Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# အိုက်ကီဒို

ရှိဟိုနာဂဲ တိုက်ကွက်ကို တစ်ဝက်ထိုင် အနေအထားဖြင့် သရုပ်ပြနေစဉ်
အိုက်ကီဒို(合気道 aikidō) ဆိုသည်မှာ မော်ရီဟေး အူရ်ရှီးဘ (Morihei Ueshiba) မှ သူ၏ ကိုယ်ခံပညာလေ့လာမှု ၊ ဖီလော်ဆော်ဖီ ဆိုင်ရာ တွေးခေါ်မှု နှင့် ဘာသာရေးယုံကြည်မှု များကို ပေါင်းစပ်စုစည်း၍ တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သော ဂျပန် ကိုယ်ခံပညာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အိုက်ကီဒို ကို အများအားဖြင့် စွမ်းအင်များဖြင့် စုစည်းထားသောနည်းလမ်း သို့မဟုတ် စိတ်အာရုံ ခံစားမှုများကို စည်းဝါးကိုက်ညီစွာ ပေါင်းစပ်ထားသော နည်းလမ်း ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
အူရ်ရှီးဘ ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လေ့ကျင့်သူများအနေဖြင့် မိမိအားတိုက်ခိုက်လာသူထံမှ ရရှိနိုင်သည့်နာကျင်မှုများကို ခုခံကာကွယ်ရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်သော အနုပညာရပ်တစ်ခုဖန်တီးရန် ဖြစ်ခဲ့သည်။

အိုက်ကီဒို၏လုပ်ဆောင်မှုမှာ တိုက်ခိုက်လာသူ၏ ရွေ့လျားမှု ၊ တိုက်ခိုက်မှုအား ၊ တိုက်ခိုက်ရာ လမ်းကြောင်းတို့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးပြီး အဆုံးသတ်ပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မိမိအနေဖြင့် အနည်းဆုံးသောခွန်အားကို အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်လာသူ၏ အရှိန်၊ အဟုန်၊ ခွန်အားတို့ကို ဝင်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် လှည့်ပတ်ခြင်းစသော လှုပ်ရှားမှုနည်းလမ်းများဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
အိုက်ကီဒို နည်းစံနစ်များသည် လွှင့်ပစ်ကိုင်ပေါက်ခြင်း ၊ အဆစ်များကို ချိုးလိမ်ခြင်းများဖြင့် အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အိုက်ကီဒို၏ နည်းစံနစ်များကို အမျိုးအစားခွဲကြည့်လျှင် ဖမ်းဆုပ်ချုပ်နှောင်ခြင်း ပြုလုပ်ရသော ကိုယ်ခံပညာများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။

အိုက်ကီဒိုသည် အဓိကအားဖြင့် ဒိုက်တို ရူ အိုက်ကီ ဂျူဂျစ်ဆူ(Daitō-ryū Aiki-jūjutsu) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည် ၊ သိုသော် ၁၉၂၀ ခုနှစ်ပတ်ဝန်းကျင်နောက်ပိုင်းမှစ၍ အူရ်ရှီးဘ၏ အိုမိုတိုခရို ( Ōmoto-kyō ) ဘာသာအယူဝါဒနှင့် ဆက်စပ်ပြီး စတင်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
# ဆူမို

Sumo wrestling (相撲)| A sumo match (*tori-kumi*) between *yokozuna* Asashōryū (left) and *komusubi* Kotoshōgiku in January 2008. |
| Focus | Grappling |
| Hardness | Full contact |
| မူလနိုင်ငံ | ဂျပန်နိုင်ငံ |
| အိုလံပစ် အားကစား | No, but recognized by the IOC |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | sumo.or.jp/en/index |

|  |
| --- |
| ဆူမို |
| "Sumo" in *kanji* |
| ဂျပန်အမည် |
| Kanji | 相撲 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Romanization | sumō |

 |

**ဆူမို** (ဂျပန်: 相撲) သို့မဟုတ် **ဆူမိုနပန်း** သည် သည် နပန်းယှဉ်ပြိုင်ရသည့် အားကစား ဖြစ်သည်။ ယှဉ်ပြိုင်သူ (*ရိခိရှိ*) သည် အခြားယှဉ်ပြိုင်သူကို စည်းဝိုင်း၏ အပြင်သို့ရောက်အောင် (သို့မဟုတ်) ခြေဖဝါးမဟုတ်သည့် အခြားခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းကို ကြမ်းပြင်နှင့် ထိအောင် အားဖြင့် ကြိုးစားယှဉ်ပြိုင်ရသည်။  **相撲** သည် *အခြားတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်း* ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။

ဤအားကစားသည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ တစ်ခုတည်းသာ အတတ်ပညာတစ်ခု အနေနှင့် လေ့ကျင့်သည်။

## ရုပ်ပုံများ

* Initial full squat with heels up.
* Partial squat before engaging.

