Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# သစ်သား

ဝက်သစ်ချသစ်တုံးကို ကန့်လန့်ဖြတ်ပိုင်းပုံနှင့် ယင်း၌ပါသောကွင်းများ
**သစ်သား**သည် သစ်ပင် ပင်စည်များ၊ အမြစ်များနှင့် အခြား သစ်သားထွက်အပင်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော အပေါက်များပါပြီး အမျှင်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော တစ်ရှူး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရသော ပစ္စည်း (သို့) ကာဘွန်ပါ ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။  –  ဆွဲအားဒဏ်ခံနိုင်သော ဆဲလ်လူးလို့စ် အမျှင်များကို ဖိအားဒဏ်ကိုခံနိုင်သော လဒ်ဂနင်ထဲ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည့် သဘာဝ ပေါင်းစပ်ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်၏ ။

သစ်သားကို တစ်ခါတစ်ရံ သစ်ပင်၏ပင်စည်ထဲမှ ဒုတိယ ဇိုင်လမ် အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ရှင်သန်နေသည့် သစ်ပင်တစ်ပင်ထဲတွင် သစ်သားသည် သစ်ထွက်အပင်များ ကြီးထွားလာရန်(သို့) မိမိဘာသာ ရပ်တည်နိုင်ရန် ထောက်ပံ့ပေးသည့် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၎င်းအပြင် သစ်ရွက်များ၊ အခြားကြီးထွားလာနေသည့် တစ်ရှူးများနှင့် အမြစ်များ အတွင်း ရေနှင့် အာဟာရဓာတ်များ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ သစ်သားကို သစ်သားဆန်သည့် ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် အပင်ထွက်ပစ္စည်းများနှင့် သစ်တို၊ သစ်စနှင့် သစ်မျှင်များဖြင့် ပေါင်းစပ်ထုတ်လုပ်ထားသည့် အရာများကိုလဲ ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။

သစ်သားအား လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီကတည်းက လောင်စာ၊ တည်ဆောက်ရေးပစ္စည်း၊ ကိရိယာများ၊ လက်နက်များ၊ ပရိဘောဂများနှင့် စက္ကူတို့ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၅တွင် ကမ္ဘာ့ သစ်တော ပမာဏမှာ သန်းထောင်ပေါင်း (၄၃၄) ကုဗမီတာရှိပြီး ယင်းတို့အနက် ၄၇%မှာ စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပေါပေါများများ ပြန်စိုက်၍ရသော ရင်းမြစ်တစ်ခုဖြစ်သဖြင့် သစ်သားထွက်ပစ္စည်များအား ပြန်ပြည့်မြဲစွမ်းအင် ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် များစွာ စိတ်ဝင်စားခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် သစ်သား သန်းထောင်ပေါင်း (၃.၅) ကုဗမီတာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အဓိကအသုံးပြုမှုမှာ ပရိဘောဂနှင့် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# နှံစားပင်

အမျိုးအမည်စုံသော နှံစားပင်များ
**နှံစားပင်**ဆိုသည်မှာ စားသုံးနိုင်သော အစေ့အဆန်အတွက် စိုက်ပျိုးရသည့် မြက်မျိုးနွယ်ပင်ဖြစ်သည်။ နှံစားပင်များသည် ကမ္ဘာ့စိုက်ပျိုးမှု အများဆုံး သီးနှံပင်များဖြစ်ပြီး စားသုံးမှုအများဆုံး အစားအစာဖြစ်သည်။ ယင်းတို့တွင် စပါး၊ ဂျုံ၊ ရိုင်းစပါး၊ ပြောင်းဖူး၊ မုယော၊ အုတ်ဂျုံ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ နှံစားပင်အများစုသည် တစ်နှစ်ခံပင်များဖြစ်ပြီး တခါစိုက်ပျိုးပြီးတိုင်း ရိတ်သိမ်းရသည်။ သို့သော် အချို့နှံစားပင်များမှာ ၂ နှစ်နှင့်အထက် သက်တမ်းရှိကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် စိုက်ပျိုးရသော နှံစားပင်များသည် ဆောင်းဦးရာသီတွင် စိုက်ပျိုးရန် ခက်ခဲပြီး ဆောင်းရာသီ၌သာ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် စိုက်ပျိုးသောနှံစားပင်များကို နွေဦးကာလ သို့မဟုတ် နွေရာသီ အစောပိုင်းတွင် ရိတ်သိမ်းလေ့ရှိပြီး နွေဦးကာလတွင် စိုက်ပျိုးရသော နှံစားပင်များသည် နွေရာသီနှောင်းပိုင်းတွင် ရိတ်သိမ်းလေ့ရှိသည်။

