Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# သမ္မတနိုင်ငံ

သမ္မတနိုင်ငံ (Republic) ဆိုသည်မှာ အစိုးရအဖွဲ့ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပြည်သူ အများစုက အစိုးရကို အနည်းဆုံး သီအိုရီအားဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုပြီး အမွေဆက်ခံခြင်းဖြင့် အစိုးရ အဖွဲ့ အုပ်ချုပ်မှုကို လွှဲပြောင်း ပေးခြင်း မဟုတ်သည်ကို ဆိုလိုသည်။ ခေတ်သစ် အများသုံး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ရီပတ်ဘလစ် ဆိုသည်မှာ ဘုရင်က နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရှိမနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ရီပတ်ဘလစ် ဆိုသော စကားလုံးမှာ လက်တင်ဘာသာစကား res publica မှ ဆင်းသက်လာ၍ အများပြည်သူနှင့် သက်ဆိုင်သော အရေးအခင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ပြီး ထိုသို့သော ပုံစံရှိသည့် အစိုးရ အုပ်ချုပ်သည့် နိုင်ငံကို ဖော်ပြရန် အတွက် အသုံးပြုကြသည်။

ခေတ်သစ်နှင့် ရှေးခေတ်မှ သမ္မတနိုင်ငံများသည် သူတို့၏ အယူအဆနှင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းပုံတွင် ကွဲပြားခြားနားမှု အများအပြားရှိသည်။ ဂန္ထဝင်ခေတ် နှင့် အလယ်ခေတ်တို့တွင် ပထမဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သမ္မတနိုင်ငံမှာ ရိုမန် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ရောမအား ဘုရင် အုပ်ချုပ်သော ခေတ်နှင့် စစ်ဘုရင်များ အုပ်ချုပ်သော ခေတ်များကြားရှိကာလကို ရည်ညွှန်းသည်။ အီတလီတို့၏ အလယ်ခေတ် နှင့် ရီနေဆွန်းခေတ်တို့မှ နိုင်ငံရေး ဓလေ့ ထုံးတမ်းများကို ယနေ့တွင် ယဉ်ကျေးသော လူသားဆန်မှု (civic humanism) ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ ရှိကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရောမ ရီပတ်ဘလစ်ကင်များ ဖြစ်ကြသော ဆယ်လတ် (Sallust ) နှင့် တက်ဆီတပ် (Tacitus) တို့မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။
# တိုင်းရင်းသား

**တိုင်းရင်းသား** (အင်္ဂလိပ်: indigenous peoples, first peoples, aboriginal peoples, native peoples, or autochthonous peoples) ဆိုသည်မှာ ဒေသတစ်ခုတွင် မူလအခြေချ နေထိုင်သူများမှ ဆင်းသက်လာသည့် လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။
# ဆက်ဖို

ဆက်ဖိုသည် ဂရိစာပေသမိုင်းတွင် ရှေးကျသော လစ်ရစ်
ကဗျာစာဆိုရှင် ဂရိအမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၆ဝဝခန့်တွင်
အီးဂျီးယန်းပင်လယ်ရှိ လက်စဗော့ကျွန်းတွင်မွေးဖွားသည်ဟု
အမှတ်အသား ပြုကြသည်။ ဂရိပညာရှိအယ်ရစ္စတိုတယ်သည်
ဆက်ဖိုအား ဂရိစာဆိုပညာရှိ ဟိုးမားနှင့်တန်းတူထားခဲ့သည်။

သူစီကုံးရေးသားခဲ့သော လစ်ရစ်ကဗျာကိုးစောင်တွင်
အက်ဖရိုဒိုက်တီခေါ် အလှနတ်သမီးအား ချီးကျူး
သည့်ကဗျာမှာ ယနေ့တိုင်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလျက်
ရှိလေသည်။

သူ၏ ကဗျာစီကုံးပုံ နည်းနိဿယမှာ ထူးခြားလှသဖြင့် သူ၏
နည်းကို ဆက်ဖို၏နည်းဟု နှောင်းလူတို့က မှည့်ခေါ်ကြသည်။
သူ၏ အဖွဲ့အနွဲ့မှာ ရိုးသားသော်လည်း ချစ်ခြင်းရသကို ပေါ်
အောင်သီကုံးရာ၌ များစွာထိရောက်လေးနက်သည်။ ဆက်ဖို
နှင့်စပ်လျဉ်းသော ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုမှာ သူသည်ချစ်သူ ဖေယွန်နှင့်
မပေါင်းရသောကြောင့် လျူကေးဒီးယန်းကျောက်ဆောင်ထိပ်မှ
ခုန်ချကာ သူ့ကိုယ်သူ အဆုံးစီရင်သည်ဟူ၏။ သို့သော် ဤ
ဒဏ္ဍာရီကို စာပေသမိုင်းဆရာတို့ ပယ်လေသည်။

## ကိုးကား

## အခြားကဏ္ဍများ

ဂရိဘာသာနှင့် စာပေ
# ရောဂါပိုးဝင်ရောက်ခြင်း

## ရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်း

ရောဂါပိုးရှိသော လူတစ်ဦးမှ အခြားတစ်ဦးသို့ ရောဂါပိုး လွယ်ကူစွာ ကူးနိုင်သည်။
ရောဂါပိုးများသည် ကူးစက်ပုံခြင်း မတူပေ။

### တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်း

မသန့်ရှင်းသော ရေကိုသောက်သုံးခြင်း

ခန္ဒာကိုယ်အတွင်းမှအရည်များ ထိခြင်း

ရောဂါပိုများကို ရှူရှိုက်မိခြင်း

ချောင်းဆိုးနှာချေခြင်း

ပါးစပ်၊ မိန်းမကိုယ် နှင့် စအိုဖြင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်းကဲ့သို့

### တိုက်ရိုက်မဟုတ်သောနည်း

ဉပမာ ရောဂါပိုးနှင့် ထိစပ်နေသော အစာများကို ြပန်လည်စားသုံးမိခြင်း

သေချာပိုးသတ်ထားခြင်းမရှိသော ကိရိယာ ပစ္စည်းများနှင့် လူနာကို ခွဲစိတ်ကုသခြင်း

### ကာကွယ်ခြင်း

မခွဲစိတ်မှီ သေချာစွာ လက်ဆေးခြင်း၊ မျက်နှာတွင် mask တတ်ခြင်း

မကြာခဏ လက်ဆေးသော အကျင့်

အဟာရြပည့်ဝသော အစာကိုစားသုံးခြင်း

မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲခြင်း

ကွန်ဒုံးသုံး၍ လိင်အပျော်အပါးလိုက်စားခြင်း

ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်စွားစားသုံးခြင်း (အပြင်တွင် ကြာမြင့်စွာ ထားထားသော အစားအသောက်များကို မစားသုံးသင့်ပါ)

ညွန်ကြားချက်မပါဘဲ ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခြင်း

ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံထားခြင်း

### ရောဂါလက္ခဏာ

* ဖျားခြင်း
* နာကျင်ခြင်း
* ကိုယ်လက်မအီမသာ ဖြစ်ခြင်း
* အစားအသောက်ပျက်ခြင်း

#### ဗိုင်းရပ်စ်

များသောအားဖြင်း ဗို်င်းရပ်စ်ကြောင်ဖြစ်သော ပိုးဝင်းခြင်းသည် ခန္ဒာကိုယ်တွင်းနေရာ အနံကို ပျံနှ့သွားပြီး ရောဂါလက္ခဏာအားဖြင့် ပျံနှ့ံနေတတ်သည်။
ဥပမာ - နှာစေးချောင်းဆိုး၊ ခန္ဒာကိုယ်ကိုက်ခဲခြင်း၊ ။
အချို့ အနည်းငယ်သော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါပိုးများသည် နာကျင်တတ်သည် ဥပမာ ရေယုန်။

#### ဘက်တီရီးယား

ဘက်တီရီးယားကြောင်ဖြစ်သော ပိုးဝင်ခြင်းတွင် များသောအားဖြင့် ခန္ဒာကို အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုတွင် ဖြစ်တတ်ပြီး တနေရာထဲတွင်သာ ပိုးဝင်သော လက္ခဏာမျိုးကို တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား
# ထောင်စုနှစ်

**ထောင်စုနှစ်** ဆိုသည်မှာ လက်တင်ဘာသာအားဖြင့် *mille* ဟူသောစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ နှင့် ညီမျှသည်။ သို့သော်လည်း တခါတရံ၌ ထောင်စုနှစ်သည် ရေတွက်သည့် စမှတ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ၁၀၅၀ စသည်ဖြင့် ဖြစ်နိုင်လေသည်။ *နက္ခတ္တဆိုင်ရာ နှစ်ရေတွက်နည်းစနစ်*တွင် ဂဏန်းသုည *၀* ဖြင့်စတင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ထောင်စုနှစ်သည် x၀၀၀ ဖြင့်စတင်ပြီး x၉၉၉ တွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ထောင်စုနှစ်အသစ်နှင့်ပတ်သက်၍ အငြားပွားမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။

နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်နီးပါးကို ထောင်စုနှစ်ဟု ခေါ်နိုင်သည်။
# ဩစတြေးလျကြက်တူရွေး

| ဩစတြေးလျကြက်တူရွေး |
| --- |
|  |
| Male |
|  |
| Female |
| ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဆင့်အတန်း |
|  မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်နည်းပါး  (IUCN 3.1) |
| မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း |
| လောက: | Animalia |
| မျိုးပေါင်းစု: | Chordata |
| မျိုးပေါင်း: | Aves |
| မျိုးစဉ်: | Psittaciformes |
| Superfamily: | Cacatuoidea |
| မျိုးရင်း: | Cacatuidae |
| မျိုးရင်းသေး: | **Nymphicinae** |
| မျိုးစု: | Nymphicus Wagler, 1832 |
| မျိုးစိတ်: | N. hollandicus |
| ဒွိနာမ |
| Nymphicus hollandicus (Kerr, 1792) |
|  |
| Cockatiel range (in red; all-year resident) |
| Synonyms |
| *Psittacus hollandicus* တမ်းပလိတ်:Taxobox authority
*Leptolophus hollandicus* |

 *Nymphicus hollandicus*
## ကိုးကား
# ကျိုတိုဆဲအိခတက္ကသိုလ်

Logo
Kyoto Seika University
**ကျိုတိုဆဲအိခတက္ကသိုလ်** (京都精華大学, Kyōto Seika Daigaku) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အိဝခုရတွင် တည်ရှိသည့် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။

ဤတက္ကသိုလ်ကို မန်ဂါနှင့် အန်နီမဲဌာနများဖြင့် လူသိများကြသည်။ ဤတက္ကသိုလ်တွင် အနာဂတ်အတွက် မန်ဂါအနုပညာရှင်များကို လေ့ကျင့်ပေးသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကျိုတိုဆဲအိခတက္ကသိုလ်နှင့် ကျိုတိုမြို့တော်အစိုးရတို့သည် ကျိုတိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမန်ဂါပြတိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းပြတိုက်သည် ကျိုတိုမြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည့် မူလတန်းကျောင်းအဆောက်အဦကို ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးမန်ဂါလက်ရာများစုဆောင်းထားရှိရာ ပြတိုက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## ဌာနများ

