Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဒေဝနာဂရီအက္ခရာ

| ဒေဝနာဂရီ देवनागरी |
| --- |
| ဒေဝနာဂရီအက္ခရာ |
| အမျိုးအစား | အဘူဂီဒါ |
| ဘာသာစကားများ | Apabhramsha, Awadhi, Bhili, Bhojpuri, Boro, Braj, Chhattisgarhi, Dogri, Gujarati, Garhwali, Haryanvi, Hindi, Hindustani, Kashmiri, Konkani, Kumaoni, Magahi, Maithili, Marathi, Marwari, Mundari, Newari, Nepali, Pāḷi, Pahari, Prakrit, Rajasthani, Sadri, Sanskrit, Santali, Saraiki, Sherpa, Sindhi, Surjapuri, and many more. |
| အချိန်ကာလ | **Early form**: 1st century CE **Modern form**: 7th century CE to present |
| မိခင်စနစ်များ | Proto-Sinaitic[a]* Phoenician alphabet[a]
	+ Aramaic alphabet[a]
		- Brāhmī
			* Gupta
				+ Siddhaṃ
					- Nāgarī
						* ဒေဝနာဂရီ
 |
| ညီအစ်မစနစ်များ | Nandinagari Kaithi Gujarati Moḍī |
| လားရာ | ဘယ်မှ ညာ |
| ISO 15924 | `Deva, 315` |
| Unicode alias | Devanagari |
| ယူနီကုတ်အကွာအဝေး | U+0900–U+097F Devanagari, U+A8E0–U+A8FF Devanagari Extended, U+11B00–11B5F Devanagari Extended-A, U+1CD0–U+1CFF Vedic Extensions |
|
[a] The Semitic origin of the Brahmic scripts is debated. |
|

**ဒေဝနာဂရီအက္ခရာ**(देवनागरी)သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် အသုံးပြုသော ရှေးဟောင်း ဗြာဟ္မီအက္ခရာကို အခြေခံ၍ ဘယ်မှညာသို့ အဘူဂီဒါ ရေးနည်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁ ရာစုမှ ၄ ရာစုအထိ ရှေးခေတ်အိန္ဒိယတွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး စီအီး ၇ ရာစုတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သရ ၁၄ လုံးနှင့် ဗျည်း ၃၃ လုံး အပါအဝင် အဓိက အက္ခရာ ၄၇ လုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဒေဝနာဂြီအက္ခရာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကျယ်ပြန့်ဆုံး စာရေးစနစ် ဘာသာစကားပေါင်း ၁၂၀ကျော်တွင် အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
# အာရှာ မေဂျာ

Ursa Major| ကြယ်စုတန်း |
| Ursa Majorရှိ ကြယ်များစာရင်း |
| အတိုကောက် | UMa |
| မူလ | Ursae Majoris |
| အသံထွက် | /ˈɜːrsə ˈmeɪdʒər/, genitive /ˌɜːrsiː məˈdʒɒrɪs/ |
| သင်္ကေတ | ကြီးကျယ်သော ဝက်ဝံ |
| ညာဘက်တိမ်းစောင်းမှု | ၁၀.၆၇ |
| နိမ့်ဆင်းမှု | +၅၅.၃၈ |
| ကြယ်စုတန်း မိသားစု | အာရှာ မေဂျာ |
| ဂယ်လက်တစ် ကွာဒရပ် | NQ2 |
| ဧရိယာ | ၁၂၈၀ sq. deg. (၃) |
| ပင်မကြယ်များ | ၇၂၀ |
| Bayer/Flamsteed ကြယ်များ | ၉၃ |
| ပြင်ပဂြိုဟ်ပါဝင်သည့်ကြယ်များ | ၂၁ |
| ၃.၀၀m ထက်ပိုတောက်ပသည့်ကြယ်များ | ၇ |
| ၁၀.၀၀ pc (၃၂.၆၂ ly) အကွာမှကြယ်များ | ၈ |
| အတောက်ပဆုံးကြယ် | ε UMa (Alioth) (၁.၇၆m) |
| အနီးဆုံးကြယ် | Lalande 21185 (၈.၃၁ ly, ၂.၅၅ pc) |
| Messier objects | ၇ |
| ဥက္ကာခဲများ | Alpha Ursa Majorids Leonids-Ursids |
| အနီးအနား ကြယ်စုတန်းများ | ဒရာကို ကျားသစ်ကုလားအုတ် လိုင် လီယို မိုင်နာ လီယို ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင် ဘိုးတီ |
| **လတ္တီကျု +၉၀° နှင့် −၃၀°** ကြားတွင် မြင်နိုင်သည် **ည ၉ နာရီ၌ အကောင်းဆုံးမြင်ရသည့်လမှာ ဧပရယ်ဖြစ်သည်။**  The Big Dipper or Plough. |

