Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# အာရဗီအရေးအသား

**အာရဗီအက္ခရာ** သည် အာရဗီ နှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ အခြားဘာသာစကားများစွာကို ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသည့် စာရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည့် ပါရှန်း ( ဖာစီ / ဒါရီ )၊ မလေး ( ဂျာဝီ )၊ ဥဂါး ၊ ကာ့ဒ ်၊ ပန်ချာပီ ၊ စင်ဒီ ၊ ဘလ် တီ၊ ဘာလို ချီ၊ ပါရှတို ၊ လူးရစ် ခ်ျ၊ အူရဒူ ၊ ကက်ရှ်မီးယား ၊ ရိုဟင်ဂျာ ၊ ဆိုမာလီ နှင့် မန်ဒင် ကာတို့ဖြစ်သည်။ 16 ရာစုအထိ စပိန်ဘာသာဖြင့် စာသားအချို့ရေးရန်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် 1928 ခုနှစ်တွင် ဘာသာစကား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မတိုင်မီက ၎င်းသည် တူရကီ ၏ အရေးအသားစနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုသော နိုင်ငံအရေအတွက်ဖြင့် ဒုတိယအသုံးအများဆုံး စာရေးစနစ်ဖြစ်ပြီး ၊ လက်တင်နှင့် တရုတ်စာများပြီးလျှင် တတိယမြောက် အသုံးပြုသူဦးရေဖြင့် တတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။
# ဝေဗယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်

## ဝေဗယ်, ဗိုလ်ချုပ်(ခရစ် ၁၈၈၃ -၁၉၅ဝ)

အားဘွဲ့ရဗြိတိသျှ ဗိုလ်ချုပ် အာခိဗော ပါစီဗယ် ဝေဗယ် (Archibald Percival Wavell) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုရင်ခံချုပ်
ဟောင်း တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်
အင်္ဂလန်ပြည်၊ အက်ဆက်နယ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ဝင်ချက်စတာကောလိပ်
ကျောင်းနှင့် ဆင်းဒဟတ် စစ်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ပြီးနောက်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်၌ စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ တောင်အာဖရိကတိုက်
တွင် ဖြစ်ပွားသော ဗိုးဝါးစစ်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယအနောက်မြောက်
နယ်ခြားဒေသ၌လည်းကောင်း စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက
ဝေဗယ်သည် ပြင်သစ်စစ်မြေပြင်တွင် အမှုထမ်းစဉ် ဒဏ်ရာရရှိ၍
မျက်လုံးတစ်ဖက်ကွယ်သည်။ ထို့နောက် ကော် ကေးဆပ်နယ်ရှိ ရုရှစစ်တပ်တွင် ဗြိတိသျှစစ်ဖက်သံအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်
ရသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၂ဝပြည့်နှစ်အထိ အီဂျစ်ချီ ဗြိတိသျှတပ်
ပေါင်းစု စစ်ဦးစီးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၃၇-၁၉၃၈
ခုနှစ်အတွင်း ပယ်လက်စတိုင်၌ အာရပ်တော်လှန်းရေး ဖြစ်ပွားသောအခါ
ဝေဗယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်၍ ဗြိတိသျှတပ်များကို ကွပ်ကဲ
စေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားခါနီးဖြစ်သော ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ
တွင် ကိုင်ရိုမြို့ စစ်ဌာနချုပ်၌ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ဗြိတိသျှတပ်များ၏
တပ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးရာထူး
သို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးလျှင် အီဂျစ်နိုင်ငံကို ထိပါးလာသော အီတာလျံ
တပ်များကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်ဖြိုဖျက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ် ဝေဗယ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ
ဗြိတိသျှတပ်ပေါင်းစု၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားသည်။ တစ်ဖန် ဂျပန်နှင့်
စစ်ဖြစ်သောအခါ မြန်မာပြည်၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် နယ်သာလန် အရှေ့
အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဗြိတိသျှနှင့် ဒပ်ချတပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ်
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့နောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့
ပြန်လာ၍ မူလရာထူး၌ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။

၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက
ဗိုလ်ချုပ်ဝေဗယ်အား စစ်သူကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ
ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဗိုင်းကောင့်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍
သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိုအချိန်၌ လွတ်လပ်ရေး
အတွက် အမျိုးသားစိတ် ပြင်းပြလျက်ရှိရာ ဘုရင်ခံချုပ် ဝေဗယ်သည် မိမိ၏
တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့၍ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့်
လည်း ထင်ရှားလာသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘုရင်ခံချုပ်
ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် အားဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး
နောက် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန်
လေသည်။

