# Ġappun

| Ġappun日本国ة *Nippon-koku* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bandiera | Emblema |

 |
| **Innu nazzjonali:**"*Kimigayo*" "君が代"  |
|   |
| **Belt kapitali** (u l-ikbar belt)
 | Tokjo ﻿ / ﻿
 |
| Lingwi uffiċjali | Il-pajjiż m'għandhux lingwa uffiċjali. Ġappuniż hija l-lingwa nazzjonali. |
| Gvern | Demokrazija parlamentari unitarja taħt monarkija kostituzzjonali |
|  -  | Imperatur | Naruhito |
|  -  | Prim Ministru | Sanae Takaichi |
| Leġislatura | Dieta Nazzjonali |
| Formazzjoni |
|  -  | Jum il-Fondazzjoni Nazzjonali | 11 ta' Frar 660 QK  |
|  -  | Kostituzzjoni Meiji | 29 ta' Novembru 1890  |
|  -  | Kostituzzjoni kurrenti | 3 ta' Mejju 1947  |
|  -  | Trattat tal-Paċi ta' San Francisco | 28 ta' April 1952  |
| Erja |
|  -  | Total | 377,944 km2 (62) 145,925 mil kwadru  |
|  -  | Ilma (%) | 0.8 |
| Popolazzjoni |
|  -  | stima tal-2025 | 123,340,000 (11) |
|  -  | Densità | 337.1/km2 (39) 326/mili kwadri |
| **PGD** (PSX) | stima tal-2012 |
|  -  | Total | $4.779 triljun (4) |
|  -  | Per capita | $37,525 (23) |
| **PGD** (nominali) | stima tal-2012 |
|  -  | Total | $5.150 triljun (3) |
|  -  | Per capita | $40,442 (14) |
| **IŻU** (2013) |  0.912 (għoli ħafna) (10) |
| Valuta | Jen (`JPY`)  |
| Żona tal-ħin | JST (UTC+9) |
| Kodiċi telefoniku | +81 |
| TLD tal-internet | .jp |

Il-**Ġappun** (Ġappuniż:日本 Nippon jew Nihon; formalment 日本国  Nippon-koku  jew Nihon-koku, litteralment "[l-i]Stat tal-Ġappun") huwa pajjiż fl-Asja tal-Lvant. Huwa jinsab fl-Oċean Paċifiku, fil-Lvant tal-Baħar tal-Ġappun, iċ-Ċina, il-Korea ta' Fuq, il-Korea t'Isfel u r-Russja, il-pajjiż jiġġebbed mill-Baħar ta' Okhotsk fit-Tramuntana sal-Baħar taċ-Ċina tal-Lvant u t-Tajwan fin-Nofsinhar. Il-karattri li jiffurmaw l-isem tal-Ġappun jfisser "l-oriġini tax-xemx", minħabba li l-Ġappun huwa ħafna drabi riferut bħala l-"Art tax-xemx tielgħa". Il-Ġappun huwa arċipelagu ta' 6,852 gżejjer. L-akbar erba' gżejjer huma Honshu, Hokkaido, Kyushu, u Shikoku, li flimkien jikkostitwixxu madwar sebgħa u disgħin fil-mija tal-art Ġappuniża. Il-Ġappun għandu l-għaxar l-akbar popolazzjoni tad-dinja, b'aktar minn 126 miljun persuna. Il-belt kapitali tal-Ġappun hija Tokjo li hija l-akbar żona metropolitana fid-dinja, b'aktar minn 30 miljun residenti.

Il-Ġappun huwa t-tielet l-akbar pajjiż fid-dinja mingħajr fruntieri fuq l-art. Honshu hija t-tieni l-aktar gżira popolata fid-dinja (u t-tieni fl-Asja), minbarra li hija l-akbar u l-aktar rilevanti fil-Ġappun, b'104 miljun abitant.

## Etimoloġija

L-isem tal-Ġappun bil-Ġappuniż huwa miktub bl-użu tal-kanji 日本u huwa ppronunzjat Nihon jew Nippon. Qabel ma 日本 ġie adottat fil-bidu tat-8 seklu, il-pajjiż kien magħruf fiċ-Ċina bħala Wa (倭, mibdul fil-Ġappun madwar 757 QK和) u fil-Ġappun bl-endonimu Yamato. Nippon, il-qari oriġinali Sino-Ġappuniż tal-karattri, huwa preferut għal użi uffiċjali, inklużi karti tal-flus u bolol Ġappuniżi. Nihon huwa tipikament użat fid-diskors ta' kuljum u jirrifletti bidliet fil-fonoloġija Ġappuniża matul il-perjodu Edo. Il-karattri 日本ifissru "l-oriġini tax-xemx", li hija s-sors tal-epitet popolari tal-Punent "L-Art tax-Xemx li Jogħla".

L-isem "Ġappun" huwa bbażat fuq il-pronunzji Ċiniżi Min jew Wu ta' 日本 u ġie introdott fil-lingwi Ewropej permezz ta' kummerċ bikri. Fis-seklu 13, Marco Polo rreġistra l-pronunzja bikrija Ċiniża Mandarin tal-karattri 日本國 bħala Cipangu. L-isem Malajan antik għall-Ġappun, Japang jew Japun, ittieħed minn djalett Ċiniż tal-kosta tan-nofsinhar u nstab minn negozjanti Portugiżi fix-Xlokk tal-Asja, li ġabu l-kelma fl-Ewropa fil-bidu tas-seklu 16. L-ewwel verżjoni bl-Ingliż ta' l-isem tidher fi ktieb ippubblikat fl-1577, li spettret l-isem bħala Giapan fi traduzzjoni ta' ittra Portugiża mill-1565.

## Storja

### Mill-preistorja sal-istorja klassika

L-Imperatur Leġġendarju Jimmu (神武天皇, Jinmu-tennō)
Prince Shōtoku b'żewġ prinċpijiet (kopja), minn Kano Osanobu (1796-1846), perjodu Edo, magħmul fl-1842. Mużew Nazzjonali ta' Tokjo. Shōtoku ma' ħuh iż-żgħir (xellug: Prince Eguri) u l-ewwel ibnu (lemin: Prince Yamashiro) Riproduzzjoni ta' pittura tat-8 seklu.
Epitafju tar-ram ta' Funashi Ōgo (銅製船氏王後墓誌, dōsei funashi ōgo no boshi), li miet fis-sena 641 AD u reġa ġie midfun ma' martu fis-sena 668 wara Kristu. L-iskrizzjoni ta' 162 karattru tgħid, minn naħa, il-post tat-twelid u l-karriera tiegħu u, min-naħa l-oħra, l-età tiegħu mal-mewt u d-dettalji tad-difna tiegħu. Dan huwa l-eqdem epitafju Ġappuniż li baqa' ħaj. 29.7 ċm × 6.8 ċm (11.7 pulzieri × 2.7 pulzieri). Perjodu Asuka, 668. Skavat f'Shōkōzan (松岡山), Kashiwara, Osaka. Jinsabu fil-Mitsui Memorial Museum, Tokyo.
Id-Daibutsu f'Asuka-dera f'Asuka, l-eqdem statwa magħrufa ta' Buddha fil-Ġappun b'data eżatta magħrufa tal-manifattura, 609 AD; l-istatwa saret minn Kuratsukuri-no-Tori, iben immigrant Korean.
Munita tar-ram Fuhonsen (富本銭) mis-seklu 7, perjodu Asuka
Bnedmin moderni waslu fil-Ġappun madwar 38,000 sena ilu (~ 36,000 QK), li jimmarka l-bidu tal-Paleolitiku Ġappuniż. Dan kien segwit minn madwar 14,500 QK (il-bidu tal-perjodu Jōmon) minn kultura tal-kaċċatur-ġabra semi-sedentarja tal-Mesolitiku sa Neolitiku kkaratterizzata minn akkomodazzjoni tal-ħofra u agrikoltura rudimentali. Il-bastimenti tat-tafal minn dan il-perjodu huma fost l-eqdem eżempji ta' fuħħar li baqgħu ħajjin. Minn madwar 700 QK, in-nies Yayoi li jitkellmu bil-Ġappuniż bdew jidħlu fl-arċipelagu mill-Peniżola Koreana, ħallat mal-Jōmon; Il-perjodu Yayoi ra l-introduzzjoni ta' prattiċi inklużi l-kultivazzjoni tar-ross imxarrab, stil ġdid ta' fuħħar, u metallurġija miċ-Ċina u l-Korea. Skont il-leġġenda, l-Imperatur Jimmu (dixxendent ta' Amaterasu) waqqaf renju fiċ-ċentru tal-Ġappun fis-sena 660 QK, tibda linja imperjali kontinwa.

Il-Ġappun jidher għall-ewwel darba fl-istorja miktuba fil-Ktieb Ċiniż ta' Han, li tlesta fl-111 AD Buddhism wasal il-Ġappun minn Baekje (renju Korean) fis-sena 552, iżda l-iżvilupp tal-Buddiżmu Ġappuniż kien influwenzat prinċipalment miċ-Ċina. Minkejja r-reżistenza inizjali, il-Buddiżmu ġie promoss mill-klassi dominanti, inklużi figuri bħall-Prinċep Shōtoku, u kiseb aċċettazzjoni wiesgħa li bdiet fil-perjodu Asuka (592-710).

Fl-645, il-gvern immexxi mill-Prinċep Naka no Ōe u Fujiwara no Kamatari fassal u implimenta r-Riformi ta' Taika radikali. Ir-Riforma bdiet bir-riforma tal-art, ibbażata fuq ideat u filosofiji Confucian Ċiniżi. Huwa nazzjonalizza l-art kollha fil-Ġappun, biex iqassamha b'mod ekwu fost il-kultivaturi, u ordna l-kumpilazzjoni ta' reġistru tad-dar bħala l-bażi għal sistema ta' taxxa ġdida. L-għan reali tar-riformi kien li tinkiseb ċentralizzazzjoni akbar u tittejjeb il-qawwa tal-qorti imperjali, li kienet ibbażata wkoll fuq l-istruttura governattiva taċ-Ċina. Mibgħuta u studenti ntbagħtu fiċ-Ċina biex jitgħallmu dwar il-kitba, il-politika, l-arti u r-reliġjon Ċiniżi. Il-Gwerra Jinshin tas-sena 672, kunflitt imdemmi bejn il-Prinċep Ōama u n-neputi tiegħu, il-Prinċep Ōtomo, saret katalist importanti għal riformi amministrattivi futuri. Dawn ir-riformi laħqu l-qofol tagħhom fil-promulgazzjoni tal-Kodiċi Taihō, li kkonsolida l-istatuti eżistenti u stabbilixxa l-istruttura tal-gvernijiet ċentrali u lokali subordinati. Dawn ir-riformi legali ħolqu l-istat ritsuryō, sistema tal-gvern ċentralizzata tal-qedem stil Ċiniż li baqgħet fis-seħħ għal nofs millennju.

Il-perjodu Nara (710-784) immarka l-emerġenza ta' stat Ġappuniż iċċentrat fuq il-Qorti Imperjali f'Heijō-kyō (il-lum Nara). Il-perjodu huwa kkaratterizzat mill-emerġenza ta' kultura letterarja li bdiet bit-tlestija tal-Kojiki (712) u n-Nihon Shoki (720), kif ukoll l-iżvilupp ta' xogħlijiet ta'arti u arkitettura ta' ispirazzjoni Buddisti. Epidemija tal-ġidri fl-735-737 hija maħsuba li qatlet terz tal-popolazzjoni tal-Ġappun. Fl-784, l-Imperatur Kanmu mexxa l-kapitali, u stabbilixxa ruħu f'Heian-kyō (il-lum Kjoto) fl-794. Dan immarka l-bidu tal-perjodu Heian (794–1185), li matulu ħarġet kultura Ġappuniża indiġena. L-istorja ta' Genji minn Murasaki Shikibu u l-lirika tal-innu nazzjonali tal-Ġappun "Kimigayo" inkitbu matul din l-era.