နှံစားပင်များကို ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းကာလကတည်းက စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ မုယောနှင့် ဂျုံကို လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ စပါးကိုမူ အရှေ့အာရှတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ဆော်ဂန်ပြောင်းကို အနောက်အာဖရိကတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုတွင် နှံစားပင် ထုတ်လုပ်မှုသည် တိုးပွားလာခဲ့ပြီး အချို့သောနိုင်ငံများက အခြားနိုင်ငံများအတွက်ပါ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
# မက်ဒေါ်နယ်

ရွှေရောင် အမိုးခုံးနှစ်ခုပေါင်းကာ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ အမ် (M) ပုံစံ ပြုလုပ်ထားသည့် ကုမ္ပဏီတံဆိပ်အား တွေ့ရစဉ်
**မက် ဒေါ်နယ်** သည် အမေရိကန် အမြန်ရစာရောင်းချသည့် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန် ဘမ်နာဒီနို ရှိ ရစ်ချတ် နှင့် မောရစ် မက်ဒေါ်နယ် ညီအစ်ကိုတို့ ဖွင့်သည့် စားသောက်ဆိုင်မှ စတင်သည်။ ထို့နောက် အသားညှပ်ပေါင်မုန့်ဆိုင် အဖြစ် အမည်ပြောင်းသည်။ နောင်သော် လုပ်ငန်းပွားနိုင်သည့် ကုမ္ပဏီအဖြစ်သို့ ပြောင်းလိုက်သည်။ ရွှေရောင်အမိုးခုံး တံဆိပ်ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အရီဇိုးနားပြည်နယ်၊ ဖီးနစ်မြို့တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးသမား ရေး ခရော့ က လုပ်ငန်းပွားကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်လုပ်သည်။ လုပ်ငန်း၏ အလားအလာကိုမြင်သော ရေး က လုပ်ငန်းတွဲကို မက် ဒေါ်နယ် ညီအစ်ကိုထံမှ ဝယ်ယူလိုက်သည်။ မူလရုံးချုပ်မှာ အီလီနွိုက်ပြည်နယ်၊ ဘရွစ် မြို့၌ ထားရာမှ ၂၀၁၈ အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာရုံးချုပ်အဖြစ် ချီကာဂိုသို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။

အမြတ်အစွန်းများအရ မက် ဒေါ်နယ် သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စားသောက်ဆိုင်တွဲ ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံပေါင်း တစ်ရာကျော်တွင် ဝယ်ယူသူ (၆၉) သန်းကျော်အား ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်ထုတ် စာရင်းအရ ဆိုင်ခွဲပေါင်း (၃၆ ၉၀၀) ခန့် ရှိသည်။ မက် ဒေါ်နယ် အား အသားညှပ်ပေါင်မုန့်ဖြင့် လူသိများသော်လည်း ဒိန်ခဲညှပ်ပေါင်မုန့်၊ ကြက်သားဖြင့်လုပ်သည့် အစာများ၊ အာလူးကြော်၊ နံနက်စာများ၊ အချိုရည်များ၊ နို့စပ်ဖျော်ရည်များ၊ ပေါင်မုန့်လိပ်နှင့် အချိုတည်းစရာများကိုလည်း ရောင်းချသည်။ မုန့်စာရင်းပါ အစားအစာများရှိ အဆီနှင့် အချိုများမှုကြောင့် စားသုံးသူများ၏ ဝေဖန်မှု ခံရပြီးနောက် အသုပ်၊ ငါး၊ ဖျော်ရည်ပျစ် နှင့် သစ်သီးများကိုပါ တွဲဖက်ရောင်းချနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ဘီဘီစီ ပြန်တမ်းအရ ဝေါမတ် နောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဝန်ထမ်းအင်အား အများဆုံးလုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး ဝန်ထမ်းပေါင်း (၁.၉) သန်း ရှိသည်။ အဆိုပါအရေအတွက်မှ (၁.၅) သန်းမှာ လုပ်ငန်းပွားများတွင် လုပ်ကိုင်နေကြသည်။
# နောရ်မံဒီတိုင်း