**အာရှာ မေဂျာ** (ကြီးကျယ်သော ဝက်ဝံဟုလည်း သိထား)သည် မြောက်ဘက်ကောင်းကင်မှ ကြယ်စုတန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအား မြောက်ပိုင်းကောင်းကင်တွင်
တစ်နှစ်ပတ်လုံးခန့် မြင်နိုင်သည်။ ယင်းအား မြောက်အရပ်တွင်ရှိသော လမ်းပြကြယ် ဓူဝံကြယ်နှင့် လားရာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
ဓူဝံကြယ်သည် အာရှာ မိုင်နာ ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိလေသည်။ အာရှာ မေဂျာသည် ညဘက်ကောင်းကင်တွင် တတိယအကြီးဆုံး
ကြယ်စုတန်းဖြစ်ပြီး Messier object ၇ ခု၊ NGC အရာဝတ္ထု ၄ ခုနှင့် မြင်နိုင်သော စကြဝဠာ၏ ငယ်ရွယ်သော ဂလက်ဆီများ ပါဝင်ထားသည်။

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Ursa Major
* AAVSO: The Myths of Ursa Major
* The Origin of the Greek Constellations
* Star Tales – Ursa Major
* Ursa Major at Constellation Guide
* Warburg Institute Iconographic Database (over 180 medieval and early modern images of Ursa Major) 4 March 2016 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
# ဘဲ

| ဘဲ |
| --- |
|  |
| Bufflehead (*Bucephala albeola*) |
| မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း  |
| လောက: | Animalia |
| မျိုးပေါင်းစု: | Chordata |
| မျိုးပေါင်း: | Aves |
| မျိုးစဉ်: | Anseriformes |
| Superfamily: | Anatoidea |
| မျိုးရင်း: | **Anatidae** |
| မျိုးရင်းခွဲများ |
|
See text |

ဘဲ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝမ်းဘဲနှင့်ငန်းအမျိုးပေါင်း ၃၄ မျိုးရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း ၆ မျိုးသာလျှင် ဌာနေငှက်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်အမျိုးများမှာ ဆောင်းရာသီဧည့်သည်ငှက်များ ဖြစ်ကြ၍ စက်တင်ဘာလ၊ သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလလောက်တွင် ရောက်လာပြီးလျှင် မတ်လတွင် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ထို့ထက် မြောက်ဘက်ကျသော ဒေသများသို့ဖြစ်စေ တစ်ဖန် ပြန်သွားကြသည်။ ရေပျော်ငှက်များဖြစ်၍ ခြေချောင်းများတွင် ရေယက်ရှိသည်။ နှုတ်သီးပြားသည်။ အဖိုများမှာ အရောင်စုံ၍ တောက်ပြီး အမများမှာ ခပ်မှိုင်းမှိုင်းအရောင်ရှိသည်။ အမွှေးချချိန်တွင် အဖိုနှင့်အမမှာ ဆင်တူသည်။ ရေနေသတ္တဝါငယ်များနှင့် ရေတွင်ပေါက်သော အပင်များကို စားသောက်ကြသော်လည်း အချို့ကမူ ကွင်းပြင်များတွင် ကျက်စား၍ ကောက်နှံများကို စားသည်။ အများစုမှာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြပြီး ခရီးဝေးပျံနိုင်သည်။ လည်တိုင်ကို ဆန့်လျက် လျင်မြန်စွာ ရှေ့သို့ဦးတည်၍ ပျံသည်။ အများစုမှာ ရေစပ်အနီး ချုံတောများတွင် အသိုက်ဆောက်ကြသော်လည်း အနည်းငယ်ကမူ သစ်ခေါက်များ၌ ဆောက်သည်။ အုပ်လိုက်သင်းလိုက် နေကြသည်။

