Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kanal ta' Suez

Il-**Kanal ta’ Suez** huwa qiegħ tax-xmara navigabbli artifiċjali li jinsab fl-Eġittu, fil-punent tal- Peniżola tas-Sinaj, bejn Port Said (Bûr Sa'îd) fuq il- Baħar Mediterran u Suez (al-Suways) fuq il- Baħar l-Aħmar.

Hija taqta 'l-Istmu ta' Suez bl -istess isem, u tippermetti navigazzjoni diretta mill-Mediterran għall-Oċean Indjan, mingħajr il-ħtieġa li tiċċirkonda l-Afrika fuq l-Oċean Atlantiku tul ir-rotta ta 'Cape of Good Hope. Il-kanal jestendi mit-terminu tat-tramuntana ta ' Port Said sat-terminu tan-nofsinhar ta' Port Tewfik fil-belt ta' Suez. It-tul tiegħu huwa 193.30 km (120.11 mil), inklużi l-kanali ta 'aċċess tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar. Fl-2020, aktar minn 18,500 vapur għaddew mill-kanal (medja ta '51.5 kuljum).

Il-kanal ġie inawgurat fis-17 ta’ Novembru 1869 u nbena mill-Franċiż Ferdinand de Lesseps ibbażat fuq disinn tal-inġinier Taljan ta’ nazzjonalità Awstrijaka Luigi Negrelli u jikkonsisti f’żewġ sezzjonijiet, fit-tramuntana u fin-nofsinhar tal- Lagi Morr . Ix-xogħlijiet damu 10 snin u raw kooperazzjoni bejn ħafna nazzjonijiet Ewropej, li minnhom Franza tat l-akbar kontribut. Il-kanal oriġinali kien b'karreġġjata waħda, b'punti ta' qsim fil-bypass ta' Ballah u l- Great Bitter Lake . Skont id-disinji ta’ Negrelli, ma kellux ikun fih sistemi ta’ lock biex l-ilma baħar joħroġ b’mod ħieles. B'mod ġenerali, l-ilma tal-kanal fit-tramuntana tal-Lagi Morr jiċċirkola fit-tramuntana fix-xitwa u fin-nofsinhar fis-sajf. Fin-Nofsinhar tal-lagi, il-kurrent jinbidel mal-marea ta 'Suez.

Fl-2014, il-gvern Eġizzjan beda jaħdem fuq it-twessigħ u l-estensjoni tal-bypass ta' Ballah b'35 km (22 mil), sabiex iħaffef il-ħin tat-tranżitu tal-kanal. L-espansjoni kienet maħsuba biex kważi tirdoppja l-kapaċità tal-Kanal ta 'Suez, minn 49 għal 97 vapur kuljum. Bi spiża ta '59.4 biljun lira Eġizzjana ($ 9 biljun), il-proġett kien iffinanzjat b'ċertifikati ta' investiment li jġorru l-imgħax maħruġa esklussivament lil entitajiet u individwi Eġizzjani. Il-"Kanal Ġdid ta' Suez", kif ġiet imsejjaħ l-estensjoni, ġie inawgurat f'ċerimonja fis-6 ta' Awwissu 2015.

L-Awtorità tal-Kanal ta’ Suez fetħet uffiċjalment il-kanal tal-ġenb il-ġdid fl-2016. Dan il-kanal tal-ġenb, li jinsab fuq in-naħa tat-tramuntana tal-estensjoni tal-Lvant tal-Kanal ta 'Suez, iservi t-Terminal tal-Lvant għall-itraċċar u l-iżbark tal-bastimenti mit-terminal. Minħabba li t-Terminal tal-Kontenituri tal-Lvant jinsab fuq il-Kanal innifsu, qabel il-bini tal-kanal tal-ġenb il-ġdid ma kienx possibbli li l-vapuri jiġu rmiġġati jew ħielsa fit-terminal waqt li kien għaddej konvoj.
# Baħar l-Aħmar

Il-Baħar l-Aħmar kif jidher mis-satellita.
Il-**Baħar l-Aħmar** (bl-Għarbi: البحر الأحمر, *al-Baḥr al-Aḥmar*; bl-Ebrajk: ים סוף, *Yam Suf*) hu golf jew baċir fl-Oċean Indjan bejn l-Afrika u l-Asja. Il-konnessjoni mal-oċean tinsab fin-Nofsinhar permezz tal-Istrett ta' Bab el Mandeb u l-Golf ta' Aden. Fit-Tramuntana nsibu l-Peniżola ta' Sinaj, il-Golf ta' Aqaba, u l-Golf tas-Suez (li jwassal għall-Kanal ta' Suez).