## ကိုးကား
# ကျိုတိုမြို့

|  |
| --- |
| **ကျိုတိုမြို့ (京都市)** |
|  |
| ကျိုတိုမြို့ |
| **ဧရိယာ** | 827.90 km2 |
| **လူဦးရေ** | 1,465,917 (2008) |
| **ဝက်ဆိုက်** | City of Kyoto |

**ကျိုတိုမြို့** (京都) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်ရှူးကျွန်း အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်း မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁ သန်းခွဲခန့် ရှိပြီး ဂျပန်၏ မြို့တော်ဟောင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် ဂျပန်ယဉ်ကျေးမှု စတင်ထွန်းကားရာ မြို့ဖြစ်သည်။ "အရှေ့ဖျား ရောမမြို့တော်" ဟုလည်း တွင်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံးမြို့ကြီးဖြစ်၍ ၇၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၆၈ ခုနှစ်တိုင် မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်၌ အလှဆုံးသော မြို့ကြီးတစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်း အနုပညာ၏ လက်ရာဖြစ်သော အဆောက်အုံကြီးများ၊ လှပသော ပန်းဥယျာဉ်များ၊ ဘုံအဆင့်ဆင့်ရှိသော စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းကန်တန်ဆောင်းကြီးများဖြင့် သိုက်မြိုက်တင့်တယ်လှသော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ အဆောက်အအုံနှင့် လမ်းများတည်ဆောက်ထားပုံမှာ တရုတ်ဆန်သည်။ လမ်းမကြီးများမှာ ဖြူးဖြောင့်ကျယ်ဝန်းပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထောင့်မှန်ကျကျ ဖြတ်လျက် ရှိလေသည်။

## ယဉ်ကျေးမှု

ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရှေးမြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည့် ကျိုတိုမြို့သည် ကံကောင်းထောက်မစွာပဲ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဟီရိုရှီးမားနှင့် နာဂါစာကီကဲ့သို့ ဗုံးကျဲဖျက်ဆီးခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ကျိုတိုမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ရှေးမူရှေးဟန်များကို အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဘုရားကျောင်းနှင့် နတ်ကွန်း ၂၀၀၀ ခန့်၊ နန်းတော်၊ ပန်းခြံနှင့် အခြား ရှေးရိုးဟန် အဆောက်အအုံ အများအပြားကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထို့အပြင် သာသနာရေးအချက်အချာမြို့ဖြစ်သည်။ တန်ဆောင်းကျောင်းကြီးများမှာ ကြီးမားခန့်ညားသော သစ်ပင်ကြီးများအကြား၌ မြေခုံအဆင့်ဆင့်နှင့် တင့်တယ်စွာ တည်ရှိကြသည်။ ယင်းတို့အနက် ဘုရားကျောင်းတစ်ခုမှာ ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံးသော သစ်အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်သည်။
အခြားအဓိကရ အဆောက်အအုံမှာ ဂျပန်မင်းများ စံပျော်ခဲ့သော နန်းတော်ကြီးနှင့် နီဂျိုရဲတိုက်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုရဲတိုက်ကြီးမှာ ၁၅ ရာစု၊ စံပြဗိသုကာလက်ရာ ဖြစ်သည်။
ကျိုတိုမြို့တွင် တက္ကသိုလ်နှစ်ခုရှိသည်။ ခေတ်မှီ စက်ရုံအလုပ်ရုံများ မရှိချေ။ ပိုးထည်၊ ကြွေထည်၊ ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု စသော လက်မှုလုပ်ငန်းများကိုသာ လုပ်ကိုင် ကြသည်။ ထိုလုပ်ငန်းများတွင် အခြားဂျပန်မြို့များက ကျိုတိုမြို့ကို မယှဉ်နိုင်ကြချေ။
ကျိုတို ဆင်ခြေဖုံးတွင် လက်ဖက်ပင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးသည်။ ကျိုတိုလက်ဖက်ခြောက်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြည်ပမတင်ပို့ဘဲ နိုင်ငံတွင်း၌သာ သုံးစွဲလေသည်။
နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော် မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့ရာမှ မေဂျီဘုရင်လက်ထက်တွင် တိုကျိုသို့ မြို့တော်ပြောင်းလိုက်သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ဂျပန်မင်းများသည် ကျိုတိုနန်းတော်ကြီး၌သာလျှင် ဘိသက်ခံလေ့ရှိကြသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်မြို့ကြီးများအနက် ကျိုတိုတစ်မြို့သာလျှင် မဟာမိတ်တို့၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခဲ့လေသည်။ ကျိုတိုလူဦးရေမှာ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၁, ၀၁၈, ၅၃ ဖြစ်သည်။

## ဓာတ်ပုံများ

ဘုရားကျောင်းများ

* Kamigamo Shrine
 (上賀茂神社)
* Shimogamo Shrine
 (下鴨神社)
* Tō-ji (東寺)
* Kiyomizu-dera (清水寺)
* Saihō-ji (西芳寺)
* Tenryū-ji (天龍寺)
* Kinkaku-ji (金閣寺）
* Ryōan-ji (龍安寺)
* Nishi Hongan-ji
(西本願寺)
* Nijō Castle (二条城)
* Daigo-ji (醍醐寺)
* Ginkaku-ji　(銀閣寺)
* Ninna-ji (仁和寺)
* Kōzan-ji (高山寺)