* စစ်စလီငှက်
* စစ်စလီခေါင်းမဲ
* ဘဲခေါင်းစိမ်း‎
* ဝမ်းဘဲ‎(သို့) ဂျားမ
* ဘဲအ‎
* ဘဲရစ်
* ရေဝမ်းဘဲ
* ဟင်္သာ/စက္ကဝါက်~~စက္ကဝါက်~~
* တောဘဲ/မန်ဒါလီ
* မောက်တင်
* ကလကတ်(ကရကတ်)
* ဘဲကျား(ဘဲတောင်ကျား)
* ဘဲပြာကလေး

ဘဲခေါင်းစိမ်း မောင်နှံနှစ်ဖော်
## ကိုးကား
# ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်

*Cassini–Huygens*| အာကာသယာဉ် *ကာစီနီ* '​၏ စနေဂြိုဟ်အနားသို့ပတ်နေပုံအား အနုပညာရှင်တစ်ဦးမှပုံဖော်ထားချက် |
|  |
| မက်ရှင်အမျိုးအစား | Cassini: စနေဂြိုဟ် ပတ်သူ Huygens: တိုက်တန် ဆင်းသက်သူ |
| အော်ပရေတာ | NASA/JPL / ESA / ASI |
| COSPAR အိုင်ဒီ | 1997-061A |
| ဂြိုလ်တု ကတ်သလောက်နံပါတ် | 25008 |
| ဝဒ်ဆိုဒ် | * ASI
* ESA
* NASA
 |
| မက်ရှင်ကြာမြင့်ချိန် | Elapsed: 28 နှစ်၊ 10 လ နှင့် 16 ရက် from launch 21 နှစ်၊ 10 လ နှင့် 16 ရက် at Saturn En route: 7 years Primary mission: 4 years Extended missions:  Equinox: 2 years  Solstice: 3 years elapsed Expected end of life: 2017 |
|  |
|  |
| အာကာသယာဉ် ဂုဏ်သတ္တိများ |
| ခြောက်သွေ့ ထုထည် | ၂,၅၂၃ ကီလိုဂရမ် (၅,၅၆၂ ပေါင်) |
| ပါဝါ | ~880 watts (BOL) ~670 watts (2010) |
|  |
|  |
| မက်ရှင် စတင်ခြင်း |
| ပစ်လွှတ်နေ့ | အောက်တိုဘာ ၁၅, ၁၉၉၇, ၀၈:၄၃:၀၀ (အောက်တိုဘာ ၁၅, ၁၉၉၇, ၀၈:၄၃:၀၀) UTC |
| ဒုံးပျံ | Titan IV(401)B |
| ပစ်လွှတ်နေရာ | ကိတ် ကနာဘယ် လေတပ်စခန်း။ |
|  |
|  |
| ပတ်လမ်း ပါရာမီတာများ |
| ရည်ညွန်းစနစ် | Kronocentric orbit |
|  |
|  |
| သောကြာဂြိုဟ်ကို ဖြတ်၍ပျံသန်း  (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | April 26, 1998 |
| သောကြာဂြိုဟ်ကို ဖြတ်၍ပျံသန်း  (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၂၄ ဇွန် ၁၉၉၉ |
| ကမ္ဘာ-လကမ္ဘာ စနစ်ကို ဖြတ်၍ပျံသန်း  (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၁၈ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ 03:28 UTC |
| 2685 Masurskyကို ဖြတ်၍ပျံသန်း  (မတော်တဆ) |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၀ |
| ဂျူပီတာကို ဖြတ်၍ပျံသန်း  (ဒြပ်ဆွဲအားအကူ) |
| အနီးဆုံး ချဉ်းကပ်မှု | ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၀ |
| စနေဂြိုဟ် လှည့်ပတ်ယာဉ် |
| ပတ်လမ်းဆိုင်ရာ ထည့်သွင်း | ၁ ဇွန် ၂၀၀၄, 02:48:00 UTC |
| တိုက်တန် ဆင်းသက်ယာဉ် |
| အာကာသယာဉ် ကိရိယာများ | Huygens |
| ဆင်းသက်သည့်နေ့ | ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၅ |
|  |

**ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်** အာကာသယာဉ်မှာ စနေဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်သော နာဆာ၊ ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီနှင့် အီတလီ အာကာသ အေဂျင်စီတို့မှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ထားသည့် အာကာသယာဉ် ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် စနေဂြိုဟ်နှင့် ဂြိုဟ်ရံလများကို လေ့လာရန် စေလွှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကာစီနီသည် စနေဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်သည့် အာကာသယာဉ်များတွင် စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ၁၁ ဧပြီ

|  |
| --- |
|  |

ဧပြီလ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၀၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၀၂)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၆၄) ရက် ကျန်သေးသည်။

## ဖြစ်စဉ်များ

* ၂၀၂၃ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဇီကြီးရွာတွင် မြန်မာ တပ်မတော် (လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှုတွင် ရွာသူရွာသား အနည်းဆုံး ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။

## မွေးဖွားသူများ

## ကွယ်လွန်သူများ

## ပွဲတော်ရက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# အီဂွါနိုဒွန်

| အီဂွါနိုဒွန် Temporal range: en:Early Cretaceous (en:Barremian to en:Aptian), 126–122 Ma
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
↓ |
| --- |
|  |
| *I. bernissartensis* mounted in modern quadrupedal posture, en:Royal Belgian Institute of Natural Sciences, Brussels |
| မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း  |
| လောက: | Animalia |
| မျိုးပေါင်းစု: | Chordata |
| *Clade*: | Dinosauria |
| မျိုးစဉ်: | †Ornithischia |
| *Clade*: | †Ornithopoda |
| မျိုးရင်း: | †Iguanodontidae |
| မျိုးစု: | †Iguanodon Mantell, 1825 |
| အမျိုးအစား မျိုးစိတ် |
| †Iguanodon bernissartensis Boulenger, 1881 |
| Other species |
| * †I. anglicus Holl, 1829 (*en:nomen dubium*)
* †I. galvensis Verdú *et al.*, 2015
 |
| Synonyms |
| * *Delapparentia turolensis* Ruiz-Omeñaca, 2011
 |

**အီဂွါနိုဒွန်** (Iganodon) သည် အော်နီသိုပေါ့ (*Ornithopod*) အုပ်စုမှ ဒိုင်နိုဆောမျိုးဖြစ်ပြီး ဂျူးရာဆစ်ယုဂ် (Jurassic Period)အတွင်း ပေါ်ပေါက်ကျက်စားခဲ့သည်။ ခန္ဓာကိုယ်သည် ၈ မီတာခန့်ရှည်ပြီး သန်မာသောနောက်ခြေထာက်နှစ်ချောင်းကိုအားပြု၍ လမ်းလျှောကတက်သော သတ္တဝါဖြစ်၏။ ရှေ့ခြေများမှာ တိုပြီး ခြေချောင်းလေးချောင်းပါရှိသည်။ ထို့ပြင် လူ့လက်မကဲ့သို့ အတက်တစ်ခုစီပါရှိသေး၏။ သွားများမှာသေးငယ်၍ တုံးသဖြင့် သီးရွက်စားသတ္တဝါဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ပြည်ရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်းတစ်ခုတွင် အီဂွါနိုဒွန် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းစု ၂၀ ထက်မနည်း တွေ့ရသည်။

