Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဂျူပီတာ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ

A montage of Jupiter and its four largest moons (distance and sizes not to scale)
ဂျူပီတာဂြိုဟ်၌ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အရ မိမိတို့သိထားသော ဂြိုဟ်ရံလ ၈၀ စင်းရှိသည်။ ယင်းသည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား နေအဖွဲ့အစည်း၌ ဂြိုဟ်ရံလ အများဆုံးပိုင်ဆိုင်ထားသည့် ဂြိုဟ်တစ်ခုဖြစ်စေသည်။ အကြီးဆုံး ဂြိုဟ်ရံလများမှာ ၄ စင်းဖြစ်ကာ ယင်းတို့မှာ ဂယ်လီလီယန် လများဖြစ်ပြီး ဂယ်လီလီယိုနှင့် Simon Marius တို့က ၁၆၁၀ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် ကမ္ဘာနှင့် နေအား လှည့်ပတ်မနေသည့် ပထမဆုံး အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုအကုန်မှစ၍ ဂျူပီတာ၏ ဂြိုဟ်ရံလ ဒါဇင်နှင့်ချီကာ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ရောမဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရား ဂျူပီတာ၏ အချစ်တော် သို့မဟုတ် သမီးတော်များ၏ အမည်များကို မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဂယ်လီလီယန်လများသည် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကျန်သော ၇၅ စင်းတို့မှာ ကွင်းစနစ်တွင်ရှိသော ဂြိုဟ်ရံလငယ်များဖြစ်ကြသည်။ အကယ်၍ ဂယ်လီလီယန် လများသည် နေအား တိုက်ရိုက်လှည့်ပတ်နေပါက ယင်းတို့အား အနည်းဆုံး ဂြိုဟ်ပုများအဖြစ် ယူဆနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

## ကိုးကား
# နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ

ဦးသိန်းစိန်နှင့်အိုဘားမား
ဘုရင်မ အယ်လီဇဘတ်
**နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင်** သည် နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုသော တရားဝင်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ပုံအရ နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင်မှာ အခမ်းအနားတက်ရန် ဟန်ပြနှင့် အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ရှိသည်။ ဥပမာ အိန္ဒိယတွင် သမ္မတမှာ အခမ်းအနားတက်ရန် ကိစ္စအချို့သာရှိပြီး ဝန်ကြီးချုပ်မှာ အစိုးရအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သမ္မတမှာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သကဲ့သို့ အစိုးရအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။ ဦးထင်ကျော်အစိုးရလက်ထက်တွင် သမ္မတမှာ အမည်ခံ၍ အမှန်တကယ် အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်မှာ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။

ပါလီမန်စနစ်များတွင် နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်မှာ အခမ်းအနားတက်ရန် ဟန်ပြသဘောဖြစ်ကာ နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို စွက်ဖက်ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ သို့သော် သူတို့ကို အများက လေးစားရသည်။ ဥပမာ ဗြိတိန်ဘုရင်မ အယ်လီဇဘက်နှင့် အိန္ဒိယသမ္မတကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

အစိမ်း=ပါလီမန်မှ ရွေးချယ်ကာ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာရ သမ္မတစနစ်၊ လိမ္မော်=ပါလီမန်နိုင်ငံရေးစနစ်၊ အနီ=ပါလီမန်ဘုရင်စနစ်ဖြစ်သော်လည်း ဘုရင်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာမရှိ
## ကိုးကား
# ပလာစမာ (ရူပဗေဒ)

Plasma|   |
|   |
| အပေါ်တန်း: လျှပ်စီး၊ နီယွန်မီးချောင်းများသည် ပလာစမာအား နေ့စဉ်မြင်ရသည့်ဖြစ်စဉ်ပင်။ အောက်တန်း:ရှုပ်ထွေးသော ပလာမစာ၏ ဥပမာများဖြစ်သည်။ |

**ပလာစမာ** ဆိုသည်မှာ ဂရိ πλάσμα, အဓိပ္ပာယ် "ပုံသွင်းနိုင်သော အရာဝတ္ထု" သို့မဟုတ် "ဂျယ်လီ" ဖြစ်ပြီး ဒြပ်တို့၏ အခြေနေ ၄ ရပ်မှ ၁ ခုပင်ဖြစ်သည်။ အခြား ၃ ခုမှာ အစိုင်အခဲ၊ အရည်နှင့် အငွေ့တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအခြေနေ ၃ ခုနှင့်မတူဘဲ ပလာစမာသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ သာမန်ပတ်ဝန်းကျင်အခြေနေတွင် တွေ့ရလေ့မရှိပေ။ သို့သော် ဓာတ်မပြုသော အငွေ့များမှ ဖန်တီးယူနိုင်သည်။ ပလာစမာဟူသော အခေါ်အဝေါ်အား ၁၉၂၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံး မိတ်ဆက်ခဲ့သူမှာ Irving Langmuir ဆိုသူဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်၏ အပူချိန်နှင့် သိပ်သည်းမှုအရ ပလာစမာသည် တစ်ပိုင်း အိုင်ယွန်နစ် သို့မဟုတ် အပြည့်အဝ အိုင်ယွန်နစ်ပုံစံ ဖြစ်နိုင်သည်။ တစ်ပိုင်း အိုင်ယွန်နစ် ပလာစမာများကိုမူ လူအများ နားလည်ကြသည်။ ဥပမာ နီယွန်မီးသင်္ကေတ၊ လျှပ်စီးလက်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် အပြည့်အဝ အိုင်ယွန်းနစ် ပလာစမာများကိုမူ နေ၏အတွင်းဘက်ပိုင်း၊ ဆိုလာ ကော်ရိုနာနှင့် ကြယ်၏အတွင်းပိုင်း တို့၌သာ ဖြစ်ပွားသည်။

## ကိုးကား

9. Fitzpatrick R. Introduction to plasma physics. The University of Texas at Austin: sn. 2008:242။