Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# အာမေးနီးယန်းလူမျိုး

အာမေးနီးယန်းလူမျိုးနှင့် ပတ်သက်ပြီး မကြာခဏကြားရသည်များ ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အကြောင်းကို သေသေချာချာ မသိကြသူ များပါသည်။ အာမေးနီးယန်းနိုင်ငံသည် တစ်ချိန်က ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး တည်နေရာမှာ အာရှနှင့် ဥရောပတိုက်ကြားတွင် ပါဝင်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ဂျော်ဂျီယာ၊ အနောက်ဘက်တွင် တူရကီ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အစောဆုံးကိုးကွယ်သော လူမျိုးစုတစ်ခုလဲဖြစ်သည်။

အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများသည် AD ၄ရာစုလောက်မှ စတင်ပြီး ရွှေ့ပြောင်းသွားလာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်ထဲက ပါးရှားအင်ပါယာနှင့် ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာများတွင် အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများ စတင်ဝင်ရောက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မှတ်တမ်းတချို့အရ အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများသည် ၁၆ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် အာရှဒေသများ (မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ) သို့ကုန်သည်များအဖြစ် ဝင်ရောက်အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့က မြန်မာဘုရင်များထံ မင်းမှုထမ်းခဲ့ပြီး အကောက်အခွန်နှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည် ။ 1871-72 ဗြိတိသျှ - အိန္ဒိယ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အာမေးနီးယန်းဦးရေ ၁၂၅၀ ဦးခန့် ရှိခဲ့သည် ။

1901 ခုနှစ်က ဗြိတိသျှလုပ်ငန်းရှင် ဂျွန်ဒါဝတ် တည်ဆောက်ခဲ့သော စထရင်းဟော်တယ် (ရန်ကုန်) ကို အာမေးနီးယန်းညီနောင် (စာကီးစ်) မှပြန်လည်ဝယ်ယူသွားခဲ့ပြီး ၁၉၂၅ ခုနှစ်အထိကိုယ်တိုင်ဦးစီးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းညီနောင်၂ဦးသည် စင်္ကာပူရှိ ရပ်ဖယ်ဟိုတယ်နှင့် မလေးရှားရှိ Eastern & Oriental များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသေးသည်။

အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်ပြီး နောက်ထပ်အထင်ကရရှိသော အဆောက်အဦမှာ ရန်ကုန်မြို့တွင်း ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းနှင့် ကုန်သည်လမ်းဒေါင့်မှ စိန့်ဂျွန်းခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ခန့်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် အာမေးနီးယန်း လူမျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ တစ်ခုတည်းသောအဆောက်အဦးအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။

လက်ရှိ မှတ်တမ်းများအရ ရန်ကုန်မြို့တွင် အာမေးနီးယန်း ကုန်သည်မျိုးရိုးများမှ ဆင်းသက်လာသူ မိသားစု ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ရှိလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည် ။
# ဖာရင်ဟိုက်

| Fahrenheit |
| --- |
| Thermometer with Fahrenheit (marked on outer bezel) and Celsius (marked on inner dial) degree units. |
| ယူနစ်အချက်အလက် |
| အတိုင်းအတာစနစ် | Imperial/US customary |
| ယူနစ်၏ | အပူချိန် |
| သင်္ကေတ | °F  |
| အမည်ပေး | Daniel Gabriel Fahrenheit |
| ယူနစ် ဖလှယ်မှုများ
  |
| *1 °F in ...* | *... ညီမျှသည်မှာ ...* |
|  |
|    SI base units |    5/9( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  +459.67) K |
|    SI derived units |    5/9( WIKINIUM\_MATH\_PH\_1  − 32) °C |
|    absolute scale |     WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  + 459.67 °Ra |

**ဖာရင်ဟိုက်** (/ˈfærənˌhaɪt, ˈfɑːr-/) သည် အပူချိန်ကိုတိုင်းတာသည့် အပူချိန်စကေးအတိုင်းအတာတခုဖြစ်ပြီး ရူပဗေဒပညာရှင် Daniel Gabriel Fahrenheit ဆိုသူက ၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် အဆိုပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် (သင်္ကေတ **°F**) အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မူလက ဖာရင်ဟိုက်စကေးတွင် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ပျမ်းမျှအပူချိန်အား ၉၀ °F ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုတိကျသည့် ၉၆ °F ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