အီဂွါနိုဒွန်၏ ပထမဦးဆုံးကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို ၁၈၂၂ တွင် အင်္ဂလန်၌ တွေ့ရသည်။ စတင်တွေ့ရှိရသည်မှာ အီဂွါနိုဒွန်၏ လူ့လက်မကဲ့သို့သော အတက်ဖြစ်ပြီး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာဂီဒီယွန်မင်တယ်၏ ဇနီးကတွေ့ရှိခြင်းဖြစ်၏။ ဂီဒီယွန်မင်တယ်သည် ထိုကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းပညာရှင် ဗေရွန်ဂျော့ကူးဗီးယေးထံ ပေးပို့စစ်ဆေးစေခဲ့သည်။ ၎င်းသည်ကြံ့တစ်ကောင်၏ သွားဖြစ်နိုင်ကြောင်း ကူဗီယေးက ပြောခဲ့၏။ ဂီဒီယွန်မင်တယ်သည် ထိုယူဆချက်ကို ဘဝင်မကျ၍ ပိုမိုပြည့်စုံသော အရိုးစုကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ဆက်လက်စုဆောင်းခဲ့သည်။ ရုပ်ကြွင်းအရိုးစုတို့ကို ပြည့်စုံစွာရရှိသောအခါ ထိသတ္တဝါသည် ယခုခေတ် အီဂွါနာ(ဖွတ်)နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်ကို တွေ့ရသောကြောင့် အီဂွါနိုဒွန်ဟု အမည်ပေးခဲ့၏။ ဤဖြစ်ရပ်များသည် ဒါဝင်၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်သီအိုရီ မပေါ်မီ နှစ် ၃၀ ခန့်ကဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
# ဘီးထရစ် ပေါ်တာ

ယုန်ပိုက်ထားသော ၁၅ နှစ်အရွယ် ပေါ်တာ
**ဟယ်လန် ဘီးထရစ် ပေါ်တာ** (အင်္ဂလိပ်: Beatrix Potter ၁၈၆၆ ဇူလိုင် ၂၈ - ၁၉၄၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၂) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ သရုပ်ဖော်ပုံဆွဲသူ၊ သဘာဝသိပ္ပံပညာရှင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်သည်။ တိရစ္ဆာန်များ ဇာတ်ဆောင်အဖြစ်ပါဝင်သည့် သူ၏ကလေးစာအုပ်များကြောင့် လူသိပိုများ၏။ နာမည်ကျော် *ယုန်ကလေးပီတာပုံပြင်* ကို ရေးဆွဲသူ ဖြစ်သည်။

ပညာတတ်လူလတ်တန်းစားမိသားစုမှ မွေးပြီး ပေါ်တာကို မြို့အုပ်ကတော်များက စာသင်ပေးကြသည်။ အခြားကလေးများနှင့် ရောရောနှောနှောမနေခဲ့ရ။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အများရှိပြီး အားလပ်ရက်များကို စကော့တလန်နှင့် လိတ်ဒိစတြိတ်တွင် အချိန်ကုန်စေခဲ့သည်။ ယင်းငယ်ဘဝကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို၎င်း၊ ပန်းမန်တို့ကို၎င်း၊ တိရစ္ဆာန်တို့ကို၎င်း ချစ်ခင်တတ်လာ၏။ အားလုံးကို ဂရုတစိုက် စူးစမ်းကာ ပုံတူဆွဲခဲ့သည်။