## ထင်ရှားသည့်ကျောင်းသားဟောင်းများ

* Naoto Ohshima, artist and video game designer
* Chiharu Shiota, installation artist
* Yoji Shinkawa, artist and video game designer
* Falcoon, artist
* Stefana McClure, visual artist
* Albert Yonathan Setyawan, contemporary ceramic artist
* Est Em, manga artist
* Hiro Fujiwara, manga artist
* Muneyuki Kaneshiro, manga artist
* Jun Nishida, ceramicist
* Nio Nakatani, manga artist

## ပြင်ပလင့်များ

* Official website
* Official website (in ဂျပန်)
* International Manga Research Center

## ကိုးကား
# ဘလက်ဘယ်ရီ

ဘလက်ဘယ်ရီ|  |
| BlackBerry Q10 |
| ဖန်တီးသူ | BlackBerry Limited |
| ထုတ်လုပ်သူ | BlackBerry Limited |
| ပစ္စည်းအမျိုးအစား | လက်ကိုင်စက်ပစ္စည်း |
| တင်ပို့ရသောအရေအတွက် | ၁၀.၇ သန်း (၂၀၁၄) |
| စက်မောင်းစနစ် | BlackBerry 10, အန်းဒရွိုက် |
| အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှု | BlackBerry World |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | global.blackberry.com |

**ဘလက်ဘယ်ရီ** (အင်္ဂလိပ်: BlackBerry) သည် ကြိုးမဲ့ လက်ကိုင်စက်ပစ္စည်း (စမတ်ဖုန်း) တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘလက်ဘယ်ရီလီမိတက်မှ ဒီဇိုင်းဆွဲထုတ်လုပ် ရောင်းချသည်။

## ကိုးကား
# အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ
Comité International Olympique
International Olympic Committee|  |
| ဆောင်ပုဒ် | *Citius Altius Fortius* |
| ဖွဲ့စည်းခြင်း | 23 June 1894 |
| အမျိုးအစား | အားကစား အဖွဲ့ချုပ် |
| ဌာနချုပ် | Lausanne၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ |
| အဖွဲ့ဝင်များ | ၂၀၅ အမျိုးသားအဆင့် ကော်မတီ |
| ရုံးသုံးဘာသာစကား | ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ် နှင့် လိုအပ်ပါက အိမ်ရှင်နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကား |
| ဥက္ကဋ္ဌ | Jacques Rogge |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | www.Olympic.org |

**အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ** (Comite International Olympique) သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ Lausanne ၌ အခြေစိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ IOC အား ပြင်သစ်လူမျိုး သမိုင်းပညာရှင် ပီယဲ ကူဘာတင် (Pierre de Coubertin) က ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဂရိလူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် Demetrios Vikelas က ပထမဦးဆုံးသော ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသားအဆင့် အိုလံပစ်ကော်မတီ (National Olympic Committee, NOC) ၂၀၅ ဖွဲ့ ရှိပြီဖြစ်သည်။

၄ နှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပသော နွေရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်များကို IOC မှ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည်။ IOC မှ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စီစဉ်ကြီးကြပ်သည့် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပွဲတော်ကို ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ဂရိနိုင်ငံ၊ အေသင်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပွဲတော်ကိုမူ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ Chamonix ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ နွေရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ကို တစ်နှစ်တည်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်မှာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် IOC က စီစဉ်ပြင်ဆင်ရန် အချိန် လုံလောက်စွာ ရရှိနိုင်ရေးအတွက် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်အား နွေရာသီအိုလံပစ်နှင့် ၂ နှစ်ခြား ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

## မှတ်သားရန်များ

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့သော အိုလံပစ်ပွဲတော်မှာ ၁၉၃၆ခုနှစ်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘာလင်မြို့၊ ဟစ်တလာလက်ထက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ နှင့် ၁၉၄၄ ခုနှစ်များတွင် အိုလံပစ်ပွဲတော် မကျင်းပဖြစ်ခဲ့ပေ။

## မှတ်သားရန်များ၊ မြန်မာပါဝင်ပတ်သတ်မှု

၁၉၃၆ တွင်ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံက ဦးဇော်ဝိတ်သည် အလေးမကစားနည်းဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း သူ့ကျွန်ဘဝကျရောက်နေခဲ့သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ပါဝင်ခွင့်မရှိပဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားအဖြစ်သာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၄ ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်ကို အင်္ဂလန်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှသာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လွတ်လပ်သောပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော်အလံကို လွင့်ထူပြီး ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်ပွဲတော်တွင် လွတ်လပ်သောပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအဖြစ် စတင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်ပွဲတော်တွင် ပထမဆုံးစတင်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော မြန်မာအားကစားသမား များမှာ စိန်ဖေ(ပြေးခုန်ပစ်၊ မီတာ၁ဝဝ)၊ မျိုးသန့်၊စောဟာဒီ (လက်ဝှေ့)၊ ဝင်းမောင်၊ကျော်ရင် (အလေးမ) တို့ဖြစ်သည်။ မျိုးသန့်(လက်ဝှေ့)သည် First Round တွင် ကနေဒါချန်ပီယံကို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ကမဘာ့အိုလံပစ်ပွဲတော်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ယောက်၏ ပထမဆုံးနိုင်ပွဲဖြစ်ခဲ့သော်လည်း Second Round တွင်ရှုံးနိမ့်ခဲ့သောကြောင့် ဆုမရရှိခဲ့ပေ။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ မွန်ထရီရယ်အိုလံပစ် တစ်ကြိမ်မှလွဲပြီး မြန်မာနိုင်ငံက အိုလံပစ်ပွဲတော်များကို ပုံမှန်ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သည်။
အခြားမှတ်သားရန်မှာ အိုလံပစ်အမည်ကို ကျင်းပသောမြို့အမည်နှင့်သာတွဲခေါ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများ တွင်မူ ကျင်းပသောနိုင်ငံအမည်နှင့်တွဲခေါ်လေ့ရှိသည်။
ဥပမာ-မွန်ထရီရယ်အိုလံပစ်၊ Brazil World Cup