### Era feudali

Samurai Ġappuniż jitilgħu fuq vapur Mongol waqt l-invażjonijiet Mongoli tal-Ġappun, murija fil-Mōko Shūrai Ekotoba, 1293
Munita Koban mill-perjodu Keichō (Ottubru 1596 sa Lulju 1615) li tiswa ryō wieħed
Tliet unifikaturi tal-Ġappun. Mix-xellug għal-lemin: Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi u Tokugawa Ieyasu.
L-era feudali tal-Ġappun kienet ikkaratterizzata miż-żieda u d-dominanza ta' klassi dominanti ta' ġellieda, is-samurai. Fl-1185, wara t-telfa tal-klann Taira mill-klann Minamoto fil-Gwerra Genpei, is-samurai Minamoto no Yoritomo stabbilixxa gvern militari f'Kamakura. Wara l-mewt ta' Yoritomo, il-klann Hōjō tela' fil-poter bħala reġenti għax-Shogun. L-iskola Zen tal-Buddiżmu ġiet introdotta miċ-Ċina fil-perjodu Kamakura (1185-1333) u saret popolari fost il-klassi samurai. Ix-xogunat ta' Kamakura neħħiet l-invażjonijiet Mongoli fl-1274 u fl-1281, iżda eventwalment twaqqa' mill-Imperatur Go-Daigo. Go-Daigo ġie megħlub minn Ashikaga Takauji fl-1336, u beda l-perjodu Muromachi (1336-1573). Ix-xogunat Ashikaga li segwa naqas milli jikkontrolla l-kmandanti tal-gwerra feudali (daimyō) u beda gwerra ċivili fl-1467, u fetaħ il-perjodu Sengoku ("Stati Gwerra") li tul seklu.

Matul is-seklu 16, kummerċjanti Portugiżi u missjunarji Ġiżwiti waslu l-Ġappun għall-ewwel darba, u bdew skambju kummerċjali u kulturali dirett bejn il-Ġappun u l-Punent. Oda Nobunaga uża t-teknoloġija Ewropea u l-armi tan-nar biex jirbaħ ħafna daimyō oħra; Il-konsolidazzjoni tal-poter tiegħu bdiet dak li sar magħruf bħala l-perjodu Azuchi-Momoyama. Wara l-mewt ta' Nobunaga fl-1582, is-suċċessur tiegħu, Toyotomi Hideyoshi, għaqqad in-nazzjon fil-bidu tas-snin 1590 u nieda żewġ invażjonijiet tal-Korea mingħajr suċċess fl-1592 u fl-1597.

Tokugawa Ieyasu serva bħala reġent għal iben Hideyoshi, Toyotomi Hideyori, u uża l-pożizzjoni tiegħu biex jikseb appoġġ politiku u militari. Meta faqqgħet il-gwerra miftuħa, Ieyasu għeleb lill-gruppi rivali fil-Battalja ta' Sekigahara fl-1600. Inħatar shōgun mill-Imperatur Go-Yōzei fl-1603 u stabbilixxa x-shogunat Tokugawa f'Edo (il-lum Tokyo). Ix-shogunat ippromulga miżuri li kienu jinkludu l-buke shohatto, bħala kodiċi ta' kondotta għall-kontroll tad-daimyō awtonomu, u fl-1639 il-politika iżolazzjonista ta' sakoku ("pajjiż magħluq") li mifrux fuq is-sentejn u nofs ta' unità politika dgħajfa magħrufa bħala l-perjodu. Edo (1603-1868). It-tkabbir ekonomiku tal-Ġappun modern beda f'dan il-perjodu, li rriżulta f'awtostradi u rotot tat-trasport tax-xmajjar, kif ukoll strumenti finanzjarji bħal kuntratti futuri, banek, u assigurazzjoni mis-sensara tar-ross ta 'Osaka. L-istudju tax-xjenzi tal-Punent (rangaku) ​​kompla permezz ta' kuntatt ma' l-enklavi Olandiża f'Nagasaki. Il-perjodu Edo ta lok għal kokugaku ("studji nazzjonali"), l-istudju tal-Ġappun mill-Ġappuniżi.

### Era moderna

Imperatur Meiji (明治天皇, Meiji-tennō); 1852-1912
L-Imperu Ġappuniż u l-influwenza tiegħu, 1942
In-Navy tal-Istati Uniti bagħtet lill-Commodore Matthew C. Perry biex iġġiegħel lill-Ġappun jiftaħ għad-dinja ta' barra. Waslet f'Uraga b'erba '"Bastimenti Iswed" f'Lulju 1853, l-Ispedizzjoni Perry rriżultat fil-Konvenzjoni ta' Kanagawa ta' Marzu 1854. Trattati simili sussegwenti ma' pajjiżi oħra tal-Punent ġabu kriżijiet ekonomiċi u politiċi. Ir-riżenja tax-shōgun wasslet għall-Gwerra Boshin u t-twaqqif ta' stat ċentralizzat nominalment unifikat taħt l-imperatur (ir-Restawrazzjoni Meiji). Adotta istituzzjonijiet politiċi, ġudizzjarji u militari tal-Punent, il-Kabinett organizza l-Kunsill Privat, introduċa l-Kostituzzjoni Meiji (29 ta' Novembru, 1890), u laqqa' d-Dieta Imperjali. Matul il-perjodu Meiji (1868-1912), l-Imperu tal-Ġappun ħareġ bħala l-aktar stat żviluppat fl-Asja u qawwa dinjija industrijalizzata li segwiet kunflitt militari biex tespandi l-isfera ta' influwenza tagħha. Wara rebħiet fl-Ewwel Gwerra Sino-Ġappuniża (1894-1895) u l-Gwerra Russo-Ġappuniża (1904-1905), il-Ġappun kiseb il-kontroll tat-Tajwan, il-Korea, u n-nofs tan-nofsinhar ta' Karafuto (樺太), u annessa l-Korea fl-1910. Il-popolazzjoni Ġappuniża rdoppja minn 35 miljun fl-1873 għal 70 miljun fl-1935, b'bidla sinifikanti lejn l-urbanizzazzjoni.

Il-bidu tas-seklu 20 ra perjodu ta' demokrazija taishō (1912-1926) mittiefsa minn espansjoniżmu u militarizzazzjoni li qed jikbru. L-Ewwel Gwerra Dinjija ppermettiet lill-Ġappun, li ngħaqad mal-ġenb tal-alleati rebbieħa, biex jaqbad possedimenti Ġermaniżi fil-Paċifiku u ċ-Ċina. Is-snin għoxrin raw bidla politika lejn l-istatiżmu, perjodu ta' anarkija wara t-Terremot il-Kbir ta' Tokyo tal-1923, l-għadd ta' liġijiet kontra d-dissens politiku, u serje ta' attentati ta' kolp ta' stat. Dan il-proċess aċċellera matul is-snin tletin, u ġġenera diversi gruppi nazzjonalisti radikali li qasmu ostilità lejn id-demokrazija liberali u dedikazzjoni għall-espansjoni fl-Asja. Fl-1931, il-Ġappun invada u okkupa l-Manċurja; Wara kundanna internazzjonali tal-okkupazzjoni, huwa rriżenja mil-Lega tan-Nazzjonijiet sentejn wara. Fl-1936, il-Ġappun iffirma l-Patt Kontra l-Komintern mal-Ġermanja Nażista; il-Patt Tripartitiku tal-1940 għamilha waħda mill-Poteri tal-Assi.

L-ambizzjonijiet imperjali tal-Ġappun spiċċaw fit-2 ta' Settembru, 1945, bil-konsenja tal-pajjiż lill-Alleati.
L-Imperu tal-Ġappun invada partijiet oħra taċ-Ċina fl-1937, u preċipita t-Tieni Gwerra Sino-Ġappuniża (1937-1945). Fl-1940, l-Imperu invada l-Indokina Franċiża, u wara l-Istati Uniti imponiet embargo taż-żejt fuq il-Ġappun. Fis-7 u t-8 ta' Diċembru, 1941, il-forzi Ġappuniżi wettqu attakki sorpriżi fuq Pearl Harbor, kif ukoll fuq il-forzi Brittaniċi fil-Malasa, Singapor, u Ħong Kong, fost oħrajn, u bdew it-Tieni Gwerra Dinjija fil-Paċifiku. Fiż-żoni kollha okkupati mill-Ġappun matul il-gwerra, saru bosta abbużi kontra l-abitanti lokali, u ħafna ġew sfurzati fil-jasar sesswali. Wara r-rebħiet tal-Alleati matul l-erba' snin li ġejjin, li laħqu l-qofol tagħhom fl-invażjoni Sovjetika tal-Manċurja u l-bumbardamenti atomiċi ta' Hiroshima u Nagasaki fl-1945, il-Ġappun aċċetta konsenja bla kundizzjonijiet. Il-gwerra swiet lill-Ġappun lill-kolonji tiegħu u miljuni ta' ħajjiet. L-Alleati (immexxija mill-Istati Uniti) irripatrijaw miljuni ta' settlers Ġappuniżi mill-kolonji preċedenti tagħhom u l-kampijiet militari madwar l-Asja, fil-biċċa l-kbira jeliminaw l-Imperu Ġappuniż u l-influwenza tiegħu fuq it-territorji li rebaħ. L-Alleati laqqaw it-Tribunal Militari Internazzjonali għal-Lvant Imbiegħed biex jipproċedu kontra l-mexxejja Ġappuniżi, ħlief l-Imperatur, għal delitti tal-gwerra.

Fl-1947, il-Ġappun adotta kostituzzjoni ġdida li enfasizzat prattiċi demokratiċi liberali. L-okkupazzjoni Alleata ntemmet bit-Trattat ta' San Francisco fl-1952, u l-Ġappun ingħata sħubija fin-Nazzjonijiet Uniti fl-1956. Perjodu ta' tkabbir rekord wassal lill-Ġappun biex isir it-tieni l-akbar ekonomija fid-dinja; L-ekonomija ħadet daqqa f'nofs is-snin disgħin wara li faqqgħet bużżieqa tal-prezz tal-assi, li bdiet id-"Deċennju Mitluf". ] Fl-2011, il-Ġappun sofra wieħed mill-akbar terremoti fl-istorja rreġistrata tiegħu, it-terremot ta' Tōhoku, li wassal għad-diżastru nukleari ta' Fukushima Daiichi. Fl-1 ta' Mejju, 2019, wara l-abdikazzjoni storika tal-Imperatur Akihito, ibnu Naruhito sar imperatur, u bdiet l-era Reiwa.

## Ġeografija

Mappa topografika tal-Ġappun
Il-Ġappun jinkludi 14,125 gżira li jiġġebbed tul il-kosta tal-Paċifiku tal-Asja. Jestendi għal 3,000 km (1,900 mi) grigal għal-lbiċ mill-Baħar ta' Okhotsk sal-Baħar taċ-Ċina tal-Lvant. Il-ħames gżejjer ewlenin tal-pajjiż, mit-tramuntana għan-nofsinhar, huma Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu u Okinawa. Il-Gżejjer Ryukyu, li jinkludu Okinawa, huma katina fin-nofsinhar ta' Kyushu. Il-Gżejjer Nanpō jinsabu fin-nofsinhar u fil-lvant tal-gżejjer ewlenin tal-Ġappun. Flimkien ħafna drabi huma magħrufa bħala l-arċipelagu Ġappuniż. Mill-2019, it-territorju tal-Ġappun huwa 377,975.24 km² (145,937.06 sq mi). Il-Ġappun għandu s-sitt itwal kosta fid-dinja, b'29,751 km (18,486 mi). Minħabba l-gżejjer remoti tagħha, iż-żona ekonomika esklussiva tal-Ġappun hija t-tmien l-akbar fid-dinja, li tkopri 4,470,000 km 2 (1,730,000 mi²).

L-arċipelagu Ġappuniż huwa magħmul minn 67% foresti u 14% agrikoltura. It-terren, prinċipalment imħatteb u muntanjuż, huwa ristrett għall-abitabilità. Għalhekk, żoni abitabbli, prinċipalment fiż-żoni kostali, għandhom densitajiet ta' popolazzjoni għolja ħafna: il-Ġappun huwa l-40 pajjiż l-aktar densament popolat anki mingħajr ma titqies dik il-konċentrazzjoni lokali. Honshu għandha l-ogħla densità tal-popolazzjoni ta' 450 ruħ/km 2 (1,200/mi²) fl-2010, filwaqt li Hokkaido għandha l-inqas densità ta' 64.5 nies/km 2 fl-2016. Fl-2014, madwar 0.5% tal-erja totali tal-Ġappun hija art lura (umetechi). ). Il-Lag Biwa huwa lag tal-qedem u l-akbar lag tal-ilma ħelu fil-pajjiż.