ပေါ်တာ၏ မှိုအကြောင်းလေ့လာချက်နှင့် ရေဆေးဖြင့်ဆွဲထားသည့် မှိုပုံများကြောင့် နှောင်းပိုင်း ဆတြဗေဒ (မှိုအကြောင်း လေ့လာသောပညာ) နယ်ပယ်မှ အထူးလေးစားခြင်းကို ခံရ၏။ အသက် ၃၀ တန်းတွင် ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်ထုတ်သည့် နာမည်ကျော် ကလေးစာအုပ် ယုန်ကလေးပီတာပုံပြင် ထွက်လာသည်။ ထိုနောက်တွင် ပေါ်တာသည် ကလေးစာအုပ်များအတွက် စာရေးခြင်းနှင့် ပုံဆွဲခြင်းကို ဇောက်ချလုပ်တော့၏။

စာအုပ် ၃၀ ရေးခဲ့ရာ ကလေးစာအုပ် ၂၃ အုပ်မှာ ပို၍ ထင်ရှားသည်။ စာမူခများနှင့် အဒေါ်တဦးထံမှရသော အမွေတို့ဖြင့် နီးယားဆော်ရေး (Near Sawrey) ရှိ ကုန်းထိပ်ခြံကို ၁၉၀၅ ခုတွင် ဝယ်၏။ နီးယားဆော်ရေးမှာ သူ ငယ်စဉ်က အလည်သွားဖူးသည့် လိတ်ဒိစတြိတ်ရှိ ကမ်ဘရီယာစီရင်စုမှ ရွာတခုတည်း။ နောင်နှစ်များတွင်လည်း အခြားခြံများကို ဝယ်ကာ တောင်ကုန်းသွင်ပြင်ကို မပျက်စီးအောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၁၃ ခု၊ အသက် ၄၇ နှစ်တွင်မှ အနီးရှိ ဟော့စဟတ်ရွာ (Hawkshead) မှ ဒေသခံရှေ့နေ ဝီလီယံဟီးလစ်နှင့် လက်ထပ်၏။ ဟာ့ဒဝစ်သိုးကို ဆုချိတ်အောင် သားဖေါက်နိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး သူ၏ မြေယာထိန်းသိမ်းနည်းကို ကြွယ်ဝသော ဒေသခံလယ်သမားတို့ကလည်း စိတ်ဝင်စားဟန် ပြသည်။ ဗြိတိန်ပုံနှိပ်တိုက် ဝမ်း (Warne) က သူ့ကလေးစာအုပ်များကို ရုပ်ပြတွဲအသွင် ရောင်းချရန် ညှိနှိုင်းလာသည်နောက် ပုံဆွဲခြင်း၊ စာရေးခြင်းကို ဆက်လုပ်သည်။ သို့သော် မြေယာစီမံရေးမှာ တာဝန်ကြီးသည့်အတွက်၎င်း၊ မျက်စိမကောင်းတော့သည့်အတွက်၎င်း၊ ယခင်သို့ လုံးလုံး အာရုံမစိုက်နိုင်။

၁၉၄၃ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် နီးယားဆော်ရေးရှိ နေအိမ်၌ပင် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါတို့ဖြင့် လွန်သည်။ သူပိုင်ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို အမျိုးသားဘဏ္ဍာထိန်းအဖွဲ့သို့ လွှဲခဲ့သည်။ ယခု လိတ်ဒိစတြိတ်ရှိ အမျိုးသားဥယျာဉ်မြေ အများစုမှာ သူ ထိန်းသိမ်းခဲ့သော မြေများတည်း။ ပေါ်တာ၏ ကလေးစာအုပ်များမှာ ကမ္ဘာအနှံ့တွင် ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် ထုတ်ဝေကြသည်။ သီချင်း၊ ရုပ်ရှင်၊ ကာတွန်းရုပ်ရှင်၊ ဘဲလေးဖျော်ဖြေပွဲတို့လည်း လုပ်သည်။ သူ့ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ရုပ်ရှင် ၂ ကား၊ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ၁ ခုဖြင့် တင်ဆက်ဖူးသည်။

