၏ အကြီးဆုံးဝယ်ယူသူဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် Cetus Maritime Shanghai Ltd. မှ လည်ပတ်သော *Iron Maiden* ကုန်တင်သင်္ဘောသည် "တရုတ်ပိုင်ရှင်" ဟု အချက်ပြခြင်းဖြင့် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် LPG ရေနံတင်သင်္ဘော *Bogazici သည်* မွတ်စလင် ပိုင်နှင့် တူရကီ ပိုင် သင်္ဘောတစ်စင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်စွာ ဖြတ်သန်းသွားခဲ့သည်။ မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် လိုက်ဘေးရီးယားအလံလွှင့်ထူထားသော *Sino Ocean သည်* UAE ၏ Mina Saqr ဆိပ်ကမ်းမှ ၎င်း၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ကောက်ယူပြီးနောက် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် တရုတ်ပိုင်နှင့် လည်ပတ်သည့် အဆင့်အတန်းကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် IRGC သည် အီရန်သည် အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် ၎င်းတို့၏ အနောက်တိုင်းမဟာမိတ်များမှ သင်္ဘောများကိုသာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ၎င်းကို ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သည်။

### ကျော်လွှားခြင်းနှင့် လိုက်ပါပို့ဆောင်ခြင်း

ရေလက်ကြားရှိ အီရန်ဧရိယာကို တောင်ဘက်ရှိ အိုမန်နှင့် UAE တို့၏ နယ်မြေရေပိုင်နက်များ မှတစ်ဆင့် သီအိုရီအရ ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ရေလက်ကြားအပြင်ဘက်ရှိ အာရေဗျပင်လယ်ရှိ Duqm ၊ Salalah နှင့် Sohar ရေနက်ဆိပ်ကမ်းများသည် ရေနံတင်သင်္ဘောများအား choke point ကို ကျော်လွှားနိုင်စေပါသည်။ သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဒရုန်းများစွာသည် Duqm နှင့် Salalah တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး Duqm ရှိ လောင်စာဆီသိုလှောင်ကန် အနည်းဆုံး တစ်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။ Sohar သည် အာမခံကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ စစ်ပွဲအန္တရာယ်ဧရိယာအတွင်း ကျရောက်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောများအတွက် စင်းလုံးငှားခနှင့် အာမခံကုန်ကျစရိတ်များကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ လန်ဒန်အာမခံဈေးကွက်၏ ပူးတွဲစစ်ပွဲကော်မတီသည် အိုမန်တစ်ဝိုက်ရှိ ရေပြင်များကို အန္တရာယ်များသော ရေကြောင်းဧရိယာများစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သင်္ဘောကုမ္ပဏီအများစုသည် အာဖရိက၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး မှတစ်ဆင့် ပိုမိုရှည်လျားသော ရှောင်ကွင်းလမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ Maersk ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ Suez တူးမြောင်း ကို အသုံးပြုမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

ရေတိုအတွင်း အီရန်၏ အသေးစားရေငုပ်သင်္ဘောများမှ အန္တရာယ်ပေါ် မူတည်၍ ဖျက်သင်္ဘော ၇ စင်းမှ ၈ စင်းဖြင့် လေကြောင်းအကာအကွယ်ပေးကာ တစ်နေ့လျှင် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘော ၃-၄ စင်းကို လိုက်ပါစောင့်ရှောက် ရန် ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် လပေါင်းများစွာ ရေရှည်တည်တံ့စွာ လုပ်ဆောင်ရန်မှာ အရင်းအမြစ်များ ပိုမိုလိုအပ်ပါသည်။

## သက်ရောက်မှုများ

### ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခြင်း

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့ နှောင်းပိုင်းတွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ ထွက်ခွာသွားလာမှုများ များပြားပြီး ဝင်ရောက်သွားလာမှုများမှာ နည်းပါးခဲ့သည်။ အိုမန်ကမ်းလွန်တွင် မီးရှို့ခံခဲ့ရသော တစ်စင်းအပါအဝင် အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော သုံးစင်းသည် ရေလက်ကြားအနီးတွင် ထိမှန်ခဲ့သည်။ အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော ၁၇ စင်းသည် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်သွားလာနေခဲ့သည်။ မတ်လ ၁ ရက်နှင့် ၂ ရက်နေ့တွင် ရေလက်ကြားတွင် သင်္ဘောများ မပေါ်ထွက်ခဲ့ပါ။

Maersk ၊ CMA CGM နှင့် Hapag-Lloyd အပါအဝင် အဓိက ကွန်တိန်နာ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများသည် ထိုရေလက်ကြားနှင့် ပင်လယ်နီ ကဲ့သို့သော ဆက်စပ်လမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။ ဟူသီထိန်းချုပ်ထားသော ယီမင်နိုင်ငံက ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးနှင့် ပင်လယ်နီရှိ စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး ဆူးအက်တူးမြောင်း လမ်းကြောင်းကို အာဖရိကရှိ ဂွတ်ဟုပ်အငူ တစ်ဝိုက်တွင် ပြန်လည်လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ချိန်များကို ရက်သတ္တပတ်များစွာ တိုးစေပြီး သင်္ဘောကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။ အကျပ်အတည်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောများ သောင်တင်ခဲ့သည်။