**နောရ်မံဒီ**(ပြင်သစ်: *Normandie*)သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော တိုင်း ဖြစ်သည်။

| **နော်မန်ဒီ** Normandie |
| --- |
|  အလံ |
|  လိုဂို |
| အုပ်ချုပ်ရေး |
| နိုင်ငံ  |  ပြင်သစ် |
| ဒေသန္တရ ကောင်စီ ရုံးစိုက်ရာ  | ကောင်း |
| တိုင်း ရုံးစိုက်ရာ  | ရူအန် |
| တိုက်  | ကယ်လ်ဗဒော့စ် (14) အျိုးရ် (27) မန်းရှ် (50) အော်ရင် (61) ဆိန်မာရီတိမ် (76) |
| ခရိုင်  | 17 |
| မြို့နယ်  | 131 |
| မြို့  | 2,652 |
| ဒေသန္တရ ကောင်စီ  | နော်မန်ဒီ ဒေသန္တရ ကောင်စီ |
| ဒေသန္တရ ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ  | အဲဗေး မိုရန် (LC-UDI) 2015-2021 |
| တိုင်းမှူး  | ပြီအဲ အန်ဒရေ ဒူရန် |
| လူဦးရေ |
| နာမ  | နော်မန် (Normand) |
| လူဦးရေ  | ၃,၃၂၆,၅၇၅ ဦး (2023-01-01) |
| လူဦးရေသိပ်သည်းဆ  | 111 ဦး/km2 ဦး/km² |
| ဒေသိယစကား  | နော်မန်ဘာသာ, ဖရန်စီအန်ဘာသာ |
| ပထဝီဝင် |
| ဧရိယာ  | 29,906 km2 km² |
| မြေပုံ |
|  မြေပုံ |
| ဝက်ဘ်ဆိုက်တ် |
| ဝက်ဘ်ဆိုက်တ်  | normandie.fr |

ဗဟိုမြို့တော်သည် ရွာင် ဖြစ်သည်။ ဧရိယာသည် ၂၉,၉၀၆ km2 ဖြစ်ပြီး လူဦးရေမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အရ ၃,၃၃၀,၄၇၈ ဦး ဖြစ်သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် အသက်ဝင်ခဲ့သော တိုင်းပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမှုအရ ဘာ့စ်နောရ်မံဒီတိုင်းနှင့် အော့တ်နောရ်မံဒီတိုင်းတို့ကို ပေါင်းစည်း၍ အသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)

| အိုလံပတ်တောင် |
| --- |
|  |
| အမြင့်ဆုံးအမှတ် |
| တောင်ထွတ် | မိတိကာ့ရှ် |
| အမြင့် | ၂,၉၁၇ m (၉,၅၇၀ ft) |
| ပေါ်လွင်မှု | ၂,၃၅၃ m (၇,၇၂၀ ft) |
| ပင်မတောင်ထွတ် | မူဆားလာ |
| Isolation | ၂၅၄ km (၁၅၈ mi)  |
| စာရင်းသွင်းခြင်း | Country high point Ultra |
| ကိုဩဒိနိတ် | ﻿ / ﻿ |
| ပထဝီဝင် |
| အိုလံပတ်တောင်အိုလံပတ်တောင်တည်နေရာ
 |
| တည်နေရာ | ဂရိနိုင်ငံ |
| ပင်မတောင်တန်း | မက်စီဒိုးနီးယာ (ဂရိ) နှင့် သက်စာလိယာ၊ စာလွန်နီးကာ ပင်လယ်ကွေ့အနီး |
| တောင်တက်ခြင်း |
| ပထမဆုံး တက်ရောက်ခြင်း | ၁၉၁၃ ဩဂုတ် ၂ Christos Kakkalos, Frederic Boissonnas နှင့် Daniel Baud-Bovy |