## ပွဲတော်များ

* Gion Matsuri (祇園祭)
* Aoi Matsuri (葵祭)
* Jidai Matsuri (時代祭)
* Gozan Okuribi (五山送り火)

## ကိုးကား
# ဟွန်ရှူးကျွန်း

ဟွန်ရှူးကျွန်းမြေပုံ
ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်း နှင့် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ဆုဂါရု ရေလက်ကြားခြား၍ တည်ရှိပြီး ရှိကိုးကုကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ကုန်းတွင်းပင်လယ် ခြားလျှက် တည်ရှိကာ ကျူရှူးကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကန်မွန်ရေလက်ကြားခြားလျှက် တည်ရှိသည်။ ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၀၃ သန်း ရှိပြီး မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။ ကန်တိုလွင်ပြင် တိုကျိုမြို့၊ယိုကိုဟားမားမြို့၊ ဆိုင်းတမမြို့၊ ချိဘမြို့တို့ ပါဝင်သော မဟာတိုကျိုဒေသတွင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အများစုမှာ တိုကျိုမှ ဟွန်ရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း မြို့များရှိရာ လမ်းကြောင်းတလျှောက်တွင် ရှိကြသည်။ ထိုဒေသကို တိုင်ဟဲအိယို ခါးပတ်ဟု ခေါ်ပြီး ကျိုတိုမြို့၊ အိုဆာကာမြို့၊ နာဂိုယာမြို့၊ ကိုဘေးမြို့နှင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ တို့ ပါဝင်သည်။

အနောက်မြောက်ဘက် ဂျပန်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နီအီဂါတာသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရာ အဓိက နေရာဖြစ်သည်။ ကန်တိုးနှင့် နိုးဘိ လွင်ပြင်တို့တွင် စပါးနှင့် အသီးအနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကြသည်။ ယာမာနာရှိသည် အဓိက သစ်သီးစိုက်ပျိုးရာ ဒေသဖြစ်ပြီး အာအိုမိုရီသည် ပန်းသီး စိုက်ပျိုးမှုဖြင့် ထင်ရှားသည်။

ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်နေရာများမှာ ကျိုတို၊ နာရာနှင့် ကမာကူရ တို့ဖြစ်သည်။ နာမည် ကျော်ကြားသော ဖူဂျီတောင်သည်လည်း ဟွန်ရှူးကျွန်းတွင် ရှိသည်။
# ဟော့ကိုင်းဒိုး

ဟော့ကိုင်းဒိုး ပရီဖက်ချာ၏ အလံ
ဟော့ကိုင်းဒိုး ကျွန်းနေရာကို ပြသော မြေပုံ
**ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း**သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပရီဖက်ချာ အဆင့်နယ်မြေများတွင် အကြီးဆုံးနှင့် မြောက်ဘက် အကျဆုံး ဖြစ်သည်။ ယခင်က အဲဇို၊ ရဲဇို၊ ရဲဆို၊ ရက်ဆို စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဆုဂါရု ရေလက်ကြားသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းနှင့် ဟွန်ရှူးကျွန်းကို ပိုင်းခြားထားပြီး ကျွန်းနှစ်ကျွန်းကို ရေအောက်ရှိ ဆေးကန်ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းဖြင့် ဆက်ထားသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆပ်ပိုရိုမြို့ဖြစ်သည်။
# ဟခိုနဲမြို့

| Hakone 箱根町 |
| --- |
| Town |
|  |
| View of Lake Ashi and Hakone Town from Mount Hakone Komagatake |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **အလံတော်** |  **စည်းတံဆိပ်** |

 |
|  Location of Hakone in Kanagawa Prefecture (golden) |
| Hakone  |
| ကိုဩဒိနိတ်: ﻿ / ﻿ |
| Country | Japan |
| Region | Kantō |
| Prefecture | Kanagawa Prefecture |
| District | Ashigarashimo |
| ဧရိယာ |
|  • စုစုပေါင်း | ၉၂.၈၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၅.၈၄ စတုရန်းမိုင်) |
| လူဦးရေ (June 1, 2012) |
|  • စုစုပေါင်း | ၁၃၄၉၂ |
|  • သိပ်သည်းမှု | ၁၄၅/km၂ (၃၈၀/sq mi) |
| အချိန်ဇုန် | Japan Standard Time (UTC+9) |
| - Tree | Yamazakura (Prunus jamasakura) |
| - Flower | Hakonebara (Rosa microphylla hirtura) |
| - Bird | Woodpecker |
| Phone number | 0460-85-7111 |
| Address | 256 Yumoto, Hakone-machi, Ashigarashimo-gun, Kanagawa-ken 250-0398 |
| ဝဘ်ဆိုက် |  |