## ကိုးကား
# နား

This is a left human ear.
This is what the anatomy of the human ear looks like, although the auditory canal is far too big in this image
**နား** သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှတဆင့် အကြားစွမ်းရည် ရရှိသည်။ တချို့သတ္တဝါများ၊ ဥပမာ လူ နှင့် တိရစ္ဆာန် အများစု တွင် နားနှစ်ဖက် ရှိကြသည်။ သို့သော် တချို့ တိရစ္ဆာန်များ မှာမူ နားရှိသော်လည်း မကြားနိုင်ပေ။ ပင့်ကူ တွင်မူ နားကဲ့သို့ ကြားနိုင်သော အမွေးလေးများ ၎င်းတို့၏ ခြေထောက်တွင်ရှိသည်။

ပြင်ပနား သည် အသံကို လက်ခံ၍ **လေထု**ကို ဖြတ်သန်းခြင်းမှ **အရည်ထု** သို့ ဖြတ်သန်းခြင်း အသွင်ပြောင်း ပြီး အတွင်းနား ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထို့နောက် တုန်ခါမှု များကို ဦးနှောက် ဆီသို့ နပ်ဗ်ကြောအစုအဝေး မှ တဆင့် ပို့ဆောင်သည်။

နား ၏ မြင်ရသော အစိတ်အပိုင်း (သို့) အစပိုင်း ကို ပင်နာ(pinna) ဟု ခေါ်သည်။

နားကို ကြားရန် အတွက် သာမက တခြားသော လုပ်ဆောင်ချက် များ အတွက်လည်း သုံးသည်။ ဥပမာ ဆင်များသည် ၎င်းတို့၏ ကြီးမားသော နားများကို ယပ်ခပ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို အေးစေရန် လုပ်ကြသည်။
# ဖူဂျီတောင်

ဖူဂျီတောင်
**ဖူဂျီတောင်** (富士山) သည် ၃၇၇၆ မီတာ (၁၂,၃၈၈ ပေ) မြင့်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ တာတဲ့တောင်၊ ဟခုတောင်တို့နှင့် အတူ ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်၏ တောင်မြတ် ၃ တောင်ဟု အမည်တွင်သည်။ တိုကျိုမြို့ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ဖြစ်သည်။ ၁၇၀၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၇၀၈ ခုနှစ်များတွင် နောက်ဆုံး ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဘက်ညီ ကတော့ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်တို့၏ သင်္ကေတသဖွယ် ဖြစ်ပြီး ဓာတ်ပုံနှင့် ပန်းချီပုံများတွင် အမြဲလိုလို ပုံဖော်လေ့ရှိကြသည်။
# ခန်းဆိုင်းဒေသ

**ခန်ဆိုင်းဒေသ** (関西地方, Kansai-chihō) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အစဉ်အလာအရတည်ရှိခဲ့သည့် ဒေသများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဒေသကို ခင်ခိဒေသ(近畿地方, Kinki-chihō) သို့မဟုတ် ခိနိုင်း (畿内) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပထဝီအသွင်အပြင်ပေါ်မူတည်ကာ ဒေသရှစ်ခုရှိပြီး ခန်ဆိုင်းဒေသသည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသကြီး ရှစ်ခုဖြင့် ဖော်ပြခြင်းကို ၁၉၀၅ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း

