Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ခိုးငွေ့

နိုက်ထရိုဂျင် အောက်ဆိုဒ်ငွေ့ပါရှိသော လေလုံပုလင်းပြွန်တစ်ခု ; နီညိုညို နိုက်ထရိုဂျင် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်နှင့် အရောင်မဲ့ ဒိုင်နိုက်ထရိုဂျင် တက်ထရောဆိုဒ်တို့သည် မျှခြေအနေအထား၌ ရှိနေပုံကို ပြသထား၏။
ရူပဗေဒတွင် **ခိုးငွေ့** (သို့) **ရေငွေ့**(အင်္ဂလိပ်: **vapour** or **vapor**) သည် အဆုံးစွန်ကူးပြောင်း အပူချိန် (critical temperature) တစ်ခုထက်နိမ့်သော အပူချိန်တစ်ခုခု၌ ရှိသည့် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ 'အငွေ့'အဆင့်(အနေအထား) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ဆိုလိုသည်မှာ အပူချိန်ကို မလျော့ချဘဲ ဖိအား တိုးမြှင့်လိုက်ခြင်းဖြင့် ရေငွေ့သည် အရည်အဖြစ် ငွေ့ရည်ဖွဲ့နိုင်သည်။ ရေငွေ့သည် 'အငွေ့' ၌တွဲခိုဆိုင်းနေသောအရာ (aerosol) နှင့် မတူ ကွဲပြား၏။ အဲရာဆောလ် (aerosol) ဆိုသည်မှာ အငွေ့တစ်ခုအတွင်း အရည်၊ အခဲ တို့၏ အလွန်သေးငယ်လှသော အမှုန်လေးများ၏ တွဲခိုဆိုင်းနေခြင်းဖြစ်သည်။

ဥပမာအနေဖြင့် ရေ၌ အဆုံးစွန်ကူးပြောင်း အပူချိန် (critical temperature) သည် ၆၄၇ ကယ်လ်ဗင် (၃၇၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်; ၇၀၅ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ရှိ၍ ထိုအပူချိန်၌ အရည်သဏ္ဌာန်ဖြစ်နေသော 'ရေ'တည်ရှိနိုင်သော အမြင့်ဆုံးအမှတ် အပူချိန်ဖြစ်၏။ ပုံမှန်အပူချိန်၌ လေထုတွင် အငွေ့သဏ္ဌာန်ဖြစ်နေသော 'ရေ' (သို့) ရေငွေ့ သည် ၎င်း၏တစ်ပိုင်းဖိအား (partial pressure) ကို လုံလောက်စွာ တိုးမြင့်လိုက်လျှင် အရည်အဖြစ် ပြန်လည် ကူးပြောင်း (သို့) ငွေ့ရည်ဖွဲ့နိုင်သည်။ condensation ဟု အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။

ရေငွေ့သည် အရည် ( သို့ အခဲ) နှင့် ယှဉ်တွဲတည်ရှိနိုင်သည်။ ဤအချက်မှန်ကန်နေသမျှကာလပတ်လုံး အထက်ဖော်ပြပါ အဆင့်နှစ်ခု (ငွေ့ - ရည်/ခဲ) သည် မျှခြေအခြေအနေတစ်ခုတွင် ရှိနေလိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး အငွေ့၏ တစ်ပိုင်းဖိအား (partial pressure) သည် အရည်(အခဲ) ၏ မျှခြေအနေအထား ရေငွေ့ဖိအားနှင့်လည်း တူညီနေလိမ့်မည်ဖြစ်၏။