Hakone Town Hall
Mount Fuji from Mt. Kami in the Fuji-Hakone-Izu National Park
 **ဟခိုနဲမြို့**  (箱根町 *ဟခိုနဲ*  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
# အအိုမိုရိခရိုင်

| အအိုမိုရိခရိုင် 青森県 あおもりけん |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ခရိုင် အလံ | ခရိုင် တံဆိပ် |

 |
| **နိုင်ငံ** |  ဂျပန် |
| **ဒေသ** | တိုးဟိုကု ဒေသ |
| **ကုဒ်** | 02000-1 |
| **ISO 3166-2:JP** | JP-02 |
| **ဧရိယာ** | ၉,၆၄၅.၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၇၂၄.၂၀ စတုရန်းမိုင်) |
| **လူဦးရေ** | ၁,၁၅၁,၈၇၁ ဦး |
| **လူဦးရေ သိပ်သည်းဆ** | ၁၂၇ ဦး/km2 |
| **ထိစပ်နေသော ခရိုင်များ** | အိဝတဲခရိုင်၊ အခိတခရိုင်၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး |
| **သစ်ပင်** | *Chamaecyparis obtusa* |
| **ပန်း** | *Malus asiatica* |
| **ငှက်** | ငန်း |
| **ခရိုင်မှူး** | မိယရှိတ ဆိုအိချိရို(宮下 宗一郎) |
| **ခရိုင်ရုံး တည်နေရာ** | 〒 ၀၃၀-၈၅၇၀ အအိုမိုရိခရိုင် အအိုမိုရိမြို့ နဂရှိမ ၁ ချောမဲ ၁-၁ ﻿ / ﻿  |
| **ဝက်ဘ်ဆိုက်တ်** | တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်တ်  |
|  |
| This box: * ကြည့်ရှု
* ဆွေးနွေး
* ပြင်ဆင်
 |

**အအိုမိုရိခရိုင်**(青森県 *အအိုမိုရိခန်း*)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုးဟိုခုဒေသတွင် ရှိသည့် ခရိုင် ဖြစ်သည်။ အအိုမိုရိမြို့သည် မြို့တော်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# အိုဆာကာမြို့

အိုဆာကာမြို့
အိုဆာကာရဲတိုက်
အိုဆာကာမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းဖြစ်သော ဟွန်ရှူးကျွန်းပေါ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အိုဆာကာ ပရီဖက်ချာ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ကျိုတိုမြို့၊ အိုဆာကာမြို့နှင့် ကိုဘေးမြို့တို့ ပါဝင်သော ကေဟန်ရှင်း ဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးအပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အိုဆာကာ ပင်လယ်အော် ပေါ်ရှိ ယိုဒိုမြစ်ဝတွင် တည်ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်း တိုကျိုမြို့ နှင့် ယိုကိုဟားမားမြို့ တို့ပြီးလျှင် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။

ကေဟန်ရှင်းသည် လူဦးရေ အားဖြင့် ကြည့်လျှင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း တိုကျိုမြို့ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း လူဦးရေ အားဖြင့် အများဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၈ သန်းမျှ ရှိသည်။ ဂျီဒီပီ အနေဖြင့် ကြည့်လျှင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ဧရိယာဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဧရိယာ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် အိုဆာကာမြို့သည် စီးပွားရေးမြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ စီးပွားရေးအား ထိန်ချုပ်မောင်းနှင်သည့် မြို့တော် တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ နေ့ဘက် နှင့် ညဘက် လူဦးရေ အချိုး အစားမှာ ၁၄၁ % မျှ ရှိသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း အချိုးအဆ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုအချက်က စီးပွားရေး အချက်အချာ ဒေသဖြစ်ရခြင်းကို ပိုမိုသိသာ ထင်ရှားစေသည်။ ညဘက် လူဦးရေ မှာ ၂.၆ သန်းမျှ
ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးဖြစ်သည်။ နေ့ဘက်လူဦးရေမှာ ၃.၇ သန်းရှိပြီး တိုကျိုမြို့ ပြီးလျှင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ အိုဆာကာအား မြေရှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ် ကာလအတွင်းက နိုင်ငံ၏ မီးဖိုဆောင်အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုအချိန်က ဆန်စပါး ရောင်းဝယ်မှု ပြုရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့ပြီး အိုဆာကာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ကုန်စည်ဖလှည်သည့် ဈေးကွက် ဒေသဖြစ်ခဲ့လေသည်။

အိုဆားကားမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်
တိုကျိုမြို့မှလွဲလျှင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ တိုကျိုမှ သုံးနာရီကြာ ရှင်ကန်းဆန်း ရထားစီးပါက အိုဆားကာမြို့ရောက်သည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်း
တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ယိုဒိုမြစ်ဝကမ်းနှစ်ဖက်ပေါ်၌ တည်ရှိ
သည်။ အိုဆားကားမြို့ကို တူးမြောင်းများနှင့် ချောင်းငယ်၊
မြောင်းငယ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ ဖြတ်သန်းလျက်ရှိရာ မြို့တွင်း၌
တံတားပေါင်း ၈ဝဝ ကျော် ရှိလေသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင်
စက်မှုလက်မှုထွန်းကားရာ မြို့ကြီးဖြစ်သည့်အပြင်၊ နိုင်ငံခြားနှင့်
ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ထင်ရှားသောဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ထုတ်ကုန်များမှာ ချည်ထည်၊ သံနှင့်သတ္တုပစ္စည်း၊ သားရေ
ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စားစရာအချိုမုံ့များနှင့် ဆေးဝါးတို့ဖြစ်သည်။
အိုဆားကားမြို့တွင် အထူးသဖြင့် ရက်ထည်များကို အကြီး
အကျယ်ထုတ်လုပ်သည်။