၂၀ ရာစုခေတ်ကာလအတော်များများတွင် ဖာရင်ဟိုက်၏ ရေ
ခဲမှတ်ကို ၃၂ °F ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရေဆူမှတ်ကို ၂၁၂ °F ဟူ၍လည်းကောင်း ၁၈၀ °F အပိုင်းခြားဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ကယ်လ်ဗင် စကေးကို အသုံးပြုပြီဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ဟယ်လီကြယ်တံခွန်

1P/Halley (Halley's Comet)| ၁၉၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်တွင်တွေ့ရသော ဟေလီကြယ်တံခွန် |
| ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း |
| ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ | အက်မော ဟေလီ |
| ပတ်လမ်း ဂုဏ်အင်များ |
| Epoch 2449400.5 (17 February 1994) |
| အဝေးဆုံးပတ်လမ်း | 35.08 AU |
| အနီးဆုံးပတ်လမ်း | 0.586 AU last perihelion: 9 February 1986 next perihelion: 28 July 2061 |
| ဆီမီး မေဂျာ ဝင်ရိုး | 17.83 AU |
| ပတ်လမ်း ဗဟိုကျမှု | 0.967 |
| ပတ်လမ်း ကာလ | 75.316 a |
| ပျမ်းမျှ မူမမှန်မှု | 38.38° |
| ပတ်လမ်း တိမ်းစောင်းမှု | 162.26° |
| Longitude of ascending node | 58.42° |
| Argument of perihelion | 111.33° |
| ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်အင်များ |
| ဒိုင်မင်းရှင်း | 15×8 km, 11 km (mean diameter) |
| ဒြပ်ထု | 2.2×10၁၄ kg |
| ပျမ်းမျှ သိပ်သည်းဆ | 0.6 (estimates range from 0.2 to 1.5 g/cm3) |
| လွတ်မြောက်အလျင် | ~0.002 km/s |
| ဘေးဘက် လှည့်ပတ်ကာလ | 2.2 d (52.8 h) (?) |
| Albedo | 0.04 |
| မြင်သာသော ပမာဏ | 28.2 (in 2003) |
|  |

**ဟယ်လီကြယ်တံခွန်** (**Halley's Comet** သို့မဟုတ် **Comet Halley**; /ˈhæli/ သို့မဟုတ် /ˈheɪli/) ကို 1P/Halley ဟု တရားဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး ၎င်းသည် ၇၅-၇၆ နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ် ကမ္ဘာမှ မြင်တွေ့နိုင်သော ပတ်လမ်းလှည့်သက်တမ်းတိုကြယ်တံခွန် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာမှနေ၍ ပကတိမျက်စိဖြင့် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ မြင်နိုင်ပြီး လူတစ်ယောက်၏ဘဝတွင် နှစ်ကြိမ်သာမြင်တွေ့ခွင့်ရနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော လူသိများသည့် ပတ်လမ်းလှည့်သက်တမ်းတိုကြယ်တံခွန် ဖြစ်သည်။

၁၆၈၂ ခုနှစ်တွင် နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သင်္ချာနှင့် နက္ခတ်ဆရာကြီး အက်မော ဟေလီသည် အလွန်တောက်ပသော ကြယ်တံခွန်ကြီးတစ်လုံးကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီးနောက်၊ ထိုကြယ်တံခွန်သည် နောက် ၇၆ နှစ်ကြာ၍၊ ၁၇၅၈ ခုနှစ်သို့ရောက်လျှင် ကမ္ဘာမှမြင်နိုင်အောင် ပြန်လာလိမ့်မည်ဟု ကြိုတင် အဟောထုတ်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ အဟောထုတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ထိုကြယ်တံခွန်သည် ၁၇၅၈ ခုနှစ်၌ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပေသည်။ ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သူ နက္ခက်ဆရာကြီး၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍၊ ထိုကြယ်တံခွန်ကိုလည်း ဟယ်လီကြယ်တံခွန်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဟယ်လီကြယ်တံခွန်သည် ၇၆ နှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ကမ္ဘာသို့ ချဉ်းကပ်လာ၍၊ နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါ်ခဲ့သောနှစ်မှာ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဖြစ်လေသည်။ နောက်တစ်ကြိမ်မြင်တွေ့နိုင်မည့် အချိန်မှာ ၂၀၆၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# အမျိုးအမည်မသိ ယာဉ်ပျံ