## ဂုဏ်သတ္တိများ

ဖိအား-အပူချိန် ပြောင်းလဲမှုအဆင့်ပြပုံတွင် ခိုးငွေ့-အရည် (vapor-liquid) ၏ အဆုံးစွန်ကူးပြောင်းမှတ် (critical point) သည် အငွေ့-အရည် (liquid-gas) အဆင့်နယ်နိမိတ်မျဉ်း၏ မြင့်မားသော အပူချိန်အစွန်း၌ တည်ရှိသည်။ (အစိမ်းရောင်အစက်မျဉ်းသည် ရေ၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော သဘောသဘာဝကို ပြသထား၏။)
ရေငွေ့သည် အပူချိန်တစ်ခု၌ ဖြစ်နေသော အငွေ့အဆင့်ကို ရည်ညွှန်းဆိုလို၍ ယင်းအပူချိန်၌ တူညီသောအရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အငွေ့သည် အရည် (သို့) အခဲ အနေအထားများနှင့်လည်း ယှဉ်တွဲတည်ရှိနေနိုင်သည်။ သို့သော် အထက်၌ဖော်ပြသော အပူချိန်တစ်ခုဆိုရာ၌ အဆုံးစွန်ကူးပြောင်း အပူချိန်ထက် နိမ့်ရပေမည်။ (ဥပမာ - ရေ၏ အဆုံးစွန်ကူးပြောင်း အပူချိန်သည် ၃၄၇ °C (၆၄၇ K) ဖြစ်၍ အရည်အနေအထားဖြစ်သော 'ရေ'တည်ရှိနိုင်သည့် အမြင့်ဆုံးအမှတ်ဖြစ်သည်။) အကယ်၍ ရေငွေ့သည် အရည် (သို့) အခဲ အဆင့်နှင့် တွေ့ထိပါက အဆင့်နှစ်ဆင့် (ငွေ့ - ရည် (သို့) ငွေ့ - ခဲ ) သည် သာမိုဒိုင်းနမစ်အရ မျှခြေအနေအထားတွင် ရှိလိမ့်မည်။ အငွေ့ (gas) ဆိုသည်မှာ ဖိညှစ်နိုင်သော ငွေ့ရည် (fluid) အဆင့်ကို ဆိုလိုသည်။ တစ်သမတ် အမြဲဖြစ်နေသော အငွေ့များ (fixed gas) ဆိုသည်မှာ ထိုအငွေ့၏ အပူချိန်၌ ထိုအငွေ့သည် အရည်လည်း မဖြစ်နိုင်၊ အခဲလည်း မဖြစ်နိုင်သော အငွေ့များကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာပြရပါက စံသတ်မှတ်ထားသော ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန်တွင်ရှိနေသော 'လေ' ဖြစ်သည်။ ရေငွေ့ထုတ်လွှင့်ရန်အတွက် အရည် (သို့) အခဲ မှာ (မဖြစ်မနေ) ဆူပွက်စရာမလိုအပ်ချေ။

ရေငွေ့သည် အများသိမြင်ရင်းနှီးနေကြသော ဖြစ်စဉ်များဖြစ်သည့် တိမ်တိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ငွေ့ရည်ဖွဲ့ခြင်း များအတွက် အထူးအရေးပါ၏။ ရေငွေ့ကို ပုံမှန်အားဖြင့် ပေါင်းခံနည်းစနစ်များနှင့် headspace extraction နည်းစနစ်များတွင် အသုံးချကြသည်။

## မှတ်စု

## ကိုးကား
# Time Lord rock

**Time Lord Rock** သည်(တစ်ခါတစ်ရံမှာ Trock) သည် geek rock ဂီတကို အခြေခံထားသည့် အမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် Chameleon Circuit ပုံသွင်းခြင်းနှင့်အတူ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း

၁၉၈၈ တွင် The KIF က Doctorin the Tradis single သီချင်းကို ထုတ်လွင့်ခဲ့ပြီး UK single chart နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် နံပါတ်တစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် Youtuber နှင့် Doctor Who (television series) ၏ ဝါသနာရှင်ဖြစ်သူ Alex Day ကို wizard rock ၏အသွင်ဖြင့် Doctor Who အကြောင်းသီချင်းရေးရန် လှုံ့ဆော်ခြင်းခံရသည်။ Time Lord Rock ဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ Mc Donnell သည်လည်း ဝါသနာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး Blink ၏ acoustic video performance ကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ Liam Dryden နှင့် Chris Battle တို့နှင့်ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး Time Lord rock တီးဝိုင်း Chamelron Circuit ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

Time Lord rock ဖျော်ဖြေသူများမှာ ဗြိတိန်(သို့) ဩစတေးလျမှဖြစ်သည်။ ချီကာဂို အခြေစိုက် Time Crash သည် ဤအမျိုးအစားမှ ပထမဆုံး အမေရိကန်တီးဝိုင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်တီးဝိုင်းသည် အမျိုးအစားသစ်များကို ယူသုံးခဲ့ပြီး ကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။
# ဗွီဒီယိုဂိမ်း

**ဗီဒီယိုဂိမ်း** သို့မဟုတ် **ကွန်ပျူတာဂိမ်း**သည် အသုံးပြုသူအင်တာဖေ့စ် သို့မဟုတ် အသွင်းအထုတ်ကိရိယာ၊ အမြင်အာရုံတုံ့ပြန်ချက်ထုတ်ပေးရန်အတွက် Joystick၊ ထိန်းချုပ်ကိရိယာ၊ ကီးဘုဒ် သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုအာရုံခံကိရိယာကဲ့သို့သော-အသုံးပြုသူကြားခံကိရိယာနှင့် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုပါဝင်သည့် အီလက်ထရွန်နစ်ဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအကြံပြုချက်ကို အများအားဖြင့် TV အစုံ၊ မော်နီတာ၊ ထိတွေ့မျက်နှာပြင် သို့မဟုတ် virtual reality နားကြပ်ကဲ့သို့သော ဗီဒီယိုပြသစက်တွင် ပြသလေ့ရှိပါသည်။ အချို့သောကွန်ပြူတာဂိမ်းများသည် ဂရပ်ဖစ်ပြသမှုအပေါ် အမြဲမမူတည်ပါ၊ ဥပမာ စာသားစွန့်စားဂိမ်းများနှင့် ကွန်ပျူတာစစ်တုရင်များကို တယ်လီရိုက်ပရင်တာများဖြင့် ကစားနိုင်သည်။ ဗီဒီယိုဂိမ်းများကို စပီကာများ သို့မဟုတ် နားကြပ်များမှတစ်ဆင့် ပေးပို့သည့် အသံတုံ့ပြန်ချက်ဖြင့် မကြာခဏ ချဲ့ထွင်လေ့ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် haptic နည်းပညာ အပါအဝင် အခြားသော တုံ့ပြန်ချက်အမျိုးအစားများဖြင့်လည်း တိုးလာပါသည်။

