# ကာရက (သဒ္ဒါ)

**ကာရက**ဆိုသည်မှာ ကြိယာ၏အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါ်လွင်စေသော ဂုဏ်သတ္တိမျိုးဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နာမ်၊ နာမ်စားတို့သည် ကြိယာ၏ပြုလုပ်သူ၊ ကြိယာ၏ပြုလုပ်ခံရသူ စသည်တို့ဖြစ်ခြင်းသည် ကာရကဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် "*ကျွန်တော်သည် ထမင်းကို စားသည်*" ဟူသောဝါကျတွင် "*ကျွန်တော်*" သည် ပြုလုပ်သူဖြစ်ပြီး "*ထမင်း*"သည် ပြုလုပ်ခံရသူဖြစ်သည်။

ဘာသာစကားများတွင် ကာရကအမျိုးမျိုးရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ယခင်က ကာရကများသုံးစွဲသော်လည်း ယခုအခါနာမ်စားများ၌သာကျန်ရှိတော့သည်။ မြန်မာဘာသာ၌ ကာရကများကို အတိအကျသတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။ ဂျာမန်၊ အိုက်စလန်ဒစ်၊ ခေတ်သစ်ဂရိနှင့် အိုင်းရစ်ဘာသာစကားတို့တွင် ကာရကလေးမျိုး၊ ရိုမေးနီးယန်းနှင့် ရှေးခေတ်ဂရိဘာသာစကားတို့တွင် ငါးမျိုးရှိသည်။

## အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ

အောက်ပါတို့မှာ အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ၌ အသုံးများသော ကာရကများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ထိုကာရကများ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်မှာ ဘာသာစကားအလိုက် ကွဲပြားနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဘာသာစကားများ ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ ကာရကများပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် လျော့နည်းလာမှုလည်းရှိသည်။

| အမည် | အင်္ဂလိပ် | ဖော်ပြချက် | သာဓက | သာဓကဝါကျ | အမေး |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ကတ္တာ | Nominative | ပြုလုပ်သူ (ကတ္တား) | ကျွန်တော်သည် | **ကျွန်တော်သည်** ကျောင်းသို့သွားသည်။ | မည်သူသည် |
| ကမ္မ | Accusative | တိုက်ရိုက် ပြုလုပ်ခံရသူ (ကံ) | ကျွန်တော့်ကို | ဆရာက **ကျွန်တော့်ကို** နှုတ်ဆက်သည်။ | မည်သူ့ကို/ မည်သည်ကို |
| သမ္ပဒါန | Dative | တိုက်ရိုက်မဟုတ် ပြုလုပ်ခံရသူ
လက်ခံသူ | ကျွန်တော့်အား | သူက **ကျွန်တော့်အား** လက်ဆောင်ပေးသည်။ | မည်သူ့အား |
| အပါဒါန | Ablative | ဖဲခွာရာ | ကျွန်တော့်ထံမှ | သူသည် **ကျွန်တော့်ထံမှ** ဆိုင်သို့ထွက်သွားသည်။ | ဘယ်မှ |
| သာမိ | Genitive | ပိုင်ဆိုင်ခြင်း | ကျွန်တော့်၏ | **ကျွန်တော့်၏** စာအုပ်သည် စားပွဲပေါ်၌ရှိသည်။ | မည်သူ၏ |
| အာလာပန | Vocative | ခေါ်ဆိုခြင်း | မောင်မောင်ရေ | **မောင်မောင်ရေ** လာပါဦး။ | - |
| ဩကာသ | Locative | တည်နေရာ | ရန်ကုန်၌
၉ နာရီတွင် | ကျွန်တော်သည် **ရန်ကုန်၌** နေသည်။

နံနက် **၉ နာရီတွင်** အတန်းစမည်။ | ဘယ်မှာလဲ။ ဘယ်တော့လဲ။ |
| ကာရဏ | Instrumental | အသုံးခံ | ငွေသားဖြင့် | ဤဆိုင်တွင် **ငွေသားဖြင့်**သာ ဝယ်လို့ရသည်။ | မည်သည်နှင့် |

## သာဓကများ

### ဂျာမန်

ဂျာမန်ဘာသာတွင် ကာရကများသည် အညွှန်းစကားလုံး (article) များနှင့် နာမဝိသေသနများတို့အပေါ် မူတည်သည်။

