# Tel Aviv-Jaffa

| Tel Aviv-Jaffa |
| --- |
|  Iżrael |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Amministrazzjoni |
|  |
| **Mediterranean country** | Iżrael |
| **Districts of Israel** | Tel Aviv District (en)  |
| Kap tal-Gvern |
Ron Huldai (en)  |
| Isem uffiċjali | תל אביב-יפו Tel Aviv אחוזת בית תל-אביב Tel Aviv-Yafo תל אביב-יפו تل أبيب |
| Ismijiet oriġinali | תֵּל אָבִיב-יָפוֹ |
| Kodiċi postali | `61000–61999` |
| Ġeografija |
| Koordinati | ﻿ / ﻿
 |
| Tel Aviv-JaffaTel Aviv-Jaffa (Israel) |
| u  |
| Superfiċjenti |
52 kilometru kwadru |
| Għoli |
5 m |
| Fruntieri ma' |
Herzliya (en) , Bat Yam, Holon (en) , Bnei Brak, Givatayim (en) , Ramat HaSharon (en) u Ramat Gan |
| Demografija |
| Popolazzjoni |
467,875 abitanti (2021) |
| Informazzjoni oħra |
| Fondazzjoni |
Il-ĦaddambUTCIl-Ħadd |
| Kodiċi tat-telefon | `3` |
| Żona tal-Ħin |
UTC+2u UTC+3 |
| bliet ġemellati |
Toulouse, Philadelphia, Frankfurt, Buenos Aires, Chișinău, Varsavja, Milan, Belt ta' New York, Łódź, Belt tal-Panama, Thessaloniki, Barċellona, İzmir, São Paulo, Beijing, Cannes (mul) , Gaża, Bonn, Budapest, Belgrad, Essen (mul) , Sofija, Almaty, Incheon, Moska, Vjenna, Köln, Oslo, Venezja, Belt tal-Messiku, Addis Ababa, Rio de Janeiro, Helwan (mul) u Berlin |
|
tel-aviv.gov.il |

**Tel Aviv-Jaffa** jew **Tel-Aviv-Jaffa** (bl -Ebrajk : תל אביב-יפו,  ; bl- Għarbi :تل أبيب يافا), spiss imsejħa sempliċiment **Tel Aviv** jew **Tel-Aviv**, hija belt li tinsab fuq il-kosta tal-Mediterran fil-qalba tal-metropoli Gush Dan tal -Iżrael . Il-belt moderna ta' Tel Aviv twaqqfet fl -1909 matul l- era Ottomana fil-periferija ta' **Jaffa**, belt tal-port li magħha ingħaqdet fl-1950.

Il-belt hija mlaqqma “ il-belt mingħajr interruzzjoni » b’referenza għad-dinamiżmu tagħha u l-popolazzjoni żagħżugħa tagħha, jew saħansitra « il-bużżieqa » għall-atmosfera paċifika u tolleranti tagħha, relattivament distakkata mill-konservattiżmu morali jew il-kunflitti madwar l-Istat ta 'Iżrael.

Tel Aviv jifrex 14 km tul il-kosta tal-Mediterran . Hija mdawwar lejn it-Tramuntana mill- Yarkon (xmara u park) kif ukoll is-subborgi chic ta ' Herzliya u Ramat Hasharon . Lejn il-Lvant, hija separata minn Giv'atayim u Ramat Gan, is-sede tal-iskambju tad-djamanti, mill-awtostrada Ayalon, li tgħaddi max-xmara tal-istess isem. Aktar fin-nofsinhar, Tel Aviv tmiss mal-bliet ta ' Bat Yam u Holon .

Tel Aviv innifsu għandu madwar 468 809 habitants minn Jannar 2022, li jagħmilha t-tieni l-akbar belt fl-Iżrael, wara Ġerusalemm ( 966 346 habitants ) u quddiem Ħaifa aktar fit-Tramuntana ( 282 751 habitants ).

Tel Aviv huwa ċ-ċentru ekonomiku u finanzjarju tal-pajjiż. Huwa wkoll ċentru ta 'riċerka importanti fil-qasam tat-teknoloġiji għolja grazzi għall-kumpaniji innovattivi tiegħu u ċ-ċentri universitarji tagħha rikonoxxuti globalment, ikkonċentrati fir-reġjun tagħha ( Università ta' Tel Aviv, Università ta 'Bar-Ilan - f'Ramat Gan - u l- Istitut Weizmann - f'Réhovot ). Il -Borża ta’ Tel Aviv tikkontribwixxi wkoll għad-dinamiżmu tal-belt. L-akbar banek tal-pajjiż għandhom ukoll il-kwartieri ġenerali tagħhom hemmhekk.