## နာမည်ကြီး ဗီဒီယိုဂိမ်းများ

* *မိုင်းခရပ်ဖ်*
* *ရိုဘလော့စ်*
* *မိုဘိုင်းလဲဂျန့်- ဘန်းဘန်း*
* *ဖော့နိုက်*
* *ဂျီတီအေ ၅*
* *ပက်ဂျီ*
# ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မာ

ပရိုဂရမ်မာ သို့ ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မာ တို့သည် ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာရပ်များကို အသုံးပြု၍ ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်များ (Computer software) ကို တီထွင်ဖန်တီးရေးသားသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ (source code များကို ရေးသွင်းသူသက်သက်လည်းဖြစ်နိုင်သည်)။ ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မာ တို့သည် computer programming တစ်ခုခုအား ကျွမ်းကျင်သူ သို့မဟုတ် software ၏ source code များကို အထွေထွေရေးသားသော သူဖြစ်သည်။ (ပရိုဂရမ်မာ များသည် သူတို့၏ ကျွမ်းကျင်မှုအလိုက် (Java, Delphi, C++, Python, Ruby စသည့် ပရိုဂရမ်မင်း ဆော့ဖ်ဝဲများသုံးစွဲရေးသားလေ့ရှိသည်။) ပရိုဂရမ်မာ သည် software developer, software engineer, computer scientist, သို့ software analyst တို့မဟုတ်ပေ။ ထိုအလုပ်များသည် ပရိုဂရမ်ပြုလုပ်ခြင်း အသိအနည်းငယ်အပြင် အခြား software engineering အသိ များပိုမိုလိုအပ်ချက်ရှိသည်။ ထိုအကြောင်းများကြောင့် ထိုအလုပ်ပညာရှင်များက ပရိုဂရမ်မာ ဟုခေါ်လျှင် source code များကို ရေးသားသူအဖြစ် နှိမ့်ချ၍ ခေါ်သည်ဟု ယူဆကြသူလည်းရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ developer, analysts, computer scientist, ပရိုဂရမ်မာ ဆိုသောအလုပ်သဘာဝများအပေါ် ပညာရှင် အချင်းချင်း ငြင်းဆိုကြလျက်ရှိသည်။
# Microsoft Photos

Microsoft Photos|  |
| Photos in Windows 10 in dark mode with Fluent Design |
| ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသူ(များ) | Microsoft |
| ပထမဆုံး ဖြန့်ချိခြင်း | ၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၂ (၂၀၁၂-၁၀-26) |
|  |
| တည်ငြိမ်သော ထုတ်ပြန်မှု(များ) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Windows 10 | 2019.19061.18920.0 / ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉ (၂၀၁၉-၀၉-06) |

 |
|  |
| ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် | Windows 8, Windows 8.1, Windows 10, Windows 11, Xbox system software |
| ရရှိနိုင်သော ဘာသာစကား | 64 languages |
|   List of languagesEnglish (United States), English (United Kingdom), Afrikaans (Suid-Afrika), አማርኛ (ኢትዮጵያ), العربية (المملكة العربية السعودية), Azərbaycan Dili (Azərbaycan), Беларуская (Беларусь), Български (България), বাংলা (বাংলাদেশ), Català (Català), Čeština (Česká republika), Dansk (Danmark), Deutsch (Deutschland), Ελληνικά (Ελλάδα), Español (España, Alfabetización Internacional), Español (México), Eesti (Eesti), Euskara (Euskara), فارسى (ایران), Suomi (Suomi), Filipino (Pilipinas), Français (Canada), Français (France), Galego (Galego), Hausa (Najeriya), עברית (ישראל), हिंदी (भारत), Hrvatski (Hrvatska), Magyar (Magyarország), Indonesia (Indonesia), Íslenska (Ísland), Italiano (Italia), 日本語 (日本), Қазақ Тілі (Қазақстан), ភាសាខ្មែរ (កម្ពុជា), ಕನ್ನಡ (ಭಾರತ), 한국어(대한민국), ລາວ (ລາວ), Lietuvių (Lietuva), Latviešu (Latvija), Македонски (Република Македонија), മലയാളം (ഇന്ത്യ), Bahasa Melayu (Malaysia), Norsk Bokmål (Norge), Nederlands (Nederland), Polski (Polska), Português (Brasil), Português (Portugal), Română (România), Русский (Россия), Slovenčina (Slovensko), Slovenščina (Slovenija), Shqip (Shqipëri), Srpski (Srbija), Svenska (Sverige), Kiswahili (Kenya), தமிழ் (இந்தியா), తెలుగు (భారత దేశం), ไทย (ไทย), Türkçe (Türkiye), Українська (Україна), O‘Zbek (Oʻzbekiston), Tiếng Việt (Việt Nam), 中文(中国), 中文(台灣) |
| ဆော့ဖ်ဝဲလ် အမျိုးအစား | Image viewer, image organizer, video editor, video player, raster graphics editor |
| လိုင်စင် | Freemium – Free base app, with in-app purchases |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | microsoft.com/store/productId/9wzdncrfjbh4 |