Il-Ġappun huwa sostanzjalment suxxettibbli għal terremoti, tsunami u eruzzjonijiet vulkaniċi minħabba l-lokalità tiegħu tul iċ-Ċirku tan-Nar tal-Paċifiku. Għandu s-17-il l-ogħla riskju ta' diżastru naturali mkejjel fl-Indiċi tar-Riskju Globali tal-2016 Il-Ġappun għandu 111-il vulkan attiv. Terremoti distruttivi, li ħafna drabi jirriżultaw fi tsunami, iseħħu diversi drabi kull seklu; It-terremot ta' Tokyo fl-1923 qatel aktar minn 140,000 ruħ. L-aktar terremoti kbar riċenti huma t-terremot il-Kbir ta' Hanshin tal-1995 u t-terremot ta' Tōhoku tal-2011, li wassal għal tsunami kbir.

### Klima

Mappa tal-klassifikazzjoni tal-klima Köppen-Geiger tal-Ġappun
Mappa tal-klassifikazzjoni tal-klima Köppen tal-Ġappun
Klassifikazzjoni tal-klima tal-Ġappun
Il-Muntanja Fuji fir-rebbiegħa, tidher minn Park Arakurayama Sengen
Il-klima tal-Ġappun hija predominantement moderata, iżda tvarja ħafna mit-tramuntana għan-nofsinhar. Ir-reġjun l-aktar fit-Tramuntana, Hokkaido, għandu klima kontinentali umda bi xtiewi twal u kesħin u sjuf sħan jew friski ħafna. Il-preċipitazzjoni mhix abbundanti, iżda l-gżejjer ħafna drabi jiffurmaw banki tas-silġ fil-fond fix-xitwa.

Fir-reġjun tal-Baħar tal-Ġappun fuq il-kosta tal-punent ta' Honshu, l-irjieħ tax-xitwa tal-majjistral iġibu borra qawwija matul ix-xitwa. Fis-sajf, ir-reġjun kultant jesperjenza temperaturi estremament għoljin minħabba foehn. L-artijiet għolja ċentrali għandhom klima kontinentali umda tipika tal-intern, b'differenzi kbar fit-temperatura bejn is-sajf u x-xitwa. Il-muntanji tar-reġjuni ta' Chūgoku u Shikoku jipproteġu l-Baħar Intern ta' Seto minn irjieħ staġjonali, u jipprovdu klima ħafifa s-sena kollha.

Il-kosta tal-Paċifiku għandha klima subtropikali umda li tesperjenza xtiewi aktar ħfief b'borra okkażjonali u sjuf sħan u umdi minħabba r-riħ staġjonali mix-Xlokk. Il-Gżejjer Ryukyu u Nanpō għandhom klima subtropikali, bi xtiewi sħan u sjuf sħan. Il-preċipitazzjoni hija intensa ħafna, speċjalment matul l-istaġun tax-xita. L-istaġun tax-xita prinċipali jibda kmieni f'Mejju f'Okinawa, u l-faċċata tax-xita timxi gradwalment lejn it-tramuntana. Fl-aħħar tas-sajf u fil-bidu tal-ħarifa, it-tifuni ħafna drabi jġibu xita qawwija. Skont il-Ministeru tal-Ambjent, xita qawwija u temperaturi li qed jogħlew ikkawżaw problemi fl-industrija agrikola u bnadi oħra. L-ogħla temperatura li qatt ġiet imkejla fil-Ġappun, 41.1 °C (106.0 °F), ġiet irreġistrata fit-23 ta' Lulju, 2018, u ġiet ripetuta fis-17 ta' Awwissu, 2020.

### Bijodiversità

Il-Ġappun għandu disa' ekoreġjuni tal-foresti li jirriflettu l-klima u l-ġeografija tal-gżejjer. Dawn ivarjaw minn foresti ta' weraq wiesa' umdi subtropikali fuq il-Gżejjer Ryūkyū u Bonin, għal foresti moderati ta 'weraq wiesa' u mħallta fir-reġjuni tal-klima moderata tal-gżejjer ewlenin, għal foresti ta' koniferi moderati fil-partijiet kesħin u tax-xitwa tal-gżejjer tat-Tramuntana. Il-Ġappun għandu aktar minn 90,000 speċi ta' annimali selvaġġi mill-2019, inkluż l-ors kannella, il-makaw Ġappuniż, il-kelb rakkun Ġappuniż, il-ġurdien żgħir Ġappuniż tal-għalqa, u s-salamandra ġgant Ġappuniża.

Ġie stabbilit netwerk kbir ta’ parks nazzjonali biex jipproteġu żoni importanti ta' flora u fawna, kif ukoll 52 sit ta' art mistagħdra Ramsar. Erba’ siti ġew iskritti fil-Lista tal-Wirt Dinji tal-UNESCO għall-valur naturali eċċezzjonali tagħhom.

### Ambjente

Weraq tal-aġġru tal-ħarifa (momiji) f'Kongobu-ji fuq il-Muntanja Kōya, Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO
Fil-perjodu ta' tkabbir ekonomiku mgħaġġel wara t-Tieni Gwerra Dinjija, il-politiki ambjentali ġew minimizzati mill-gvern u korporazzjonijiet industrijali; Bħala riżultat, it-tniġġis ambjentali kien mifrux fis-snin 50 u 60 Bi tweġiba għal tħassib dejjem jikber, il-gvern introduċa liġijiet ta' protezzjoni ambjentali fl-1970. Il-kriżi taż-żejt fl-1973 ħeġġet ukoll l-użu effiċjenti tal-enerġija minħabba n-nuqqas ta' riżorsi naturali tal-Ġappun.

Il-Ġappun jikklassifika fl-20 post fl-Indiċi tal-Prestazzjoni Ambjentali tal-2018, li jkejjel l-impenn ta' pajjiż għas-sostenibbiltà ambjentali. Il-Ġappun huwa l-ħames l-akbar emettitur tad-dijossidu tal-karbonju fid-dinja. Bħala ospitanti u firmatarju tal-Protokoll ta' Kjoto tal-1997, il-Ġappun għandu obbligu ta' trattat li jnaqqas l-emissjonijiet tiegħu tad-dijossidu tal-karbonju u jieħu miżuri oħra biex irażżan it-tibdil fil-klima. Fl-2020, il-gvern tal-Ġappun ħabbar mira tan-newtralità tal-karbonju sal-2050. Kwistjonijiet ambjentali jinkludu tniġġis tal-arja urbana (NOx, partiċelli sospiżi u tossiċi), ġestjoni tal-iskart, ewtrofikazzjoni tal-ilma, konservazzjoni tan-natura, tibdil fil-klima, ġestjoni tal-kimiċi u kooperazzjoni internazzjonali għal konservazzjoni.

## Organizzazzjoni territorjali

### Prefetturi tal-Ġappun

Mappa tal-Prefettura ta' Ġappun
Mappa tal-Prefettura ta' Ġappun
Mappa tal-Prefettura ta' Ġappun
Is-47 ġurisdizzjoni territorjali li fihom huwa maqsum il-Ġappun huma magħrufa bħala prefetturi: distrett metropolitan (都 to), Tokyo; provinċja (道 dō), Hokkaidō; żewġ prefetturi urbani (府 fu), Osaka u Kyoto; u 43 prefettura rurali (県 ken?). Fil-Ġappuniż, din id-diviżjoni territorjali hija komunement imsejħa todōfuken (都道府県?). Din id-diviżjoni ġiet stabbilita mill-gvern Meiji fl-1871 u hija magħrufa bħala l-abolizzjoni tas-sistema Han. Għalkemm inizjalment inħolqu madwar 300 prefettura, dan in-numru naqas għal total ta' 47 fl-1888. Il-Liġi tal-Gvern Lokali tal-1947 tat aktar poter politiku lill-prefetturi, billi tipprovdilhom il-kapaċità li jagħżlu gvernaturi permezz ta’ elezzjonijiet lokali. Fl-2003, il-Prim Ministru Jun'ichirō Koizumi ppropona l-unjoni tal-prefetturi f'10 reġjuni li jkollhom aktar awtonomija mill-prefetturi attwali, iżda ma ġietx implimentata.

Skont il-liġi msemmija hawn fuq, kull prefettura hija suddiviża fi bliet (市 shi), bliet (町 machi/chō?), rħula (村 mura?) u distretti rurali (郡 gun) li jġibu flimkien belt waħda jew diversi (machi). u/jew mura). Xi prefetturi għandhom delegazzjonijiet oħra (支庁 shichō) li jwettqu funzjonijiet amministrattivi prefetturali barra l-kapital. F'Hokkaidō, dawn id-delegazzjonijiet jissejħu sottoprefetturi.

### Provinċji tal-Ġappun

Lista ta' provinċji tal-Ġappun, inklużi Hokkaido u d-distretti tal-Provinċja ta' Mutsu u l-Provinċja ta' Dewa.
Il-provinċji tal-Ġappun, madwar 1255 Hiking, minn Murdoch u Yamagata, ippubblikat fl-1903.
Il-provinċji tal-Ġappun (令制国, Ryōseikoku) kienu diviżjonijiet amministrattivi tal-ewwel livell tal-Ġappun mis-600s sal-1868. Il-provinċji ġew stabbiliti fil-Ġappun fl-aħħar tas-seklu 7 taħt is-sistema legali Ritsuryō li ffurmaw l-ewwel gvern ċentrali. Kull provinċja kienet maqsuma f'distretti (郡, gun) u miġbura f'wieħed mir-reġjuni jew ċirkwiti ġeografiċi magħrufa bħala Gokishichidō (Ħames Provinċji tad-Dar u Seba 'Ċirkwiti). Il-fruntieri tal-provinċja nbidlu ħafna drabi sal-aħħar tal-perjodu Nara (710 sa 794), iżda baqgħu l-istess mill-perjodu Heian (794 sa 1185) sal-perjodu Edo (1603 sa 1868). Il-provinċji kienu jeżistu flimkien mas-sistema tal-han (dominju), l-ereditajiet personali ta’ sidien feudali u ġellieda, u saru sekondarji għad-dominji sa tmiem il-perjodu Muromachi (1336 sa 1573). Il-provinċji tal-Ġappun ġew sostitwiti mis-sistema attwali tal-prefettura fil-Fuhanken sanchisei matul ir-Restawr ta' Meiji mill-1868 sal-1871, ħlief Hokkaido, li kien maqsum fi provinċji mill-1869 sal-1882. L-ebda ordni qatt ma nħarġet b'mod espliċitu li tabolixxi l-provinċji, iżda huma kkunsidrati. skaduti bħala unitajiet amministrattivi. Il-provinċji għadhom jintużaw f'konversazzjoni ġenerali, speċjalment fin-navigazzjoni u t-trasport, u huma msemmija fil-prodotti u l-karatteristiċi ġeografiċi tal-prefetturi li jkopru t-territorji preċedenti tagħhom.

## Gvern u politika

Il-bini tad-Dieta Nazzjonali
L-Imperatur Naruhito, kap attwali tal-istat, u l-Imperatriċi Masako pparteċipaw fil-purċissjoni tal-karozzi imperjali wara ċ-ċerimonja tal-intronizzazzjoni f'Tokjo fl-10 ta' Novembru, 2019.
Siġill tal-Istat tal-Ġappun
Il-Ġappun huwa stat unitarju u monarkija kostituzzjonali li fiha s-setgħa tal-Imperatur hija limitata għal rwol ċerimonjali. Minflok, is-setgħa eżekuttiva hija eżerċitata mill-Prim Ministru tal-Ġappun u l-Kabinett tiegħu, li s-sovranità tagħhom tgħix mal-poplu Ġappuniż. Naruhito huwa l-Imperatur tal-Ġappun, wara li rnexxielu lil missieru Akihito mat-tlugħ tiegħu għat-Tron tal-Krisantema fl-2019.

Il-korp leġiżlattiv tal-Ġappun huwa d-Dieta Nazzjonali, parlament bikamerali. Tikkonsisti f'Kamra t'isfel tad-Deputati b’465 siġġu, eletti b'vot popolari kull erba' snin jew meta xolti, u Kamra ta' fuq tal-Kunsilliera b'245 siġġu, li l-membri eletti popolari tagħha jservu mandati ta' sitt snin. Hemm votazzjoni universali għall-adulti 'l fuq minn 18-il sena, b'votazzjoni sigrieta għall-uffiċjali eletti kollha. Il-prim ministru bħala kap tal-gvern għandu s-setgħa li jaħtar u jkeċċi Ministri tal-Istat, u jinħatar mill-imperatur wara li jiġi maħtur minn fost il-membri tad-Dieta. Fumio Kishida huwa l-Prim Ministru tal-Ġappun; ħa l-kariga wara li rebaħ l-elezzjoni tat-tmexxija tal-Partit Liberali Demokratiku tal-2021 Il-Partit Demokratiku Liberali, partit wiesa' tal-lemin, ilu l-partit dominanti fil-pajjiż mis-snin ħamsin, spiss imsejjaħ is-Sistema tal-1955.