## ကိုးကား
# ရှိရအိုအိမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး

**ရှိရအိုအိမြို့**  ((白老町 *ရှိရအိုအိချေား*  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အိဘုရိခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၇၇၅၉ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၄၂၅.၇၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။

## ကိုးကား
# ယူကျူ့ဘ်

YouTube| တံဆိပ် (၂၀၁၇) |
| စီးပွားရေးအမျိုးအစား | ကုမ္ပဏီခွဲ |
| ဝဘ်ဆိုဒ် အမျိုးအစား | ဗွီဒီယိုလွှင့်တင်နိုင်သည့် ဝန်ဆောင်မှု |
| ဖတ်ရှုရရှိနိုင်မှု | ဘာသာစကား ၇၆ မျိုး |
| တည်ထောင် | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၊ ၂၀၀၅ (၂၀၀၅-၀၂-14) |
| ဌာနချုပ် | ၉၀၁ ချယ်ရီရိပ်သာလမ်း၊ ဆန်ဘရူနိုမြို့၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |
| ကိုဩဒိနိတ် | ﻿ / ﻿ |
| ဝန်ဆောင်မှု ဧရိယာ | ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း (ပိတ်ဆို့တားမြစ်ထားသည့် နိုင်ငံများမှလွဲ၍) |
| တည်ထောင်သူများ | * Steve Chen
* Chad Hurley
* Jawed Karim
 |
| အရေးပါ ပုဂ္ဂိုလ်များ | Susan (စီအီးအို) Chad Hurley (အကြံပေး) |
| လုပ်ငန်း | အင်တာနက် ဗွီဒီယိုလွှင့်တင်နိုင်သည့် ဝန်ဆောင်မှု |
| မိခင်ကုမ္ပဏီ | အမှီအခိုကင်း (၂၀၀၅-၂၀၀၆) ဂူဂယ် (၂၀၀၆-လက်ရှိ) |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | YouTube.com |
| Alexa အဆင့် | ၃ (ဇူလိုင် ၂၀၁၅) |
| ကြော်ငြာ | Google AdSense |
| မှတ်ပုံတင်ခြင်း | Optional (ဗွီဒီယိုအများစုကြည့်ရှုရန်အတွက် မှတ်ပုံတင်ရန်မလို။ ဗွီဒီယိုလွှင့်တင်ခြင်း၊ ၁၈နှစ်အထက် ဗွီဒီယိုများကြည့်ရှုခြင်း၊ playlist ဖန်တီးခြင်းနှင့် မှတ်ချက်များပေးရန် စသည်တို့အတွက် မှတ်ပုံတင်ရန်လိုအပ်) |
| လွှင့်တင်ခြင်း | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၊ ၂၀၀၅ (၂၀၀၅-၀၂-14) |
| လက်ရှိ အခြေအနေ | သက်ဝင်နေဆဲ |
| အကြောင်းအရာ လိုင်စင် | ဖိုင်တင်သူမှ မူပိုင်ခွင့်ကိုင်စွဲနိုင် (စံလိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်); Creative Commons ကိုလည်းရွေးချယ်နိုင်။ |
| အသုံးပြုထားသည့် ပရိုဂရမ်းမင်း | Python နှင့် JavaScript |

**ယူကျူ့ဘ်**(အင်္ဂလိပ်: Youtube) သည် ဗွီဒီယိုများအား အင်တာနက်ပေါ်သို့ လွင့်တင်ထားသော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အခမဲ့ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ၎င်းဝက်ဘ်ဆိုဒ်ပေါ်တွင် နည်းပညာဆိုင်ရာများ၊ ဒေသန္တရဗဟုသုတများ၊ သီချင်း၊ ရုပ်ရှင်များအား အများဆုံးတွေ့နိုင်ပြီး လူငယ်များအား ဗဟုသုတများစွာကို ပေးနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လတ်တလောအခြေအနေတွင် ယူကျု(ဘ်)အား ဂူဂယ် က ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ထို့အပြင် ယူကျု(ဘ်)အား ပေးပယ်(လ်)၏ မူလအလုပ်သမား သုံးယောက်မှ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀⁠၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဂူဂယ်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆၅ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ယူကျု(ဘ်)ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် အမျိုးမျိုးသော ဗွီဒီယိုဖိုင်များအား လွင့်တင်နိုင်သည့်အပြင်၊ ၎င်းဗွီဒီယိုဖိုင်များအား အခြားသူများအား ဝေမျှနိုင်ခြင်း၊ အမှတ်ပေးခြင်း၊ ကြည့်ရှု့သည်အရေအတွက်ပေါင်းအား မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း၊ ဗွီဒီယိုဖိုင်တွင် ထင်မြင်ချက်များ ချမှတ်နိုင်ခြင်း စသည့် နည်းပညာများကြောင့် ယူကျု(ဘ်)သည် လူကြိုက်များ ကျော်ကြားလှသည်။