**Microsoft Photos** သည် ရုပ်ပုံများ ဖွင့်ကြည့်ခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ Raster graphics များ တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ရုပ်ပုံများ မျှဝေခြင်းနှင့် ဗီဒီယိုကလစ်များကို တည်းဖြတ်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည့် မိုက်ခရိုဆော့ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည့် ဆော့ဝဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဝင်းဒိုး ၈ ဗားရှင်းတွင် Windows Photo Viewer နေရာတွင် အစားထိုးကာ ပထမဆုံးအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အသုံးပြုသူများသည့် ရုပ်ပုံများများကို OneDrive, Facebook, Twitter, Instagram နှင့် GroupMe စသည်တို့သို့ အပ်လုပ်ပြုလုပ်ကာ မျှဝေမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
# Cortana

Khat|  Khat |
| ဖိုင်:Cortana.windows10.pngCortana on Windows 10 |
| ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသူ(များ) | Microsoft |
| ပထမဆုံး ဖြန့်ချိခြင်း | ဧပြီ ၂၊ ၂၀၁၄ (၂၀၁၄-၀၄-02) |
| ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် | Windows, iOS, Android, Xbox OS |
| ပလက်ဖောင်း | * Windows 10
* Windows 10 Mobile
* Windows Phone 8.1
* Microsoft Band 2
* Microsoft Band
* Android
* Xbox One
* Skype
* iOS
* Cyanogen OS
 |
| ရရှိနိုင်သော ဘာသာစကား | * အင်္ဂလိပ်
* ပြင်သစ်
* ဂျာမနီ
* အီတလီ
* စပိန်
* တရုတ် (Mandarin)
* ဂျပန်
* ပေါ်တူဂီ

Myanmar's English Thailand |
| ဆော့ဖ်ဝဲလ် အမျိုးအစား | Intelligent personal assistant |
| လိုင်စင် | Proprietary |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | microsoft.com/en-us/windows/cortana |

Cortana သည် Intelligent Personal Assistant (IPA) ဆော့ဖ်ဝဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်မှ ဖန်တီးထားပြီး မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ဝင်းဒိုး ၁၀၊ ဝင်းဒိုး ၁၀ မိုဘိုင်းဖုန်းများ၊ ဝင်းဒိုးဖုန်း ၈.၁ (ယခု Bing Mobile ဖြင့်အစားထိုးထား) ၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် Band, Xbox One, iOS နှင့် အန်းဒရိုက်တို့တွင် အသုံးပြုထားသည်။

Cortana သည် ကီးဘုတ်မှစေခိုင်းမှုမပါဘဲ အသံများကို မှတ်ထားနိုင်ခြင်း၊ နှိုးဆော်သတိပေးမှုများ ထားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် Bing (ဘင်း) ရှာဖွေမှုစနစ်မှ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုကာ မေးခွန်းများကို ဖြေကြားပေးနိုင်သည်။

Cortana သည် လက်ရှိအချိန်တွင် ဆော့ဖ်ဝဲ၏ အမျိုးအစားနှင့် နေရာဒေသကိုမူတည်၍ အင်္ဂလိပ်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ စပိန်၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဘာသာစကားများ ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ Cortana သည် အဂိကအားဖြင့် လက်ထောက်အကူအညီ (assistant) ဆော့ဖ်ဝဲများဖြစ်သည့် Apple's Siri, Google's Google Assistant, Samsung's Bixby, and Amazon's Alexa ကို ယှဉ်ပြိုင်ရန် ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## ဒေသနှင့် ဘာသာစကားများ

| Language | Region | Variant | Status | Platforms |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| English |  United States | American English | Available | Windows, Android, IOS |
|  United Kingdom | British English | Available | Windows, Android |
|  Canada | Canadian English | Available | Windows |
|  Australia | Australian English | Available | Windows |
|  India | Indian English | Available | Windows |
| German |  Germany | Standard German | Available | Windows |
| Italian |  Italy | Standard Italian | Available | Windows |
| Spanish |  Spain | Castilian Spanish | Available | Windows |
|  Mexico | Mexican Spanish | Available | Windows |
| French |  France | French of France | Available | Windows |
|  Canada | Canadian French | Available | Windows |
| Chinese |  China | Mandarin Chinese | Available | Windows, Android, IOS |
| Portuguese |  Brazil | Brazilian Portuguese | Available | Windows |
| Japanese |  Japan | Standard Japanese | Available |
| Russian |  Russia | Standard Russian | Not Available | Windows, IOS |