Storikament influwenzata mil-liġi antika Ċiniża, is-sistema legali Ġappuniża żviluppat b'mod indipendenti matul il-perjodu Edo permezz ta' testi bħal Kujikata Osadamegaki. Sa mill-aħħar tas-seklu 19, is-sistema ġudizzjarja kienet ibbażata fil-biċċa l-kbira fuq il-liġi ċivili tal-Ewropa, partikolarment il-Ġermanja. Fl-1896, il-Ġappun stabbilixxa kodiċi ċivili bbażat fuq il-Bürgerliches Gesetzbuch Ġermaniż, li jibqa' fis-seħħ b'modifiki ta' wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Il-Kostituzzjoni tal-Ġappun, adottata fl-1947, hija l-eqdem kostituzzjoni mingħajr emenda fid-dinja. Il-liġi statutorja toriġina fil-leġiżlatura, u l-kostituzzjoni teħtieġ li l-imperatur jippromulga leġiżlazzjoni mgħoddija mid-Dieta mingħajr ma jagħtih is-setgħa li jopponi l-leġiżlazzjoni. Il-korp ewlieni tal-liġi statutorja Ġappuniża jissejjaħ is-Sitt Kodiċi. Is-sistema ġudizzjarja tal-Ġappun hija maqsuma f'erba' livelli bażiċi: il-Qorti Suprema u tliet livelli ta' qrati inferjuri.

### Relazzjonijiet barranin

Il-Ġappun huwa membru kemm tal-G7 kif ukoll tal-G20.
Il-Ġappun, stat membru tan-Nazzjonijiet Uniti mill-1956, huwa wieħed mill-pajjiżi tal-G4 li qed ifittxu riforma tal-Kunsill tas-Sigurtà. Il-Ġappun huwa membru tal-G7, APEC u "ASEAN Plus Three", u huwa parteċipant fis-Summit tal-Asja tal-Lvant. Hija l-ħames l-akbar donatur fid-dinja ta' għajnuna uffiċjali għall-iżvilupp, li tagħti US $ 9.2 biljun fl-2014. Mill-2024, il-Ġappun kellu r-raba' l-akbar netwerk diplomatiku fid-dinja.

Il-Ġappun għandu relazzjonijiet ekonomiċi u militari mill-qrib mal-Istati Uniti, li magħhom iżomm alleanza tas-sigurtà. L-Istati Uniti hija suq ewlieni għall-esportazzjonijiet Ġappuniżi u sors ewlieni ta' importazzjonijiet Ġappuniżi, u hija impenjata għad-difiża tal-pajjiż, b'bażijiet militari fil-Ġappun. Fl-2016, il-Ġappun ħabbar il-viżjoni Indo-Paċifiku Ħielsa u Miftuħa, li tfassal il-politiki reġjonali tagħha. Il-Ġappun huwa wkoll membru tad-Djalogu dwar is-Sigurtà Kwadrilaterali ("il-Kwad"), djalogu multilaterali dwar is-sigurtà riformat fl-2017 bil-għan li tillimita l-influwenza Ċiniża fir-reġjun Indo-Paċifiku, flimkien mal-Istati Uniti, l-Awstralja u l-Indja.

Il-Ġappun iżomm diversi tilwim territorjali mal-ġirien tiegħu. Il-Ġappun jikkontesta l-kontroll Russu tal-Gżejjer Kuril tan-Nofsinhar, li kienu okkupati mill-Unjoni Sovjetika fl-1945. Il-kontroll tal-Korea t'Isfel tal-Liancourt Rocks huwa rikonoxxut iżda mhux aċċettat, kif jippretendihom il-Ġappun. Il-Ġappun għamel tensjoni relazzjonijiet maċ-Ċina u t-Tajwan dwar il-Gżejjer Senkaku u l-istatus ta' Okinotorishima.

### Militari

Destroyer tal-klassi Kongō JMSDF
Il-Ġappun huwa t-tielet l-ogħla pajjiż Asjatiku fl-Indiċi tal-Paċi Globali tal-2024 Huwa nefaq 1.1% tal-PGD totali tiegħu fuq il-baġit tad-difiża tiegħu fl-2022, u żamm l-10 l-akbar baġit militari fid-dinja fl-2022. Il-militar tal-pajjiż (il-Ġappun. Forzi ta' Awto-Difiża) hija ristretta mill-Artikolu 9 tal-Kostituzzjoni Ġappuniża, li tirrinunzja d-dritt tal-Ġappun li jiddikjara gwerra jew juża l-forza militari f'tilwim internazzjonali. Il-militar huwa rregolat mill-Ministeru tad-Difiża u huwa magħmul primarjament mill-Forza ta' AwtoDifiża tal-Art tal-Ġappun, il-Forza ta' AwtoDifiża Marittima tal-Ġappun, u l-Forza ta' AwtoDifiża tal-Ajru tal-Ġappun. L-iskjerament tat-truppi fl-Iraq u l-Afganistan immarka l-ewwel użu barra minn xtutna tal-militar Ġappuniż mit-Tieni Gwerra Dinjija.

Il-Gvern tal-Ġappun ilu jagħmel bidliet fil-politika ta' sigurtà tiegħu li jinkludu t-twaqqif tal-Kunsill tas-Sigurtà Nazzjonali, l-adozzjoni tal-Istrateġija ta' Sigurtà Nazzjonali, u l-iżvilupp tal-Linji Gwida tal-Programm ta' Difiża Nazzjonali. F'Mejju 2014, il-Prim Ministru Shinzo Abe qal li l-Ġappun ried ineħħi l-passività li żamm sa mit-tmiem tat-Tieni Gwerra Dinjija u jerfa' aktar responsabbiltà għas-sigurtà reġjonali. F'Diċembru 2022, il-Prim Ministru Fumio Kishida kompla kkonferma din it-tendenza, u ordna lill-gvern biex iżid l-infiq b'65% sal-2027. It-tensjonijiet reċenti, partikolarment mal-Korea ta' Fuq u ċ-Ċina, reġgħu qabbdu d-dibattitu dwar l-istatus tal-JSDF u r-relazzjoni tagħha mal-JSDF. Soċjetà Ġappuniża.

### Infurzar tal-liġi

Il-kwartieri ġenerali tad-Dipartiment tal-Pulizija Metropolitana ta' Tokjo
Is-sigurtà interna fil-Ġappun hija pprovduta primarjament mid-dipartimenti tal-pulizija tal-prefettura, taħt is-superviżjoni tal-Aġenzija Nazzjonali tal-Pulizija. Bħala l-korp ċentrali ta' koordinazzjoni għad-Dipartimenti tal-Pulizija tal-Prefettura, l-Aġenzija Nazzjonali tal-Pulizija hija amministrata mill-Kummissjoni Nazzjonali tas-Sigurtà Pubblika. It-Tim ta' Assalt Speċjali huwa magħmul minn unitajiet tattiċi kontra t-terroriżmu fil-livell nazzjonali li jikkooperaw mal-Iskwadri ta' Kontra l-Armi tan-Nar u l-Iskwadri ta' Kontra t-Terroriżmu tal-NBC fil-livell territorjali. Il-Gwardja tal-Kosta tal-Ġappun tipproteġi l-ibħra territorjali ta' madwar il-Ġappun u tuża kontromiżuri ta' sorveljanza u kontroll kontra l-kuntrabandu, reati ambjentali tal-baħar, kaċċa illegali, piraterija, vapuri tal-ispjunji, bastimenti tas-sajd barranin mhux awtorizzati u immigrazzjoni illegali.

Il-Liġi tal-Kontroll tal-Pussess ta' Armi tan-Nar u Xwabel tirregola b'mod strett il-pussess ċivili ta' pistoli, xwabel u armi oħra. Skont l-Uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Droga u l-Kriminalità, fost l-istati membri tan-NU li jirrappurtaw statistika mill-2018, ir-rati ta' inċidenza ta' reati vjolenti bħal qtil, ħtif, vjolenza sesswali u serq huma baxxi ħafna fil-Ġappun.

## Ekonomija

Skajskrejper f'Nakanoshima, Osaka; ċentru finanzjarju ewlieni tal-Ġappun
Il-Ġappun għandu r-raba' l-akbar ekonomija fid-dinja bil-PGD nominali, wara dawk tal-Istati Uniti, iċ-Ċina u l-Ġermanja; u r-raba' l-akbar ekonomija mill-PPP. Mill-2021, il-forza tax-xogħol tal-Ġappun hija t-tmien l-akbar fid-dinja, li tikkonsisti f'aktar minn 68.6 miljun ħaddiem. Mill-2022, il-Ġappun għandu rata baxxa ta' qgħad ta' madwar 2.6%. Ir-rata tal-faqar tagħha hija t-tieni l-ogħla fost il-pajjiżi tal-G7, u taqbeż il-15.7% tal-popolazzjoni. Il-Ġappun għandu l-ogħla proporzjon tad-dejn pubbliku mal-PGD fost l-ekonomiji avvanzati, b'dejn nazzjonali stmat għal 248% relattiv għall-PGD mill-2022. Il-yen Ġappuniż huwa t-tielet l-akbar munita ta' riżerva fid-dinja wara d-dollaru Amerikan u l-euro.

Il-Ġappun kien il-ħames l-akbar esportatur fid-dinja u r-raba' l-akbar importatur fl-2022. L-esportazzjonijiet tiegħu ammontaw għal 18.2% tal-PGD totali tiegħu fl-2021. Mill-2022, is-swieq ewlenin tal-esportazzjoni tal-Ġappun kienu ċ-Ċina (23.9 fil-mija, inkluż Ħong Kong) u l-Istati Uniti (18.5 fil-mija). L-esportazzjonijiet ewlenin tagħha huma vetturi bil-mutur, prodotti tal-ħadid u tal-azzar, semikondutturi u partijiet tal-karozzi. L-aqwa swieq ta' importazzjoni tal-Ġappun mill-2022 kienu ċ-Ċina (21.1 fil-mija), l-Istati Uniti (9.9 fil-mija), u l-Awstralja (9.8 fil-mija). L-importazzjonijiet ewlenin tal-Ġappun huma makkinarju u tagħmir, fjuwils fossili, ikel, kimiċi u materja prima għall-industriji tiegħu.

Il-varjant Ġappuniż tal-kapitaliżmu għandu ħafna karatteristiċi distintivi: il-kumpaniji keiretsu huma influwenti, u l-impjiegi tul il-ħajja u l-avvanz fil-karriera bbażati fuq l-anzjanità huma komuni fl-ambjent tax-xogħol Ġappuniż. Il-Ġappun għandu settur kooperattiv kbir, bi tlieta mill-akbar għaxar kooperattivi fid-dinja, inkluża l-akbar kooperattiva tal-konsumaturi u l-akbar kooperattiva agrikola fl-2018. Hija tikklassifika ħafna fil-kompetittività u l-libertà ekonomika. Il-Ġappun ikklassifika fis-sitt post fir-Rapport dwar il-Kompetittività Globali fl-2019. ġibed 31.9 miljun turist internazzjonali fl-2019, u kklassifikat fil-ħdax-il post fid-dinja fl-2019 għat-turiżmu deħlin. Ir-Rapport dwar il-Kompetittività tal-Ivvjaġġar u t-Turiżmu tal-2021 ikklassifika lill-Ġappun fl-ewwel post fid-dinja fost 117-il pajjiż. Id-dħul tagħha mit-turiżmu internazzjonali fl-2019 ammonta għal $46.1 biljun.

### Agrikoltura u sajd

Għalqa tar-ross f'Aizu, il-Prefettura ta' Fukushima
Is-settur agrikolu Ġappuniż jammonta għal madwar 1.2% tal-PGD totali tal-pajjiż fl-2018. 11.5% biss tal-art tal-Ġappun hija adattata għall-kultivazzjoni. Minħabba dan in-nuqqas ta' art li tinħarat, tintuża sistema ta' terrazzin biex jitkabbru l-uċuħ tar-raba' f'żoni żgħar. Dan jirriżulta f'wieħed mill-ogħla livelli fid-dinja ta' rendiment tal-għelejjel għal kull unità ta' żona, b'rata ta' awtosuffiċjenza agrikola ta' madwar 50% fl-2018. Is-settur agrikolu żgħir tal-Ġappun huwa sussidjat u protett ħafna. Kien hemm tħassib dejjem jikber dwar il-biedja hekk kif il-bdiewa jixjieħu u jissieltu biex isibu suċċessuri.