ရှေးအခါက အိုဆားကားမြို့သည် ဂျပန်ဘုရင် ထီးနန်း
စိုက်ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ တိုကျိုမြို့သည် နိုင်ငံ၏
မြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း အိုဆားကားမြို့သည် ကူးသန်းရောင်း
ဝယ်ရေးအတွက် အချက်အချာမြို့အဖြစ် တည်လျက်ရှိနေသေး
သည်။ မြို့နှင့်သုံးမိုင်ခန့် ဝေးသောနေရာတွင် ၁၅၈၄ ခုနှစ်က
တည်ဆောက်ခဲ့သော ရဲတိုက်ရှိသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အမေရိကန်လေတပ်သည်
အိုဆားကားမြို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့
တစ်ဝက်ကျော်မျှ ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။ လူဦးရေ ၂၉၈ဝ၄၈၇
ယောက် (၁၉၇၃) ရှိသည်။

## ကိုးကား
# မွန်ဂိုးလီးယားဘာသာစကား

| Mongolian |
| --- |
| монгол хэл ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ |
| အသံထွက် | တမ်းပလိတ်:IPA-mn |
| ဒေသခံ | Mongolian Plateau |
| ဒေသ | All of state Mongolia and Inner Mongolia; Buryatia, Kalmykia, parts of Irkutsk Oblast, Zabaykalsky Krai in Russia; parts of Liaoning, Jilin, Heilongjiang, Xinjiang, Gansu and Qinghai provinces in China; Issyk-Kul Region in Kyrgyzstan |
| ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | 5.2 million (2005) |
| ဘာသာစကား မိသားစု | Mongolic
* **Mongolian**
 |
| အစောပိုင်းပုံစံများ | Middle Mongolian
* Classical Mongolian language
 |
| စံပုံစံများ | Khalkha (Mongolia)
Chakhar (China)

 |
| ဒေသိယစကား | * Khalkha
* Chakhar
* Khorchin

Kharchin
* Baarin
* Xilingol
* Darkhad

Alasha
* Oirat
* Buryat
 |
| စာအရေးအသားစနစ် | Traditional Mongolian (in China and Mongolia) Cyrillic (in Mongolia and Russia), Mongolian Braille |
| တရားဝင် အခြေအနေ |
| ရုံးသုံး အဖြစ် အသုံးပြုမှု | တမ်းပလိတ်:MGL
 တရုတ်
* Inner Mongolia
* Xinjiang
	+ Bortala Mongol Autonomous Prefecture
	+ Bayingolin Mongol Autonomous Prefecture
	+ Hoboksar Mongol Autonomous County
* Qinghai
	+ Haixi Mongol and Tibetan Autonomous Prefecture
 |
| တရားဝင်ထိန်းသိမ်းသူ | Mongolia: State Language Council, China: Council for Language and Literature Work |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ |
| ISO 639-1 | `mn` |
| ISO 639-2 | `mon` |
| ISO 639-3 | `mon` – ပါဝင်သော ကုဒ် သီးခြားကုဒ်များ: khk – Khalkha Mongolian mvf – Peripheral Mongolian (part) |
| Glottolog | `mong1331` |
| Linguasphere | `part of 44-BAA-b` |
| Geographic distribution of Mongolian across Eurasia (red) |
|

**မွန်ဂို** [မှတ်ချက် ၁] သည် မွန်ဂိုလီးယား ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်ပြီး မွန်ဂိုလစ်ဘာသာစကားမိသားစုတွင် လူပြောအများ ဆုံးနှင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည် ။ မွန်ဂိုလစ်ဘာသာစကားပြောသူ ၅.၂ သန်းရှိသည်။ မွန်ဂိုလူမျိုးများ နှင့် မွန်ဂိုနွယ်တိုင်းရင်းသားအများစုသည် တရုတ်

ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ီအတွင်းမွန်ဂိုလီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် မွန်ဂိုပြည်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်တ် ။ မွန်ဂိုလီးယားမှာ Khalkha စကား သည်လက်ရှိတွင်နှစ်ဦးစလုံး၌ရေးထားလျက်ရှိ၏, Cyrillic နှင့် ရိုးရာလီး script ကို (နှင့်ထဲမှာအချိန်များတွင် လက်တင် များအတွက် လူမှုရေးကွန်ရက် အတွင်းမွန်ဂိုလီးယားအတွက်ဘာသာစကားကိုစဉ်), မြင်သာထင်သာဖြစ်သည် စကား ထက်ပိုသောကွဲပြားခြားနားခြင်းနှင့်အစဉ်အလာလီးဇာတ်ညွှန်း၌ရေးထားလျက်ရှိ၏ဖြစ်ပါတယ်။