**အိုလံပတ်တောင်**(အင်္ဂလိပ်: Mount Olympus; (ဂရိ: Όλυμπος)သည် ဂရိနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ သက်စာလွန်နီးကီမြို့၏ အနောက်တောင် မိုင်ငါးဆယ်ခန့်အကွာ၊ လားရစ်ဆာဒေသခွဲ နှင့် ပီယာရီးယာဒေသခွဲကြား၊ မက်စီဒိုးနီးယာ (ဂရိ) နှင့် သက်စာလိယာ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများကြားအစပ်ရှိ အိုလံပတ်တောင်တန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိုလံပတ်တောင်တွင် တောင်ထိပ် နှင့် နက်စောက်သော လျှိုကြီးများ (၅၂)ခုရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ကို မိတိကာ့ရှ် ဟုခေါ်တွင်၍ အနက်မှာ *နှာခေါင်း* ဟူ၍ဖြစ်ပြီး ပေပေါင်း (၉,၅၇၀) ရှိသည်။ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ထင်ရှားအရေးပါမှုအရ ဥရောပ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်များအနက်က တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် ဤတောင်ကြီးမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားကာ မိတိကာ့ရှ်တောင်ထိပ်မှာ ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရားများ နေထိုင်သော နေရပ်လည်းဖြစ်၏ ။ ဇီဝမျိုးကွဲများပေါများခြင်းနှင့် ဒေသရင်းအပင်များ ပေါကြွယ်ဝခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ထင်ရှားသည်။ ၁၉၃၈ မှစ၍ ဂရိနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသား ဥယျာဉ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဇီဝလွှာ သီးသန့်နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်၏ ။

ခရီးသွားလူပေါင်းမြောက်မြားစွာသည် နှစ်စဉ်လာရောက်ကြ၍ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်၊ အပင်များကို နှစ်သက်သဘောကျလေ့ရှိကာ ခရီးသွားများသည် တောင်စောင်းများ၊ တောင်ထိပ်များသို့ တက်ရောက်ကြလေ့ရှိသည်။ စီစဉ်ပေးထားသော တောင်ပေါ်အနားယူစခန်းများ၊ တောင်တက်ခြင်းအားကစားအမျိုးမျိုး၊ တောင်တက်ရန်လမ်းကြောင်းများ များစွာရှိသည်။ အိုလံပတ်တောင်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် စတင်တက်ရသည့် နေရာမှာ သက်စာလွန်နီးကီမြို့မှ ၆၂ မိုင်ခန့်ဝေးကွာသော အရှေ့ဘက်တောင်ခြေမှ လစ်တို့ခိုရိုမြို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၄

|  |
| --- |
| **၁၉၈၄** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

## (၁) ရက်

## (၂) ရက်

## (၃) ရက်

## (၄) ရက်

## (၅) ရက်

## (၆) ရက်

## (၇) ရက်

## (၈) ရက်

## (၉) ရက်

## (၁၀) ရက်

## (၁၁) ရက်

## (၁၂) ရက်

## (၁၃) ရက်

## (၁၄) ရက်

## (၁၅) ရက်

## (၁၆) ရက်

## (၁၇) ရက်

## (၁၈) ရက်

## (၁၉) ရက်

## (၂၀) ရက်

## (၂၁) ရက်

## (၂၂) ရက်

## (၂၃) ရက်

## (၂၄) ရက်

## (၂၅) ရက်

## (၂၆) ရက်

## (၂၇) ရက်

## (၂၈) ရက်

## (၂၉) ရက်

## (၃၀) ရက်

## ကိုးကား
# အယ်လ်ကာလီ သတ္တု

| အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

နိုဘယ်ဂက်စ်များ ←    → အယ်ကာလိုင်း သတ္တုများ |
|

| IUPAC အုပ်စုနံပါတ် | 1 |
| --- | --- |
| ဒြပ်စင်အလိုက်အမည် | လီသီယမ်အုပ်စု |
| အသေးဖွဲ့ အမည် | alkali metals |
| CAS အုပ်စုနံပါတ် (US, pattern A-B-A) | IA |
| old IUPAC number (Europe, pattern A-B) | IA |