## နည်းပညာ

ortana ၏ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အလုပ်လုပဆောင်နိုင်စွမ်းသည်Tellme Networks မှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။ Tellme Networks ကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ Cortana သည် Satori ဟုခေါ်သည့် Semantic Search database နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

## ကိုးကား
# အိုက်စလန်နိုင်ငံ

| အိုက်စလန် သမ္မတနိုင်ငံ |
| --- |
|
အလံတော်

အမှတ်တံဆိပ်

 |
|  |
| မြို့တော် နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ | ရေဂျာဗစ်မြို့ |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | အိုက်စလန်နွယ်ဘာသာစကား |
| လူမျိုးစု | အိုက်စလန်လူမျိုး (၈၆%)၊ ပိုလန်လူမျိုး (၆%)၊ လစ်သူယေးနီးယားလူမျိူး (၁%)၊ အခြားလူမျိုး (၇%)၊ |
| အမျိုးအစား | ယူနစ်ထရီ ပါလီမန် သမ္မတစနစ် |
| အစိုးရ |
| • သမ္မတ | Guðni Th. Jóhannesson |
| • ဝန်ကြီးချုပ် | Bjarni Benediktsson |
| တည်ထောင် |
| • အိုက်စလန် သမ္မတနိုင်ငံ | ၁၉၄၄ ဇွန်လ ၁၇ ရက် |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၁၀၃,၁၂၅ km² (၃၉,၈၁၅ စတုရန်းမိုင်) (အဆင့်: ၁၀၇) |
| • ရေထု (%) | ၂.၀၇ |
| လူဦးရေ |
| • ခန့်မှန်း | ၃၁၈,၄၅၂ (အဆင့် - ၁၇၅) |
| • သိပ်သည်းမှု | ၃.၁/km²(၇.၅/sq mi) (အဆင့် - ၂၃၂) |
| GDP (PPP) | ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | US $ ၁၁.၈၁၈ ဘီလီယံ |
| • Per capita | US $၃၆,၆၂၀  |
| HDI |  ၀.၈၆၉ အလွန်မြင့် · ၁၇ |
| ငွေကြေး | အိုက်စလန်းဒစ် ကရိုနာ |
| တယ်လီဖုန်းကုဒ် | +၃၅၄ |
| Internet TLD | .is |

**အိုက်စလန် နိုင်ငံ** (တရားဝင်အမည် အိုက်စလန် သမ္မတနိုင်ငံ)သည့် ဥရောပတိုက် တွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီ။ မြောက်အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်းရှိ မစ်ဒ်အတ္တလန္တိတ် ရစ်ဂျ် (Mid-Atlantic Ridge) ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ရှိ တောင်တန်းကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ လူဦးရေ ၃၇၆,၂၄၈ ရှိပြီ စုစုပေါင်း ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း ၁၀၃,၁၂၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၃၉,၈၁၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အကြီးဆုံးမြို့မှ နိုင်ငံမြို့တော် ရေဂျာဗစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရေဂျာဗစ်မြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင် အနောက်တောင်ဘက် ဒေသမှာ နိုင်ငံ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၂ ပုံမျှ၏ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သည်။

အိုက်စလန် နိုင်ငံသည် အမြဲတစေ လှုပ်ရှားနေတတ်သော မီးတောင်များ ရှိပြီး ပထဝီ အနေအထာအရလည် အမြဲပြောင်းလဲနေတတ်သော နေရာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ အတွင်းပိုင်း ဒေသမှာ သဲကွင်းများ၊ တောင်တန်းများ နှင့် ရေခဲမြစ်များ ရှိသော ကုန်းမြေမြင့် ဖြစ်ပြီး ရေခဲတောင်များသည် မြေနိမ့်ပိုင်းမှ တဆင့် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သွားကြသည်။ အိုက်စလန်သည် ပင်လယ်ကွေ့ ရေစီးကြောင်းကြောင့် အနွေးဓာတ် ရစေပြီး အာတိတ်စက်ဝိုင်း၏ အပြင်ဘက် ရှိ လတ္တီကျု အမြင့်ပိုင်းတွင် ရှိသော်လည်း သမမျှတသော ရာသီဥတု ရှိသည်။