"သင်္ဘောသား" – တိကျသော ပုလ္လိင် အညွှန်းစကားလုံးနှင့် သာဓက

* d**er** Seemann (ကတ္တာ) "သင်္ဘောသားသည်" (Der Seemann steht da – ဤသင်္ဘောသားက သည်မှာ ရပ်နေသည်။)
* d**en** Seemann (ကမ္မ) "သင်္ဘောသားကို" (Ich sehe den Seemann – ကျွန်တော်သည် ဤသင်္ဘောသားကို မြင်သည်။)
* d**em** Seemann**(e)** (သမ္ပဒါန) "သင်္ဘောသားအား" (Ich gebe dem Seemann ein Geschenk – ကျွန်တော်သည် ဤသင်္ဘောသားအား လက်ဆောင်တစ်ခုပေးသည်။)
* d**es** Seemann**(e)s** (သာမိ) "သင်္ဘောသား၏" (Der Name des Seemannes ist Otto – ဤသင်္ဘောသား၏အမည်မှာ အိုတို ဖြစ်သည်။)

"ကြောင်(မ)" – တိကျသော ဣတ္ထိလ္လိင် အညွှန်းစကားလုံးနှင့် သာဓက

* d**ie** Katze (ကတ္တာ) "ကြောင်က" (Die Katze frisst - ဤကြောင်က စားသည်။)
* d**ie** Katze (ကမ္မ) "ကြောင်ကို" (Ich sehe die Katze - ကျွန်တော်သည် ဤကြောင်ကို မြင်သည်။)
* d**er** Katze (သမ္ပဒါန) "ကြောင်အား" (Ich gebe der Katze ein Spielzeug - ကျွန်တော်သည် ဤကြောင်အား အရုပ်တစ်ခုပေးသည်။)
* d**er** Katze (သာမိ) "ကြောင်၏" (Die Augen der Katze sind schön - ဤကြောင်၏ မျက်လုံးများသည် လှပ၏။)

"စာအုပ်" – တိကျသော နပုလ္လိင် အညွှန်းစကားလုံးနှင့် သာဓက

* d**as** Buch (ကတ္တာ) "စာအုပ်သည်" (Das Buch ist gut - ဤစာအုပ်က ကောင်းသည်။)
* d**as** Buch (ကမ္မ) "စာအုပ်ကို" (Ich lese das Buch - ကျွန်တော်သည် ဤစာအုပ်ကို ဖတ်သည်။)
* d**em** Buch**(e)** (သမ္ပဒါန) "စာအုပ်အား" (Ich gebe dem Buch einen Titel - ကျွန်တော်သည် ဤစာအုပ်အား ခေါင်းစဉ်တစ်ခုပေးသည်။)
* d**es** Buch**(e)s** (သာမိ) "စာအုပ်၏" (Die Seiten des Buchs sind grün - ဤစာအုပ်၏ စာမျက်နှာများသည် အစိမ်းရောင်ဖြစ်သည်။)

တစ်ဦးဆိုင်နာမ်၏ သာမိကာရကရေးထုံးများ:

* *der Hauptbahnhof Berlin**s (နာမ်ပုံစံ) "the main train station of Berlin"
* *der Berlin**er** Hauptbahnhof* (နာမဝိသေသနပုံစံ) "Berlin's main train station"

### ပါဠိ

"လောက" – "အ" သရဆုံး ပုလ္လိင်နာမ်၊ ဧကဝုစ်ကိန်း| စဉ်ပုံ | ကာရက | ပုံစံ | ပုံစံ (ရောမအက္ခရာ) | မြန်မာလို |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ပထမာ | ကတ္တာ | လောကော | lok**o** | လောကသည် |
| - | အာလာပန | လောက | lok**a** | အို လောက |
| ဒုတိယာ | ကမ္မ | လောကံ | lok**aṁ** | လောကကို/လောကသို့ |
| တတိယာ | ကာရဏ | လောကေန | lok**ena** | လောကဖြင့်/လောကနှင့် |
| စတုတ္ထီ | သမ္ပဒါန | လောကဿ (လောကာယ) | loka**ssa** (lok**āya**) | လောကအား/လောကအတွက် |
| ပဉ္စမီ | အပါဒါန | လောကာ (လောကမှာ၊ လောကသ္မာ) | lok**ā** (loka**mhā**, loka**smā**) | လောကမှ |
| ဆဋ္ဌီ | သာမိ | လောကဿ | loka**ssa** | လောက၏ |
| သတ္တမီ | ဩကာသ | လောကေ (လောကသ္မိံ) | lok**e** (loka**smiṁ**) | လောက၌ |

## ဆက်စပ်

* သဒ္ဒါကာရကများ စာရင်း
* နာမ်ဝိဘတ်သွယ်ခြင်း
* တူညီမှု (ဘာသာဗေဒ)

## ကိုးကား

* Clackson၊ James (2007)။ *Indo-European linguistics: an introduction*။ Cambridge University Press။ ISBN 9781139467346။
* Ivan G. Iliev (2007) On the Nature of Grammatical Case ... (Case and Vocativeness)