အားဘွဲ့ရဝေဗယ်သည် လော့အယ်လင်ဗီ (၁၉၄ဝ)၊ စစ်သား
ကောင်း (၁၉၄၈) စသည့်စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့၍ သူ၏ စစ်ရေး
စစ်ရာနှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးတို့မှာလည်း ထင်ရှားလေသည်။

## ကိုးကား
# အူရောင်ငန်းဖျား ရောဂါ

| အူရောင်ငန်းဖျား ရောဂါ |
| --- |
|  |
| Salmonella Typhi ဘက်တီးရီးယား ကြောင့် ဖြစ်သော အနီစက်များကို ရောဂါရှိသူ၏ ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် တွေ့ရစဉ် |
| အထူးပြု | ကူးစက်ရောဂါ  |

**အူရောင်ငန်းဖျား ရောဂါ** သို့မဟုတ် **တိုက်ဖွိုက် ရောဂါ**(Typhoid )သည် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရတတ်သော ရောဂါဖြစ်ပြီး ရောဂါရှိသူ၏ မစင်မှ ထွက်ရှိလာသော ရောဂါပိုး ဖြင့် ထိတွေ့သော စားစရာ သောက်စရာ သို့မဟုတ် ရေကို သောက်မိရာမှ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။
# မုဒိမ်းမှု

မုဒိမ်းမှု
**ချိုးဖောက်မှုဟူသော** ဝေါဟာရ သည် ယေဘူယျဘာသာစကားအားဖြင့် "ချိုးဖောက်မှု" သို့မဟုတ် "လွန်ကျူးခြင်း" ကိုဆိုလိုသည်၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို "ဖောက်ဖျက်ခြင်း" အတွက် တူညီသောအသုံးအနှုန်းအဖြစ် အထူးသဖြင့် *နေထိုင်ရာကိုချိုးဖောက်မှု* ၊ *စာပေးစာယူချိုးဖောက်မှု* ၊ *စာချုပ်များကို ချိုးဖောက်ခြင်းစ* သည့် ဝေါဟာရအစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။ ၊အခြားသူများ။အခြားသူများ။ သို့ရာတွင်၊ လူ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပြီး လိင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်သည့် လိင်မှုဆိုင်ရာ ဇစ်မြစ်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြရန်အတွက် လူသား၏လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျင့်ကြံမှု နယ်ပယ်တွင် အမှုအခင်းများကို ရည်ညွှန်းရန်၊ ၎င်းကို ရည်ညွှန်းရန် အရာအားလုံးထက် အသုံးပြုသည် ။ ထို့ကြောင့် *မုဒိမ်းမှု* အား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် မည် သည့်အကြောင်းကြောင့်မဆို ( စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများ ၊ အရွယ်မရောက်သေးသူများ ၊ သတိလစ် မေ့မြော နေသူများ ) သို့မဟုတ် ခွင့် မပြုလိုသော မည်သူနှင့်မဆို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှုအဖြစ်၊ .

## မိတ်ဆက်မူဘောင်

မုဒိမ်းမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဥပဒေရေးရာအစီအစဉ်တွင် သာလွန်အရေးပါမှုရှိပြီး ၎င်းသည် လူသားများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေး ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည့် ရပ်ကွက်အများအပြားကို အပေးအယူလုပ်သောကြောင့် ကြီးလေးသောရာဇဝတ်မှု အဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း မှတ်သားထားရန်လိုသည်။

၎င်းသည် လူသားတို့နှင့်အတူ မွေးဖွားလာခဲ့သည့် ပြစ်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူသားအားလုံးအတွက် ဖြစ်လေ့ရှိသော ဆန္ဒ သို့မဟုတ် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အင်အား (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ခံစားမှု) ကို အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်ခြင်းအတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးရမည့်အချက်မှာ မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်ခံရသူဘက်မှ သဘောတူညီမှုမရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