Hija wkoll is-sede ta’ bosta ambaxxati, Ġerusalemm mhix rikonoxxuta internazzjonalment bħala l-kapitali tal-pajjiż.

Mill-ħolqien tiegħu fl-1909, Tel Aviv kellu l-għan li jsir iċ-ċentru tal-qawmien mill-ġdid tal-kultura Ebrajka moderna inizjalment u mbagħad il-prekursur tal-kultura Iżraeljana sussegwentement. : hemm twieldu ħafna gazzetti, l-ewwel skejjel Ebrajk kif ukoll ħafna ċentri kulturali u teatri famużi. F'dawn l-aħħar snin, Tel Aviv sar ċentru kulturali rikonoxxut mad-dinja kollha għall-arkitettura ( Bauhaus ) u l-istil eklettiku tiegħu. : il - Belt l - Abjad ta ' Tel Aviv ġiet elenkata bħala Sit ta ' Wirt Dinji mill - UNESCO .

Huwa wkoll ċentru turistiku u kummerċjali importanti, li jilqa 'aktar minn 2.5 miljun turist kull sena.

## Isem

Fl-Ebrajk klassiku, *tel 'abib* ifisser "għoljiet tar-rebbiegħa", għalkemm f'din il-belt m'hemm l-ebda għolja.

Dan l-isem ġej mill-*Ktieb ta’ Eżekjel* 3:15, fejn jindika post Babiloniż. Il-kelma tel tindika bl-Ebrajk għolja artifiċjali magħmula minn munzell ta’ fdalijiet, u abib tfisser “rebbiegħa”. Dan l-isem aktar tard ġie magħżul minn Nahum Sokolow biex ikun it-titlu Ebrajk tax-xogħol *Altneuland* ta’ Theodor Herzl. Il-fundaturi tal-belt semmewha bħala ġieħ lill-fundatur taż-Żjoniżmu Theodor Herzl, u biex jimmarkaw ix-xewqa tagħhom li jibnu belt li tkun l-inkarnazzjoni tiegħu : moderna iżda b’għeruq antiki.

## Storja

**Storja ta’ Jaffa mill-oriġini sal-bidu tas-seklu 20Antikità**

Jaffa hija belt antika ħafna. L-iskavi arkeoloġiċi mill-1955 sal-1974 wrew il-preżenza ta’ fortifikazzjonijiet li jmorru mill-Età tal-Bronż Nofsani (1600-1350). Skavi aktar reċenti wrew residenzi mill-Età tal-Ħadid Tard (l-ewwel millennju QK), kif ukoll vestiġiji mill-perjodi ta 'dominazzjoni Persjana u mbagħad Griega. L-isem Jaffa jissemma l-ewwel darba fit-testi Eġizzjani li jirrelataw il-konkwista tiegħu fl-1470 QK.

QK mill-fargħun Thutmose III, notevolment storja parzjalment leġġendarja, The Capture of Joppa. Imbagħad kienet belt Kangħanija, li baqgħet taħt dominazzjoni Eġizzjana sa madwar l-1200. Imbagħad saret belt tal-Filistin.

Jaffa tidher ukoll bosta drabi fil-Bibbja Ebrajka, partikolarment kif tinsab fit-tarf tat-tramuntana tat-tribù Ebrajk ta 'Dan, u mbagħad bħala l-port ewlieni tar-Re Salamun li jirċievi ċedri mill-Muntanja tal-Libanu għall-bini tat-tempju f'Ġerusalemm. Huwa wkoll il-port li minnu jsalpa l-profeta Ġona għal Tarsis (Ktieb ta’ Ġona).

Fit-Testment il-Ġdid, Ġaffa huwa l-post fejn l-appostlu Pietru jirxoxta lil Tabita.

