# Stephen Hawking

| Stephen Hawking |
| --- |
|  |
|  Vuċi |
|

| Lucasian Professor of Mathematics (en)  |
| --- |

 1979 - 2009 ← James Lighthill (mul)  - Michael Green (en)  → |
| Ħajja |
| Twelid |
Oxfordu Renju Unit, 8 Jannar 1942 |
| Nazzjonalità |
Renju Unit |
| Residenza |
Ingilterra |
| L-ewwel lingwa |
Ingliż |
| Mewt |
Cambridge, 14 Marzu 2018 |
| Post tad-dfin |
Abbazija ta’ Westminster |
| Kawża tal-mewt |
kawżi naturali (sklerożi laterali amjotrofika) |
| Familja |
| Missier |
Frank Hawking |
| Omm |
Isobel Eileen Hawking |
| Konjuga/i |
Jane Hawking (en)   (14 Lulju 1965 -  1991) Elaine Mason (en)   (1995 -  2006) |
| Ulied |

uri
* Lucy Hawking (mul)  Robert Hawking (en)  Timothy Hawking (en)
 |
| Edukazzjoni |
| Alma mater | Byron House School (en)  Università ta' Cambridge St Albans High School for Girls (en)  St Albans School (en)  (Settembru 1952 - University College, Oxford (en)  (Ottubru 1959 - 1962) Baċellerat tal-Arti : fiżika Trinity Hall (en)  (Ottubru 1962 - Marzu 1966) dottorat |
| Livell tal-edukazzjoni |
Baċellerat tal-Arti dottorat |
| Teżi | *Properties of expanding universes* |
| Direttur tat-teżi |
Dennis W. Sciama (mul)  |
| Studenti dottorali |
Don Page (en)  Wu Zhongchao (en)  Marika Taylor (en)  Fay Dowker (en)  Bruce Allen (en)  Raphael Bousso (en)  Bernard Carr (en)  Christophe Galfard (mul)  Malcolm John Perry (mul)  Raymond Laflamme (en)  Thomas Hertog (mul)  Gary Gibbons (en)  Jonathan Halliwell (en)  Christopher Pope (en)  Ian Moss (en)  Andrew Chamblin (en)  Peter D. D'Eath (mul)  Nicholas P. Warner (en)  Alan Yuille (en)  James D. E. Grant (en)  Harvey Reall (en)  Simon Frederick Ross (en)  Friedel Epple (en)  James Sparks (en)  Mike Cassidy (en)  Paul Davis (en)  Mike Fawcett (en)  Justin D. Hayward (en)  Christopher J. Hunter (en)  Alan Lapedes (en)  Julian Luttrell (en)  Oisin MacConamhna (en)  Tim Prestidge (en)  Chris Prior (en)  Paul Shellard (en)  Brian Whitt (en)  Zhong Chao Wu (en)  Daksh Lohiya (en)  Stephen Theodore Siklos (en)  Ricardo Monteiro (en)  GianPaolo Procopio (en)  Glenn Lyons (en)  |
| Lingwi |
Ingliż |
| Għalliema |
Dennis W. Sciama (mul)  |
| Okkupazzjoni |
| Okkupazzjoni |
fiżiku teoriku kożmologu kittieb astrofiżiku matematiku pedagoġiku kittieb tax-xjenza għalliem fl-università fiżiku kittieb ta' saġġistika astronomu attur televiżiv awtobijografu kittieb tal-fantaxjenza Trekkie xjenzat |
| Post tax-xogħol |
Cambridge |
| Impjegaturi | Università ta' Cambridge  2018) Faculty of Mathematics, University of Cambridge (en)   (1962 -  1965) Gonville and Caius College (en)   (1965 -  1969) Istitut tat-Teknoloġija ta' California  (14 Awwissu 1970 -  3 Settembru 1975) Perimeter Institute for Theoretical Physics (en)   (2008 -  2018) |
| Xogħlijiet importanti | *A Brief History of Time (mul)  Black Holes and Baby Universes and Other Essays (en)  The Universe in a Nutshell (en)  On the Shoulders of Giants (en)  God Created the Integers (en)  The Dreams That Stuff Is Made of: The Most Astounding Papers of Quantum Physics and How They Shook the Scientific World (en)  My Brief History (en)*  |
| Premjijiet |