Il-Ġappun ikklassifika fis-seba' post fid-dinja 'tunnellaġġ ta' ħut maqbud, qabad 3,167,610 tunnellata metrika ta' ħut fl-2016, ‘l isfel minn medja annwali ta' 4,000,000 tunnellata matul l-għaxar snin preċedenti. Il-Ġappun iżomm waħda mill-akbar flotot tas-sajd fid-dinja, li jammonta għal kważi 15% tal-qabda globali.

### Industrija u servizzi

Il-RAV4, manifatturat minn Toyota. Il-Ġappun huwa t-tielet l-akbar manifattur ta' vetturi bil-mutur fid-dinja.
Il-Ġappun għandu kapaċità industrijali estensiva u huwa d-dar ta 'uħud mill-akbar produtturi u l-aktar avvanzati teknoloġikament ta' vetturi bil-mutur, għodod tal-magni, azzar u metalli mhux tal-ħadid, vapuri, kimiċi, tessuti u ikel ipproċessat. Is-settur industrijali tal-Ġappun jammonta għal madwar 27.5% tal-PGD tiegħu. Il-produzzjoni tal-manifattura tal-pajjiż hija r-raba' l-ogħla fid-dinja fl-2023.

Il-Ġappun huwa fost l-aqwa tliet pajjiżi fid-dinja fil-produzzjoni u l-esportazzjoni tal-karozzi u huwa d-dar ta' Toyota, l-akbar kumpanija tal-karozzi fid-dinja f'termini ta' produzzjoni ta 'vetturi. L-industrija Ġappuniża tal-bini tal-vapuri tiffaċċja kompetizzjoni dejjem tikber mill-ġirien tagħha tal-Asja tal-Lvant, il-Korea t'Isfel; Inizjattiva tal-gvern tal-2020 identifikat dan is-settur bħala mira biex jiżdiedu l-esportazzjonijiet.

Is-settur tas-servizzi tal-Ġappun jammonta għal madwar 69.5% tal-produzzjoni ekonomika totali tiegħu fl-2021. Il-banek, il-bejgħ bl-imnut, it-trasport u t-telekomunikazzjoni huma industriji importanti, u kumpaniji bħal Toyota, Mitsubishi UFJ, NTT, Aeon, SoftBank, Hitachi u Itochu huma fost l-akbar f' id-dinja.

### Xjenza u teknoloġija

Il-modulu sperimentali Ġappuniż (Kibō) fuq l-Istazzjon Spazjali Internazzjonali
Relattiv għall-prodott gross domestiku, il-baġit tar-riċerka u l-iżvilupp tal-Ġappun huwa t-tieni l-ogħla fid-dinja, b'867,000 riċerkatur jaqsmu baġit ta' riċerka u żvilupp ta' 19 triljun yen fl-2017. Il-pajjiż ipproduċa tnejn u għoxrin rebbieħa Nobel fil-fiżika, il-kimika jew mediċina, u tliet Medalisti Fields.

Il-Ġappun huwa mexxej dinji fil-produzzjoni u l-użu tar-robotika, li jforni 45% tat-total tad-dinja fl-2020; minn 55% fl-2017. Il-Ġappun għandu t-tieni l-ogħla numru ta' riċerkaturi fix-xjenza u t-teknoloġija per capita fid-dinja, b'14 għal kull 1,000 impjegat.

L-industrija tal-elettronika għall-konsumatur tal-Ġappun, darba meqjusa bħala l-aktar b'saħħitha fid-dinja, tinsab fi stat ta' tnaqqis hekk kif tqum kompetizzjoni reġjonali f'pajjiżi ġirien tal-Asja tal-Lvant bħall-Korea t'Isfel. Madankollu, is-settur tal-logħob tal-vidjo tal-Ġappun għadu industrija ewlenija. Fl-2014, is-suq tal-logħob tal-kompjuter tal-konsumatur tal-Ġappun ġabru $9.6 biljun, li minnhom $5.8 biljun ġew minn logħob mobbli. Sal-2015, il-Ġappun kien sar ir-raba' l-akbar suq tal-logħob tal-kompjuter fid-dinja, wara ċ-Ċina, l-Istati Uniti u l-Korea t'Isfel biss.

L-Aġenzija għall-Esplorazzjoni Aerospazjali tal-Ġappun hija l-aġenzija spazjali nazzjonali tal-Ġappun; tmexxi riċerka fl-ispazju, planetarja u fl-avjazzjoni, u tmexxi l-iżvilupp tar-rokits u s-satellita. Huwa parteċipant fl-Istazzjon Spazjali Internazzjonali: il-Modulu tal-Esperiment Ġappuniż (Kibō) ġie miżjud mal-istazzjon waqt it-titjiriet tal-assemblaġġ tal-Space Shuttle fl-2008. Is-sonda spazjali Akatsuki tnediet fl-2010 u laħqet l-orbita madwar Venere fl-2015. Il-pjanijiet tal-Ġappun fl-2015 L-esplorazzjoni spazjali tinkludi l-bini ta' bażi ​​Lunar u l-inżul ta' astronawti sal-2030. Fl-2007, nediet l-esploratur lunar SELENE (Selenological and Engineering Explorer) miċ-Ċentru Spazjali Tanegashima. L-akbar missjoni Lunar mill-programm Apollo, l-iskop tagħha kien li tiġbor data dwar l-oriġini u l-evoluzzjoni tal-Qamar. Ir-rover daħal fl-orbita Lunar fl-4 ta' Ottubru, 2007, u deliberatament waqa' fil-Qamar fil-11 ta' Ġunju, 2009.

## Infrastruttura

### Trasport

Japan Airlines, it-trasportatur tal-bandiera tal-Ġappun
Il-Ġappun investa ħafna fl-infrastruttura tat-trasport sa mis-snin disgħin Il-pajjiż għandu madwar 1,200,000 kilometru (750,000 mi) ta' toroq magħmulin minn 1,000,000 kilometru (620,000 mi) ta' toroq tal-belt, bliet u r-raħal, 130,000 kilometru, 54,736 kilometru (34,011 mil) ta 'awtostradi nazzjonali ġenerali, u 7,641 kilometru (4,748 mil) ta' awtostradi nazzjonali fl-2017.

Mill-privatizzazzjoni tagħhom fl-1987, għexieren ta' kumpaniji ferrovjarji Ġappuniżi jikkompetu fis-swieq reġjonali u lokali tat-trasport tal-passiġġieri; Kumpaniji ewlenin jinkludu JR Seven Companies, Kintetsu, Seibu Railway u Keio Corporation. Ix-Shinkansen (ferroviji bil-balal) ta' veloċità għolja li jgħaqqdu l-ibliet il-kbar huma magħrufa għas-sigurtà u l-puntwalità tagħhom.

Hemm 175 ajruport fil-Ġappun mill-2021. L-akbar ajruport domestiku, l-Ajruport ta' Haneda f'Tokjo, kien it-tieni l-iktar ajruport traffikuż fl-Asja fl-2019. Iċ-ċentri tas-superport ta' Keihin u Hanshin huma fost l-akbar fid-dinja, b'7.98 u 5.22 miljun TEU rispettivament fl-2017.

### Enerġija

Parti mis-Seto Hill Wind Farm
Fl-2019, 37.1% tal-enerġija fil-Ġappun kienet prodotta miż-żejt, 25.1% mill-faħam, 22.4% mill-gass naturali, 3.5% mill-idroenerġija, u 2.8% mill-enerġija idroelettrika %, fost sorsi oħra. L-enerġija nukleari naqset minn 11.2 fil-mija fl-2010. Minn Mejju 2012, l-impjanti nukleari kollha tal-pajjiż kienu offline minħabba l-oppożizzjoni pubblika kontinwa wara d-diżastru nukleari ta' Fukushima Daiichi f'Marzu 2011, għalkemm uffiċjali uffiċjali tal-Gvern komplew jippruvaw jinfluwenzaw l-opinjoni pubblika favur li mill-inqas xi wħud jerġgħu lura għas-servizz. L-Impjant tal-Enerġija Nukleari ta' Sendai reġa ' beda mill-ġdid fl-2015, u minn dakinhar reġgħu nbdew diversi impjanti tal-enerġija nukleari oħra. Il-Ġappun m'għandux riżervi nazzjonali sinifikanti u huwa dipendenti ħafna fuq l-enerġija importata. Għal din ir-raġuni, il-pajjiż ippropona li jiddiversifika s-sorsi tiegħu u jżomm livelli għoljin ta' effiċjenza enerġetika.

### Provvista ta' ilma u sanità

Ir-responsabbiltà għas-settur tal-ilma u s-sanità hija maqsuma bejn il-Ministeru tas-Saħħa, ix-Xogħol u l-Benessri, inkarigat mill-provvista tal-ilma għall-użu domestiku; il-Ministeru tal-Artijiet, Infrastruttura, Trasport u Turiżmu, inkarigat mill-iżvilupp tar-riżorsi tal-ilma kif ukoll is-sanità; il-Ministeru tal-Ambjent, inkarigat mill-kwalità tal-ilma ambjentali u l-preservazzjoni ambjentali; u l-Ministeru tal-Intern u l-Komunikazzjoni, inkarigat mill-benchmarking tal-prestazzjoni tas-servizzi pubbliċi. L-aċċess għal sors tal-ilma mtejjeb huwa universali fil-Ġappun. Madwar 98% tal-popolazzjoni tirċievi provvista ta' ilma tax-xorb permezz ta' pajpijiet mis-servizzi pubbliċi.

## Demografija

Veduta ta' Tokjo mill-quċċata tal-Tokyo Skytree. Iż-żona metropolitana ta' Tokjo hija meqjusa bħala l-aktar popolata fid-dinja.
Il-Ġappun għandu popolazzjoni ta' kważi 125 miljun, li minnhom kważi 122 miljun huma ċittadini Ġappuniżi (estimi tal-2022). Popolazzjoni żgħira ta' residenti barranin tagħmel il-bqija. Il-Ġappun huwa l-pajjiż li qed jixjieħ l-aktar mgħaġġel fid-dinja u għandu l-ogħla proporzjon ta' ċittadini anzjani fi kwalunkwe pajjiż, li jinkludi terz tal-popolazzjoni totali tiegħu; Dan huwa r-riżultat ta' baby boom ta' wara t-Tieni Gwerra Dinjija, li kien segwit minn żieda fl-istennija tal-għomor u tnaqqis fir-rati tat-twelid. Il-Ġappun għandu rata ta' fertilità totali ta' 1.4, li hija taħt ir-rata ta' sostituzzjoni ta' 2.1, u hija fost l-aktar baxxi fid-dinja; Għandha età medja ta' 48.4, l-ogħla fid-dinja. Mill-2020, aktar minn 28.7 fil-mija tal-popolazzjoni għandha aktar minn 65 sena, jew aktar minn waħda minn kull erbgħa tal-popolazzjoni Ġappuniża. Peress li numru dejjem jikber ta' żgħażagħ Ġappuniżi ma jiżżewġux jew ma jkollhomx tfal, il-popolazzjoni tal-Ġappun hija mistennija li tonqos għal madwar 88 miljun sal-2065.

Bidliet fl-istruttura demografika ħolqu diversi problemi soċjali, partikolarment tnaqqis fil-forza tax-xogħol u żieda fl-ispiża tal-benefiċċji tas-sigurtà soċjali. Il-Gvern tal-Ġappun jipproġetta li se jkun hemm kważi persuna anzjana waħda għal kull persuna li għandha l-età tax-xogħol sal-2060. Xi drabi jiġu ssuġġeriti inċentivi għall-immigrazzjoni u t-twelid bħala soluzzjoni biex jipprovdu ħaddiema iżgħar biex isostnu l-popolazzjoni li qed tixjieħ tal-pajjiż. Fl-1 ta 'April, 2019, ġiet promulgata l-liġi tal-immigrazzjoni riveduta tal-Ġappun, li tipproteġi d-drittijiet tal-ħaddiema barranin biex tgħin tnaqqas in-nuqqas ta' ħaddiema f'ċerti setturi.