* Okkupazzjonijiet Assirjani, Babiloniżi, Persjani
* Okkupazzjonijiet Maċedonjani (Alessandru l-Kbir), imbagħad renju Selewċidi
* Okkupazzjoni Rumana

**Medju Evu Belt tal-Palestina tal-Imperu Ruman tal-Lvant (Imperu Biżantin)
* Okkupazzjoni Musulmana (6 seklu): kalifat ta’ Damasku, kalifat ta’ Bagdad, Fatimidi ta’ l-Eġittu. Arabizzazzjoni u Islamizzazzjoni parzjali tal-belt.

Wara l-qbid ta’ Ġerusalemm fl-1099, waqt l-ewwel kruċjata mmexxija minn Godfrey ta’ Bouillon, l-insara ħolqu s-saltna ta’ Ġerusalemm u l-Istati Latini tal-Lvant. Ċentru tal-Kontea ta 'Jaffa, il-belt żviluppat u saret waħda mir-rotot tal-provvista lejn ir-Renju ta' Ġerusalemm. Il-belt ittieħdet minn Saladin f’Settembru tal-1191, iżda reġgħet inkisbet minn Rikardu Qalb tal-Iljun kmieni fl-1192.

**Perjodu tal-Imperu Ottoman (1518-1918)**

Fil-bidu tas-seklu 20, il-popolazzjoni kienet ikkonċentrata f’dik li llum hija Ġaffa, belt prinċipalment Għarbija, li l-port tagħha kien l-aktar wieħed li jilqa’ lill-migranti, il-bqija kienet iddedikata għall-agrikoltura u ħafna inqas popolata.

Hemm komunità Lhudija f’Ġaffa ffurmata minn pijunieri Żjonisti li telqu mill-Ewropa tal-Lvant, l-aktar miż-żona tar-residenza Russa, mis-snin tmenin.

Matul il-konvenzjoni tal-Lhud ta’ Jaffa fl-1906, il-parteċipanti lmentaw dwar il-kundizzjonijiet ekonomiċi diffiċli tal-għajxien f’Jaffa, iżda wkoll dwar id-digriet ta’ Muhram li ġiegħel lil Lhud ibiddlu l-akkomodazzjoni kull sena.

**Perjodu bikri tal-belt Lhudija ta' Tel Aviv (1906-1920)L-oriġini ta' Tel Aviv (1906-1909)**

Waqt din il-laqgħa, l-attivist Żjonista Akiva Aryeh Weiss (1868-1947), li kien għadu kif wasal il-Palestina, ippropona li titwaqqaf belt Lhudija fuq art agrikola ftit 'il bogħod minn Ġaffa. Din l-idea hija fl-oriġini tal-ħolqien ta 'Tel Aviv.

Inħolqot kooperattiva tal-kostruzzjoni ta’ sitta u sittin membru (familji), Yafo Agudat Bonei Batim (imbagħad Ahuzat Bait, “is-Soċjetà tal-Kostruzzjoni”), immexxija minn Weiss. Matul is-snin ta’ wara, inxtrat art mingħand sidien Għarab, ħafna drabi Bedouini, imbagħad il-lott kollu kien maqsum f’sitta u sittin lott, imqassma fost il-membri b’irkant u mbagħad lotterija, fit-2 jum tal-Għid tal-1909.

**Perjodu tal-Ewwel Gwerra Dinjija u l-konsegwenzi tagħha (1914-1920)**

Fl-1917, matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-gvern Ottoman evakwa l-popolazzjoni ta 'Jaffa u Tel Aviv hekk kif it-truppi Brittaniċi resqin. L-Għarab malajr tħallew lura d-dar ftit wara dan, filwaqt li l-10,000 Lhud ma setgħux jirritornaw qabel ir-rebħa Brittanika fis-sajf tal-1918.

Il-Palestina mbagħad kienet okkupata mill-Ingliżi, li rċevew mandat tal-Lega tan-Nazzjonijiet fuq il-pajjiż fl-1920: dan kien il-bidu tal-Palestina Mandatorja. Madankollu, bid-Dikjarazzjoni Balfour tal-1917, ir-Renju Unit impenja ruħu li jappoġġja l-“ħolqien ta’ dar nazzjonali Lhudija fil-Palestina”.

**Jaffa u Tel Aviv fil-Palestina Mandatorja (1920-1948)Żvilupp ta' Tel Aviv taħt il-Mandat Brittaniku**

Fl-1921, Meïr Dizengoff sar l-ewwel sindku ta’ Tel Aviv.