တရားဥပဒေဘောင်တွင် မုဒိမ်းမှုမှာ ဥပဒေအရ မုဒိမ်းမှု ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်မှု ၊ မဖွယ်မရာပြုမှု နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်မှု များကဲ့သို့သော အခြားသော လိင်မှုခင်းများနှင့် ကွဲပြားသည် ။ အမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် အခြေအနေများကို အမှုတစ်ခုစီတွင် တည်ရှိနေသော ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် လျော့ပါးစေသည့်အချက်များအလိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမည်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေအယူဝါဒအတွင်း၊ အချို့သောအခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါတွင်၊ ဥပမာ- အကြမ်းဖက်ခံရသူအပေါ် ရန်လိုသူ၏အခွင့်အာဏာ (အုပ်ထိန်းသူဖြစ်ခြင်း၊ နာယကဖြစ်ခြင်း၊ သားကောင်၏အလုပ်ရှင် အစရှိသည့် အခြေအနေများ) ပေါ်ပေါက်လာသောအခါတွင် ပိုမိုဆိုးရွားသောအခြေအနေများ ရှိနေသည်ဟု ယူဆပါသည်။
# ဘီ-၅၂ (ဗုံးကြဲလေယာဉ်)

| B-52 Stratofortress |
| --- |
|  |
| A B-52H from Barksdale AFB flying over Texas |
| အဆင့် | Strategic bomber |
| မူလရင်းမြစ် နိုင်ငံ | United States |
| ထုပ်လုပ်သူ | Boeing |
| ပထမဆုံး ပျံသန်း | ၁၅ ဧပြီ ၁၉၅၂ (၁၉၅၂-၀၄-15) |
| မိတ်ဆက် | February 1955 |
| အခြေနေ | In service |
| ပင်မ အသုံးပြုသူများ | United States Air Force NASA |
| ထုတ်လုပ်ခဲ့ | 1952–1962 |
| တည်ဆောက် နံပါတ် | 744 |
| ယူနစ် ကုန်ကျ |
B-52B: US$14.43 million (1956); ($NaN in 2020) B-52H: US$9.28M (1962); ($NaN in 2020) |

**Boeing B-52 Stratofortress** သည် အမေရိကန် တာဝေးပျံ၊ အသံထက်မြက်သော ဗျူဟာမြောက် ဗုံးကြဲလေယာဉ် ဖြစ်သည်။ B-52 ကို Boeing မှ ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားပြီး အထောက်အပံ့နှင့် အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုလေတပ် သည်1950 ကတည်းက အသုံးပြုခဲ့သည်။ ။ ဗုံးကြဲလေယာဉ်သည် ပေါင် 70,000 (32,000) အထိ သယ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ကီလိုဂရမ်)၊ လက်နက်များရှိပြီး ပုံမှန် တိုက်ခိုက်ရေးအကွာအဝေး 8800 ကျော်ရှိသည်။ မိုင် (၁၄၀၈၀ ကီလိုမီတာ) လေယာဉ်ဆီဖြည့်ခြင်းမရှိဘဲ ပျံသန်းနိုင်သည်။

## ကိုးကား
# ဗဟိုခွာအား

**ဗဟိုခွာအား** (အင်္ဂလိပ်: Centrifugal force) ဆိုသည်မှာ နယူတန်၏ ရွေ့ခြားခြင်းဆိုင်ရာ မူဘောင်များတွင်ပါဝင်သော အီနားရှားအား  inertial force တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ သတ်မှတ်ထားသည့် လှည့်ပတ်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွင်း (rotating reference frame) ပါဝင်သော အရာအားလုံး၏ ဗဟိုမှ ဝေးရာသို့ သွားမြဲသွားလိုသော အားကို ဗဟိုခွာအားဟုခေါ်သည်။

ဗဟိုခွာအားကို သွေးရည်ကြည်လှည့်စက်များ၊ ကားလမ်း ရထားလမ်း အကွေ့များ၊ အရှိန်ထိန်းစက်များမှ အစပြု၍ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းများ တွက်ချက်ခြင်းအထိ အမျိုးမျိုး အသုံးပြုကြသည်။

## နိဒါန်း

ဗဟိုခွာအားသည် ပြင်ပသို့သက်ရောက်သောအားဖြစ်ပြီး မူလသက်မှတ်ထားသောအဖွဲ့အစည်း၏ မူဘောင်များ inertial frame of reference. အတွင်း တိုင်းတာ မတွေ့နိုင်ပေ။

ဆိုလိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုများ၏ တည်နေရာများ ရွေ့လျားခြင်းများကို ဖော်ပြရာတွင် သက်မှတ်ထားသော မူဘောင်များအရသာ ဖော်ပြ၍ရသည်။  အလွန်လျင်မြန်စွာသွားနေသောကားအတွင်း အချင်းချင်း ပစ်သော ခဲလုံး၏ အားတွင် ကား၏ ရွေ့လျားနှုန်းကို ထည့်တွက်စရာမလိုပေ။ ထိုကားပေါ်မှ လမ်းဘေးတွင်ရပ်နေသောလူတစ်ယောက်အား ခဲဖြင့်ပစ်ရာတွင် ကား၏ ရွေ့လျားနှုန်းအားထည့်တွက်ရပေမည်။
ထိုကားပေါ်မှ ကမ္ဘာ၏ အပြင်ဘက်မှ လူကိုပစ်ပါက ကမ္ဘာ၏ ရွေ့လျားနှုန်းကိုပါထည့်တွက်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ကားပေါ်တွင် ကား၏ ရွေ့လျားနှုန်းမပါဝင်သကဲ့သို့ ဗဟိုခွာအားသည်လဲ မူလမူဘောင်များအတွင်း တိုင်တာမတွေ့နှိုင်ပေ။

In an inertial frame, an object that has no forces acting on it travels in a straight line, according to Newton's first law. When measurements are made with respect to a rotating reference frame, however, the same object would have a curved path, because the frame of reference is rotating. If it is desired to apply Newton's laws in the rotating frame, it is necessary to introduce new, fictitious, forces to account for this curved motion.

The concept of the reactive centrifugal force is sometimes used in mechanics and engineering. It is sometimes referred to as just *centrifugal force* rather than as *reactive* centrifugal force
although this usage is deprecated in elementary mechanics.

## အခြားလေ့လာစရာများ

* Centrifugal mechanism of acceleration
* Equivalence principle
* Folk physics
* Lamm equation
* Lagrangian point
* Balancing of rotating masses

## ကိုးကား
# ဟီဘရူးဘာသာစကား

**ဟေဗြဲဘာသာစကား**၊ ရဟူဒီဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဟီဘရူးဘာသာစကား (Hebrew language)သည် စီမီတစ် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသည်။ ယင်းဘာသာစကားကို ရဟူဒီလူမျိုးများကအသုံးပြုကြသည်မှာ ဘီဘယ်ဟုခေါ်သည့် ရှေးဟောင်းစာပေရေးသားခဲ့သည့်ခေတ်မှစ၍ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးဖြစ်သည်။ ဘေဘီလိုးနီးယတို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းခံခဲ့ရသော ဂျူးဒက်နိုင်ငံ ပျိုကွဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဂျူးလူမျိုးတို့သည် ဘေဘီလုံ၌ မြို့တည်ပြီး အာရမစ်စကားကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဟီဘရူးဘာသာစကားကိုကား ယနေ့ခေတ်တွင် အသုံးပြုမှုများပြားခြင်း မရှိသော်လည်း ဘာသာတရားလေ့လာကြသည့် ဂျူးလူမျိုးအချို့သည်သာ သိရှိနားလည်ကြလေသည်။

၂၀ ရာစုနှစ်တွင် ဂျူးလူမျိုးအများစုက ဟီဘရူးဘာသာစကားကို ပြန်လည် အသုံးပြုရန် အတွက်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အသစ်ဖြစ်တည်လာသည့် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားအဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ နေရာဒေသများစွာမှ လူများသည် အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိလာပြီး ဟီဘရူးဘာသာစကားကို လေ့လာရန်ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းကို ပြောဆိုအသုံးပြုနိုင်ခဲ့လေသည်။

ဟီဘရူးဘာသာစကားသည် အာရပ်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သည်။ စာလုံးများသည် ပုံစံတစ်ခုနှင့်အတူ အခြေတစ်ခုပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားကြသည်။ အစ္စရီ ဟီဘရူးဘာသာစကားတွင် အချို့သော စကားလုံးများတွင် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်နှင့် ရုရှားကဲ့သို့သော ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ဘာသာစကားများကို ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ ရှေးဟောင်းသမာကျမ်းမှ စကားလုံးပေါင်းမြောက်မြားစွာသည် အစ္စရီ ဟီဘရူးထဲသို့ အဓိပ္ပာယ်အသစ်ပေါင်းများစွာကို ပေးထားခဲ့သည်။ ဟီဘရူးဘာသာကို လေ့လာသူများသည် သရများမပါပဲ အစီစဉ်အတိုင်း မှန်ကန်စွာ ဖတ်နိုင်ရန်အတွက် ရှေးဦးစွာ "သဒ္ဒါ" ကို လေ့လာတတ်မြောက်ထားရန် လိုအပ်သည်။ အစ္စရီဟီဘရူးတွင် မျက်မှောက်ကာလပြရန်အတွက် ကြိယာ

