# စီးရပ်စ် (ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား)

စီးရပ်စ် | A view of Ceres in natural color, pictured by the *Dawn* spacecraft in May 2015. |
| ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း |
| ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ | Giuseppe Piazzi |
| ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ရက်စွဲ | 1 January 1801 |
| အသံထွက် | /ˈsɪəriːz/ |
| အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ် | Cerēs |
| အခြားအမည်များ | A899 OF; 1943 XB |
| ဂြိုဟ်သိမ်စာရင်း | ဂြိုဟ်ပု ဂြိုဟ်သိမ် ခါးပတ် |
| ပါဝင်အရာဝတ္ထုများ | Cererian /sɪˈrɪəriən/, rarely Cererean /sɛrɪˈriːən/ |
| ပတ်လမ်း ဂုဏ်အင်များ |
| Epoch 2014-Dec-09 (JD 7006245700050000000♠2,457,000.5) |
| အဝေးဆုံးပတ်လမ်း | 7011445397740435110♠2.9773 AU (7011445410000000000♠445,410,000 km) |
| အနီးဆုံးပတ်လမ်း | 7011382626473889390♠2.5577 AU (7011382620000000000♠382,620,000 km) |
| ဆီမီး မေဂျာ ဝင်ရိုး | 7011414012107162250♠2.7675 AU (7011414010000000000♠414,010,000 km) |
| ပတ်လမ်း ဗဟိုကျမှု | 6998758230000000000♠0.075823 |
| ပတ်လမ်း ကာလ | 4.60 yr 1,681.63 d |
| ပတ်လမ်း ကာလ | 466.6 d 1.278 yr |
| ပျမ်းမျှ ပတ်နှုန်း | 7004179050000000000♠17.905 km/s |
| ပျမ်းမျှ မူမမှန်မှု | 7000167532584102609♠95.9891° |
| ပတ်လမ်း တိမ်းစောင်းမှု | 6999184882727663759♠10.593° to ecliptic 9.20° to invariable plane |
| Longitude of ascending node | 7000140201077082228♠80.3293° |
| Argument of perihelion | 7000126574768013133♠72.5220° |
| Proper orbital elements |
| သင့်တော်သည့် ဆီမီး မေဂျာဝင်ရိုး | 7000276709620000000♠2.7670962 AU |
| သင့်တော်သည့် ဗဟိုကျမှု | 6999116197700000000♠0.1161977 |
| သင့်တော်သည့် နိမ့်ဆင်းမှု | 6999168379107187070♠9.6474122° |
| သင့်တော်သည့် ပျမ်းမျှရွေ့လျားမှု | 78.193318 ဒီဂရီ / yr |
| သင့်တော်သည့် ပတ်လမ်းကာလ | 4.60397 yr (1681.601 d) |
| Precession of perihelion | 7001540702720000000♠54.070272 arcsec / yr |
| Precession of the ascending node | 2998408299660000000♠−59.170034 arcsec / yr |
| ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်အင်များ |
| ဒိုင်မင်းရှင်း | (7002965200000000000♠965.2 × 7002961200000000000♠961.2 × 7002891200000000000♠891.2) ± 2.0 km |
| ပျမ်းမျှ အချင်းဝက် | 7005473000000000000♠473 km |
| မျက်နှာပြင် ဧရိယာ | 7012277000000000000♠2,770,000 km2 |
| ထုထည် | 7017421000000000000♠421,000,000 km3 |
| ဒြပ်ထု | 7020939300000000000♠(9.393±0.005)×1020 kg
6996150000000000000♠0.00015 Earths 0.0128 Moons |
| ပျမ်းမျှ သိပ်သည်းဆ | 7003216100000000000♠2.161±0.009 g/cm3 |
| အီကွေတာ မျက်နှာပြင် ဒြပ်ဆွဲအား]] | 0.28 m/s2 0.029 *g* |
| အင်နားရှားကိန်း | 6999370000000000000♠0.37 (estimate) |
| အီကွေတာ လွတ်မြောက် အလျင် | 0.51 km/s |
| ဘေးဘက် လှည့်ပတ်ကာလ | 7004326678400000000♠0.3781 d 7004326670120000000♠9.074170±0.000002 h |
| အီကွေတာ လည်ပတ်မှု အလျင် | 7001926100000000000♠92.61 m/s |
| ဝင်ရိုးတိမ်းစောင်းမှု | 4° |
| မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း ညာဘက် နိမ့်ဆင်းမှု | 291.42744° |
| မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း တိမ်းစောင်းမှု | 66.764° |
| Geometric albedo | 6998900000000000000♠0.090±0.0033 (V-band) |
|

| မျက်နှာပြင် အပူချိန် | အနည်းဆုံး | ပျမ်းမျှ | အများဆုံး |
| --- | --- | --- | --- |
| ကယ်လ်ဗင် |  | ≈ 168 K | 235±4 |

 |
| ဥက္ကာခဲ အမျိုးအစား | C |
| မြင်သာသော ပမာဏ | * 7.6
* 9.27 July 2021
 |
| ပကတိ ပမာဏ *(H)* | 7000334000000000000♠3.34 |
| ထောင့်ဖြတ်အချင်း | 0.854″ to 0.339″ |
|  |

**စီးရပ်စ်** (သင်္ကေတ: ; အင်္ဂလိပ်: Ceres;  /ˈsɪəriːz/) သည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှ အသေးငယ်ဆုံးသော ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားဖြစ်ပြီး ပင်မ ဥက္ကာခါးပတ် (asteroid belt) အတွင်းတွင် ရှိသော တစ်ခုတည်းသော ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားဖြစ်သည်။ အဲရစ်ကို ၁၈၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် Giuseppe Piazzi မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မိခင်မေတ္တာနှင့်ဆိုင်သော ရောမနတ်ဘုရားမ စီးရပ်စ်ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ခန့်မျှကြာသော အချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ နက္ခတ္တ သမဂ္ဂ (International Astronomical Union) မှ အဲရစ်စ်အား ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် အသေးစားဂြိုဟ် (asteroid or minor planet) အဖြစ်မှ ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားအဆင့် (dwarf planetary status) သို့ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။

အချင်းအားဖြင့် ၉၅၀ ကီလိုမီတာသာ ရှိသဖြင့် စီးရပ်စ်သည် ဥက္ကာခါးပတ်အတွင်းမှ အကြီးဆုံးအရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ခါးပတ်တစ်ခုလုံး အလေးချိန်၏ သုံးပုံတစ်ပုံမျှရှိသည်။ လတ်တလော လေ့လာမှုများအရ စီးရပ်သည် ပုံသဏ္ဌန်မမှန်ပဲ ဆွဲငင်အားနည်းသော အသေးစားအရာဝတ္တုများကဲ့သို့မဟုတ်ပဲ လုံးဝန်းသော ပုံသဏ္ဍန်ရှိကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ သူ၏ အလင်းလက်ဆုံး အချိန်၌ပင်လျှင် သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်ရန် အလွန်မှုန်ဝါးနေသေးသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နာဆာမှ Dawn Mission အာကာသလေ့လာစူးစမ်းရေးယာဉ်ကို စီးရပ်စ် နှင့် ဗက်စ်တာ (Vesta) တို့ကို စူးစမ်းရန်အတွက် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။

## မှတ်စု

## ကိုးကားချက်များ