L-ewwel Sionisti li xtaqu joħolqu stat Ebrajk aktar milli wieħed Lhudi, il-bini ta’ bini marbut mal-modernità (skola sekondarja, università, opra, filarmonika) iżda mhux mal-memorja tal-Ewropa tal-Lvant (ħwienet u sinagogi) kien maħsub prinċipalment. Fl-1925, il-pjanifikatur tal-belt Skoċċiż Patrick Geddes kien responsabbli biex jipproduċi pjan għall-belt futura, billi jispira mill-mudell tal-belt ġnien, bi toroq arja, ħodor u plots maqtugħin, b'differenza bliet Għarab bi toroq dojoq żgħar.

Fis-snin tletin, il-belt laqgħet lil ħafna Lhud mill-Ġermanja li kienu qed jaħarbu mill-persekuzzjoni Nażista. Il-belt esperjenzat tkabbir demografiku sinifikanti matul dan il-perjodu: minn 34,000 abitant fl-1925, telgħet għal 45,500 fl-1931 imbagħad għal 120,000 abitant fl-1935 u fl-aħħar għal 150,000 abitant fl-1937. li ġejjin miż-żewġ komunitajiet ewlenin fir-reġjun : Lhud u Għarab.

Matul dan il-perjodu, il-belt kompliet tespandi lejn it-tramuntana, ħdejn il-bokka tal-Yarkon. Fit-tramuntana ta’ Yarkon hemm l-ajruport ta’ Sdé Dov. Fin-nofsinhar, f’żona magħrufa bħala l-“Peniżola ta’ Yarkon”, inbniet ċentru ta’ fieri u konvenzjonijiet biex jospita l-ewwel fiera Orjentali fl-1932. Hemm sett ta 'pavaljuni, li wħud minnhom huma fl-istil Bauhaus jew internazzjonali. Fil-Grigal taċ-Ċentru tal-Wirjiet Internazzjonali nbena wkoll l-ewwel Maccabiah Stadium fl-1932. Fl-1937, il-Pont Wauchope inbena fuq il-bokka tal-Yarkon, msemmi għal Arthur Wauchope li kien il-Kummissarju Għoli għall-Palestina u t-Transjordan.

Ħafna periti ispirati mill-istil Bauhaus (li adattaw għall-istil Mediterranju u Orjentali) għamlu lil Tel Aviv wieħed mill-akbar ċentri tal-arkitettura Bauhaus internazzjonali. Fl-1937 u fl-1938, inbnew l-ajruporti ta’ Lod (l-Ajruport Internazzjonali futur ta’ Ben-Gurion) u Sde Dov (it-tramuntana tal-belt).

Il-bajja ta’ Tel Aviv fl-1942.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-belt ta’ Tel Aviv ġiet ibbumbardjata minn ajruplani Taljani. Dawn il-bumbardamenti ikkawżaw aktar minn mitt vittmi fost il-popolazzjoni ċivili tal-belt.

**Perjodu tal-ħolqien ta' Iżrael (1947-1948)**

Fl-aħħar tal-1947, l-istati Għarab irrifjutaw il-pjan biex il-Palestina tinqasam u pprovokaw vjolenza kontra l-belt. Fix-xahar ta’ wara, inqala’ ġlied vjolenti bejn il-bliet ta’ Tel Aviv, inklużi fl-istat il-ġdid Lhudi, u l-Għarab tar-reġjun. Dawn il-ġlied ikkawżaw it-titjira ta’ ħafna ċivili Għarab mir-reġjun matul April tal-1948.

Fl-1948, Jaffa kienet belt kostali Għarbija prospera ta’ 70,000 sa 80,000 abitant10. Hija tinsab eżatt fin-Nofsinhar ta 'Tel Aviv u ġiet allokata lill-Għarab taħt il-pjan ta' diviżjoni. Għalhekk hija enklavi Għarbija fin-nofs ta 'territorji taħt il-kontroll tal-Yishuv. Ġellieda tal-Armata Għarbija tal-Ħelsien u voluntiera tal-Fratellanza Musulmana saħħew il-belt.