## ခွဲခြားခြင်းနှင့်တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ

 အူလန်ဘာတာ မြို့ ဆုခ်ဘာတာ ရုပ်တုပေါ်မှ မွန်ဂိုအက္ခရာ နှင့် မွန်ဂိုစိလယ်ရစ်အက္ခရာ
 မွန်ဂိုလစ်ဘာသာစကားမိသားစုမှ ခေတ်သစ်မွန်ဂိုလစ် ဘာသာစကား၏ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာပုံအဆင့်ဆင့်

## ကိုးကား
# တူရကီဘာသာစကား

**တူရကီဘာသာစကား** ခေါ် **တုချက်** (*Türkçe* အသံထွက်  ) ကို **အစ္စတန်ဘူတုချက်စီ** (Türkiye Türkçesi) ဟုလည်း ခေါ်ပြီး တာကစ်ဘာသာစကားများအနက် အသုံးအများဆုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ သုံးသူ သန်း ၇၀-၈၀ မျှ ရှိပြီး တူရကီနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ဘာသာစကား ဖြစ်၏။ နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နီးစပ်သော အီရတ်၊ ဆီးရီးယား၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတြီးယ၊ ဘူဂေးရီးယား၊ မြောက် မက်ဆီဒိုနီးယား၊ ဆိုင်ပရပ်မြောက်ပိုင်း၊ ဂရိတို့တွင်၎င်း၊ ဥရောပ၊ ကော့ကေးဆပ်နှင့် ဗဟိုအာရှတို့တွင်၎င်း ဤစကားသုံးသူများ ရှိသည်။ တူရကီသည် ၂၀၁၆ ခုတွင် ဥရောပသမဂ္ဂ၌ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် သက်တမ်းထပ်မတိုးသော်လည်း ဥရောပသမဂ္ဂက တူရကီဘာသာစကားကို သမဂ္ဂ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားဆဲပင်။

## ကိုးကား
# Asia/Tokyo

Asia/Tokyo| 35/39/16/N/139/44/41/E |
| --- |
| efele.net မှ 2012c data အား အခြေပြုထားသော |
| tz database ၏ "zone.tab" ဖိုင်မှ အချက်အလက်များ |
| နိုင်ငံကုဒ် (ISO 3166-1 alpha-2) | JP |
| ကိုဩဒိနိတ် (ISO 6709) | +353916+1394441 |
| tz database မှ အခြားသော အချက်အလက်များ |
| UTC offset (ISO 8601) | +09:00 |
| UTC offset DST (ISO 8601) | +09:00 |
| ပြင်ပလင့်များ |
| * timeanddate.com
* travelmath.com
* twiki.org
 |

**Asia/Tokyo** သည် IANA အချိန်ဇုန် ဒေတာရင်းမြစ်၏ zone.tab ဖိုင်မှ အချိန်ဇုန်၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဒေတာများမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

```
JP
+353916+1394441
Asia/Tokyo

```

ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ တိုကျိုမြို့ဖြစ်သည်။

## လွှမ်းခြုံဧရိယာ

ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ ဂျပန်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# တန်ဂု ဘာသာစကား

| Tangut |
| --- |
| Xi-Xia |
| တမ်းပလိတ်:Tangut |
| Buddhist scripture written in Tangut |
| ဒေသခံ | Western Xia |
| လူမျိုးစု | Tangut people |
| ခေတ်ကာလ | attested 1036–1502 AD |
| ဘာသာစကား မိသားစု | တရုတ်-တိဗက်နွယ်
* Qiangic
	+ Northern
		- **Tangut**
 |
| စာအရေးအသားစနစ် | Tangut script |
| တရားဝင် အခြေအနေ |
| ရုံးသုံး အဖြစ် အသုံးပြုမှု | Western Xia |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ |
| ISO 639-3 | `txg` |
| Linguist List | `txg` |
| Glottolog | `tang1334` |

**တန်ဂု** ( တန်ဂု: တန်ဂူ၊ တရုတ်: ထန့်ကူ သည် တရုတ်ပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ရှေးဟောင်းတိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်၍ တန်ဂုအင်ပါယာအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သော အနောက်ရှားနယ်တွင် တစ်ချိန်က ပြောဆိုကြသည်။ ထိုလူမျိုးတို့၏ စကားကိုအချို့ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ချီအန်ဂျစ် ဘာသာစကားအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး ထိုစကားထဲတွင် ချီအန်မြောက်ပိုင်း၊ချီအန်တောင်ပိုင်းဘာသာစကားများ နှင့် အဂျာလ်ရောင်း ဘာသာစကားများ အကျုံးဝင်ပါသည်။