ယူကျုဘ်အား ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စာသင်ကျောင်းအတော်များ⁠များနှင့် အချို့သော နိုင်ငံများက မသင့်လျော်သော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခု အဖြစ် ထင်မြင်၍ ပယ်ချခြင်းများ ပြုလုပ်ထားကြသည်။

## ကိုးကား
# ဝီလီယမ် သော်မဆင် (လော့ဒ် ကယ်လဗင်)

ရူပဗေဒပါရဂူကြီး လော့ကယ်လဗင်
ယခုအခါ အမေရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်အကြားရှိ ရေအောက်ကြေးနန်းဖြင့် အကြောင်းကြားဆက်သွယ်ဘူးသူတိုင်းသည် ရူပဗေဒပါရဂူကြီး လော့ကယ်လဗင် (ခရစ် ၁၈၂၄-၁၉ဝ၇)အား သတိရကျေးဇူး တင်သင့်ကြပေသည်။

လော့ကယ်လဗင်ကား မီရာဂါလာဗာ နိုမီတာခေါ် မှန်တပ် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်း တိုင်းကရိယာကို ထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ကရိယာသည် အလွန်သေးငယ်လှသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ကြောင်းကိုပင် ပြစွမ်းနိုင်ပေသည်။ ပထမဆုံးဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်အကြား အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာရေပြင်အောက်၌ ကြေးနန်းကြိုးချ၍ ကြေးနန်းရိုက်ကြားလိုက်ရာတွင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းမှာ လွန်စွာသေးငယ်လှသဖြင့် အခြားလျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းတိုင်း ကရိယာတို့သည် လျှပ်စစ်စီးသည်ကို မပြနိုင်ကြပေ။ သို့ရာတွင် လော့ကယ်လဗင်၏ မီရာဂါလဗာနို မီတာဖြင့် ထိုသေးငယ်လှသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းကို သိနိုင်သည့်အတွက် ကြေးနန်းစာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခဲ့ပေသည်။

လော့ကယ်လဗင်သည် ၁၈၂၄ ခု ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ဝီလျံသွန်မဆင်ဖြစ်၍ ဖခင်မှာ စကော့တလန်ပြည် ဂလပ်စဂိုးတက္ကသိုလ် သင်္ချာပါမောက္ခ
ဂျိမ်းသွန်မဆင်ဖြစ်သည်။ သွန်မဆင်သည် ၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ် ပီတာဟောက်ကောလိပ်ကျောင်း၌ ဝင်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့၍ ၁၈၄၅ ခုနှစ်၌ သင်္ချာပညာတွင် ပထမတန်းဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်မြင်ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ထိုပြင် စမစ်ဆု ကိုလည်းရရှိခဲ့သေးသည်။ ထိုနောက်သွန်မဆင်သည် ပါရစ်မြို့သို့ သွားရောက်၍ ပြင်သစ်ရူပဗေဒ ကဝိကြီးရာညိုးထံ၌ တစ်နှစ်ကြာမျှပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီးလျှင် ပြန်လာသောအခါ ဂလပ်စဂိုးတက္ကသိုလ်၌ သဘာဝယထာဘူတပညာ (ရူပဗေဒ) ပါမောက္ခ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် သူသည် အသက် ၂၂ နှစ်မျှသာ ရှိသေး၏။ သွန်မဆင်သည် ၁၈၅၇ ခုနှစ်၌ မီရာဂါလဗါနိုမီတာကို ထွင်သောအခါ၌ ၃၃ နှစ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ရရှိ၍ ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင်
ဗဲရွန်အဖြစ်သို့ တိုးတက်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဆာဝီလျံသွန်မဆင်အမည်မှ ပြောင်းလဲကာ လော့ကယ်လဗင် ဟူ၍ ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။

လော့ကယ်လဗင်သည် ၅၃ နှစ်တိုင်တိုင် ဂလပ်စဂိုး တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ၁၈၉၉ ခုနှစ် တွင် အငြိမ်းစားလေသည်။ ထိုနောက်တွင် အနိစ္စရောက်သည့် တိုင်အောင် သိပ္ပံပညာနှင့်ဆိုင်သောပညာရပ်များကို လေ့လာခဲ့ သည်။ သူသည် များပြားလှစွာသော တွေ့ရှိမှုများ၊ တီထွင်မှုများကို အောင်မြင်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ သိပ္ပံပညာ
စာအုပ်စာတမ်းမြောက်မြားစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်စာတမ်းများမှာ သူ၏ကြံဆချက်များ၊ ဆန်းသစ်သည့် တွေ့ရှိမှုများ အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော စာအုပ်စာတမ်းများ ဖြစ်သည်။ သူ၏တီထွင်မှုအချို့မှာ သံလိုက်ဓာတ် အနှောင့်အယှက်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိသည့် သင်္ဘောအိမ်မြှောင်သစ်၊ လျှပ်စစ်အားတိုင်းကရိယာ အသစ်အဆန်းအမျိုးမျိုး စသည်တို့ဖြစ်သည်။ သူထွင်ခဲ့သည့်ပစ္စည်းများသည် များပြားလွန်းသဖြင့် ရေးသားဖော်ပြ၍ ဆုံးနိုင်မည်မဟုတ်ချေ။