Fi Frar, l-istimi tan-numru ta’ maħruba jvarjaw bejn 15,000 u 25,000 Il-kumitat nazzjonali lokali se jipprova jwaqqaf l-eżodu, b’mod partikolari billi timponi taxxa tat-tluq li se tinġabar fil-port mill-Fratellanza Musulmana. Il-milizzji lokali se jaslu biex jheddu lill-maħrubin bl-esproprjazzjoni jew saħansitra bil-mewt. Wara r-rebħa tal-Haganah f’Haifa, Ġaffa ġiet attakkata mill-Irgun fis-27 ta’ April. Il-forzi tal-Armata Għarbija tal-Ħelsien jirreżistu lill-attakkanti. Barra minn hekk, wara l-inċidenti f’Ħaifa, l-Ingliżi intervjenew u heddew lill-Lhud b’tpattija jekk ma waqqfux l-offensiva tagħhom.

Wara xnigħat ta' rinfurzar tal-Armata tal-Ħelsien u intervent tal-Leġjun Għarbi, Yigal Yadin nieda l-Operazzjoni Hametz immirata li ddawwar il-belt. L-Ingliżi rreaġixxew billi bbumbardjaw il-pożizzjonijiet tal-Irgun, li temmew l-offensiva. Il-belt ma waqgħetx qabel it-13 ta’ Mejju wara t-tluq tal-Ingliżi, iżda fil-proċess, bejn 50,000 u 60,000 Għarbi addizzjonali ħarbu.

**Tel Aviv u Jaffa wara l-ħolqien ta’ Iżrael (Mejju 1948)Għaqda taż-żewġ muniċipalitajiet (1950)**

Wara l-gwerra, ir-refuġjati Palestinjani twaqqfu milli jirritornaw lejn Jaffa u l-belt ġiet annessa. Tel Aviv assorbi distretti ġodda fil-lvant u fit-tramuntana tal-belt, li kellhom l-effett li jġibu l-popolazzjoni totali tagħha għal 210,000 abitant fl-aħħar tal-1948. Fl-1950, Tel Aviv u Jaffa ġew magħquda, u taw lill-belt il-konfini muniċipali attwali tagħha.

**Tel Aviv-Jaffa mill-1950**

Fit-tieni nofs tas-seklu 20, l-arkitettura tal-belt żviluppat permezz tad-dinamiżmu ekonomiku u kulturali tagħha, notevolment permezz tal-kostruzzjoni ta 'torrijiet (it-torri Shalom Meir fl-1965) u skyscrapers.

Il-wirt arkitettoniku Bauhaus tal-belt (hemm mużew iddedikat), li s'issa kien waqa' f'minn relattiv, ġie rivitalizzat fis-snin disgħin bis-saħħa tad-diplomatiku u kollettur tal-arti Ronald Lauder, li rinnova d-dar tal-kompożitur Shlomo Yafe , li mexxa artisti mħarrġa mill- l-iskultur Dani Karavan biex jitlob lill-muniċipalità biex issalva din l-arkitettura miżmum ħażin. Qed titfassal lista ta’ 1,600 binja, li minnhom 180 huma soġġetti għal protezzjoni. Fl-2003, l-UNESCO kklassifikat aktar minn elf bini Bauhaus f'Tel Aviv bħala siti ta' wirt dinji u 500 minnhom ġew restawrati (ara "Belt l-Bajda ta' Tel Aviv"). Liġi tirrikjedi wkoll li l-iżviluppaturi tal-proprjetà immobbli jiddedikaw 1.72% tal-baġit tagħhom għar-rinnovazzjoni tal-binjiet elenkati.

## Trasport

Tel Aviv hija l-qalba tal-metropoli Gush Dan u tikkonċentra l-infrastrutturi ewlenin tal-belt.

**Toroq**

Ayalon Highway li tissepara Tel Aviv minn Ramat Gan.

Diversi awtostradi jaqsmu ż-żona metropolitana ta’ Tel Aviv mit-tramuntana għan-nofsinhar, jew mil-lvant għall-punent :

* Highway 1 li tgħaqqad it-tramuntana tal-Baħar Mejjet ma' Tel Aviv, li tgħaddi notevolment minn Ġerusalemm
* Highway 4 li tgħaqqad it-tramuntana taż-żona metropolitana ta’ Haifa ma’ Erez, fuq il-fruntiera mal-Medda ta’ Gaża;
* Highway 20, imsejħa wkoll "Ayalon Highway", li tirdoppja lejn il-lvant bħala
* Highway 2 minn madwar Kibbutz Shefayim, fit-tramuntana tal-muniċipalità ta 'Herzliya, u tgħaqqad Highway 4 fin-nofsinhar tal-agglomerazzjoni ;
* Highway 5, li tgħaqqad it-tramuntana imbiegħda ta 'Tel Aviv mal-belt ta' Ariel fil-Lhudija - Samarija Highway 531, imsejħa wkoll Highway 51, toriġina fit-tramuntana ta 'Hertzliya u tmur lejn ix-Xlokk U fl-aħħarnett, Highway 431, li tgħaqqad Rishon Létsiyon ma 'Modiin.