"GIMBAL" pentagon video, Jan 2015
အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် ကောင်းကင်တွင် ပျံသန်းနေပြီး ၎င်းအရာအား မြင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်က မည်သည့်အရာဖြစ်သည်ဟု အတိအကျခွဲခြားမရနိုင်ခြင်း ဖြစ်ရသည့် အရာဝတ္ထုမျိုးကို အမျိုးအမည်မသိ ယာဉ်ပျံ (အင်္ဂလိပ်:Unidentified Flying Object) ဟုခေါ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ယင်းစာလုံးအားအတိုကောက်အနေဖြင့် UFO ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

## အမျိုးအမည်မသိ ယာဉ်ပျံများ( Unidentified flying object (UFO)

လေ့လာသူများက မှတ်ချက်ပေးသည်မှာ UFO(Unidentified flying object)အမြင်များကို နောက်ပိုင်းတွင် ခွဲ့ခြားနိုင်သည်ဖြစ်ပြီး မှတ်တမ်းအားလုံး၏ ၅၀-၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်း၏ ၁၀-၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ခွဲခြားမရနိုင်ပါဟု ဆိုကြလေခြင်း ဖြစ်သည်။ လေ့လာသူအများစုက အလွန်နည်းသော ယူအဖ်အို အမြင်များမှာ လူတို့၏လှည့်ကွက်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟုလည်း ပြသခဲ့ကြသည်။
အမှန်တကယ်အားဖြင့် ယူအဖ်အိုအများစုမှာ လူလုပ်အရာ သို့မဟုတ် သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပြီး အမြင်မှာ အံ့ဩစရာကောင်းသည်။

## အမျိုးအမည်သိ ယာဉ်ပျံများ ( Identified flying objects (IFOs)

IFOsများ၏ ၈၀-၉၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မတူညီသည့် အရာမသုံးခုမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ခွဲခြားနိုင်သည်။

1. အာကာသအတွင်းရှိဖြစ်စဉ်များ (ဥပမာ-ဂြိုဟ်များ၊ ကြယ်များ၊ ဥက္ကာပျံများ)
2. လေယာဉ်ပျံများ
3. ဖူဖောင်းများ(မိုးလေဝသဖူဖောင်းအပါအဝင်) တို့ဖြစ်သည်။

IFOsများ၏ ၁၀-၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် အခြားအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။ (ဥပမာ-ငှက်၊ တိမ်များ၊ ဆလိုက်မီးများ၊ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်သည် မြင်ကွင်းများ၊ အစရှိသဖြင့်)

## ကိုးကား

Allan Hendry, The UFO Handbook: A Guide to Investigating, Evaluating, and Reporting UFO Sightings, 1979, Doubleday & Co., ISBN 0-385-14348-6

## အခြားအကြောင်းအရာများ

* Wikinews - UFO Archive
* CIA educational summary on UFO 9 May 2007 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး . (working link or what? Maybe it should be used this link 1 October 2019 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး . instead?)
* NASA Institute for Advanced Concepts
* BBC article on Mexican Air-force videotape
* NASA UFO Hacker Video Interview 13 November 2007 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* Popularmechanics Article - When UFOs Arrive: February 2004 Cover Story 27 September 2007 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
# ဂယ်လီလီယို စီမံကိန်း