၁၇ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ခင်ခိဒေသကို နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးအုပ်ချုပ်ရေးဒေသရှစ်ခုထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ရှေးခေတ်က နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အမည်သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည့်စနစ်ကို "ခေါ့ခိရှိချိဒိုး" ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းတွင် ခင်ခိ သို့မဟုတ် ခန်ဆိုင်း လည်း ပါဝင်သည်။ ခန်ဆိုင်းဒေသသည် ဟွန်းရှူးကျွန်းရှိ ကျိုတိုမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများ ပါဝင်သည်။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ရှေးယခင်က ခင်ခိဒေသ၏ ဧရိယာနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ မဲဂျိခေတ်ကာလတွင် နယ်မြေသတ်မှတ်မှုစနစ်အသစ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

### ခန်ဆိုင်းဒေသ

| Province | Province capital |  Pre-modern regions | Prefecture | Prefecture capital |  Regions today | Notes |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Izumi |  | Kinai | Osaka | Osaka | Kansai | created in 716 from Kawachi, then rejoined back in 740, later re-split in 757 |
| Kawachi |  | Kinai | Osaka | Osaka | Kansai |  |
| Settsu | Osaka | Kinai | Hyōgo; Osaka | Kobe; Osaka | Kansai |  |
| Yamashiro | Kyoto | Kinai | Kyoto; Nara | Kyoto; Nara | Kansai |  |
| Yamato | Wakigami | Kinai | Nara | Nara | Kansai | northern Nara without Yoshino |

## ကိုးကား
# အနာတိုလီယား

| Άνατολή  (တူရကီ) အနာတိုလီယား |
| --- |
| ယနေ့ခေတ် တူရကီနိုင်ငံအတွင်းရှိ အနာတိုလီယား |
| အကြီးဆုံးမြို့ | အန်ကာရာ |
| အခြား ဘာသာစကားများ | တူရကီ၊ ကာဒေ့ရှ်၊ အာမေနီးယန်း၊ အာရဗီ၊ ဂရိ၊ ခေတ်သစ် အာမေးနစ်ဘာသာစကားများ၊ ကဘားဒီးယန်း၊ တူရီဘာသာစကားကွဲအမျိုးမျိုး |
| လူမျိုးစု | Turks, Kurds, Armenians, Arabs, Greeks, Assyrian people, Laz, various others |
| လူမျိုး | အနာတိုလီယန်း |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၇၅၆,၀၀၀ km2 (၂၉၂,၀၀၀ sq mi) (incl. Southeastern and Eastern Anatolia Region) |
| လူဦးရေ |
| • ခန့်မှန်း | ၅,၇၀၀,၀၀၀ |
| အချိန်ဇုန် | TRT (UTC+3) |
| ဂရိဘာသာစကားတွင် **အနာတိုလီယား** သည် *‘အရှေ့အရပ်’* ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ |

**အနာတိုလီယား** ဒေသသည် ယနေ့ခေတ် တူရကီနိုင်ငံအတွင်း၊ ပထဝီတည်နေရာအားဖြင့် အာရှ-မိုင်းနား(အာရှတိုက်ငယ်) ဟုခေါ်သည့် ပင်လယ်သေနှင့် မြေထဲပင်လယ်ကြား၊ အနာတိုလီယန်း ကျွန်းဆွယ် နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ အာရှတိုက်၏ အနောက်ဘက်ဆုံးအစွန်းဖြစ်သည်။ ဤဒေသတွင် ဆယ်ဂျွတ် မူဆလင်များနှင့် နောက်တွင် အော်တိုမန် အင်ပါယာ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်း မခံရမီအထိ ဂရိဘာသာစကားပြောသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား
# ၁၉၅၇

|  |
| --- |
| **၁၉၅၇** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၉ ရာစုနှစ်
* **၂၀ ရာစုနှစ် ၂၁ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၉၃၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၄၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၉၅၄
* ၁၉၅၅
* ၁၉၅၆
* **၁၉၅၇ ၁၉၅၈
* ၁၉၅၉
* ၁၉၆၀
 |

**၁၉၅၇** (MCMLVII) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် အင်္ဂါနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၅၇ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၅၇ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၅၇ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။