L-istazzjon tal-karozzi tal-linja ta’ Tel Aviv, li jinsab fin-nofsinhar tal-belt, huwa t-tieni l-akbar fid-dinja.

In-netwerk ewlieni tal-karozzi tal-linja huwa proprjetà tal-koperattiva Dan Bus Company. Egged Bus, l-akbar kumpanija tal-karozzi tal-linja fil-pajjiż, għandha wkoll netwerk tal-karozzi tal-linja fil-belt. Tista' ssib ukoll kumpaniji oħra hemmhekk biex jipprovdu konnessjonijiet inter-urbani b'mod partikolari.

**Ferrovija**

Istazzjon Ċentrali ta' Tel Aviv

Il-biċċa l-kbira tal-linji tal-ferrovija Iżraeljani jgħaddu minn Tel Aviv-Jaffa, u b'hekk jgħaqqdu mal-bliet ta' Ġerusalemm, Modiin, Haifa, Ashkelon u Beersheba, kif ukoll mal-Ajruport Internazzjonali David Ben-Gurion.

Rigward it-trasport urban, il-muniċipalità għandha erba 'stazzjonijiet li jinsabu tul l-awtostrada Ayalon u konnessi b'linja tal-ferrovija, mit-tramuntana għan-nofsinhar: stazzjon tal-Università ta' Tel Aviv, stazzjon Savidor Merkaz (l-aktar traffikuż fil-pajjiż), stazzjon Ha-Shalom (ħdejn Azrieli Towers). ) u l-istazzjon Ha-Haganah (ħdejn l-istazzjon tal-karozzi tal-linja). Din il-linja tintuża minn madwar miljun passiġġier fix-xahar. Il-ferroviji ma jaħdmux il-Ġimgħa filgħaxija u s-Sibt, kif ukoll fil-festi pubbliċi.

Minn Diċembru 2019, ferrovija express għaqqad Ġerusalemm mal-Ajruport David Ben Gurion fi 23 minuta u ma’ Tel Aviv fi 32 minuta, il-qofol ta’ proġett li beda fl-2001 għal spiża totali ta’ xogħol ta’ 1.8 biljun ewro.

Barra minn hekk, hemm proġett tal-linja Tel Aviv-Haifa-Nahariya (ħdejn il-fruntiera Libaniża, fuq il-kosta) li jagħmilha possibbli li tgħaqqad Tel Aviv ma’ Haifa fi tletin minuta u ma’ Nahariya f’erbgħa u ħamsin minuta.

Hemm ukoll proġett ta’ ferrovija ta’ veloċità għolja biex jgħaqqad Kiryat Shmona (ħdejn il-fruntiera tal-Libanu, fl-intern), ma’ Eilat, fuq il-Baħar l-Aħmar (Golf ta’ Aqaba), fin-Nofsinhar tad-deżert ta’ Negev (b’konnessjoni possibbli ma’ Għarabja Sawdija), iżda l-implimentazzjoni hija bil-mod.

**Ajruport u trasport bl-ajru**

Ajruport Internazzjonali ta' Tel Aviv

L-Ajruport Internazzjonali ta' Ben-Gurion (kodiċi TLV) jinsab madwar 20 kilometru fix-Xlokk taċ-ċentru tal-belt, ħdejn il-belt ta' Lod, barra l-Highway 1 fit-triq lejn Ġerusalemm. L-ajruport ta' Ben Gurion huwa bil-bosta l-ajruport ewlieni ta' Iżrael f'termini ta' attendenza (aktar minn 12-il miljun passiġġier fl-2010).

It-titjiriet domestiċi ġeneralment saru mill-Ajruport ta’ Sdé Dov, li jinsab fit-tramuntana ta’ Tel Aviv. Madankollu, dan l-ajruport għalaq fl-2019 u se jagħmel post għal kumpless kbir ta’ proprjetà immobbli. It-titjiriet domestiċi ġew trasferiti lejn l-Ajruport David Ben Gurion.

