Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# မွန်ရိုးဝါဒ

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပဉ္စမမြောက် သမ္မတ ဖြစ်သူ ဂျိမ်းစ် မွန်ရိုး လက်ထက်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သောမူဝါဒဖြစ်ပြီး ၁၉ရာစုတစ်လျှောက် အမေရိကန်တို့၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒများ၏ အုတ်မြစ်ဟုလည်းဆိုနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့အနောက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသော အမေရိကတိုက်နှစ်တိုက်သည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဝါဒကို ဥရောပသားတို့အား လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်ခွင့်ပေးတော့မည် မဟုတ်သည့်အကြောင်း၊ ကျူးကျော်လာမှုမှန်သမျှသည် အမေရိကန်ပြည်တွင်းသို့ ကျူးကျော်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု သဘောထားမည်ဖြစ်ကြောင်း စသည်ဖြင့် ကြေညာလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဥရောပသားတို့၏ အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းအား လွှမ်းမိုးလိုမှုကို ရိုက်ချိုးခဲ့သည်။ သာမန်အားဖြင့် ကြည့်လျှင် အသားလွတ်ခြိမ်းခြောက်သည်ဟု မြင်သော်လည်း ထိုသို့ဖြစ်မလာသည့်အပြင် အမေရိကန်တို့အတွက် နိုင်ငံခြားရေးအုတ်မြစ်သဖွယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ (၁၉၆၂ ကျူးဘားဒုံးပျံ အရေးအခင်း တွင် သမ္မတ ကနေဒီက ဆိုဗီယက်ရေတပ်အုပ်စုကို အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘောများဖြင့် ပိတ်ဆို့ရာတွင် မွန်ရိုးဝါဒကို လွှတ်တော်တွင် ကိုးကားတင်ပြခဲ့သည်။)

“များပြားလှသော အမေရိကန်ပြည်သူတို့၏ အသက်၊သွေးချွေးနှင့် ရင်းပြီး ကာလတစ်လျှောက် ရင့်ကျက်လာသော အသိပညာတို့ကို အသုံးပြု၍... ” ဟုအစချီထားသော မွန်ရိုးဝါဒကို မလိုသူတို့က နယ်ချဲ့ဝါဒဟု စွပ်စွဲကြသည်။ အမေရိကန်၏ နယ်ချဲ့မည့် အချက်ပေးခေါင်းလောင်းသံဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ရာစုနှင့် ၂၀ရာစုများတွင် အမေရိကန်တို့က လက်တင်အမေရိကတိုင်းပြည်များကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုမျိုးတို့မှာ ဗြိတိန်က မြန်မာ၊ အိန္ဒိယတို့ကို ကိုလိုနီပြုသည်နှင့် မတူခဲ့ပေ။ မွန်ရိုးဝါဒတွင် အရေးပါသည့် အစိတ်အပိုင်း နှစ်ရပ်ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ မူဝါဒ (Idealism) နှင့် လက်တွေ့(realism) တို့ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးတွင် မည်သို့ ကွန့်ကြသည်ဖြစ်စေ ဤမူနှစ်ရပ်အတွင်းသာ ရှိကြသည်ဖြစ်သည်။

မူဝါဒအားဖြင့်ကြည့်လျှင် မွန်ရိုးဝါဒသည် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် ပြည်သူတို့၏ ဆန္ဒ၊ ခံယူချက်တို့အပေါ်တွင် ကိုယ်စားပြုသည်။ လွတ်လပ်သော အစိုးရကို လွတ်လပ်သောပြည်သူတို့က လွတ်လပ်စွားရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ ပြည်ပစွက်ဖက်မှုတစ်စုံတစ်ရာ မပါပေ။ ဤအချက်သည် အမေရိကန် စိတ်ဓာတ် (American Spirit) ကို ပြသခြင်းဖြစ်သည်။

လက်တွေ့ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနေဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်လုံခြုံမှုကို ရသောကြောင့် ပြည်တွင်းရေးကို ခိုင်မာအောင်တည်ဆောက်ခွင့်ရပြီး ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
# နာဆာ

အမျိုးသား အာကာသနှင့် လေကြောင်း ဦးစီးဌာန| အမေရိကန် အစိုးရအစိုးရအဖွဲ့အစည်း

---

 |
| --- |
| နာဆာ အမှတ်တံဆိပ် ဆောင်ပုဒ် : For the Benefit of All. |
| အစိုးရအဖွဲ့အစည်း အကျဉ်းချုပ် |
| ဖွဲ့စည်းခြင်း | ၁၉၅၈ ဇူလိုင် ၂၉ |
| ဌာနချုပ် | ဝါရှင်တန်ဒီစီ |
|  |
| ﻿ / ﻿ |
| ဝန်ထမ်းဦးရေ | ၁၇,၉၀၀ |
| နှစ်စဉ်ဘက်ဂျက် | US$17.6 ဘီလီယံ (FY 2009) |
| ဌာနအကြီးအမှူးများ | Charles Bolden, Jr.၊ ဦးစီးမှူး Lori Garver၊ ဒုဦးစီးမှူး |
| ဝက်ဘ်ဆိုက် | www.nasa.gov |