List
* Albert Einstein Medal  (1979) Wolf Prize in Physics  (1988) Copley Medal  (2006)  Presidential Medal of Freedom : Barack Obama (mul)   (2009) Special Breakthrough Prize in Fundamental Physics  (2013)  Companion of Honour  (1989) Eddington Medal  (1975) Gold Medal of the Royal Astronomical Society  (1985)  Commander of the Order of the British Empire  (23 Frar 1982) Naylor Prize and Lectureship  (1999) Oskar Klein Medal  (2003) Hughes Medal  (1976) Royal Society Science Books Prize  (2002) Albert Medal  (1999) Michelson–Morley Award  (2003) Fonseca Prize  (2008) Pius XI Medal  (17 April 1975) Maxwell Medal and Prize  (1976) IOP Dirac Medal  (1987) Adams Prize  (1966) Andrew Gemant Award  (1998) The James Smithson Bicentennial Medal  (2005) NSS Robert A. Heinlein Memorial Award  (2012) Princess of Asturias Award for Concord  (1989) honorary doctor of Harvard University  (1990) Honorary doctor of the University of Oxford  (1978) Marcel Grossmann Award : ICRANet (en)   (Ġunju 1991) Franklin Medal  (1981) BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award  (2015) Bodley Medal  (2015) Gold medal of the Spanish National Research Council  (1989) Albert Einstein Award  (1978) Fellow of the Royal Society of Arts honorary doctorate from Princeton University honorary doctorate from the University of Cambridge  (1989) Dannie Heineman Prize for Mathematical Physics  (1976, 1976) Lilienfeld Prize  (1999, 1999) Princess of Asturias Awards Breakthrough Prize in Fundamental Physics Sieħeb tas-Soċjetà Rjali  (1974) Member of the National Academy of Sciences of the United States  (1992)  Order of the British Empire  Order of the Companions of Honour
 |
| Influwenzat minn |
Dikran Tahta (en)  Paul Adrien Maurice Dirac (mul)  Bertrand Russell (mul)  Karl Popper (mul)  Andrei Linde (mul)  Yakov Zeldovich (en)  Albert Einstein (mul)  |
| Sħubija |
The Royal Society for the Encouragement of the Arts, Manufactures and Commerce (the RSA) (mul)  Akkademja Papali tax-Xjenzi American Philosophical Society Akkademja Nazzjonali tax-Xjenzi Soċjetà Rjali Akkademja Amerikana tal-Arti u tax-Xjenzi Starmus Festival (en)  |
| Moviment |
ateiżmu |

**Stephen William Hawking** (8 ta' Jannar 1942 – 14 ta' Marzu 2018) kien xjenzat Ingliż tal-fiżika, kożmoloġista, awtur, u direttur tar-riċerka fis-*Centre for Theoretical Cosmology* fl-Università ta' Cambridge. Kien Professur tal-Matematika fl-istess Università bejn l-1979 u l-2009.

Hawking irriċerka u kontribwixxa teoriji fuq ir-relazzjoni bejn l-ispazju u ż-żmien. Filwaqt li kellu għerf kbir, kien kapaċi jinżel fil-livell biex jifhmu kulħadd – kif għamel bil-ktieb tiegħu *A Brief History of Time* (1988).

## Studju u Mard

Hawking iggradwa mill-Università ta’ Cambridge fir-Renju Unit. Fl-istess żmien meta sar jaf li kellu l-marda tal-motonewruni. Kellu 21 sena u t-tobba tawh ftit snin ħajja. Għex sa 76 sena. Ħafna minnhom fuq siġġu tar-roti u jitkellem bl-għajnuna ta’ kompjuter u vuċi elettronika.

## Black Holes (Toqob Suwed)

Forsi l-akbar xogħol tiegħu jibqa’ dak fuq il-black holes. Hawking stabbilixxa li l-black holes jarmu tipi ta’ radjazzjoni differenti u b’hekk għen ħafna biex ix-xjenzati jifhmu aħjar l-oriġini u l-karatteristiċi tagħhom.

Hawking ħadem ħafna fuq l-oriġini tal-univers. Stabbilixxa kważi b’ċertezza li l-univers li ngħixu fih inħoloq f’mument u f’punt partikolari mal-15-il biljun sena ilu. Fl-istess ħin bit-teoriji tiegħu jispekula dwar l-eżistenza ta’ universi differenti u tagħna huwa biss wieħed minnhom.