---

 |
| ↓ အလှည့် |
| ၂ | လီသီယမ် (Li) ၃  |
| ၃ | ဆိုဒီယမ် (Na) ၁၁  |
| ၄ | ပိုတက်ဆီယမ် (K) ၁၉  |
| ၅ | ရူဘီဒီယမ် (Rb) ၃၇  |
| ၆ | ဆယ်ဆီယမ် (Cs) ၅၅  |
| ၇ | ဖရန်စီယမ် (Fr) ၈၇  |
|

---

*အညွှန်း*

|  |
| --- |
| အခြေခံ ဒြပ်စင် |
| ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှု ဒြပ်စင် |
| အက်တော့မစ်နံပါတ်အရောင်- အနက်=အစိုင်အခဲ |

 |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များ** (Alkali Metals) သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား/အလျည့်မှန်ဇယား (Periodic Table) ၏ ဒေါင်လိုက်အစု အမှတ်စဉ်-၁ တွင် တည်ရှိသည်။ အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များ၏ အပြင်ဘက်ဆုံး အခွံ၏ အလက်ထရွန် တည်ဆောက်ပုံတွင် s1 ဖြင့်ဆုံးသောကြောင့် သူတို့သည်s-block သတ္တုများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယားတွင် ဒြပ်စင်တို့၏ အုပ်စုအလိုက် ဂုဏ်သတ္တိ ပြောင်းလဲပုံကို ရှင်းပြရာတွင် အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်မျာသည် ကောင်းမွန်သော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များသည် ဓာတ်ပြုမှူ အလွန်လွယ်ကူခြင်းကြောင့် သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာ မတည်ရှိနိုင်ပါ။ အလ်ကာလီ သတ္တုများတွင် အပြင်ဘက်ဆုံး အီလက်ထရွန် ပတ်လမ်း၌ အီလက်ထရွန်တစ်လုံးသာ ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ အယ်လ်ကာလီသတ္တုများသည် အိုင်းယွန်းနစ်စည်း (Ionic Bond) ၌ အခြားသော သတ္တုများနှင့် ပေါင်းစပ်ရာတွင် အီလက်ထရွန်တစ်လုံး ဆုံးရှုံးရန်အတွက် အဆင့်သင့် ဖြစ်နေကြသည်။ အခြားသော သတ္တုများ နည်းတူ အယ်လ်ကာလီသတ္တုများသည်လည်း ကွေးဆန့်နိုင်ပြီး ပုံသွင်းရန် လွယ်ကူခြင်းနှင့် အပူနှင့် လျှပ်စစ်ကောင်းစွာ စီးကူးနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။ သီးသန့်ထူးခြားချက်အနေဖြင့် အလ်ကာလီ သတ္တုများသည် အခြားသော သတ္တုများထက် ပိုမိုပျော့ပြောင်းပါသည်။ ထို့ကြောင့်သူတို့ကိုဇွန်းသို့မဟုတ် ဒါးဖြင့်ပင် ဖြတ်နိုင်သည်။ သူတို့သည်လေနှင့်ထိတွေ့လျှင်အောက်ဆိုဒ်အလွှာဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့်အရောင်မှိန်သွားသည်။ အယ်လ်ကာလီအုပ်စု
လစ်သီယမ် (Li), ဆိုဒီယမ် (Na) လင်တင်အမည် (Natrium), ပိုတက်ဆီယမ် (K) လက်တင်အမည် (Kalium), ရူဗီဒီယမ် (Rb), ဆေဆီယမ် (Cs) နှင့် ဖရန်စီယမ် (Fr) တို့ထဲမှ Cs နှင့် Fr သည် ဓာတ်ပြုနိုင်မှု အလွယ်ကူဆုံး သတ္တုနှစ်ခုဖြစ်သည်။ အလ်ကာလီ သတ္တုများသည် ရေနှင့် ထိတွေ့စေသောအခါတွင် ပေါက်ကွဲ ပြုကွဲမှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။