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

* ဟီဘရူးဘာသာစကားအကယ်ဒမီ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ

* History of the Ancient and Modern Hebrew Language 22 December 2012 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး . by David Steinberg
* Short History of the Hebrew Language 23 May 2012 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး . by Chaim Menachem Rabin
* Fully Transliterated Modern Hebrew Course 21 August 2021 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး . (with listing of verb roots and derived verbs)
* Modern Hebrew for Beginners at the University of Texas at Austin College of Liberal Arts
* Morfix online dictionary
* USA Foreign Service Institute (FSI) Hebrew basic course
* Hebrew language, alphabet and pronunciation
* Early Hebrew Newspapers 18 May 2011 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး ., thousands of pages of mid- to late-19th-century and early 20th-century Hebrew newspapers.
* Categorized Hebrew language study resources
* Biblical Hebrew Poetry and Word Play – Reconstructing the Original Oral, Aural and Visual Experience
* Hebrew Pronunciation, Rabbi Gil Student about how Hebrew should be pronounced in prayer, in accordance with Halakha and Poskim
* Hebrew fonts 6 September 2015 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* Jewish Story Writing 1 August 2015 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး . Resource for Jewish writers.
* Hebrew Phrases with Audio
# ခံတပ်

ခရက်ခ် ဒက်စ် ရှဗလီယား သည် အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော ခရူးဆိတ် စစ်ပွဲဝင်တို့၏ ရဲတိုက် ဖြစ်သည်။
 ဘော်တန် ကြယ်ခံတပ် ၊၁၇၅၀ ခုနှစ် အခြေအနေအတိုင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ပြီးစဉ်, ဂရိုနင်ဂန်နယ်၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ.
 ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံမှ ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ထားသော အလယ်ခေတ် ခံတပ် ဘာဘာ ဘီဒါ
ခံတပ်သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာသုံး အဆောက်အအုံ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး စစ်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကာကွယ်ရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေစိုက် စခန်းအဖြစ် တည်ဆောက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ လူတို့သည် ကာကွယ်ရေး အဆောက်အအုံများကို နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး တဖြည်းဖြည်း ရှုပ်ထွေးသော ဒီဇိုင်းများ အဖြစ် တည်ဆောက်လာခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ခံတပ် (Fortification) ဆိုသော စာလုံးမှာ လက်တင်ဘာသာ ပိုမိုခိုင်ခံ့လာစေရန် ဆိုသော အဓိပ္ပာယ်ရသည့် စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်။

## ကိုးကား
# အိပ်ချ် ဂျီ ဝဲလ်

အိပ်ချ် ဂျီ ဝဲလ်
**ဟားဗတ် ဂျော့ချ် ဝဲလ်** (အင်္ဂလိပ်: Herbert George Wells; /ဟားဘာ့တ် ဂျော့ဂျ် ဝဲလ်ဇ်/ ) သည် စာဖတ်ပရိသတ်၏ စိတ်ကိုဆွဲဆောင်နိုင်လောက်အောင် တီထွင်ကြံဆ၍ ရေးသားတတ်သော အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာကျော် တယောက်ဖြစ်ပေသည်။ *အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲလ်* ဟူ၍ လူသိများသည်။ ဝဲလ်သည် မိမိ၏အတွေးအခေါ်နှင့် အယူအဆများကို လူတန်းစားမရွေး လက်ခံနိုင်အောင်ရေးသားဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသည်၊ သိပ္ပံပညာရပ်ကိုအခြေခံ၍သော်လည်းကောင်း၊ သမိုင်းပညာရပ်ကို အခြေခံ၍သော်လည်းကောင်း၊ လူမှုရေးပညာရပ်ကို အခြေခံ၍သော်လည်းကောင်း မိမိ၏
အမြင်ကို ဝတ္ထုကြောင်းဖြင့် ပြုစုရေးသား၍ တင်ပြခဲ့သည်။

## ငယ်ဘဝ

အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲလ် သည် ကင့်ခရိုင်၊ ဗရွမ်လီမြို့တွင် ၁၈၆၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင် ဂျိုးဇက်ဝဲလ်သည် ကြေးတမ်းစား ကရစ်ကက်ကစားသမားဖြစ်၏။ အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲလ် သည် ဗရွမ်လီမြို့နှင့် ဆပ်ဆက်ခရိုင်၊ မစ်ဒဟပ်မြို့တို့တွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက် ဆေးတိုက်တစ်ခု၌လည်းကောင်း၊ အထည်တိုက်တစ်ခု၌လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဉာဏ်ကောင်းသူဖြစ်၍ ပညာသင်ဆုကို ရရှိသဖြင့်
လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆက်သင်ခဲ့ရာ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို ရခဲ့သည်။