အပျော်စီးသင်္ဘောများသည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ လှုပ်ရှားမှုများကို လျှော့ချပြီး ရေလက်ကြားကို အသုံးပြုခြင်းကို ရပ်တန့်လိုက်သောကြောင့် အဓိက အပျော်စီးသင်္ဘောခြောက်စင်းပေါ်တွင် ခရီးသည် ၁၅၀၀၀ သောင်တင်နေခဲ့သည်။

### ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး

အကျပ်အတည်းသည် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးကွက်များတွင် တုန်လှုပ်ချောက်ချားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၏ ၂၀% ခန့်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာလေ့ရှိပြီး အနှောင့်အယှက်များကြောင့် Brent ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် အစောပိုင်းကုန်သွယ်မှုတွင် ၁၀-၁၃% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အနှောင့်အယှက်များ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက သတိပေးခဲ့ကြသည်။ ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အာရှတွင် ပြဿနာရှိပြီး တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယကဲ့သို့သော အဓိကတင်သွင်းသူများသည် ထောက်ပံ့မှုပြတ်လပ်မှုနှင့် ဈေးနှုန်းမတည်ငြိမ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။ ဥရောပရှိ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်းများသည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က €30/MWh မှ မတ်လ ၂ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် €46/MWh အထိ၊ မတ်လ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် €60/MWh အထက်သို့ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး (ယခင်အပတ်ထက် နှစ်ဆနီးပါး)၊ မတ်လ ၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် €48/MWh အထိ ပြန်လည်ကျဆင်းခဲ့သည်။ သင်္ဘောလိုင်းပြတ်တောက်မှုသည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း စွမ်းအင်ဈေးကွက်များတွင် မတည်ငြိမ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်ကားဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းသည် အိမ်ထောင်စု စွမ်းအင်ဘေလ်များကို မြင့်တက်စေပြီး ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီဈေးကွက်အပေါ် နိုင်ငံ၏ မှီခိုမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်ဟု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက သတိပေးထားသည်။ ၎င်းသည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ရေနံအကျပ်အတည်း နောက်ပိုင်း စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုအတွက် အကြီးမားဆုံး ပြတ်တောက်မှုအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။

OPEC+ သည် ရေနံပြတ်လပ်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည် ၂၀၆,၀၀၀ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ အနှောင့်အယှက်များကြောင့် ရေနံတင်သွင်းသည့်နိုင်ငံများတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုအလားအလာများအပေါ် စိုးရိမ်မှုများလည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

Barclays နှင့် Goldman Sachs ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများမှ လေ့လာသုံးသပ်သူများက ရေလက်ကြားကို ပိုမိုကြာရှည်စွာ ကန့်သတ်ထားပါက ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်မားနေနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ကြသည်။

မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် *Bloomberg သတင်းဌာန* က အီရတ်နိုင်ငံသည် သိုလှောင်ရန်နေရာ မလုံလောက်မှုကြောင့် Rumaila ရေနံမြေ ရှိ လုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ရေလက်ကြားမှ ထွက်ခွာနိုင်ခြင်း မရှိပေ။

မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် တင်သွင်းလာသော ရေနံအပေါ် မှီခိုနေရပြီး ပိတ်သိမ်းမှုကြောင့် အခြားတင်ပို့မှုလမ်းကြောင်းများကို ရှာဖွေနေသော ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ သည် ဆော်ဒီအာရေဗျအား ယန်ဘူ၏ ပင်လယ်နီဆိပ်ကမ်း မှတစ်ဆင့် ရေနံထောက်ပံ့မှုများကို ပြန်လည်လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် တရားဝင်တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျက အာမခံချက်များပေးကာ ပိတ်သိမ်းထားသော ရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းရန် အနည်းဆုံး ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုတစ်ခု စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာဏာပိုင်များသည်လည်း အနှောင့်အယှက်၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုအချို့ကို ယန်ဘူ မှတစ်ဆင့် လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် စဉ်းစားနေကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့ပါဝင်သည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဂျပန်ရေနံချက်စက်ရုံများသည် အစိုးရအား ၎င်းတို့၏ သိုလှောင်ထားသော ရေနံအချို့ကို ထုတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ရေနံချက်စက်ရုံများသည် ၎င်းတို့၏ ရေနံစိမ်း ၉၅% ခန့်ကို ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနှင့် ကာတာတို့မှ ရရှိကြသည်။ ရေနံချက်စက်ရုံများ ချောမွေ့စွာလည်ပတ်နိုင်စေရန်နှင့် လုံလောက်သော ရေနံစိမ်းထောက်ပံ့မှုကို သေချာစေရန်အတွက် ဤရေနံသိုလှောင်မှုကို ရယူရန် ၎င်းတို့သည် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ဤအရှေ့အလယ်ပိုင်းရေနံ၏ ၇၀% ခန့်ကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောများဖြင့် ဂျပန်သို့ ပို့ဆောင်ပေးပါသည်။

မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကာတာစွမ်းအင်ဝန်ကြီး Saad Sherida al-Kaabi က စစ်ပွဲဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက အခြားပင်လယ်ကွေ့စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သူများသည် ပို့ကုန်များကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် *force majeure* (ကာတာသည် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်ပြီး မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ငွေ့စာချုပ်များအပေါ် Force Majeure ကြေညာခဲ့သည်) ကြေညာရနိုင်ကြောင်းနှင့် "၎င်းသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးများကို ကျဆင်းစေလိမ့်မည်" ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ဤကြေညာချက်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံဈေးနှုန်းများ ခုန်တက်သွားစေခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအစိုးရသည် ရရှိသော ရေနံထောက်ပံ့မှုများကို ကာကွယ်ရန် အိန္ဒိယရေတပ်ကို ချထားရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။

မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံသည် *force majeure* ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည်လည်း ၎င်း၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။

မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော် ပြီးနောက်ပိုင်း လေးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်သွားခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ အီရတ်တောင်ပိုင်းရှိ အဓိက ရေနံမြေသုံးခု၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ၇၀% ကျဆင်းခဲ့ပြီး တစ်နေ့လျှင် စည်ပေါင်း ၄.၃ သန်းမှ ၁.၃ သန်းအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အေဂျင်စီ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၃၂ နိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ အရေးပေါ်အရန်ငွေမှ လေးရက်စာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သုံးစွဲမှုပမာဏကို ကိုယ်စားပြုသည့် ရေနံစည်ပေါင်း ၄၀၀ သန်းကို ထုတ်လွှတ်ရန် တညီတညွတ်တည်း သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ဒုတိယအပတ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်တို့၏ ပဋိပက္ခကြောင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများသည် တစ်ဂါလံလျှင် ၅ ဒေါ်လာ ကျော်သွားခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဒူဘိုင်းရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၆ အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင်ခဲ့ပါသည်။

### နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှုများ

မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန် က ပြင်သစ်နှင့် အခြားနိုင်ငံအများအပြားသည် Operation Aspides ၏ မူဘောင်အတွင်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော ကုန်သည်သင်္ဘောများအတွက် "သက်သက် ခုခံကာကွယ်ရန်၊ သက်သက် ထောက်ပံ့ရန်" လိုက်ပါပို့ဆောင်ရေးမစ်ရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနေကြောင်းနှင့် ပြင်သစ်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ သင်္ဘောတစ်ဒါဇင် စေလွှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ရေတပ်က ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော သင်္ဘောများကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ရန် ဖရီးဂိတ်နှစ်စင်း စေလွှတ်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့အထိ ဗြိတိန်သည် ဂျာမနီနှင့် အီတလီတို့နှင့်အတူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများကို ပံ့ပိုးရန် လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် G7 နိုင်ငံများသည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော သင်္ဘောများကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ရန် ဖြစ်နိုင်ခြေကို လေ့လာရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ် (António Guterres) ကဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းရေလက်ကြား လုံခြုံစိတ်ချရစေရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ကြောင်း အကြံပြုပြောကြားခဲ့ပါသည်။

### မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှု

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့် လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို စမ်းသပ်အသုံးပြုသည်။ ဤစနစ်အရ မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင်များအနေဖြင့် သီးခြား Registration ပြုလုပ်ရန်မလိုဘဲ ယာဉ်၏ Wheel Tax ပါ Barcode သို့မဟုတ် ဆိုင်ကယ်များအတွက် အသစ်ထုတ်ပေးသည့် QR Code ကို အသုံးပြုကာ တစ်ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်သာ ဝယ်ယူခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော ယာဉ်အသုံးပြုခွင့်ရက်များအတိုင်းသာ စနစ်မှ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချပေးသည်။ စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၏ Online Monitoring Center မှတစ်ဆင့် ဆီတင်သွင်းမှုနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုအဆင့်ဆင့်ကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စောင့်ကြည့်ကြပ်မတ်နေပြီး စနစ်သစ်အား စစ်ဆေးပြုပြင်မှုများ ပြီးစီးပါက ကျန်မြို့ကြီးများတွင်လည်း ဆက်လက်တိုးချဲ့ အကောင်အထည်ဖော်သွားရန် စီစဉ်သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း (MAI)နှင့် မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။

မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။

## ကိုးကား