Fl-2022, 92% tal-popolazzjoni totali Ġappuniża kienet tgħix fl-ibliet. Il-kapitali, Tokyo, għandha popolazzjoni ta' 13.9 miljun (2022). Hija parti miż-Żona Metropolitana ta' Tokjo, l-akbar żona metropolitana fid-dinja bi 38,140,000 ruħ (2016). Il-Ġappun huwa soċjetà etnikament u kulturalment omoġenja, u n-nies Ġappuniżi jiffurmaw 98.1% tal-popolazzjoni tal-pajjiż. Gruppi etniċi minoritarji fil-pajjiż jinkludu l-Ainu indiġeni u Ryukyuan. Il-Koreani Zainichi, iċ-Ċiniżi, il-Filippini, il-Brażiljani l-aktar ta' dixxendenza Ġappuniża, u l-Peruvjani l-aktar ta' dixxendenza Ġappuniża huma wkoll fost il-gruppi żgħar ta’ minoranza tal-Ġappun. Il-burakumin jikkostitwixxu grupp soċjali minoritarju.

### Lingwi

Sinjali kanji u hiragana
Il-Ġappuniż huwa l-lingwa nazzjonali de facto tal-Ġappun u l-lingwa primarja miktuba u mitkellma tal-biċċa l-kbira tan-nies fil-pajjiż. Il-kitba Ġappuniża tuża kanji (karattri Ċiniżi) u żewġ settijiet ta' kana (sillabarji bbażati fuq kitba kursiva u radikali użati mill-kanji), kif ukoll l-alfabett Latin u numri Għarab. L-Ingliż assuma rwol importanti fil-Ġappun bħala lingwa ta' kollegament tan-negozju u internazzjonali. Bħala riżultat, il-prevalenza tal-Ingliż fis-sistema edukattiva żdiedet, u l-klassijiet tal-Ingliż saru obbligatorji fil-livelli kollha tas-sistema tal-iskola Ġappuniża sal-2020. Il-lingwa tas-sinjali Ġappuniża hija l-lingwa tas-sinjali prinċipali użata fil-Ġappun u kisbet xi rikonoxximent uffiċjali, iżda l-użu tiegħu storikament ġie mxekkel minn politiki diskriminatorji u minn nuqqas ta' appoġġ edukattiv.

Minbarra l-Ġappuniż, il-lingwi Ryukyuan (Amami, Kunigami, Okinawan, Miyako, Yaeyama, Yonaguni), parti mill-familja tal-lingwi Ġappuniżi, huma mitkellma fil-katina tal-Gżira Ryukyu. Ftit tfal jitgħallmu dawn il-lingwi, iżda l-gvernijiet lokali fittxew li jżidu l-għarfien tal-lingwi tradizzjonali. Il-lingwa Ainu, li hija lingwa iżolata, hija moribunda, bi ftit kelliema nattivi biss fadal mill-2014. Barra minn hekk, għadd ta' lingwi oħra huma mgħallma u użati minn minoranzi etniċi, komunitajiet immigranti, u numru dejjem jikber ta' studenti tal-lingwa barranija, bħall-Korean (inkluż djalett Korean Zainichi distintiv), iċ-Ċiniż u l-Portugiż.

### Reliġjon

Yasukuni Shrine (靖国神社 jew 靖國神社, Yasukuni Jinja, lit. 'Shrine of the Peaceful Country') huwa shrine Shinto li jinsab f'Chiyoda, Tokyo. Din twaqqfet mill-Imperatur Meiji f’Ġunju 1869 u tfakkar lil dawk li mietu fis-servizz tal-Ġappun mill-Gwerra ta' Boshin.
It-torii tas-Santwarju Shinto ta' Itsukushima, ħdejn Hiroshima
It-Tokjo Shōkonsha fl-1873
Il-kostituzzjoni tal-Ġappun tiggarantixxi libertà reliġjuża sħiħa. L-ogħla stimi jissuġġerixxu li bejn 84 u 96 fil-mija tal-popolazzjoni Ġappuniża jaderixxu max-Xintoiżmu bħala r-reliġjon indiġena tagħhom. Madankollu, dawn l-istimi huma bbażati fuq nies affiljati ma' tempju, aktar milli fuq in-numru ta' dawk li jemmnu veri. Ħafna Ġappuniżi jipprattikaw kemm ix-Xintoiżmu kif ukoll il-Buddiżmu; Jistgħu jidentifikaw maż-żewġ reliġjonijiet jew jiddeskrivu lilhom infushom bħala mhux reliġjużi jew spiritwali. Il-livell ta' parteċipazzjoni fiċ-ċerimonji reliġjużi bħala tradizzjoni kulturali jibqa' għoli, speċjalment waqt festivals u okkażjonijiet bħall-ewwel żjara tas-santwarju tas-Sena l-Ġdida. It-Taoiżmu u l-Konfuċjaniżmu miċ-Ċina influwenzaw ukoll it-twemmin u d-drawwiet Ġappuniżi.

Illum, bejn 1% u 1.5% tal-popolazzjoni huma Insara. Matul l-aħħar seklu, id-drawwiet tal-Punent oriġinarjament relatati mal-Kristjaneżmu (inklużi tiġijiet ta' stil tal-Punent, Jum San Valentinu, u l-Milied) saru popolari bħala drawwiet sekulari fost ħafna Ġappuniżi.

Mill-2016, madwar 90% tal-prattikanti tal-Iżlam fil-Ġappun kienu immigranti mwielda barra. Fl-2018, kien hemm madwar 105 moskea u 200,000 Musulmani fil-Ġappun, li 43,000 minnhom kienu ċittadini Ġappuniżi. Reliġjonijiet minoritarji oħra jinkludu l-Induiżmu, il-Ġudaiżmu, u l-Fidi Bahá'í, kif ukoll it-twemmin animistiku tal-Ainu.

### Edukazzjoni

Studenti jiċċelebraw wara t-tħabbira tar-riżultati tal-eżamijiet tad-dħul fl-Università ta' Tokjo
Mill-Liġi Bażika tal-Edukazzjoni tal-1947, l-edukazzjoni obbligatorja fil-Ġappun tinkludi skola primarja u sekondarja, li flimkien idumu disa' snin. Kważi t-tfal kollha jkomplu l-edukazzjoni tagħhom fi skola sekondarja għolja ta' tliet snin. L-università fl-ogħla grad fil-pajjiż hija l-Università ta' Tokjo. Minn April 2016, diversi skejjel bdew is-sena akkademika bi skola primarja u sekondarja integrata fi programm ta' skola obbligatorja ta' disa' snin; Il-MEXT qed tippjana li dan l-approċċ jiġi adottat man-nazzjon kollu.

Il-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti (PISA) ikkoordinat mill-OECD jikklassifika l-għarfien u l-ħiliet taż-żgħażagħ Ġappuniżi ta' 15-il sena bħala t-tielet l-aħjar fid-dinja. Il-Ġappun huwa wieħed mill-pajjiżi tal-OECD bl-aħjar prestazzjoni fil-qari, il-matematika u x-xjenza, b'punteġġ medju ta' 520 għal kull student, u għandu wieħed mill-aktar forzi tax-xogħol edukati fid-dinja fost il-pajjiżi tal-OECD. Nefaq 7.4% tal-PDG totali tiegħu fuq l-edukazzjoni fl-2021. Fl-2021, il-pajjiż ikklassifika fit-tielet post fil-perċentwal ta' nies ta' bejn 25 u 64 sena li kisbu edukazzjoni ogħla f’55.6%. Madwar 65% tal-Ġappuniżi ta' bejn 25 u 34 sena għandhom xi forma ta' kwalifika ta' edukazzjoni ogħla, u 34.2% tal-Ġappuniżi ta' bejn 25 u 64 sena għandhom grad ta' baċellerat, it-tieni l-ogħla proporzjon fl-OECD wara mill-Korea t'Isfel. In-nisa Ġappuniżi għandhom livell edukattiv ogħla mill-irġiel: 59 fil-mija tan-nisa għandhom lawrja tal-kulleġġ, meta mqabbla ma '52 fil-mija tal-irġiel.

### Saħħa

L-Isptar tal-Università ta' Tokyo
Fil-Ġappun, il-kura tas-saħħa hija pprovduta mill-gvernijiet nazzjonali u lokali. Il-ħlas għal servizzi mediċi personali jsir permezz ta' sistema ta' assigurazzjoni tas-saħħa universali li toffri aċċess ugwali relattiv, b'rati stabbiliti minn kumitat tal-gvern. Nies li m'għandhomx assigurazzjoni permezz ta' min iħaddimhom jistgħu jipparteċipaw fi programm nazzjonali ta' assigurazzjoni tas-saħħa amministrat mill-gvernijiet lokali. Mill-1973, l-anzjani kollha ġew koperti minn assigurazzjoni sponsorjata mill-gvern.

Il-Ġappun nefaq 10.82% tal-PGD totali tiegħu fuq il-kura tas-saħħa fl-2021. Fl-2020, l-istennija tal-ħajja ġenerali fil-Ġappun mat-twelid kienet 85 sena (82 sena għall-irġiel u 88 sena għan-nisa) l-ogħla fid-dinja; filwaqt li kellha rata ta' mortalità tat-trabi baxxa ħafna (2 għal kull 1,000 twelid ħaj). Mill-1981, il-kawża ewlenija tal-mewt fil-Ġappun hija l-kanċer, li ammonta għal 27% tal-imwiet totali fl-2018, segwit minn mard kardjovaskulari, li kkawża 15% tal-imwiet. Il-Ġappun għandu waħda mill-ogħla rati ta' suwiċidju fid-dinja, li hija meqjusa bħala problema soċjali kbira. Problema ewlenija oħra tas-saħħa pubblika hija t-tipjip fost l-irġiel Ġappuniżi. Madankollu, il-Ġappun għandu l-inqas rata ta' mard tal-qalb fl-OECD u l-inqas livell ta' dimenzja fost il-pajjiżi żviluppati.

## Kultura

Il-kultura Ġappuniża kontemporanja tgħaqqad influwenzi mill-Asja, l-Ewropa u l-Amerika ta' Fuq. Arti tradizzjonali Ġappuniża jinkludu snajja bħal ċeramika, tessuti, lacquerware, xwabel, u pupi; wirjiet ta' bunraku, kabuki, noh, dance u rakugo; u prattiċi oħra, iċ-ċerimonja tat-te, ikebana, arti marzjali, kaligrafija, origami, onsen, geishas u logħob. Il-Ġappun għandu sistema żviluppata għall-protezzjoni u l-promozzjoni ta' assi kulturali tanġibbli u intanġibbli u teżori nazzjonali. Tnejn u għoxrin sit ġew iskritti fil-Lista tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li tmintax minnhom huma ta' importanza kulturali. Il-Ġappun huwa meqjus bħala superpotenza kulturali.

### Arti u arkitettura

Xogħol ukiyo-e ta' Hokusai tas-seklu 19 Il-Mewġa l-Kbira 'l barra minn Kanagawa
Ġnien Ritsurin, wieħed mill-ġonna pedonali l-aktar famużi fil-Ġappun
L-istorja tal-pittura Ġappuniża turi sinteżi u kompetizzjoni bejn l-estetika nattiva Ġappuniża u ideat importati. L-interazzjoni bejn l-arti Ġappuniża u Ewropea kienet sinifikanti: pereżempju, stampi ukiyo-e, li bdew jiġu esportati fis-seklu 19 fil-moviment magħruf bħala Japonisme, kellhom influwenza sinifikanti fuq l-iżvilupp tal-arti moderna fil-Punent, aktar notevolment fil-post-impressjoniżmu.

L-arkitettura Ġappuniża hija taħlita ta' influwenzi lokali u oħrajn. Tradizzjonalment kien ikkaratterizzat minn strutturi tal-injam jew tal-ġibs, kemmxejn elevati mill-art, b'soqfa bil-madum jew tal-paja. Djar tradizzjonali u ħafna tempji jużaw tatami mats u bibien li jiżżerżqu li jkissru d-distinzjoni bejn kmamar u spazji ta' ġewwa u ta' barra. Sa mis-seklu 19, il-Ġappun inkorpora ħafna mill-arkitettura moderna tal-Punent fil-kostruzzjoni u d-disinn. Kien biss wara t-Tieni Gwerra Dinjija li l-periti Ġappuniżi għamlu l-marka tagħhom fix-xena internazzjonali, l-ewwel bil-ħidma ta' periti bħal Kenzō Tange u mbagħad b’movimenti bħal Metaboliżmu.