အတိုကောက်အားဖြင့် *နာဆာ* ခေါ် **အမျိုးသား အာကာသနှင့် လေကြောင်း ဦးစီးဌာန** (**National Aeronautics and Space Administration, NASA**) သည် အမေရိကန်၏ အာကာသ စီမံကိန်းများအတွက် တာဝန်ရှိသည့် အစိုးရအပိုင် ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ နာဆာအား ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့သည့် *အမျိုးသား အာကာသနှင့် လေကြောင်းဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေ* အရ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင် လေကြောင်းရေးရာ အမျိုးသား အကြံပေး ကော်မတီအဖွဲ့နေရာတွင် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်လည်ပတ်သည်။ထိုအချိန်မှစ၍ အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေး စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ လကမ္ဘာသို့ သွားသည့် အပိုလိုမစ်ရှင်၊ နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ အာကာသနှင့် ပက်သတ်သော ပရိုဂရမ်များ အပြင် နာဆာသည် စစ်ရေး နှင့် စစ်ရေးမဟုတ်သော လေကြောင်းနှင့် အာကာသဆိုင်ရာ သုတေသန ရေရှည် သုတေသန လုပ်ငန်းများ နှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ နာဆာမှ သိပ္ပံပညာသည် ကမ္ဘာမြေ၏ အကြောင်းကို ကမ္ဘာမြေ လေ့လာစောင့်ကြည့်ရေး စနစ်မှတဆင့် ပိုမို၍သိရှိနားလည်ရန် အဓိက ဦးတည်ချက်ထားသည်။ ထို့အပြင် သိပ္ပံမစ်ရှင် ဒါရိုက်ထရိတ်၏ ဟီလီယိုရူပဗေဒ သုတေသန ပရိုဂရမ်ကို ပိုမိုတိုးတက်စေရန်လည်း ရည်ရွယ်သည်။ နေအဖွဲ့အစည်း အတွင်းရှိ ရုပ်ဝတ္ထုများကို နယူးဟော်ရီဇုန်ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် ရိုဘော့မစ်ရှင်များဖြင့် လေ့လာစူးစမ်းခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
# Lech Wałęsa

**လိခ်ျ ဝယ်လီဆာ**  (Lech Wałęsa) ကို ၁၉၄၃ စက်တင်ဘာ ၂၉ တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပိုလန်သား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ယခင် ထရိတ်ယူနီယံနှင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူဖြစ်သည်။ ဆိုဗီယက် ဘလော့ Soviet bloc's ၏ လွတ်လပ်သော ပထမဆုံး Solidarity (*Solidarność*) ၏ တွဲဖက် တည်ထောင်သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃ တွင် နိုဗယ်ဆု ရရှိသည်။ ၁၉၉၀ မှ ၁၉၉၅ အထိ ပိုလန်သမ္မတ အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။

## ဘဝမှတ်တမ်းနှင့် အလုပ်အကိုင်

## အခြား လှုပ်ခြားဆောင်ရွက်မှုများ

## ဂုဏ်ပြုဆုများ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# ဖရီးမေဆန်

ဖရီးမေဆန် တို့၏ ထောက်ချွန်နှင့် ကျင်တွယ် အမှတ်တံဆိပ်
(*အလယ်ခေါင်မှ G မှာ ပါချင်မှ ပါတတ်သည်။)*

**ဖရီးမေဆန်** ဆိုသည်မှာ ညီအစ်ကိုသားချင်း ကဲ့သို့ အချင်းချင်း အကူအညီပေးသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး ၁၆ ရာစု နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၇ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မသေချာ မရေရာသော သမိုင်းကြောင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ကမ္ဘာ တဝှမ်းတွင် ဖရီးမေဆန် အဖွဲ့အစည်းမှာ ပုံသဏ္ဌန် အမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ရှိနေကြပြီး အဖွဲ့ဝင် ၆ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ စကော့တလန် နှင့် အိုင်ယာလန် တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁သိန်းခွဲခန့်မျှ ရှိပြီး ညီညွတ်သော အင်္ဂလန် ဂရင်းန်လော့ဒ် အဖွဲ့အစည်း၏ အောက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂ သိန်းခွဲခန့်မျှ ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂ သန်းခန့် ရှိသည်။