တန်ဂုသည် အနောက်ရှားနယ်၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး (တိဘက်ဘာသာဖြင့် မိညာဂ် နှင့်တရုတ်ဘာသာဖြင့် မိယောဝ်ဟု ခေါ်ကြသည်။) ၁၁ရာစုတွင် တန်ဂုလူမျိုးများက အနောက်ရှားနယ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စုန့်မင်းဆက် ထံမှလွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။ ၁၂၂၆ခုနှစ်ရောက်သည့်အခါ အနောက်ရှားနယ်သည် ဂျင်ဂျစ်ခန်း၏ ကျူးကျော်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။

တန်ဂုဘာသာစကားတွင်ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာ၊ တန်ဂုအက္ခရာ ရှိသည်။

## ကိုးကားချက်များ
# ISO 639 ကုဒ်များစာရင်း

ဤသည်မှာ ISO 639 **ကုဒ်များ၏စရင်းဖြစ်သည်**-စရင်းများတွင်

* ISO ကုဒ် 1-639 စာရင်း
* ISO 2-639 ကုဒ်များစာရင်း
* ISO 3-639 ကုဒ်များစာရင်း
* ISO-3-639 အဓိကဘာသာစကားများစာရင်း
* ISO-5-639 ကုဒ်များစာရင်း
# အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရ

| open-mid central unrounded vowel |
| --- |
| ɜ |
| IPA Number | 326 |
| Encoding |
| Entity (decimal) | `&#604;` |
| Unicode (hex) | U+025C |
| X-SAMPA | `3` |
| Braille |  |
|

| ပုံ |
| --- |
|  |

 |

| IPA: Vowels |
| --- |
|

|  | အရှေ့ | အလယ် | အနောက် |
| --- | --- | --- | --- |
| အပိတ် | i

y | ɨ

ʉ | ɯ

u |
| အပိတ်နီးပါး | ɪ

ʏ |  |
ʊ |
| တစ်ဝက်ပိတ် | e

ø | ɘ

ɵ | ɤ

o |
| တစ်ဝက် | e̞

ø̞ | ə | ɤ̞

o̞ |
| တစ်ဝက်ဖွင့် | ɛ

œ | ɜ

ɞ | ʌ

ɔ |
| အဖွင့်နီးပါး | æ
 | ɐ |  |
| အဖွင့် | a

ɶ | ä
 | ɑ

ɒ |

 |
|

---

* IPA အကူအညီ
* အသံ
* ဇယားကွက် အပြည့်
* တမ်းပလိတ်

အမည်းစက်၏ဘေးမှ သရများသည်: နှုတ်ခမ်း ဖြန့်ခြင်း • ဝိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ |

**အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရ** (အင်္ဂလိပ်: open-mid central unrounded vowel) သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို ⟨ɜ⟩ (ယခင်အသုံး ⟨ᴈ⟩) အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ဤအက္ခရာသည် အင်္ဂလိပ် ဂဏန်း ⟨3⟩ (သို့) စစ်ရစ်လစ် အက္ခရာ ဇီ (Ze) ၏ အသေးစာလုံး (з) မဟုတ်ပေ။ လက်တင်အက္ခရာ အပ်စီလွန်၏ အက္ခရာပုံအသေး ɛ ကို ရှေ့နောက်ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ɛ ကို ၁၉၉၃ မှသာ သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့ကြ၍ ယခင်ကာလများ၌ ⟨ɛ̈⟩ ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

⟨ɜ⟩ ကို အမြင့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာနှင့်တွဲ၍ ⟨ɜ̝⟩ အဖြစ် အလယ်တစ်ဝက်အပြန့်သရ ကိုရည်ညွှန်းရန် သုံးစွဲနိုင်သည်။ ထို့အတူ အနိမ့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာနှင့်တွဲ၍ ⟨ɜ̞⟩ အဖြစ် အလယ်အဖွင့်နီးပါးအပြန့်သရ ကိုရည်ညွှန်းနိုင်ပေသည်။

ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလယ်တစ်ဝက်သရ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည့် ⟨ə⟩ ကို အနိမ့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာနှင့်တွဲပြီး ⟨ə̞⟩ အဖြစ် အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ သို့သော် ပို၍တိတိကျကျရေးရမည်ဆိုလျှင် အပြန့်သဘော ထပ်တိုးအက္ခရာကိုသုံးပြီး ⟨ə̞͑⟩ ဟူ၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။ (သဒ္ဒဗေဒကျမ်းရင်းများတွင် ⟨ə⟩ ကို ပြန့်ခြင်း၊ ဝိုင်းခြင်း ဖော်ပြထားမှုမရှိပေ။)

## အင်္ဂါရပ်များ

* တစ်ဝက်ဖွင့်သရ ဆိုသည်မှာ လျှာ၏ နိမ့်မြင့်အနေအထားသည် အဖွင့်သရနှင့် တစ်ဝက်သရ၏ကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်တည်ရှိသည်။
* သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အလယ်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာ၏တည်နေရာသည် အရှေ့သရနှင့် အနောက်သရကြားအလယ်တွင် ရှိသည်။
* အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## မှတ်စု