### Letteratura u filosofija

Tħakkik ta' poeżiji Bussokuseki-kahi minquxin madwar 752, li jirreġistra l-lingwa Ġappuniża antika.
Manuskritt annotat tas-seklu 11 tal-Man'yōshū, li jirreġistra l-lingwa Ġappuniża antika.
L-eqdem kana kursiva miktuba fil-Ġappuniż Nofsani kmieni qabel il-perjodu Heian bikri (794 sa 1185), li jindika t-twelid tal-hiragana tal-Man'yōgana.
Scroll illustrat tas-seklu 12 ta' L-Istorja ta' Genji, teżor nazzjonali
Xogħlijiet bikrija tal-letteratura Ġappuniża jinkludu l-kronaki Kojiki u Nihon Shoki u l-antoloġija poetika Man'yōshū, kollha mis-seklu 8 u miktuba b'karattri Ċiniżi. Fil-bidu tal-perjodu Heian, ġiet żviluppata s-sistema tal-fonogramma magħrufa bħala kana (hiragana u katakana). The Tale of the Bamboo Cutter huwa meqjus bħala l-eqdem narrattiva Ġappuniża li baqgħu ħajjin. Sei Shōnagon joffri rendikont tal-ħajja fil-qorti, filwaqt li The Tale of Genji ta' Murasaki Shikibu spiss jiġi deskritt bħala l-ewwel rumanz fid-dinja.

Matul il-perjodu Edo, iċ-chōnin ("ċittadini") qabżu l-aristokrazija samurai bħala produtturi u konsumaturi tal-letteratura. Il-popolarità tax-xogħlijiet ta' Saikaku, pereżempju, tiżvela din il-bidla fin-numru ta' qarrejja u awturi, filwaqt li Bashō qanqal it-tradizzjoni poetika Kokinshū bil-haikai (haiku) tiegħu u kiteb il-ktieb poetiku tal-ivvjaġġar Oku no Hosomichi. L-era Meiji rat it-tnaqqis tal-forom letterarji tradizzjonali hekk kif il-letteratura Ġappuniża integrat influwenzi tal-Punent. Natsume Sōseki u Mori Ōgai kienu rumanziera importanti fil-bidu tas-seklu 20, segwiti minn Ryūnosuke Akutagawa, Jun'ichirō Tanizaki, Kafū Nagai, u aktar reċentement, Haruki Murakami u Kenji Nakagami. Il-Ġappun għandu żewġ awturi rebbieħa tal-Premju Nobel: Yasunari Kawabata (1968) u Kenzaburō Ōe (1994).

Il-filosofija Ġappuniża storikament kienet fużjoni ta' elementi barranin, partikolarment Ċiniżi u tal-Punent, u esklussivament Ġappuniżi. Fil-forom letterarji tagħha, il-filosofija Ġappuniża bdiet madwar erbatax-il seklu ilu. L-ideali Confucian jibqgħu evidenti fil-kunċett Ġappuniż tas-soċjetà u l-awto, u fl-organizzazzjoni tal-gvern u l-istruttura tas-soċjetà. Il-Buddiżmu kellu impatt profond fuq il-psikoloġija, il-metafiżika u l-estetika Ġappuniżi.

### Arti tal-ispettaklu

Prestazzjoni ta' Noh f'shrine Shinto
Il-mużika Ġappuniża hija eclettika u diversa. Bosta strumenti, bħall-koto, ġew introdotti fis-sekli 9 u 10 Mużika popolari popolari, bi shamisen bħal kitarra, tmur mis-seklu 16. Il-mużika klassika tal-Punent, introdotta fl-aħħar tas-seklu 19, hija parti integrali mill-kultura Ġappuniża. Kumi-daiko (ensemble perkussjoni) żviluppat fil-Ġappun ta' wara l-gwerra u sar popolari ħafna fl-Amerika ta' Fuq. Il-mużika popolari fil-Ġappun ta 'wara l-gwerra ġiet influwenzata ħafna mit-tendenzi Amerikani u Ewropej, li wasslu għall-evoluzzjoni tal-J-pop. Il-karaoke hija attività kulturali sinifikanti.

L-erba' teatri tradizzjonali tal-Ġappun huma noh, kyōgen, kabuki u bunraku. Noh hija waħda mill-eqdem tradizzjonijiet kontinwi tat-teatru fid-dinja.

### Midja

Skont l-istħarriġ tal-NHK tal-2015 dwar it-telespettaturi fil-Ġappun, 79 fil-mija tal-Ġappuniżi jaraw it-televiżjoni kuljum. Drammi televiżivi Ġappuniżi jaraw kemm fil-Ġappun kif ukoll internazzjonalment. Ħafna franchises tal-midja Ġappuniżi kisbu popolarità globali konsiderevoli u huma fost il-franchises tal-midja li għandhom l-ogħla qligħ fid-dinja. Il-gazzetti Ġappuniżi huma fost l-aktar iċċirkolati fid-dinja fl-2016.

Il-Ġappun għandu waħda mill-eqdem u l-akbar industriji tal-films fid-dinja. Godzilla ta' Ishirō Honda sar ikona internazzjonali tal-Ġappun u nissel sottoġeneru sħiħ ta' films kaiju, kif ukoll l-itwal franchise ta' films li damu fl-istorja. Il-komiks Ġappuniżi, magħrufa bħala manga, ġew żviluppati f'nofs is-seklu 20 u saru popolari madwar id-dinja. Numru kbir ta' serje manga saru wħud mill-aqwa serje komiks ta' kull żmien, rivaling l-industrija tal-komiks Amerikana. Films animati u serje televiżivi Ġappuniżi, magħrufa bħala Anime, kienu influwenzati ħafna mill-manga Ġappuniż u saru popolari ħafna mad-dinja kollha.

### Festi

In-nisa żgħażagħ jiċċelebraw Jum il-Missjoni tal-Età (成人の日, Seijin no Hi) f'Harajuku, Tokyo.
Uffiċjalment, il-Ġappun għandu 16-il btala nazzjonali rikonoxxuti mill-gvern. Il-vaganzi pubbliċi fil-Ġappun huma rregolati mil-Liġi tal-Festi (国民の祝日に関する法律, Kokumin no Shukujitsu ni Kansuru Hōritsu) tal-1948. Mill-2000, il-Ġappun implimenta s-sistema Happy Monday, li ċċaqlaq diversi vaganzi nazzjonali għat-Tnejn weekend. Il-vaganzi nazzjonali fil-Ġappun huma Jum l-Ewwel tas-Sena fl-1 ta' Jannar, Jum l-Ewwel ta' l-Età fit-tieni Tnejn ta' Jannar, Jum il-Fondazzjoni Nazzjonali fil-11 ta' Frar, Ġuvni ta' l-Imperatur fit-23 ta', Jum l-Equinox tar-Rebbiegħa fl-20 jew il-21 ta' Marzu, Jum Shōwa fid-29 ta' April, Jum it-Tifkira tal-Kostituzzjoni fit-3 ta' Mejju, Jum il-Veġetazzjoni fl-4 ta' Mejju, Jum it-Tfal fil-5 ta' Mejju, Jum il-Baħar fit-tielet Tnejn ta' Lulju, Jum il-Muntanji fil-11 ta' Awwissu, Jum tar-Rispett għall-Anzjani fit-tielet Tnejn ta' Lulju ta' Settembru, Ħarifa Equinox fit-23 jew 24 ta' Settembru, Jum is-Saħħa u l-Isport fit-tieni Tnejn ta' Ottubru, Jum il-Kultura fit-3 ta’ Novembru u Jum ir-Ringrazzjament tax-Xogħol fit-23 ta' Novembru.

### Kċina

Platt ta' nigiri-zushi
Il-kċina Ġappuniża toffri firxa wiesgħa ta' speċjalitajiet reġjonali li jużaw riċetti tradizzjonali u ingredjenti lokali. Frott tal-baħar u ross Ġappuniż jew taljarini huma staples tradizzjonali. Il-kurry Ġappuniż, mill-introduzzjoni tiegħu fil-Ġappun mill-Indja Brittanika, huwa kkunsmat tant li jista' jitqies bħala platt nazzjonali, flimkien mar-ramen u s-sushi. Il-ħelu tradizzjonali Ġappuniż huwa magħruf bħala wagashi. Jintużaw ingredjenti bħal pejst tal-fażola ħamra u mochi. Togħmiet aktar moderni jinkludu ġelat tat-tè aħdar.

Ix-xorb Ġappuniż popolari jinkludi sake, xarba tar-ross iffermentata li tipikament fiha 14 sa 17 fil-mija alkoħol u hija magħmula minn fermentazzjoni multipla tar-ross. Il-birra ilha ssir fil-Ġappun mill-aħħar tas-seklu 17. It-te aħdar huwa prodott fil-Ġappun u ppreparat f'forom bħal matcha, użata fiċ-ċerimonja tat-te Ġappuniża.

### Sports

Wrestlers sumo jingħaqdu madwar ir-referee waqt iċ-ċerimonja tad-dħul taċ-ċirku.
Tradizzjonalment, is-sumo huwa meqjus bħala l-isport nazzjonali tal-Ġappun. L-arti marzjali Ġappuniża bħall-judo u l-kendo huma mgħallma bħala parti mill-kurrikulu obbligatorju tal-iskola sekondarja. Il-baseball huwa l-aktar sport popolari fil-pajjiż. L-aqwa kampjonat professjonali tal-Ġappun, Nippon Professional Baseball (NPB), ġie stabbilit fl-1936. Sa mit-twaqqif tal-Ġappun Professional Football League (J.League) fl-1992, il-futbol ta' assoċjazzjoni kiseb segwaċi wiesgħa. Il-pajjiż ko-ospita t-Tazza tad-Dinja tal-FIFA 2002 mal-Korea t'Isfel. Il-Ġappun għandu wieħed mill-aktar timijiet tal-futbol ta 'suċċess fl-Asja, li rebaħ it-Tazza tal-Asja erba' darbiet, u t-Tazza tad-Dinja tan-Nisa tal-FIFA fl-2011. Il-golf huwa popolari wkoll fil-Ġappun.

Fl-isport tal-muturi, il-produtturi tal-karozzi Ġappuniżi kellhom suċċess f'diversi kategoriji differenti, b'titli u rebħiet f'serje bħall-Formula Wieħed, il-MotoGP u l-Kampjonat Dinji tar-Rally. Is-sewwieqa mill-Ġappun għandhom rebħiet fil-500 ta' Indianapolis u l-24 Hours of Le Mans, kif ukoll podjus fil-Formula Wieħed, minbarra suċċessi fil-kampjonati nazzjonali. Super GT hija l-aktar serje ta' tlielaq domestiċi popolari fil-Ġappun, filwaqt li Super Formula hija s-serje nazzjonali ta' roti miftuħa tal-ogħla livell. Il-pajjiż jospita tiġrijiet importanti bħall-Grand Prix tal-Ġappun.

Il-Ġappun ospita l-Olimpjadi tas-Sajf f'Tokjo fl-1964 u l-Olimpjadi tax-Xitwa f'Sapporo fl-1972 u Nagano fl-1998. Il-pajjiż ospita uffiċjalment il-Kampjonat Dinji tal-Baskitbol tal-2006 u ko-ospitat il-Kampjonat Dinji tal-Baskitbol tal-2023 f'Tokjo fl-2021. li tagħmel Tokyo l-ewwel belt Asjatika li tospita l-Logħob Olimpiku darbtejn. Il-pajjiż kiseb id-drittijiet biex jospita l-Kampjonat Dinji tal-Volleyball tan-Nisa ħames darbiet, aktar minn kwalunkwe pajjiż ieħor. Il-Ġappun huwa l-aktar pajjiż tal-Unjoni tar-Rugby Asjatika ta' suċċess u ospita t-Tazza tad-Dinja tar-Rugby IRB 2019.

## Ġeografija (speċifikati)

Ġappun
Mappa topografika tal-Ġappun
Mappa topografika tal-Ġappun
Mappa topografika tal-Ġappun
Mappa ta' Ġappun
Mappa ta' Ġappun
Mappa ta' Ġappun
Il-Ġappun huwa pajjiż arċipelaġiku li jinkludi arċipelagu stratovulkaniku ta' aktar minn 3,000 km (1,900 mi) tul il-kosta tal-Paċifiku tal-Asja tal-Lvant. Huwa magħmul minn 14,125 gżira. Il-ħames gżejjer ewlenin huma Hokkaido, Honshu, Kyushu, Shikoku u Okinawa. L-14,120 gżira l-oħra huma kklassifikati bħala "gżejjer remoti" mill-gvern Ġappuniż. Il-Gżejjer Ryukyu u l-Gżejjer Nanpō jinsabu fin-nofsinhar u fil-lvant tal-gżejjer ewlenin.