## ကိုးကား
# ရက်ထပ်နှစ်

ရက်ထပ်နှစ် ဆိုသည်မှာ ရာသီနှင့် ရာသီခွင်တို့ကို ပြက္ခဒိန်နှစ်နှင့် ကိုက်ညီမှုစေရန်အတွက် ရက်တစ်ရက် ထပ်ပေါင်းထည့်ပေးထားသော နှစ်ကို ဆိုလိုသည်။

ဥပမာအားဖြင့် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်တွင် ရက်ထပ်နှစ်တိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီလကို ၂၈ ရက်မှာ ၂၉ ရက်သို့ ထပ်တိုးပြီး ပုံမှန် ၃၆၅ ရက် အစား ၃၆၆ ရက်ဖြင့် အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ ထို့အတူပင် လကိုမူတည်၍ တွက်သော ဟီးဘရူးပြက္ခဒိန်တွင်လည်း ပြောင်းလဲသွားသော ရာသီများကို ကိုက်ညီစေရန်အတွက် ၁၉ နှစ်မြောက်တိုင်း ပုံမှန် ၁၂ လ မှ နောက်ထပ် ၁ လ ထပ်ပေါင်း၍ ၁၃ လ အဖြစ် ယူလေ့ရှိသည်။

ရက်ထပ်နှစ်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန် ချိန်ညှိရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရက်သတ္တပါတ်တစ်ခုရှိ ရက်တစ်ရက်သည် နောင်တစ်နှစ်တွင် ရှေ့သို့ တစ်ရက်တိုးသွားလေ့ရှိပြီး ရက်ထပ်နှစ်တွင် ၂ ရက်ရှေ့သို့ တိုးသွားရာ ထို့တိုးသွားသော ရက်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ အဆုံးတွင် ထပ်တိုးထည့်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ရာ ထိုအဖြစ်ကို တိုးသွားသော (သို့) ခုန်သွားသော ရက်ပါသော နှစ်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခရစ်စမတ်နေ့သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် အင်္ဂါနေ့တွင်ကျရောက်ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ကြာသပတေးနေ့တွင် ကျရောက်သည်။ သို့သော် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရက်တစ်ရက် ခုန်ကျော်သွားသဖြင့် စနေ့နေမှသာ ခရစ်စမတ်ကျတော့သည်။

## ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်

ယနေ့ခေတ်တွင် စံအဖြင့် အသုံးပြုနေသော ဂရီဂေါရီယန်းပြက္ခဒိန်တွင် ၄ နှစ်တစ်ကြိမ် ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ထိုရက်ထပ်နှစ်တိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်အစား ၂၉ ရက်နှင့် အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ လေးနှစ်တကြိမ်ပေါင်းထည့်လိုက်သော ရက်သည် ပုံမှန် ၃၆၅ ရက်နှစ်တွင် အပူပိုင်ဇုံနှစ်ထပ် ၆ နာရီနီးပါး တိုသွားသော အချိန်အတွက် အစားလျော်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုပြက္ခဒိန်ကို ၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။