*ဂယ်လီလီယို*| Artist's concept of *Galileo* at Io; the high-gain antenna is fully deployed |
| နာမည် | Jupiter Orbiter Probe |
|  |
| မက်ရှင်အမျိုးအစား | ကြာသပတေးဂြိုဟ် orbiter |
| အော်ပရေတာ | NASA |
| COSPAR အိုင်ဒီ | 1989-084B |
| ဂြိုလ်တု ကတ်သလောက်နံပါတ် | 20298 |
| ဝဒ်ဆိုဒ် | solarsystem.nasa.gov/galileo/ |
| မက်ရှင်ကြာမြင့်ချိန် | * Planned: 8 years, 1 month, 19 days
* In orbit: 7 years, 9 months, 13 days
* Final: 13 years, 11 months, 3 days
 |
| ခရီးပေါက် အကွာအဝေး | ၄,၆၃၁,၇၇၈,၀၀၀ km (၂.၈၈ ဘီလီယံ mi) |
|  |
|  |
| အာကာသယာဉ် ဂုဏ်သတ္တိများ |
| ထုတ်လုပ်သူ | * Jet Propulsion Laboratory
* Messerschmitt-Bölkow-Blohm
* General Electric
* Hughes Aircraft Company
 |
| ပစ်လွှတ် ထုထည် | * Total: ၂,၅၆၂ kg (၅,၆၄၈ lb)
* Orbiter: ၂,၂၂၃ kg (၄,၉၀၁ lb)
* Probe: ၃၃၉ kg (၇၄၇ lb)
 |
| ခြောက်သွေ့ ထုထည် | * Orbiter: ၁,၈၈၄ kg (၄,၁၅၄ lb)
* Probe: ၃၃၉ kg (၇၄၇ lb)
 |
| Payload ထုထည် | * Orbiter: ၁၁၈ kg (၂၆၀ lb)
* Probe: ၃၀ kg (၆၆ lb)
 |
| ပါဝါ | * Orbiter: 570 watts
* Probe: 730 watt-hours
 |
|  |
|  |
| မက်ရှင် စတင်ခြင်း |
| ပစ်လွှတ်နေ့ | October 18, 1989, 16:53:40 (1989-10-18UTC16:53:40) UTC |
| ဒုံးပျံ | *အတ္တလန်းတစ်* အာကာသ လွန်းပြန်ယာဉ် STS-34 / IUS |
| ပစ်လွှတ်နေရာ | Kennedy LC-39B |
| အလုပ်ဝင် | December 8, 1995, 01:16 UTC SCET |
|  |
|  |
| မက်ရှင် ပြီးဆုံး |
| ဖျက်သိမ်း | Deorbited |
| ကြန့်ကြာရက် | September 21, 2003, 18:57:18 UTC SCET |
|  |
|  |
| ကြာသပတေးဂြိုဟ် လှည့်ပတ်ယာဉ် |
| အာကာသယာဉ် ကိရိယာများ | Orbiter |
| ပတ်လမ်းဆိုင်ရာ ထည့်သွင်း | December 8, 1995, 01:16 UTC SCET |
| ကြာသပတေးဂြိုဟ် လေထုလေ့လာရေးယာဉ် |
| အာကာသယာဉ် ကိရိယာများ | Probe |
| လေထုထဲ ဝင်လာ | December 7, 1995, 22:04 UTC SCET |
| တိုက်မိသည့်နေရာ | ﻿ / ﻿ at entry interface |
|  |
|

| ကိရိယာများ |
| --- |
| SSI | Solid-State Imager |
| NIMS | Near-Infrared Mapping Spectrometer |
| UVS | Ultraviolet Spectrometer |
| PPR | Photopolarimeter-Radiometer |
| DDS | Dust Detector Subsystem |
| EPD | Energetic Particles Detector |
| HIC | Heavy Ion Counter |
| MAG | Magnetometer |
| PLS | Plasma Subsystem |
| PWS | Plasma Wave Subsystem |

 |
|

---

|  |
| --- |
| NASA Flagship Program |
| ← *ဗွိုင်ယေဂျာ*စီမံကိန်း | *ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်* → |

 |

**ဂယ်လီလီယို စီမံကိန်း** သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်နှင့် ယင်း၏ဂြိုဟ်ရံလများကို လေ့လာသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စက်ရုပ်အာကာသစီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အာကာသယာဉ်အမည်အား အီတလီ နက္ခတ္တပညာရှင် ဂယ်လီလီယိုအား အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာမှ ပစ်လွှတ်ကာ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျူပီတာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား လှည့်ပတ်သော ပထမဆုံး အာကာသယာဉ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ လေထုထဲတွင်ပါဝင်သော ဒြပ်ပေါင်းနှင့် အမိုးနီးယားတို့အား မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်တွင် အာကာသယာဉ်အား ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏လေထုထဲသို့ တစ်စက္ကန့်လျင် ၄၈ ကီလိုမီတာနှုန်းဖြင့် ဝင်ရောက်စေခဲ့ပြီး မက်ရှင်အား အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။

## ကိုးကား