Il-Baħar l-Aħmar għandu erja kbira ta' 438,000 km². Dan hu twil madwar 2,250 kilometru, u l-itwal parti tlaħħaq sa 355 kilometru. L-ikbar fond hu dak ta' 2,211 metru u l-fond medju huwa ta' 490 metru. F'dan il-baħar jgħixu madwar 1,000 speċi ta' invertebrati u 200 speċi ta' qroll.
# Gana

Bandiera
tarka
Organizzazzjoni territorjali
Lokalità tal-Gana fuq il-mappa tad-dinja
Il-**Gana**, magħrufa uffiċjalment bħala r-**Repubblika tal-Gana**, huwa stat sovran li jinsab fil-Golf tal-Ginea u l-Oċean Atlantiku fl-Afrika tal-Punent. Il-pajjiżi konfini tagħha huma l-Kosta tal-Avorju fuq il-Punent, Burkina Faso fit-Tramuntana, it-Togo fuq il-Lvant u l-Golf tal-Ginea u l-Oċean Atlantiku fin-Nofsinhar.

## Ħoloq esterni

* Sit uffiċjali
* Parlament tal-Gana
# Oċean Atlantiku

L-Oċean Atlantiku
L-**Atlantiku** huwa t-tieni l-ikbar oċean fuq wiċċ id-Dinja, wara l-Oċean Paċifiku, u huwa l-iktar wieħed li jsiru vjaġġi fuqu.

L-Atlantiku jinqasam fi tnejn: il-parti 'l fuq mill-Ekwatur hi l-Atlantiku ta' Fuq (il-parti nord-atlantika); il-parti 'l isfel mill-Ekwatur, l-Atlantiku ta' Taħt (il-parti sud-atlantika).

L-isem ta' dan l-oċean ġej minn Atlas, wieħed mit-Titani tal-mitoloġija Griega.
# Repubblika Ċentru-Afrikana

| Repubblika Ċentru-Afrikana*Ködörösêse tî Bêafrîka République centrafricaine* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Mottu:**"Unité, Dignité, Travail" "Unità, Dinjità, Xogħol" |
| **Innu nazzjonali:**(FR) La Renaissance (MT) Ir-Rinaxximent  |
|   |
| **Belt kapitali** (u l-ikbar belt)
 | Bangui ﻿ / ﻿
 |
| Lingwi uffiċjali | Franċiż |
| Gvern | Repubblika presidenzjali unitarja taħt dittatorjat awtoritarju totalitarju |
|  -  | President | Faustin Archange Touadera |
|  -  | Prim Ministru | Henri-Marie Dondra |
| Indipendenza |
|  -  | minn Franza | 13 ta' Awwissu, 1960  |
| Erja |
|  -  | Total | 622,984 km2 (43) 240,534 mil kwadru  |
|  -  | Ilma (%) | 0 |
| Popolazzjoni |
|  -  | stima tal-2009 | 4,422,000 (124) |
|  -  | ċensiment tal-2003 | 3,895,150  |
|  -  | Densità | 7.1/km2 (223) 18.4/mili kwadri |
| **PGD** (PSX) | stima tal-2011 |
|  -  | Total | $3.641 biljun  |
|  -  | Per capita | $767  |
| **PGD** (nominali) | stima tal-2011 |
|  -  | Total | $2.165 biljun  |
|  -  | Per capita | $456  |
| **IŻU** (2011) | 0.343 (bax) (133) |
| Valuta | Franc Afrikana Ċentrali (`XAF`)  |
| Żona tal-ħin | WAT (UTC+1) |
| Kodiċi telefoniku | +236 |
| TLD tal-internet | .cf |

Organizzazzjoni territorjali
Mappa
Ir-**Repubblika Ċentru-Afrikana** (**RĊA**; Franċiż: *République centrafricaine*) hi pajjiż interkjuż fl-Afrika Ċentrali. Il-fruntieri tiegħa huma ċ-Ċad fit-tramuntana, is-Sudan fil-grigal, is-Sudan t'Isfel fil-lvant, ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo u r-Repubblika tal-Kongo fin-nofsinhar, u l-Kamerun fil-punent. L-art tar-RĊA tkopri madwar 240,000 mil kwadru, u fl-2008 kellha popolazzjoni stmata ta' madwar 4,400,000 ruħ. Bangui hija l-belt kapitali tal-pajjiż.