**Tel Aviv Light Rail**

L-ewwel linja tal-ferrovija ħafifa ta’ Tel Aviv, imlaqqma Red Line, ġiet inawgurata fit-18 ta’ Awwissu, 2023. Din il-linja hija madwar 23 km, li minnhom 10 km huma tunnelled, minn Manshia/Neve Tzedek f'Tel Aviv lil hinn mill-interchange Geha.

Il-linja għandha tlieta u għoxrin waqfa tal-wiċċ u għaxar stazzjonijiet taħt l-art. Id-distanza bejn il-waqfiet hija madwar 500 metru, dik bejn l-istazzjonijiet madwar kilometru. Jivvjaġġa mill-aktar żoni densi tal-metropoli u jservi numru sinifikanti ta’ passiġġieri meta mqabbel ma’ linji futuri li mistennija jinbnew bħala parti min-netwerk tat-trasport NTA.

Skont tbassir li sar matul l-istudju tal-proġett, 100 sa 120 miljun passiġġier fis-sena se jużaw il-Linja l-Ħamra sal-2020. Il-metro se jgħaqqad il-qalba ta 'Tel Aviv ma' Bat Yam, Petah Tikva, Ramat Gan u Bnei Brak. L-uniku stazzjon eżistenti ilu mibni fit-Torri Méir Shalom mill-1967.

Metro oħra hija ppjanata f'Tel Aviv għall-2032 bi tliet linji (M1, M2 u M3) minbarra l-linji tal-metro ħfief suburbani ta 'Tel Aviv. Il-kostruzzjoni tas-sistema ferrovjarja tqila ta’ Tel Aviv mistennija tibda bejn l-2024 u l-2026.

## Ekonomija

Borża ta' Tel Aviv

Tel Aviv hija belt turistika ewlenija famuża għall-bajjiet bir-ramel kbar u l-lukandi tal-bordijiet (הטיילת, ippronunzjata "Tayelet"). Hija magħrufa kulturalment (truppi taż-żfin u orkestri famużi) kif ukoll għall-atmosfera tal-Lvant, tal-Mediterran u tal-Punent tagħha. Il-metropoli ta’ Tel Aviv hija ċentru ekonomiku dinamiku li ilu jisplodu mill-1990. Mill-1948, Tel Aviv sar iċ-ċentru ekonomiku u finanzjarju ta’ Iżrael kif ukoll il-kwartieri ġenerali tal-Borża ta’ Tel Aviv, li fl-2008 kienet tiswa $240 biljun. L-iskambju tad-djamanti jinsab fil-belt ta 'Ramat Gan (subborgi tal-Lvant ta' Tel Aviv).

Madankollu, din l-industrija kienet fi tnaqqis qawwi f'dawn l-aħħar snin, bi prodotti farmaċewtiċi u teknoloġiċi li ħadu post il-produzzjoni ta 'djamanti illustrati, darba l-industrija nazzjonali ewlenija.

40% tal-impjiegi fil-finanzi u 25% tal-impjiegi fis-servizzi huma kkonċentrati fil-belt, kwartieri ġenerali tal-akbar żewġ banek tal-pajjiż: banek Leumi u Hapoalim.

Il-belt hija dar għal ħafna kumpaniji ta 'teknoloġija għolja. Fl-1998, Newsweek ikklassifikaha fost l-10 bliet l-aktar "teknoloġikament influwenti" fid-dinja. It-tkabbir tagħha kompla minn dakinhar grazzi għall-immigrazzjoni qawwija ta 'xjentisti mir-Russja wara l-waqgħa tal-USSR. Tel Aviv huwa ċ-ċentru ta 'Silicon Wadi, konċentrazzjoni għolja ta' start-ups. Hertzliya subborg tat-tramuntana tal-belt hija waħda mill-ibliet ewlenin f'dan iż-żona fl-Iżrael. Ħafna kumpaniji għandhom ċentri ta 'żvilupp u riċerka fil-qrib.

Tel Aviv huwa wkoll iċ-ċentru kummerċjali ta 'Iżrael. HaYarkon Towers għandu ħafna ħwienet u negozji.

Dizengoff shopping centre.

## Referenzi