## It-Teorija ta' Kollox

Stephen Hawking għamel ħafna snin jippriedka t-Teorija ta’ Kollox, tant li film dwar ħajtu maħruġ fl-2014 jġib propju dak l-isem, *The Theory of Everything*. Iżda aktar ma għadda żmien, Hawking evolva l-ħsieb tiegħu u sar xettiku dwar kemm tista’ titfassal teorija li tispjega dak kollu ta’ madwarna.

## Ateiżmu

Imrobbi f’familja nisranija, Hawking sar ateu u ddikjara li Alla ma jeżistix. Madanakollu xorta waħda kien isostni li l-univers qisu ddisinjat bi ħsieb. Probabbli li l-ideat tiegħu dwar Alla u r-reliġjon wasslu lill-ewwel mara tieghu, Jane Wilde, biex titbiegħed minnu. U filwaqt li ġibed l-antipatija ta’ esponenti ewlenin ta’ reliġjonijiet differenti, xorta waħda kien hemm min laqgħu, fosthom il-Papa Benedittu u l-Papa Franġisku.

## Mewt

Ix-xjenzat Stephen Hawking, li qatta’ ħajtu jispjega l-aktar affarijiet ikkumplikati tax-xjenza minn fuq siġġu tar-roti, miet matul il-lejl fl-eta’ 76 sena.

Fil-messaġġ tal-familja, wliedu Lucy, Robert u Tim qalu li missierhom kien xjenzat kbir li l-kuraġġ u l-umoriżmu li kellu ispiraw lil miljuni madwar id-dinja. Darba fost l-oħrajn Hawking kien irrappurtat li qal hekk, "Ma tantx tkun tista’ ssejjaħlu univers dan li qed ngħixu fih, li kieku ma kienx fih ukoll il-persuni li tħobb".

## Legat

Moħħ Hawking kien deskritt minn ħafna bħala "brillanti". Tant kien moħħ kbir, li għal xi wħud jista' jitqies bħala s-suċċessur ta' Albert Einstein. Għal oħrajn lil Einstein għaddieh.

## Film

*The Theory of Everything* huwa film ta' sagħtejn dirett minn James Marsh, bl-atturi ewlenin ikunu Eddy Redmayne, Felicity Jones, u David Thewlis. Film drammatiku u bijografiku, ibbażat fuq il-ktieb ta’ Jane Hawking: *Travelling to Infinity: My Life with Stephen*. Film dwar il-ħajja tax-xjenzat famuż tal-fiżika, Stephen Hawking mill-lenti tal-ex mara tiegħu, Jane. Film li juri l-isforzi kbar psikoloġiċi u emozzjonali li Jane għaddiet minnhom fil-ħajja tagħha ma Hawking, imma li fl-istess waqt juri wkoll l-intelliġenza u l-kuraġġ ta’ Hawking.

Fl-1963 Stephen Hawking ta’ 22 sena jkun student brillanti fl-universita’ ta’ Cambridge, għadu inċert f’liema qasam irid jispeċjaliżża. Huwa twil, irqiq u ta’ dehra goffa u xi ftit żgarbat, iżda dan ma’ jwaqqfux milli jibni relazzjoni ma Jane, studenta attraenti ta’ l-arti.

Hekk kif it-tnejn li huma jsiru jħobbu lil xulxin u Hawking jibda juri interess qawwi fli jistudja l-oriġini ta’ l-universe, isir jaf li qed isofri minn kundizzjoni msejħa ALS (Lou Gehrig’s Disease); moħħu se jibqa’ ċar imma l-kontroll tiegħu fuq ġismhu se jiddeterjora. It-tobba jagħtuh sentejn oħra ħajja.

Hawkings jaqa’ f’dipressjoni u tkun Jane li tinkoraġġih biex ikompli jgħix. Hawking u Jane jiżżewġu u jkollhom tlett itfal. Hawking jispiċċa f’si[[u tar-roti u anke jitlef il-vuċi tiegħu. Maż-żmien Jane tegħja tieħu ħsieb Hawking u t-tfal u tfittex l-għajnuna ta’ oħrajn, fosthom nurse full-time li eventwalment issir it-tieni mara tiegħu wara li jissepara minn ma' Jane.