အပူပိုင်းဇုံနှစ်သည် ၃၆၅.၂၅ ထက် အနည်းငယ်လျော့နည်းနေခဲ့ရာ အခြေခံဥပဒေသတွင် ကွာဟချက်တချို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရာစုနှစ် လေးခုကျော်သွားပြီးတိုင်း လေးနှစ်တစ်ကြိမ်ပေါင်းထည့်လေ့ရှိသော ရက်ထပ်ရက်သည် ၃ ရက်ပိုသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဂရိဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်တွင် ရက်ထပ်စက်ဝန်း တစ်ပတ်ပြည့်သည့် နှစ်လေးရာတိုင်းတွင် ရက်ထပ်ရက် ၃ ရက် နှုတ်ပေးရန်လိုနေသည်။ ထိုပြဿနာကို ရာစုနှစ်တစ်ခု ပြည့်သွားတိုင်း ထိုနှစ်ကို ၄၀၀ ဖြင့် စား၍ မပြတ်သော နှစ်မှ ၁ ရက်နှုတ်ပေးခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလိုက်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၄၀၀ နှင့်စား၍ ပြတ်သော ၂၀၀၀၊ ၂၄၀၀ တို့သည် ရက်ထပ်နှစ်များဖြစ်ကြပြီး ၁၈၀၀၊ ၁၉၀၀၊ ၂၁၀၀၊ ၂၂၀၀၊ ၂၃၀၀၊ ၂၅၀၀ တို့သည် ရက်ထပ်နှစ်မဟုတ်တော့ပဲ ပုံမှန်နှစ်များဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဥပဒေသအရ နှစ်တစ်နှစ်ရှိရက်သည် 365 + 1/4 − 1/100 + 1/400 = 365.2425 ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ၁၆ ဇန်နဝါရီ

|  |
| --- |
|  |

ဇန်နဝါရီလ၊ (၁၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၄၉) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၅၀) ရက်) ကျန်သေးသည်။

## ဖြစ်စဉ်များ

## မွေးဖွားသူများ

## ကွယ်လွန်သူများ

* ၁၉၅၃

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အစ်ကိုလတ် အောင်ဆန်းလင်းသည် အမှတ်၂၅၊ တာဝါလိန်းလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်လမ်း) ရှိနေအိမ်၌ ရေနစ် သေဆုံးသည်။

## ပွဲတော်ရက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# အယ်ဂူဂ်ဂါ

အယ်ဂူဂ်ဂါ| English: ချစ်ပြည်သီချင်း |
| --- |
| 애국가 愛國歌 |
|  |
|

---

 တောင်ကိုရီးယား၏ နိုင်ငံတော်သီချင်း

---

 |
| စာသား | Unknown (probably Yun Chi-ho or Ahn Changho), 1896 |
| ဂီတ | Ahn Eak-tai, 1936 |
| အတည်ပြုခြင်း | ဩဂုတ် ၁၉၄၈ (၁၉၄၈-၀၈) |
|  |
| အသံနမူနာ |
| Duration: 58 seconds.0:58U.S. Navy Bandမှ တီးခတ်သော တီးလုံးနမူနာ* ဖိုင်
* အကူအညီ
 |
|  |

| အယ်ဂူဂ်ဂါ |
| --- |
| အက္ခရာဖလှယ်ခြင်းများ |

**အယ်ဂူဂ်ဂါ** (ကိုရီးယား: 애국가, ဟန်ဂျာ: 愛國歌; အသံထွက် [အယ်ဂူ့ကာ]; *ချစ်ပြည်သီချင်း*) သည် တောင်ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်နှစ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဂီတကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်များတွင်ရေးစပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ တွင်နောက်ဆုံးစီစဉ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏သီချင်းစာသားသည် ၁၈၉၀ နှစ်များမှစတင်ခဲ့သည်။ **အယ်ဂူဂ်ဂါ**၏ သီချင်းစာသားသည် ၁၉၃၆ခုနှစ်တွင် Ahn Eak-tai ၏ထူးခြားသောတေးသွားမရေးမီ စကော့တလန်သီချင်း "အော်လန်ဆိုင်း" ၏သီချင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီယားမတည်ထောင်မီက **အော်လန်ဆိုင်း** တေးသီချင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် သီချင်း၏ စာသားများကို သီဆိုခဲ့ပြီး ဂျပန်အစိုးရလက်အောက်ရှိ ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံ အတွင်း အတိုက်အခံများက သီဆိုခဲ့ကြသည်။ Ahn Eak-tai ရေးစပ်ထားသည့် တေးသွားကို ကိုရီးယားပြည်ရောက်အစိုးရ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်း အဖြစ် ၁၉၁၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းမှ ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ်အတွင်း တည်ရှိခဲ့သော ကိုရီးယားနိုင်ငံတော်သီချင်းအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။