လော့ကယ်လဗင်သည် အပူမှ ပါဝါအဖြစ်၎င်း၊ ပါဝါမှ အပူအဖြစ်သို့၎င်း၊ ပြောင်းလဲပေးခြင်းနှင့် ဆိုင်သည့်အချက်များကို မြောက်မြားစွာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိမှုများကို စုပေါင်းလိုက်
သောအခါ၊ သာမိုဒိုင်းနမစ်ခေါ် သိပ္ပံပညာရပ်ခွဲတစ်ခု ပေါက်ဖွားလာလေသည်။

ကယ်လဗင်သည် သူ၏သိပ္ပံပညာနှင့်ဆိုင်သော စွမ်းဆောင်မှုများအတွက် လူအများ၏ချီးမွမ်းထောမနာပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစည်းအရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၉၅ ခုနှစ်အထိ တော်ဝင်အသင်း၏ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်၌ ဂလပ်စဂိုးတက္ကသိုလ်၏အဓိပတိ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် အော်ဒါအော့မဲရစ် (အို၊အမ်)ဘွဲ့ထူးကို ရခဲ့၏။ သူသည် အမျိုးမျိုးသော ချီးကျူးထောမနာ ပြုမှုတို့ကို ခံယူခဲ့ရသော် လည်း ရိုးသားစွာပင် နေထိုင်ခဲ့၍ အသက် ၈၃ ခုနှစ်အရွယ် ၁၉ဝ၇ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။

## ကိုးကား
# ကရုဇာစစ်သင်္ဘော

USS *Port Royal*, a အတန်းအစား guided missile cruiser, launched in 1992
 Russian အတန်းအစား cruiser *Varyag* in Pacific Ocean
အရွယ်အလတ်စား စစ်သင်္ဘောမျိုး ဖြစ်သည်။ တန် ၅၀၀၀ မှ ၁၀၀၀၀ အထိ ကြီးမား၍ ၅-လက္မမှ ၈-လက္မ အမြှောက်များ တပ်ဆင်ထားသည်။ တစ်နာရီလျှင် ရေကြောင်းမိုင်ပေါင်း ၃၀ ခန့် လျင်မြန်စွာ ခုတ်မောင်းနိုင်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျာမနီနှင့် ဗြိတိသျှ ကရုဇာ ရေကြောင်းတိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘော ခြင်္သေ့ (တန် ၈၀၀၀)ကို ၁၉၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
# ရှောင်လင်ကျောင်းတော်

ရှောင်လင်ကျောင်းတော်ပင်မမုခ်ဦးအဝင်ပုံ
**ရှောင်လင်ကျောင်းတော်** (သို့မဟုတ်) ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်း ( တရုတ်: 少林寺 ; ပင်ယင်း : Shàolínsi )သည် ယခု တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဟန်နန် ပြည်နယ် ဆောန်ရှန်း တောင်တန်း (Song Shan)ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှောင်လင်ကျောင်းတော်ကို ဧကရာဇ်ရှောင်ဝမ် (孝文帝) က အေဒီ ၄၇၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံးသော ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပြန့်ပွားရေးအတွက် အေဒီ ၄၆၄ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော် ဘတ်တူ (Batuo) ( ဖော့တူ(Fotuo) သို့မဟုတ် ဘဒ္ဒရာ (Bhadra - the Chinese transposition of Buddha)) ဖြစ်လေသည်။ တရုတ်ကိုယ်ခံပညာနှင့် အထူးသဖြင့် ရှောင်လင်ကွန်ဖူးနှင့် တွဲဖက်၍ နှစ်ရှည်လများ ထင်ရှားခဲ့သည်။ အနောက်ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံး မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်တစ်ခုဟုပင်ဆိုနိုင်သည်။

ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ( Around 500 A.D) သည် တရုတ်ပြည်တွင် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ (Father of Zen Buddhism
)သည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပြန့်ပွားရေးအတွက် (5th/6th century) တွင် တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော်ဖြစ်သည်။ မဟာယာန ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ တွင် ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံးဆရာတော် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ၏ ဘခမည်းတော်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ Kanchipuram Pallava ၏ ဘုရင်Tamil Pallava ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးရှောင်လင် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို စံနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ကိုယ်ခံပညာ သမိုင်းတွင် ဩဇာအကြီးမားဆုံးသော သူများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်း မှ လာသော ချန်( 禪 ) ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူအဆများပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်တို့သည် ဇင်(ဈာန်) (禪) ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်ပြောင်းလဲလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင်ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ကို ( 達摩 Bodhidharma)၊ ချန်ဗုဒ္ဓဘာသာ( Chán Buddhism) နှင့် ရှောင်လင်၊ ကွန်ဖူးကိုယ်ခံပညာတို့ ၏ ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ဂျပန်ပြည်တွင်ဆရာတော်ဗောဓိဓမ္မ ကို 達磨 Daruma) ၊ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ(Zen Buddhism) နှင့် ဂျပန် ကရာတေး ကိုယ်ခံပညာတို့၏ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။

## နာမည်

ရှောင်လင် (少林) ဟူသောဝေါဟာရတွင် ရှောင်(少) မှာ ဆောန်ရှန်း တောင်တန်း(嵩山) ပေါ်ရှိ ရှောင်ရှိတောင်(少室山) ကိုကိုယ်စားပြု ၍ လင်(林) ၏အဓိပါယ်မှာ *တောအုပ်* ဖြစ်သည်။ အတိအကျအားဖြင်.ဆိုသော် ရှောင်လင် ဆိုသည်မှာ *ရှောင်ရှိတောင်ရှိတောအုပ်များထဲမှ ကျောင်းတော်* ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