## သမိုင်း

## ကိုးကား
# ရိုင်းမြစ်

## ရိုင်းမြစ်

ရိုင်းမြစ်သည် ဂျာမန်လူမျိုးအတွက် ယင်းတို့၏ အမျိုး
သားရေးဆိုင်ရာ သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အထိမ်း
အမှတ် ဖြစ်သည်။ ရိုင်းမြစ်ဝှမ်းသည်လည်း ထင်ရှားသော
သမိုင်းပုံပြင်များ ပေါ်ထွက်ရာဒေသ ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဂျာမန်
တို့သည် *ဖခင်ရိုင်းမြစ်*ဟူ၍ပင် ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။ ရှေး
အခါမှစ၍ ဥရောပတိုက်တွင် ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက်
အရေးပါ အရာရောက်ဆုံး လမ်းခရီး ဖြစ်လေသည်။

ရိုင်းမြစ်သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း အဲ့လပတောင်
တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၈၅ဝ ခန့်
စီးဆင်းပြီးလျှင် မြောက်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်မနှင့်
တကွ မြစ်လက်တက်များအပါအဝင် ရေဆင်းနယ် အကျယ်
အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် တစ်သိန်းနီးပါးမျှ ရှိသည်။

ရိုင်းမြစ်ကို အထက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဟူ၍ မြစ်ကြောင်းသုံးပိုင်းခွဲခြားထားနိုင်သည်။
မြစ်ဖျားခံရာမှ ကွန်စတန့်အိုင်ကို ဖြတ်သန်းလျက် အနောက်
ဘက်သို့ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ ဗားလမြို့အထိသည် မြစ်ကြောင်း
အထက်ပိုင်းဖြစ်၍ ပေ ၇ဝ အမြင့်ရှိသော ရှပ်ဖဟောင်ဇင်
ရေတံခွန် ရှိ၏။ ဗားလမြို့မှ မြောက်ဘက်သို့ ဂျာမနီနိုင်ငံ
ကိုလုန်းမြို့အထိသည် မြစ်ကြောင်း အလယ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။
ဤအပိုင်းသည် ရိုင်းမြစ်သည် ရေစီးသန်၏။ ထို့ပြင် မြစ်ကြောင်း
တစ်လျှောက် တောင်ထိပ်များပေါ်၌ ရှေးရဲတိုက်ကြီးများကို တွေ့
နိုင်သည်။ သမိုင်းပုံပြင်များ ပေါ်ထွက်ရာအရပ်ဖြစ်၍ ရှုခင်း
အလွန်သာယာသည် ကိုလုန်းမြို့မှ နယ်သာလန် နိုင်ငံကို ဖြတ်
၍ ပင်လယ်ထဲသို့စီးဆင်းသည်အထိသည် မြစ်ကြောင်း အောက်
ပိုင်းဖြစ်သည်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ရိုင်းမြစ်ကြောင်းသည်
ကုန်စည် ကူးသန်းရေးအတွက် အသုံးဝင်၏။

ရိုင်းမြစ်သည် ရုန်းမြစ်၊ ဒန်းညူမြစ်အပြင် အခြားမြစ်များ
နှင့်လည်း တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက် ရှိခြင်းကြောင့်
မြစ်တစ်ဖက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဗဲလဂျီနိုင်ငံတို့နှင့်၎င်း၊ အခြား
တစ်ဖက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်၎င်း ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်သည်။
မိုဇဲမြစ်သည် ရိုင်းမြစ်၏ အကြီးဆုံး မြစ်လက်တက်ဖြစ်၏။
မြစ်ကြောင်းတစ်လျောက်ရှိ ထင်ရှားသောမြို့များမှာ
စထရပ်စဗူးမြို့၊ စပီးယားမြို့၊ ဗမ်းမြို့၊ မန့်ဇမြို့၊ ကိုလုန်းမြို့၊
မန်းဟိုင်းမြို့၊ ဒူဆဲလဒေါ့မြို့နှင့် ရော့တဒမ်းမြို့များ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဂျာမန်တို့သည် ရိုင်းမြစ်ဒေသဘက်၌
စစ်တပ်များ စေလွှတ်၍ အင်အားဖြည့်ထားခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာ
စစ် ဖြစ်ပွားလာသောအခါ မဟာမိတ်တပ်များသည် ရိုင်းမြစ်ကို
ဖြတ်ကူးနိုင်မှသာလျှင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်မည်
ဖြစ်သဖြင့် ထိုဒေသ၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဆင်ရခဲ့လေ
သည်။

## ကိုးကား
# အဇာဘိုင်ဂျာနီဘာသာစကား

| Azerbaijani |
| --- |
| Azeri |
| *Azərbaycan dili*, آذربایجان دیلی, Азәрбајҹан дили |
| အသံထွက် | [ɑːzæɾbɑjˈdʒɑn diˈli] |
| ဒေသခံ | * နိုင်ငံ: အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ
* ဒေသ:
	+ အီရန်နိုင်ငံ
* ရုရှားနိုင်ငံ
* တူရကီနိုင်ငံ
* အီရတ်နိုင်ငံ
* Georgia
 |
| ဒေသ | Iranian Azerbaijan, Transcaucasia |
| လူမျိုးစု | Azerbaijanis |
| ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | ၂၃ million (2018)e21 |
| ဘာသာစကား မိသားစု | Turkic
* Common Turkic
	+ Oghuz
		- Western Oghuz
			* **Azerbaijani**
 |
| စံပုံစံများ | Shirvani (In Republic of Azerbaijan)
Tabrizi (In Iranian Azerbaijan)

 |
| ဒေသိယစကား | * Afshar Salchuq (extinct) Sonqori various others
 |
| စာအရေးအသားစနစ် | * In Azerbaijan: Latin scriptAzerbaijani, North။ 5 June 2019 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။  2 February 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။</ref> (Azerbaijani alphabet)
* In Iran and Iraq: Perso-Arabic script (Persian alphabet)
* In Russia: Cyrillic script
* In Georgia: Georgian script (rarely)
 |
| တရားဝင် အခြေအနေ |
| ရုံးသုံး အဖြစ် အသုံးပြုမှု | အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ Dagestan (Russia) Turkic Council |
| တရားဝင်ထိန်းသိမ်းသူ | * Azerbaijan National Academy of Sciences (North Azerbaijani)
* No regulatory body (South Azerbaijani)
 |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ |
| ISO 639-1 | `az` |
| ISO 639-2 | `aze` |
| ISO 639-3 | `aze` – ပါဝင်သော ကုဒ် သီးခြားကုဒ်များ: azj – North Azerbaijani azb – South Azerbaijani slq – Salchuq qxq – Qashqai |
| Glottolog | `mode1262` |
| Linguasphere | `part of 44-AAB-a` |
| Location of Azerbaijani speakers in Transcaucasia and Northern Iran   regions where Azerbaijani is the language of the majority   regions where Azerbaijani is the language of a significant minority |
|

**အဇာဘိုင်ဂျာနီဘာသာစကား** (**Azerbaijani**) (/ˌæzərbaɪˈdʒæni, -ɑːni/) သည် တာကစ်ဘာသာစကားများ (Turkic languages) အနွယ်ဝင် ဘာသာစကားတခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် အဇာဘိုင်ဂျာနိစ်လူမျိုးများ (Azerbaijanis) ပြောဆိုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံ၊ အီရတ်နိုင်ငံများတွင် အဇာဘိုင်ဂျာနီဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။

## မှတ်စု

## ကိုးကား
# လက်ပစ်ဗုံး

လက်ပစ်ဗုံး ဆိုသည်မှာ လူသတ်လက်နက် တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပစ်လွှတ်လိုက်ပြီး မကြာမီ အချိန်တွင် ပေါက်ကွဲတတ်သည်။

မူလက လက်ပစ်ဗုံးကို အသုံးပြုသူမှာ စနစ်တကျ လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသော စစ်သားများဖြစ်ကြသည်။ ယနေ့အချိန်တွင် လက်ပစ်ဗုံးကို ရိုင်ဖယ် သေနတ်များမှ သို့မဟုတ် ဗုံးပစ်လောင်ချာ များမှလည်း ပစ်လွှတ်ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း

၁၈ ရာစုမှ ပြင်သစ်တို့ အသုံးပြုသော ဗုံးပစ်လောင်ချာ ဖြင့် ပစ်ရသည့် လက်ပစ်ဗုံး
ပထမဆုံး ဗုံးမှာ ဘိုင်ဇင်တိုင်း အင်ပိုင်ယာခေတ် လီယို III အုပ်စိုးပြီး မကြာခင် အချိန် (၇၁၇-၇၄၁) တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် ဟု ယူဆရသည်။ ဘိုင်ဇင်တိုင်း စစ်သားတို့ အနေနှင့် ဂရိလောင်မီး ဆိုသည့် စစ်ပွဲများတွင် သူတို့ အသုံးပြုခဲ့သော လက်နက်သည် ရန်သူတို့ထံသို့ မီးလောင်ပိုက် (flamethrower) ကိုသာ အသုံးပြု၍ ပစ်နိုင်သည် မဟုတ်ပဲ ကျောက်တုံးများ နှင့် ကြွေအိုးများကို အသုံးပြု၍လည်း ပစ်နိုင်သည် ဆိုသည်ကို လေ့လာ သိရှိခဲ့ရသည်။ နောင်တွင် သူတို့သည် ဖန်အိမ်များဖြင့် ထည့်၍ ပြစ်ကြသည်။ ဘိုင်ဇင်တိုင်းတို့ ၁၀ ရာစုမှ ၁၂ ရာစု အထိ သုံးခဲ့သည် ဂရိလောင်မီး ပါဝင်သည့် လက်ပစ်ဗုံးများကို အေသင် အမျိုးသားပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။ ဂရိလောင်မီး နှင့် အလားတူ လက်နက်များ အသုံးပြုခြင်းသည် အရှေ့ပိုင်းနှင့် နီးသော (Near East) ဒေသများ ရှိ မွတ်ဆလင် စစ်တပ်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီး ထိမှ တဆင့် ၁၀ ရာစု အတွင်းမှာပင် တရုတ်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။