## သီချင်းစာသား

|  | ကိုရီးယားဘာသာ | ဟန်ဂျာ+ကိုရီးယား | အင်္ဂလိပ်အသံထွက် | မြန်မာအသံထွက် |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ၁ | 동해 물과 백두산이 마르고 닳도록 하느님이 보우하사 우리나라 만세 | 東海 물과 白頭山이 마르고 닳도록 하느님이 保佑하사 우리나라 萬歲 | Donghae mulgwa Baekdusani mareugo daltorok Haenunimi bouhasa urinara manse
  | ဒုံဟယ် မူလ်ဂွာ ဘယ်ဂ်ဒူ ဆာ-နီ မာရုဂို ဒါလ်ထိုရို့ဂ် ဟာနုနီ-မီ ဘိုအူဟာဆာ အူရီ နာရာ၊ မာန်ဆဲ! |
| ဒုတိယပုဒ် | 무궁화 삼천리 화려강산 대한사람 대한으로 길이 보전하세 | 無窮花 三千里 華麗江山 大韓사람 大韓으로 길이 保全하세 | Mugunghwa samcheolli hwaryeogangsan Daehansaram daehaneuro giri bojeonhase | မူဂူ-ငွာ ဆာမ်ချော-လီ ဟွာလျောဂါင်ဆာန် ဒယ်ဟာန် ဆာရာမ် ဒယ်ဟာ-နုရို ဂီ-ရီ ဘိုဂျော-နာဆဲ |
| ၂ | 남산 위에 저 소나무 철갑을 두른 듯 바람서리 불변함은 우리 기상일세  | 南山 위에 저 소나무 鐵甲을 두른 듯 바람서리 不變함은 우리 氣像일세 | Namsan wie jeo sonamu cheolgabeul dureun deut Baram seori bulbyeonhameun uri gisangilse | နာမ်ဆာန် ဝီအဲ ဂျော် ဆိုနာမူ ချောလ်ဂါ-ဘုလ် ဒူရုန် ဒုစ် ဘာရာမ်ဆောရီ ဘူလ်ဘျော-နာ-မုန် အူရီ ဂီဆာ-ငီလ်ဆဲ! |
| *ပထမ အပိုဒ်မှ ဒုတိယပုဒ်* |
| ၃ | 가을 하늘 공활한데 높고 구름 없이 밝은 달은 우리 가슴 일편단심일세 | 가을 하늘 空豁한데 높고 구름 없이 밝은 달은 우리 가슴 一片丹心일세 | Ga-eul haneul gonghwalhande nopgo gureum eopsi Balgeun dareun uri gaseum ilpyeondansimilse | ဂါအုလ် ဟာနုလ် ဂုံဟွာ-လာန်ဒဲ နိုဖ်ဂို ဂူရုမ် အောဘ်-ရှီ ဘာလ်-ဂုန် ဒါ-လုန် အူရီ ဂါဆုမ် အီလ်ဖျောန်ဒါန်ရှီ-မီလ်ဆဲ |
| *ပထမ အပိုဒ်မှ ဒုတိယပုဒ်* |
| ၄ | 이 기상과 이 맘으로 충성을 다하여 괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세 | 이 氣像과 이 맘으로 忠誠을 다하여 괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세 | I gisanggwa i mameuro chungseong-eul dahayeo Goerouna jeulgeouna nara saranghase | အီ ဂီဆာင်ဂွာ အီ မာ-မုရို ချူင်ဆော-ငုလ် ဒါဟာယော ဂွဲရိုအူနာ ဂျုလ်ဂေါအူနာ နာရာ ဆာရာ-ငါဆဲ |
| *ပထမ အပိုဒ်မှ ဒုတိယပုဒ်* |

## ကိုးကား