## ကိုးကား
# တို (ခန)

| ဟိရဂန |
| --- |
| အက္ခရာ |  |
| အက္ခရာရင်းမြစ် | 止 |
| JIS X 0213 | {{{JIS Hiragana}}} |
| ယူနီကုဒ် | {{{Unicode Hiragana}}} |
| ခတခန |
| အက္ခရာ |  |
| အက္ခရာရင်းမြစ် | 止 |
| JIS X 0213 | {{{JIS Katakana}}} |
| ယူနီကုဒ် | {{{Unicode Katakana}}} |
| ဘာသာစကား |
| ဘာသာစကား | {{{language}}} |
| ရိုမဂျိ |
| Hepburn romanization | {{{Hepburn romanization}}} |
| Kunrei-shiki romanization | {{{Kunrei-shiki romanization}}} |
| JIS X 4063 | {{{JISX4063}}} |
| အအိနုဘာသာစကား | {{{Ainu language}}} |
| အသံထွက် |
| IPA | {{{IPA}}} |
| အမျိုးအစား |
| အသံ | {{{sound}}} |

ဟိရဂန တွင် **と** သို့မဟုတ် ခတခန တွင် **ト** (ရောမအက္ခရာဖြင့် to ဖြင့် မှတ်သားသည်) သည် ဂျပန်ဘာသာစကား၏ ခနတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ခုချင်းစီသည် မိုရ တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်။{|class="wikitable"
!Form
!Rōmaji
!Hiragana
!Katakana
|-
!rowspan="2"|Normal *t-*
(た行 *ta-gyō*)
|*to*
|と
|ト
|-
|*tou*
*too*
*tō*, *toh*
|とう, (とぅ)
とう, とぅ
とー
|トウ, (トゥ)
トオ, トォ
トー
|-
!rowspan="2"|Addition dakuten *d-*
(だ行 *da-gyō*)
|*do*
|ど
|ド
|-
|*dou*
*doo*
*dō*, *doh*
|どう, (どぅ)
どう, (どぅ)
どー
|ドウ, (ドゥ)
ドオ, ドォ
ドー
|}
the long oo in hiragana is not written too とお, とう

| Other additional forms |
| --- |
|

**Form A (*tw-*)**| Romaji | Hiragana | Katakana |
| --- | --- | --- |
| *twa* | とぁ | トァ |
| *twi* | とぃ | トィ |
| *tu*, *twu* | とぅ | トゥ |
| *twe* | とぇ | トェ |
| (*two*) | (とぉ) | (トォ) |

 |

**Form B (*dw-*)**| Romaji | Hiragana | Katakana |
| --- | --- | --- |
| *dwa* | どぁ | ドァ |
| *dwi* | どぃ | ドィ |
| *du*, *dwu* | どぅ | ドゥ |
| *dwe* | どぇ | ドェ |
| (*dwo*) | (どぉ) | (ドォ) |

 |

## ဆွဲသားချက်

|  |  |
| --- | --- |
| Stroke order in writing と | Stroke order in writing ト |

Stroke order in writing と
Stroke order in writing ト
The Katakana ト is made from two strokes:

1. A vertical stroke on in the center;
2. A line pointing downwards towards the right.

## အခြားဆက်စပ်ဖော်ပြချက်

* Computer encodings

အက္ခရာ အချက်အလက်များ| နမူနာ | と | ト | ﾄ | ㇳ | ど | ド |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ယူနီကုဒ် အမည်** | HIRAGANA LETTER TO | KATAKANA LETTER TO | HALFWIDTH KATAKANA LETTER TO | KATAKANA LETTER SMALL TO | HIRAGANA LETTER DO | KATAKANA LETTER DO |
| Encodings | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex |
| ယူနီကုဒ် | 12392 | U+3068 | 12488 | U+30C8 | 65412 | U+FF84 | 12787 | U+31F3 | 12393 | U+3069 | 12489 | U+30C9 |
| UTF-8 | 227 129 168 | E3 81 A8 | 227 131 136 | E3 83 88 | 239 190 132 | EF BE 84 | 227 135 179 | E3 87 B3 | 227 129 169 | E3 81 A9 | 227 131 137 | E3 83 89 |
| Numeric character reference | &#12392; | &#x3068; | &#12488; | &#x30C8; | &#65412; | &#xFF84; | &#12787; | &#x31F3; | &#12393; | &#x3069; | &#12489; | &#x30C9; |
| Shift JIS | 130 198 | 82 C6 | 131 103 | 83 67 | 196 | C4 |  |  | 130 199 | 82 C7 | 131 104 | 83 68 |

* Braille

| と / ト in Japanese Braille |
| --- |
| と / ト **to** | ど / ド **do** | とう / トー **tō**/**tou** | どう / ドー **dō**/**dou** | Other kana based on Braille と |
| ちょ / チョ **cho** | ぢょ / ヂョ **jo**/**dyo** | ちょう / チョー **chō** | ぢょう / ヂョー **jō**/**dyō** |
|  |  |  |  |  |  |  |  |

* Japanese semaphore

## ကိုးကား