## ကျောင်းဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ

အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲသည် ကျောင်းဆရာအဖြစ်ဖြင့် ခေတ္တမျှလုပ်ကိုင်ပြီးလျှင် သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလုပ်ကိုင်သည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံအတတ်ကို အခြေပြု၍ အနှောင်းအဖြစ်ကို ဖော်ပြရေးသားသည့် *သည်တိုင်းမရှင်း* ခေါ်ဝတ္ထုကို ပထမဦးဆုံးပြုစုခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် *ကမ္ဘာများ၏စစ်ပွဲ*(၁၈၉၈)၊ *လဗိမာန်က ရှေးဦးလူ*(၁၉ဝ၁)၊ *နတ်တို့၏ဩဇာ*(၁၉ဝ၄) အစရှိသော အလားတူဝတ္ထုစာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့ရသည်။

တစ်ဖန် အိပ်ခ်ျ၊ဂျီ၊ ဝဲသည် မိမိ၏ လူနေမှုအတန်းအစားမှရရှိသော အတွေ့အကြုံကိုမှီး၍ လူ့ဘဝအစစ်အမှန်ကို ထုတ်ဖော်ရေးသားပြန်သည်။ ဝဲသည် ထိုကဲ့သို့သောဝတ္ထုမျိုးကိုရေးရာ၌ ရယ်ရွှင်ဖွယ်ဖြစ်အောင် ဘဝအခြေ အနေကိုသရော်ထားလေသည်။ ယင်းဝတ္ထုအမျိုးအစားတွင် *အချစ်နှင့် မစ္စတာလူဝစ်ရှမ်*(၁၉ဝဝ)၊ *ကစ်ပစ*(၁၉ဝ၅) နှင့် *ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ* (၁၉၁၂) စသည်တို့ပါဝင်သည်။

၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် *လေကြောင်းစစ်ပွဲ* ဟူသော စာအုပ်ဖြင့် ပထမကမ္ဘာစစ်အခြေကို ကြိုတင်သိမြင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ထိုစစ်အတွင်းက ပြည်တွင်းစစ်မျက်နှာကို သရုပ်ဖော်သည့် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းများ ကိုရေးသားပြန်သည်။

ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသောအခါ ဝဲသည် လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအမြင်ကို *ကမ္ဘာ့သမိုင်း အကျဉ်းချုပ်*(၁၉၂၂)စာအုပ်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသော အထွေထွေပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲ၌ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ လေဘာပါတီကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးခံ ရာ မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂျူလီယန်ဟပ်စလေနှင့် သားဖြစ်သူ ဂျီ၊ ပီ၊ ဝဲတို့၏အကူအညီဖြင့် *သည်ဆိုင်းယင့်အော့လိုက်ဖ* ခေါ် ဇီဝဗေဒစစ်တမ်းစာအုပ်ကိုရေးခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လူ့လောက နှင့်ဆိုင်၍ အလွန်ကျယ်ပြန့်သော စီးပွားရေး၊ ချမ်းသာရေး၊ ပျော်ရွှင်ရေးတို့ အကြောင်းကို စာအုပ်ပြုစုခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဝဲသည် မိမိစိတ်ကူးဖြင့်ရည်မှန်းသော ကမ္ဘာ့ဓနသဟာယ ဖြစ်ပေါ်လာရေးနှင့်ဆိုင်သည့် စာအုပ်များကိုပြုစုရေးသားလေသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် နောင်ရေးကိုတွေးခေါ်၍ ဖြစ်လတ္တံ့သောအကြောင်းအရာတို့ကို*ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကြောင်းအရာများ*ဟူသော စာအုပ်၌ ရေးသား တင်ပြခဲ့ရုံမျှမက မိမိကိုယ်တိုင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့လေသည်။

အိပ်ခ်ျ၊ ဂျီ၊ ဝဲသည် စာအုပ်ပေါင်းများစွာကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည့်အပြင် မိမိ၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းကို ဖတ်ချင့်စဖွယ်ဖြစ်အောင် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်ဆင်၍ တင်ပြနိုင်စွမ်းရှိသောစာရေးဆရာဖြစ်ပေသည်။ သူသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်န့တွင်လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား