Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဘရီမန်မြို့

ဘရီမန်မြို့တော်ခန်းမ၊ စိန့်ပီတာ ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်း နှင့် ပါလီမန်
ဘရီမန်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော ဟန်းဆတစ်မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဝီဆာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၂.၄ သန်း ရှိသော ဘရီမန်-အိုးလ်ဒန်ဘာ့ခ် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။ ဘရီမန်သည် ဂျာမနီမြောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ဖြစ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဒသမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။

ဘရီမန်မြို့သည် မြောက်ပင်လယ်ရှိ ဝီဆာမြစ်ဝမှ ၃၇မိုင် (၆၀ ကီလိုမီတာ) အကွာခန့်တွင်ရှိသည်။

## ဓာတ်ပုံပြခန်

* ဘရီမန်မြို့ - Bremen
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ

| တာ့ခ်မင်နစ္စတန် Turkmenistan *Türkmenistan* |
| --- |
|
အလံတော်

အမှတ်တံဆိပ်

 |
| **နိုင်ငံတော် သီချင်း:**Independent, Neutral, Turkmenistan State Anthem |
|  |
| မြို့တော် နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ | အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့ |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | တာ့ခ်မင် |
| အမျိုးအစား | တစ်ပါတီ သမ္မတနိုင်ငံ |
| အစိုးရ |
| • သမ္မတ | Gurbanguly Berdimuhamedow |
| တည်ထောင် |
| • လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခြင်း (ဆိုဗီယက်မှ) | အောက်တိုဘာ ၂၇၊ ၁၉၉၁ |
| • လွတ်လပ်ရေး အသိအမှတ်ပြုခြင်း | ဒီဇင်ဘာ၂၅၊ ၁၉၉၁ |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၁၈၈,၄၅၆ sq mi (၄၉၁,၂၁၀ km² ) (အဆင့်: ၅၂) |
| • ရေထု (%) | ၄.၉ |
| လူဦးရေ |
| • ခန့်မှန်း | ၅,၁၁၀,၀၀၀  (အဆင့် - ၁၁၂) |
| • သိပ်သည်းမှု | ၁၀.၅/km² (၂၇.၁/sq mi) (အဆင့် - ၂၀၈) |
| GDP (PPP) | ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | ၃၁.၉၉၆ ဘီလီယံ ဒေါ်လာ  |
| • Per capita | US $၅,၉၇၁  |
| HDI | ၀.၆၆၉ အလယ် · ၈၇ |
| ငွေကြေး | ဆိုမိုနီ |
| အချိန်ဇုန် | +၅ |
| တယ်လီဖုန်းကုဒ် | +၉၉၃ |
| Internet TLD | .tm |

**တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ**ကို တပ်ခ်မင်းနီးယားဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး အာရှအလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသော တာ့ခ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အထိ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ခဲ့ပြီး တပ်ခ်မင်း ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ တပ်မင်နစ္စတန်သည် လွတ်လပ်သော တာ့ခ်နိုင်ငံ ၆ နိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောက်ဘက်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံနှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကက်စပီယံပင်လယ် တို့နှင့် နယ်နမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသည်။

## ကိုးကား
# ဟိုနိုလူလူမြို့

ཧོ་ནོ་ལུ་ལུ།
## ဟိုနိုလူလူမြို့

ဟိုနိုလူလူမြို့သည်
ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစု၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ ထိုကျွန်းစုတွင်
အပါအဝင်ဖြစ်သော အိုအားဟူးကျွန်း အနောက်တောင်ဘက်
ကမ်းခြေ၌တည်ရှိသည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်တွင်
ဖြတ်သန်းသွားလာလျက်ရှိသော သင်္ဘောအားလုံးနီပါးမျှ
ဟိုနိုလူလူဆိပ်ကမ်း၌ဝင်ရောက်ဆိုက်ကပ်ကြသည်
ဖြစ်သောကြောင့် ဟဝိုင်းယန်းကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး
ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။ သိုနိုလူလူမြို့အနောက်ဘက်
ခြောက်မိုင်ခန့်အကွာတွင် အမေရိကန်ရေတပ်စခန်း
တည်ရာဖြစ်သော ပုလဲဆိပ်ကမ်း(ပါးလ်ဟာဗာ) ရှိသည်။

ဟိုနိုလူလူမြို့သည် အမေရိကတိုက်ရှိ မြို့ကြီးများနှင့်မခြား ခေတ်မီအဆောက်အအုံများ၊လမ်းမကျယ်များ၊
သပ်ရပ်သောလူနေရပ်ကွက်များဖြင့် စည်ကားသောမြို့ကြီး
ဖြစ်သည်။ ရေကြောင်းခရီးနှင့်လေကြောင်းခရီးဆုံရာ
ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လူအမျိုးမျိုးကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့်
သဘာဝရှုခင်းသာယာ၍ ရာသီဥတုသင့်တင့်ကောင်းမွန်သော
မြို့ဖြစ်ရာ နိုင်ငံအများမှဧည့်သည်များလာရောက်
လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ ဝိုင်ကီကီကမ်းခြေသောင်ပြင်သည်
ထင်ရှားသောအပန်းဖြေစခန်းဖြစ်သည်။
ထိုကမ်းခြေတွင်ရေကူးခြင်း၊ ရေလွှာပြင်လျှောစီးခြင်းစသော
ရေပြင်ကစားနည်းတို့ကိုလေ့ကျင့်ကစားကြသည်။ ဧည့်သည်များ
တည်းခိုရန်အတွက် ခေတ်မီဟိုတယ်ပေါင်းများစွာရှိသည်။
ဟာဝိုင်ယီကျွန်စု၏ အဓိကထွက်ကုန်များဖြစ်သော
သကြားနှင့်နာနတ်သီးတို့ကိုဟိုနိုလူလူ ဆိပ်ကမ်းမှ နိုင်ငံခြားသို့
တင်ပို့ရောင်းချသည်။ မြို့တွင်း၌လည်း သကြားစက်နှင့်
နာနတ်သီးစည်သွပ်စက်ရုံများရှိသည်။ ရှေးအခါက ဟာဝိုင်ယီ
ကျွန်းစုကို တိုင်းရင်းသားဘုရင်တို့က အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
၁၈၉၈ခုနှစ်မှစ၍အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌နယ်တစ်နယ်အဖြစ်
ပါဝင်ခဲ့၍ဘုရင်ခံတစ်ဦးကအုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။ သိုနိုလူလူမြို့တွင်
လူဦးရေ ၂၉၄၁၉၄ ယောက်(၁၉၆ဝ)တွင်ရှိသည်။
( ဟဝိုင်းယန်းကျွန်းစု•။)

## ဓာတ်ပုံ

*
*
*
*
*
*

## ကိုးကား
# အိုင်

နယ်သာလန်နိုင်ငံရှိ ‌အိုင်တခု
**အိုင်** ဆိုသည်မှာ ကုန်းပတ်လည်ဝိုင်းနေသော နေရာတွင် ရေများစုသော ဧရိယာတခုဖြစ်၏။ မြစ် သို့မဟုတ် အခြား ရေထွက်တခုခုမှ ရေတို့ဝင်ကာ စုနေသောနေရာကို အိုင်ဟု မခေါ်။ အိုင်တို့သည် ကုန်းမြေကိုသာ အမှီသဟဲပြုပြီး ပင်လယ်၏ တစိတ်တဒေသလည်း မဖြစ်ရပေ။ သို့သော် အိုင်သည် ပင်လယ်သို့ပင် ကမ္ဘာကြီး၏ ရေသံသရာကို ကောင်းစွာလည်ပတ်စေသော ခွေးသွားစိတ်တခုဖြစ်သည်။ ပင်လယ်များ၏ ကမ်းစပ်တို့၌ရှိသော ရေတိမ်အိုင်များနှင့် အတော်ပင် ကွဲပြားသည်။ ပိုကြီး၍ ပိုနက်သော ရေဝပ်ကန်ဟု ဆိုပါက နီးစပ်၏။ သို့သော် ရေဝပ်ကန် နှင့် အိုင်ကို သိပ္ပံနည်းကျ ခွဲခြားထားခြင်း မရှိသေး။ မြောင်းအတိုင်းစီးသော ချောင်း၊ မြစ် တို့နှင့်မူ လွဲစရာမရှိလှ။

အိုင်တို့ကို တောင်တန်းဒေသ၊ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ၊ အမြဲရေခဲနေသောဒေသတို့၌ တွေ့ရသည်။ မြေနိမ့်ရေစုရပ်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)တို့တွင်၎င်း၊ မြစ်ကြောင်းမှသည် ကျယ်ပြန့်ကာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဖြစ်သွားချိန်၌၎င်း အချို့ကန်တို့ ဖြစ်လာသည်ကို မြင်နိုင်သေး၏။ နောက်ဆုံး ရေခဲခေတ်မှ ကသောင်းကပြောင်း အရည်ပျော်မှုတို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့အချို့နေရာများတွင် အထက်ပါသဘောတရားတို့နှင့် မညီဘဲ အိုင်ဖြစ်နေသည်ကိုလည်း တွေ့ရသေးသည်။ ၎င်းတို့သို့ ရေစုရပ်မှ ရေများ တစိမ့်စိမ့်ဝင်၍သာ သက်တမ်းရှည်ရသဖြင့် ဘူမိဗေဒ အချိန်အပိုင်းအခြားအရမူ အိုင်ဟူသမျှမှာ ယာယီသာတည်း။

အိုင်အများစုကို လူတို့က တူးကာ စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက်၎င်း၊ စိုက်ပျိုးရေးအတွက်၎င်း၊ ရေအားလျှပ်စစ်အတွက်၎င်း၊ သုံးရေအဖြစ် သုံးရန်၎င်း၊ စိတ်အပန်းဖြေရန်၎င်း၊ အခြားရည်ရွယ်ချက်တို့ဖြင့်၎င်း သုံးသည်။ ၎င်းကို **ကန်** ဟု ခေါ်၏။
# ကိဗုကန်

| ကိဗုကန် |
| --- |
| Satellite image of Lake Kivu courtesy of NASA. |
| ကိဗုကန်Show map of Democratic Republic of the Congoကိဗုကန်Show map of အာဖရိကတိုက် |
| ကိုဩဒိနိတ် | ﻿ / ﻿ |
| အမျိုးအစား | Rift Valley lakes, meromictic, limnically active lake |
| ပင်မ ရေထွက်စီးကြောင်း | Ruzizi River |
| ရေစုဝေးရာ နေရာ | ၂,၇၀၀ km2 (၁,၀၀၀ sq mi) |
| ရေဝေကြောရှိရာ နိုင်ငံများ | Rwanda, Democratic Republic of the Congo |
|  |
| အကျယ်ဆုံး အလျား | ၈၉ km (၅၅ mi) |
| အကျယ်ဆုံး အနံ | ၄၈ km (၃၀ mi) |
| မျက်နှာပြင် ဧရိယာ | ၂,၇၀၀ km2 (၁,၀၄၀ sq mi) |
| ပျမ်းမျှအနက် | ၂၄၀ m (၇၈၇ ft) |
| အနက်ဆုံး အနက်အရှိုင်း | ၄၈၀ m (၁,၅၇၅ ft) |
| ရေထုထည် | ၅၀၀ km3 (၁၂၀ cu mi) |
| ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်အမြင့် | ၁,၄၆၀ m (၄,၇၉၀ ft) |
|  |
| ကျွန်းများ | Idjwi |
| အနီးရှိမြို့များ | Goma, Congo Bukavu, Congo Kibuye, Rwanda Cyangugu, Rwanda |

**ကိဗုကန်** သည် အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန်ကြီးများထဲတွင် ပါဝင်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံနှင့် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံတို့အကြား နယ်နိမိတ်တွင်တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် Albertine အက်ကြောင်းနှင့် အရှေ့အာဖရိကအက်ကြောင်း ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်မှ ရေသည် ရုဇိဇိမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ထိုမြစ်မှတစ်ဆင့် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားကာ တန်ဂန်ယိကကန်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသည်။

Kivu lake shoreline at Gisenyi, Rwanda
## ပထဝီသွင်ပြင်

ကိဗုကန်သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၉၀ ကီလိုမီတာ (၅၆ မိုင်) ရှည်လျားကာ အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၅၀ ကီလိုမီတာ (၃၁ မိုင်) ရှိသည်။ ကန်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ပုံမှန်မဟုတ်သည့်အတွက် ၎င်း၏ မျက်နှာပြင်ကို တိကျစွာတိုင်းတာရန် ခက်ခဲသည်။ ခန့်မှန်းကာ တိုင်းတာချက်များအရ ၎င်း၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၂၇၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၀၄၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤကန်သည် အာဖရိကတိုက်၏ ရှစ်ခုမြောက်အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ကန်၏ မျက်နှာပြင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၄၆၀ မီတာ (၄၇၉၀ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် နှစ် ၁၀၀၀ ပြည့်သည့်အခါတိုင်း လင်းမနစ်ပေါက်ကွဲမှု (limnic eruption) တစ်ကြိမ် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ကန်၏ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၄၇၅ မီတာ (၁၅၅၈ ပေ) ရှိသည်။ ၎င်း၏ ပျှမ်းမျှအနက်သည် ၂၂၀ မီတာ (၇၂၂ ပေ) ရှိသည်။ ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကန်များတွင် အမြင့်ဆုံးအနက်အရ တစ်ဆယ့်ရှစ်ခုမြောက် အနက်ဆုံး ကန်ဖြစ်သည်။ ပျှမ်းမျှအနက်အရ ကိုးခုမြောက် အနက်ဆုံးကန် ဖြစ်သည်။

ကန်၏ ၁၃၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅၂၉ စတုရန်းမိုင်) သို့မဟုတ် ကန်ရေ၏ ၅၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

* Lake Kivu from Sake, Goma, D R Congo
* Lake Kivu with Goma in the background, Congo

## ကိုးကား