## ရည်ညွှန်းချက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ

* ၊ တရုတ်ပြည် ဂျပန်ပြည် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာအစ-ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ 21 July 2013 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* Karate and Buddhism ရှောင်လင်အစ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ
* True History of Bodhidharma Life ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ
# ဆင်းဆေး

|  |
| --- |
| *ဆင်းဆေး* |
| တရုတ်အမည် |
| တရုတ် | 先生 |
| ဆိုလိုရင်း | "အရင်မွေးသူ" > "ပိုကြီးသူ" |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | xiānshēng |
| Wade–Giles | hsien1-sheng1 |
| IPA | [ɕjɛ́n.ʂə́ŋ] |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | sīn-sāang |
| Middle Chinese |
| Middle Chinese | sen-shang |

 |
| ကိုရီးယားအမည် |
| ဟန်ဂုလ် | 선생 |
| ဂျပန်အမည် |
| Kanji | 先生 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Romanization | sensei |

 |

**ဆင်းဆေး** (*ဆင်းဆိုင်* ဟုလည်း အသံထွက်သည်) (ဂျပန်: 先生) တရုတ် နှင့် ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် ချီးမြှောက်ခေါ်ဝေါ်သည့် ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုပါက **အခြားတစ်ဦးထက် အရင်မွေးဖွားသူ** သို့မဟုတ် **အရင်ဖြစ်လာသောသူ** ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပုံမှန်အသုံးပြုရာတွင် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ခေါ်ဝေါ်ရန် သုံးနှုန်းပြီး **ဆရာ** ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤစကားလုံးကို အခြားသော လုပ်ငန်းဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာရှိသူများ ကို ခေါ်ဝေါ်ရာတွင်လည်း သုံးစွဲသည်။ ဥပမာ - ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ စားရင်းကိုင်များ၊ ရှေ့နေများ၊ ရူပဗေဒပညာရှင်များ၊ နိုင်ငံရေးသမားများကို ခေါ်ဝေါ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အနုပညာ သို့မဟုတ် အတတ်ပညာတစ်ရပ်ရပ်တွင် ကျွမ်းကျင်မှုရှိသည့် အချို့သောသူများကို ရိုသေလေးစားစွာ ခေါ်ဝေါ်ရာတွင်လည်း သုံးစွဲသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဝတ္ထုရေးဆရာ၊ ဂီတပညာရှင်၊ အနုပညာရှင်များနှင့် ကိုယ်ခံပညာဆရာများတို့ ဖြစ်သည်။

## ဝေါဟာရသမိုင်း

အက္ခရာနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည့် ဝေါဟာရသည် တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုပါက **အရင်မွေးသည်** ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ အသက်နှင့် အတွေ့အကြုံပေါ်မူတည်၍ ပညာရှိသော သင်ကြားသူကို ရည်ညွှန်းသည်။

နာမဝိသေသနစကားလုံး 大 သည် **ဒိုင်း** ဟု အသံထွက်၏။ အဓိပ္ပာယ်မှာ **များပြားသော** သို့မဟုတ် **ကြီးမားသော** ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အကြီးအကဲ (grand master) ဟုလည်း ပြန်ဆိုလေ့ ရှိသည်။ ထိုစကားလုံးနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်လိုက်ပါက **ဒိုင်းဆင်းဆေး** ဖြစ်လာသည်။ ဒိုင်းဆင်းဆေးသည် ကျောင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုတွင် ပထမတန်းဆရာများအဖြစ် ရည်ညွှန်းခံရသူများအတွက် သုံးနှုန်းသည်။ အထူးသဖြင့် ပညာရေးနှင့်ဆိုင်သည့် ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အုပ်စုတစ်ခုတွင် ဆင်းဆေးဟု သတ်မှတ်ရန် အဆင့်မရှိသေးသော ရာထူးအားဖြင့်မြင့်သူများကို **ဆင်းပိုင်** (先輩) ဟူသော ဝေါဟာရဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ **ဆင်း** (先) ကို "အရင်က" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုကြ၏။ အထူးသဖြင့် ဆင်းပိုင်ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ကိုယ်ခံပညာနယ်ပယ်တွင် ဆင်းဆေးမဟုတ်သည့် ကျွမ်းကျင်သူအကြီးအကဲများအတွက် သုံးနှုန်းလေ့ ရှိသည်။

ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် ဆင်းဆေးဟု ဖော်ပြသော အက္ခရာ( 先生) သည် တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် တူညီ၏။ တရုတ်တို့သည် ထိုအက္ခရာကို xiānshēng ဟု အသံထွက်ကြသည်။ xiānshēng သည် အရေးပါသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် လောကဝတ်ဂုဏ်ပုဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် ဤဝေါဟာရကို \*senʃaŋ or \*sienʃaŋ ဟု အသံထွက်ကြသည်။ ခေတ်သစ်စံတရုတ်ဘာသာစကားတွင် Mr ကဲ့သို့ အမည်ပေးရန် အသုံးပြုကြသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် ဆင်းဆေးသည် ကျားမ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် အသုံးပြုသည်။ ထိုကဲ့သို့ အသုံးပြုမှုသည် လက်ရှိတရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် အသုံးပြု‌နေမှုနှင့် တူသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကား အသုံးပြုမှုများသည် တရုတ်အလယ်ပိုင်း ဝေါဟာရဆင်းသက်လာမှုနှင့် ပိုမို၍ နီးစပ်ဆက်စပ်မှု ရှိပေသည်။

## ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် သုံးနှုန်းခြင်း

ဇင်ကျောင်းတော်များနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ဆန်ဘိုခရောဒန်များတွင် ဆင်းဆေးဟူသော ဝေါဟာရကို သုံးစွဲကြသည်။ စီမံခန့်ခွဲမှုအဆင့်အလိုက် ဆင်းသက်လာသော ဆရာများကို ရည်ညွှန်းရန် သုံးနှုန်းကြ၏။ သို့သော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းများတွင် အသက်ဝါကြီးခြင်းကို ဂရုထားခြင်း မရှိဘဲ သုံးစွဲသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား
# တန်းဂေါ့ - အမနိုဟရှိဒတဲ - အိုးအဲယမ အမျိုးသားဥယျာဉ်

| တန်းဂေါ့ - အမနိုဟရှိဒတဲ - အိုးအဲယမ အမျိုးသားဥယျာဉ် |
| --- |
| 丹後天橋立大江山国定公園 |
| တည်နေရာ | Kyōto Prefecture, Japan |
| ကိုဩဒိနိတ် |  |
| ဧရိယာ | ၁၉၀.၂၃ km2 (၇၃.၄၅ sq mi) |
| ဖွဲ့စည်း | 3 August 2007 |

**တန်းဂေါ့ - အမနိုဟရှိဒတဲ - အိုးအဲယမ အမျိုးသားဥယျာဉ်** (丹後天橋立大江山国定公園, Tango-Amanohashidate-Ōeyama Kokutei Kōen) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စုမြောက်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဥယျာဉ်ဧရိယာတွင် ယခင်က တန်းဂေါ့စီရင်စုတွင် ပါဝင်မှုမရှိခဲ့သည့် နေရာများလည်း ပါဝင်သည်။ ဤပန်းခြံသည် အိုးအဲတောင် (大江山) နှင့် အမနိုဟရှိဒတဲတို့ တည်ရှိရာနေရာကို ဗဟိုချက်နေရာအဖြစ် ထားရှိကာ တည်ရှိသည်။

## စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ

အအိုရှိမ (青島)၊ ခဲဟရလှကားထစ်စိုက်ခင်း၊ ခိုတိုဘိခိဟမ (琴引浜) နှင့် တန်းဂေါ့မဆွတ်ရှိမ

## ဆက်စပ်နေသည့် မြို့များ

ဖုခုချိယမမြို့၊ အိနဲမြို့၊ ခယောတန်းဂေါ့မြို့၊ မအိဇုရုမြို့၊ မိယဇုမြို့၊ ယောဆနိုမြို့

## ပြင်ပလင့်များ

* (in ဂျပန်) Pamphlet
* Map

## ကိုးကား
# ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်း

**ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်း**(ကိုရီးယား: 경상남도 慶尙南道)သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။

| ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်း 경상남도 慶尙南道 |
| --- |
| **တိုင်း** |
| အလံ |
| လိုဂို |
| တည်နေရာ |
|  |
| မြေပုံ |
|  |
| အက္ခရာဖလှယ်ခြင်းများ |
| ဟန်ဂုလ် ： | 경상남도 |
| ဟန်ဂျာ ： | 慶尙南道 |
| ရောမအက္ခရာ(RR)： | Gyeongsangnam-do |
| စာရင်းအင်း(၂၀၂၃ ခုနှစ်) |
| ဧရိယာ： | ၁၀,၅၃၈.၈၄ km2 |
| အမျိုးသား： | ၁,၆၃၆,၉၈၇ ဦး |
| အမျိုးသမီး： | ၁,၆၁၄,၁၇၁ ဦး |
| လူဦးရေသိပ်သည်းဆ： | ၃၀၈.၅ ဦး/km2 |
| အိမ်ထောင်စု： | ၁,၅၂၅,၅၀၂ စု |
| အုပ်ချုပ်ရေး |
| နိုင်ငံ： |  တောင်ကိုရီးယား |
| မြို့： ခရိုင်： မြို့နယ်： | ၈ မြို့ ၁၀ ခရိုင် ၅ မြို့နယ် |
| ISO 3166-2： | KR-48 |
| နယ်မြေကုဒ်： | 38 |
| သစ်ပင်： | ケヤキ |
| ပန်း： | バラ |
| ငှက်： | シラサギ |
| ဝက်ဘ်ဆိုက်တ်： | ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်း |

ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်းခန်းမ
တောင်ဘက်တွင် တောင်ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဘူဆန်မြို့ကြီးနှင့် အူလ်ဆန်မြို့ကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂျော်လာတောင်တိုင်းနှင့် ဂျောန်မြောက်အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဒယ်ဂူမြို့ကြီးနှင့် ဂယောင်းဆံမြောက်တိုင်းတို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။

## ကိုးကား
# ခမိ − ဂိုးရဘူတာ

**ခမိ − ဂိုးရဘူတာ**  (上強羅駅 *ခမိ − ဂိုးရ - အဲခိ* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခနဂါဝါခရိုင်၊ အရှိဂရရှိမိုတိုင်း၊ ဟခိုနဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ဟယာမမြို့၊ ခါနာဂါဝါ

**ဟယာမမြို့**  (葉山町 *ခရုမိုင် − မချိ*  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်။ ခါနာဂါဝါခရိုင်သည် ဟွန်းရှူးကျွန်း၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၃၂၃၈၅ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၁၉၂၀ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၁၇.၀၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။

## ကိုးကား