Total tal-fruntieri tar-Repubblika Ċentru-Afrikana: 5,920 km, pajjiżi tal-fruntiera (5): Kamerun 901 km; Ċad 1556 km; Ir-Repubblika Demokratika tal-Kongo 1,747 km, ir-Repubblika tal-Kongo 487 km; Sudan t'Isfel 1055 km; Sudan 174 km.
# Indoneżja

| Repubblika tal-Indoneżja*Republik Indonesia* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Mottu:**"Bhinneka Tunggal Ika" "Unità fid-Diversità" |
| **Innu nazzjonali:Indonesia Raya* "L-Indoneżja Kbira"  |
|   |
| **Belt kapitali** | Ġakarta (*illum*)
Nusantara (*ippjanat*) ﻿ / ﻿ |
| L-ikbar belt | Ġakarta |
| Lingwi uffiċjali | Indoneżjan |
| **Gruppi etniċi**  | Indoneżjan Indoneżjana Indoneżjani |
| Reliġjon | L-Iżlam (87.2%) Il-Kristjaneżmu (9.9%) Il-Ħinduiżmu (1.7%) Il-Buddiżmu (0.7%) Il-Konfuċjaniżmu (0.2%) u oħrajn |
| Gvern | Repubblika kostituzzjonali presidenzjali unitarja |
|  -  | President | Joko Widodo |
|  -  | Viċi President | Ma'ruf Amin |
|  -  | l-Ispiker tal-Kunsill tar-Rappreżentanti Reġjonali | La Nyalla Mattalitti |
| Indipendenza | mill-Olanda  |
|  -  | Iddikjarata | 17 ta' Awwissu 1945  |
|  -  | Rikonoxxuta | 27 ta' Diċembru 1949  |
| Erja |
|  -  | Total | 1,904,569 km2 (15) 735,358 mil kwadru  |
|  -  | Ilma (%) | 4.85 |
| Popolazzjoni |
|  -  | stima tal-2019 | 270,615,456 (4) |
|  -  | ċensiment tal-2010 | 237,424,363  |
|  -  | Densità | auto/km2 (84) 322.87/mili kwadri |
| **PGD** (PSX) | stima tal-2012 |
|  -  | Total | $1.208 triljun (15) |
|  -  | Per capita | $4,977 (117) |
| **PGD** (nominali) | stima tal-2012 |
|  -  | Total | $878.198 biljun (16) |
|  -  | Per capita | $3,592 (105) |
| **IŻU** (2012) |  0.707 (medju) (111) |
| Valuta | Rupi (`IDR`)  |
| Żona tal-ħin | varji (UTC+7 għal +9) |
| Format tad-data | JJ/XX/SSSS |
| Kodiċi telefoniku | +62 |
| Kodiċi ISO-3166 | ID |
| TLD tal-internet | .id |
| **Sit uffiċjali** indonesia.go.id |

L-**Indoneżja** ( ˌɪndəˈniːʒə ), uffiċjalment **ir-Repubblika tal-Indoneżja** (Indoneżjan: *Republik Indonesia*), hija reppublika unitarja sovran u pajjiż transkontinentali fix-Xlokk tal-Asja u fl-Oċeanja. Jinsab bejn l-Oċean Indjan u l-Oċean Paċifiku, L-Indoneżja hija l-akbar pajjiż gżira fid-dinja li tinkludi madwar 17,508 gżejjer. Il-pajjiż għandhu popolazzjoni b'aktar minn 261 miljun ruħ u r-raba' l-aktar pajjiż popolat fid-dinja, l-aktar pajjiż popolat tal-Austronesian kif ukoll l-aktar pajjiż b'maġġoranza Musulmana. L-akbar popolata gżira fid-dinja, Java fiha aktar minn nofs il-popolazzjoni tal-pajjiż.

L-Indoneżja hija repubblika, b'leġiżlatur elett u president. Il-pajjiż għandhu 34 provinċji. L-aktar belt popolata fil-pajjiż u l-belt kapitali hi Ġakarta li wkoll l-aktar belt popolata fix-Xlokk tal-Asja u t-tieni fl-Asja. Il-pajjiż għandhu l-fruntieri tal-art mal-Papwa Gwinea l-Ġdida, Timor tal-Lvant u l-Malażja. Pajjiżi ġirien oħra jinkludu lil Singapor, Filippini, Awstralja, Palaw u t-territorju Indjan tal-Gżejjer Andaman u Nicobar.

L-Indoneżja hija membru fundatur tal-ASEAN u membru tal-ekonomiji maġġuri G-20. L-ekonomija Indoneżjana hija s-sittax l-akbar skont il-PGD nominali u l-ħmistax l-akbar mix-xiri tal-parità tas-saħħa.

## Referenzi