အလယ်ခေတ်တွင် အသုံးပြုကြသော ပီတတ်ဟု ခေါ်သည့် လက်နက်တစ်မျိုးသည် ရန်သူနှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး အစကနဦး လက်ပစ်ဗုံးဟု ယူဆနိုင်သည်။
# ပေါ်တယ် ၂

| *ပေါ်တယ် ၂* |
| --- |
|  |
| **ဖန်တီးသူ** | Valve |
| **ထုတ်ဝေသူ** | Valve |
| **ဒါရိုက်တာ** | ယောရှု ဝိုင်ယာ |
| **ပရိုဂျူဆာ** | ဂါဘီ နယူးဝဲလ်
 |
| **ဂိမ်းအနုပညာရှင်** | * ဂျယ်ရမီ ဘန်နက်
* ရန်ဒီ လန်ဒင်း
 |
| **ရေးသားသူ** | * အဲရစ် ဝံပုလွေ
* ဂျေး ပင့်ကာတန်
* Chet Faliszek
 |
| **တေးရေး** | မိုက် မော်ရက်စကီး |
| **စီးရီးများ** | *ပေါ်တယ်* |
| **ဂိမ်းအင်ဂျင်** | Source |
| **ပလက်ဖောင်း** | * ဝင်းဒိုးစ်
* Mac OS X
* လင်းနပ်စ်
* ပလေးစတေရှင် ၃
* Xbox 360
* နစ်တန်းဒိုး ဆွစ်ခ်ျ
 |
| **ဖြန့်ချီသည့်နေ့စွဲ** |
၁၈ ဧပြီ ၂၀၁၁
* **ဝင်းဒိုးစ်၊ Mac OS X (ဒစ်ဂျစ်တယ်) + WW ၁၈ ဧပြီ ၂၀၁၁
* **ဝင်းဒိုးစ်၊ Mac OS X၊ ပလေးစတေရှင် ၃၊ Xbox 360 (လက်လီ) + ၂၀ ဧပြီ ၂၀၁၁ PAL
* **လင်းနပ်စ် (ဘီတာ) + WW ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄
* **နစ်တန်းဒိုး ဆွစ်ခ်ျ + WW ၂၀၂၂
 |
| **ဂိမ်းအမျိုးအစား** | Puzzle-platform |
| **Mode(s)** | တစ်ဦးတည်းကစားသမား, ကစားသူအများအပြား
 |

ပေါ်တယ် ၂ (အင်္ဂလိပ်: Portal 2) သည် ဝင်းဒိုးစ်၊ Mac OS X၊ လင်းနပ်စ်၊ ပလေးစတေရှင် ၃ နှင့် Xbox 360 အတွက် Valve မှ ထုတ်လုပ်သည့် ၂၀၁၁ ပဟေဋ္ဌိ-ပလပ်ဖောင်း ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်

* "Think With Portals" – Official website
* "Teach with Portals"
* အိုင်အမ်ဒီဘီပေါ်ရှိ *ပေါ်တယ် ၂*
* "Portal 2: Creating a Sequel to a Game that Doesn't Need One" presentation at the 2012 Game Developers Conference, March 7, 2012
* *Portal 2* presentation by Erik Wolpaw, as part of the New York University Game Design Series, May 6, 2011
* *The Final Hours of Portal 2*, a digital book by Geoff Keighley
# စစ်ရာဇဝတ်မှု

**စစ်ရာဇဝတ်မှု** (အင်္ဂလိပ်: war crimes) သည် နိုင်ငံတကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ တရားရုံး ရောမ ဥပဒေအရ စစ်ပွဲအတွင်း လူများကို ဆန္ဒအလျောက် သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ နှိပ်စက်ညှင်းပန်းခြင်း၊ စစ်ရေးအရ လိုအပ်ခြင်းမရှိဘဲ ပိုင်ဆိုင်မှု ပစ္စည်းများကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ အရပ်သားများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ အကာအကွယ် မရှိသော၊ စစ်ရေးစစ်ရာ အနေနှင့် တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်မထားသော မြို့များ၊ ရွာများ၊ နေအိမ်များကို မည်သည့် နည်းနှင့်မဆို တိုက်ခိုက်ခြင်း စသည်တို့ကို ကျူးလွန်ခြင်း။ အသက် ၁၅ နှစ်အောက် မပြည့်သေးသော ကလေး သူငယ်များကို နိုင်ငံတော်၏ လက်နက်ကိုင် စစ်တပ် အတွင်း အတင်းအကြပ် စစ်မှုထမ်းစေခြင်း တို့သည်လည်း ပြစ်မှုမြောက်သည်။

## ကိုးကား