It-territorju jkopri 377,973.89 km 2 (145,936.53 mil kwadri). Huwa r-raba’ l-akbar pajjiż gżira fid-dinja u l-akbar pajjiż gżira fl-Asja tal-Lvant. Il-pajjiż għandu s-sitt itwal kosta ta '29,751 km (18,486 mi) u t-tmien l-akbar żona ekonomika esklussiva ta' 4,470,000 km2 (1,730,000 sq mi) fid-dinja.

It-terren huwa l-aktar imħatteb u muntanjuż, b'66% foresta. Il-popolazzjoni hija kkonċentrata f'żoni urbani tul il-kosta, pjanuri u widien. Il-Ġappun jinsab fuq iċ-Ċirku tan-Nar tal-Majjistral, fuq pjanċi tectonic multipli. Lejn il-Lvant tal-arċipelagu Ġappuniż hemm tliet trinek oċeaniċi. It-Trenċa tal-Ġappun tinħoloq meta l-Pjanċa Oċeanika tal-Paċifiku tonqos taħt il-Pjanċa Kontinentali Okhotsk. Il-proċess ta' subduzzjoni kontinwu jikkawża terremoti frekwenti, tsunami u stratovulkani. Il-gżejjer huma affettwati wkoll mit-tifuni. Il-pjanċi tas-subduzzjoni mbuttaw l-arċipelagu Ġappuniż lejn il-lvant, u ħolqu l-Baħar tal-Ġappun u sseparawh mill-kontinent Asjatiku b'ark li estiż 15-il miljun sena ilu.

Il-klima tvarja minn kontinentali umda fit-tramuntana għal foresti tropikali u subtropikali umdi fin-nofsinhar. Dawn id-differenzi fil-klima u l-pajsaġġ ippermettew l-iżvilupp ta 'flora u fawna diversi, b'xi speċi endemiċi rari, speċjalment fil-Gżejjer Ogasawara.

Il-Ġappun jestendi minn 20° sa 45° latitudni tat-tramuntana (minn Okinotorishima sa Benten-jima) u minn 122° sa 153° lonġitudni tal-lvant (minn Yonaguni sa Minami Torishima). Il-Ġappun huwa mdawwar bl-ibħra. Fit-tramuntana, il-Baħar ta 'Okhotsk jifred mill-Lvant Imbiegħed Russu; Lejn il-punent, il-Baħar tal-Ġappun jifridha mill-Peniżola Koreana; lejn il-Lbiċ, il-Baħar taċ-Ċina tal-Lvant jifred il-Gżejjer Ryukyu miċ-Ċina u t-Tajwan; u lejn il-lvant hemm l-Oċean Paċifiku.

L-arċipelagu Ġappuniż huwa twil aktar minn 3,000 km (1,900 mi) fit-tramuntana-nofsinhar mill-Baħar ta 'Okhotsk sal-Baħar Filippin fl-Oċean Paċifiku. Hija dejqa u l-ebda punt fil-Ġappun ma huwa aktar minn 150 km (93 mi) mill-baħar. Fl-2023, għadd tal-gvern tal-gżejjer b'mapep diġitali żied it-total minn 6,852 għal 14,125 gżira. Il-ħames gżejjer ewlenin huma (mit-tramuntana għan-nofsinhar) Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu u Okinawa. Tlieta mill-erba 'gżejjer ewlenin (Honshu, Kyushu u Shikoku) huma separati minn istretti dojoq tal-Baħar Intern ta' Seto u jiffurmaw entità naturali. Is-6,847 gżejjer iżgħar jissejħu gżejjer remoti. Dan jinkludi l-Gżejjer Bonin, il-Gżejjer Daitō, Minami-Tori-shima, Okinotorishima, il-Gżejjer Ryukyu, il-Gżejjer tal-Vulkani, il-Gżejjer Nansei, u l-Gżejjer Nanpō, kif ukoll bosta gżejjer, li minnhom 430 huma abitati. . Il-Gżejjer Senkaku huma amministrati mill-Ġappun iżda kkontestati miċ-Ċina. Dan jeskludi t-territorji tat-Tramuntana kkontestati (il-Gżejjer Kuril) u l-Liancourt Rocks. B'kollox, mill-2021, it-territorju tal-Ġappun huwa 377,973.89 km2 (145,936.53 sq mi), li minnhom 364,546.41 km2 (140,752.16 sq mi) huwa art u 13,430 km2 (5,190 mil kwadru) huma ilma. Il-Ġappun għandu s-sitt itwal kosta fid-dinja (29,751 km (18,486 mi)). Huwa l-akbar pajjiż gżira fl-Asja tal-Lvant u r-raba’ l-akbar pajjiż gżira fid-dinja.

Minħabba l-ħafna gżejjer remoti tal-Ġappun u l-kosta twila, il-pajjiż għandu ħajja tal-baħar estensiva u riżorsi minerali fl-oċean. Iż-Żona Ekonomika Esklussiva tal-Ġappun tkopri 4,470,000 km 2 (1,730,000 sq mi) u hija t-tmien l-akbar fid-dinja. Hija aktar minn 11-il darba l-art tal-pajjiż. Iż-Żona Ekonomika Esklussiva testendi mil-linja bażi sa 200 mil nawtiku (370 km) mill-kosta tagħha. Il-baħar territorjali tiegħu huwa 12-il mil nawtiku (22.2 km; 13.8 mi), iżda bejn 3 u 12-il mil nawtiku (5.6 u 22.2 km; 3.5 u 13.8 mi) fl-istretti internazzjonali. : La Pérouse (jew Sōya Strait), Tsugaru Strait, Ōsumi u l-Istrett ta' Tsushima.

Il-Ġappun għandu popolazzjoni ta' 126 miljun mill-2019. Huwa l-ħdax-il pajjiż l-aktar popolat fid-dinja u t-tieni pajjiż gżira l-aktar popolat. 81% tal-popolazzjoni tgħix f'Honshu, 10% f'Kyushu, 4.2% f'Hokkaido, 3% f'Sikoku, 1.1% fil-Prefettura ta' Okinawa u 0.7% fi gżejjer Ġappuniżi oħra bħall-Gżejjer Nanpō.

### Mappa tal-Ġappun

Il-Ġappun huwa informalment maqsum fi tmien reġjuni, mill-grigal (Hokkaidō) sal-Lbiċ (il-Gżejjer Ryukyu):

* Hokkaido
* Reġjun Tohoku
* Reġjun Kantō
* Reġjun Chubu
* Reġjun tal-Kansai (jew Kinki).
* Reġjun Chugoku
* shikoku
* Kyushu

Kull reġjun fih diversi prefetturi, ħlief ir-reġjun ta' Hokkaido, li jinkludi biss il-prefettura ta' Hokkaido.

Ir-reġjuni mhumiex unitajiet amministrattivi uffiċjali, iżda kienu tradizzjonalment użati bħala d-diviżjoni reġjonali tal-Ġappun f'diversi kuntesti. Pereżempju, il-mapep u l-kotba tal-ġeografija jaqsmu l-Ġappun fi tmien reġjuni; Ir-rapporti tat-temp normalment jagħtu t-temp skont ir-reġjun; u ħafna kumpaniji u istituzzjonijiet jużaw ir-reġjun tal-oriġini tagħhom bħala parti minn isimhom (Kinki Nippon Railway, Chūgoku Bank, Tohoku University, eċċ.). Għalkemm il-Ġappun għandu tmien Qrati Għolja, il-ġurisdizzjonijiet tagħhom ma jikkorrispondux għal dawk tat-tmien reġjuni.

### Kompożizzjoni, topografija u ġeografija

Madwar 73% tal-Ġappun huwa muntanjuż, b'firxa ta 'muntanji tgħaddi minn kull waħda mill-gżejjer ewlenin. L-ogħla muntanja fil-Ġappun hija Mount Fuji, b'elevazzjoni ta '3,776 m (12,388 pied). Ir-rata ta 'kopertura tal-foresti tal-Ġappun hija 68.55% peress li l-muntanji huma densament koperti bil-foresti. L-uniċi pajjiżi żviluppati oħra b'perċentwal daqshekk għoli ta' kopertura tal-foresti huma l-Finlandja u l-Isvezja.

Peress li ftit hemm art livellata, ħafna għoljiet u għoljiet tal-muntanji ħafna drabi jitkabbru f'elevazzjonijiet aktar baxxi madwar bliet u bliet. Peress li l-Ġappun jinsab f'żona vulkanika tul il-Paċifiku profond, terremoti frekwenti ta 'intensità baxxa u attività vulkanika okkażjonali jinħassu madwar il-gżejjer. Terremoti distruttivi jseħħu diversi drabi kull seklu. Il-hot springs huma numerużi u ġew sfruttati mill-industrija tad-divertiment.

L-Awtorità tal-Informazzjoni Ġeospazjali tal-Ġappun tkejjel it-territorju tal-Ġappun kull sena biex kontinwament tkun taf l-istatus tat-territorju nazzjonali. Mill-1 ta 'Lulju, 2021, it-territorju tal-Ġappun huwa 377,973.89 kilometru kwadru (145,936.53 sq mi). L-erja tal-wiċċ tagħha tiżdied minħabba eruzzjonijiet vulkaniċi bħal Nishinoshima (西之島), l-espansjoni naturali tal-gżejjer u r-reklamazzjoni tal-art.

| Foresti | Art agrikola | Żona residenzjali | Wiċċ tal-ilma, xmajjar, passaġġi tal-ilma | Toroq | Deżert | Oħrajn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 66.4% | 12.8% | 4.8% | 3.6% | 3.4% | 0.7% | 8.3% |
| 251,000 km2 (97,000 sq mi) | 48,400 km2 (18,700 sq mi) | 18,100 km2 (7,000 sq mi) | 13,500 km2 (5,200 sq mi) | 13,000 km2 (5,000 sq mi) | 2,600 km2 (1,000 sq mi) | 31,300 km2 (12,100 sq mi) |

### Post

L-arċipelagu Ġappuniż huwa relattivament 'il bogħod mill-kontinent Asjatiku. Kyushu hija l-eqreb lejn l-aktar punt tan-nofsinhar tal-Peniżola Koreana, b'distanza ta '190 km (120 mi), li hija kważi sitt darbiet aktar 'il bogħod milli mill-Ingilterra għal Franza permezz tal-Kanal Ingliż. Għalhekk, storikament, Kyushu kien il-portal bejn l-Asja u l-Ġappun. Iċ-Ċina hija separata bi 800 kilometru (500 mi) ta' baħar mill-gżejjer ewlenin kbar tal-Ġappun. Hokkaido tinsab qrib Sakhalin, li kienet okkupata mill-Ġappun mill-1905 sal-1945. Ħafna mill-popolazzjoni tgħix fuq il-kosta tal-Paċifiku ta' Honshū. Il-kosta tal-punent li tiffaċċja l-Baħar tal-Ġappun hija inqas popolata.

L-arċipelagu Ġappuniż kien diffiċli biex jiġi aċċessat minn żminijiet antiki. Matul il-Paleolitiku, madwar 20,000 QK, fl-għoli tal-Aħħar Massimu Glaċjali, kien hemm pont tal-art bejn Hokkaido u Sakhalin li għaqqad il-Ġappun mal-kontinent Asjatiku. Il-pont tal-art sparixxa meta l-livell tal-baħar żdied fil-perjodu Jōmon madwar 10,000 QK.

Il-post remot tal-Ġappun, imdawwar b'ibħra vasti, art imħatteb, muntanjuża, u xmajjar wieqfa, jagħmilha sigura minn invażuri u migrazzjoni mhux ikkontrollata mill-kontinent Asjatiku. Il-Ġappuniżi jistgħu jagħlqu ċ-ċiviltà tagħhom b'politika barranija iżolazzjonista. Matul il-perjodu Edo, ix-shogunat Tokugawa impona l-politika ta' Sakoku, li pprojbixxa l-biċċa l-kbira tal-kuntatt u l-kummerċ barrani bejn l-1641 u l-1853. Fi żminijiet moderni, l-influss ta' nies huwa ġestit permezz ta 'portijiet tal-baħar u ajruporti. Għalhekk il-Ġappun huwa pjuttost iżolat mill-problemi kontinentali.

Matul l-storja, il-Ġappun qatt ma ġie kompletament invadat jew kolonizzat minn pajjiżi oħra. Il-Mongols ippruvaw jinvadu l-Ġappun darbtejn u fallew fl-1274 u fl-1281. Il-Ġappun kapitula darba biss wara attakki nukleari fit-Tieni Gwerra Dinjija. Dak iż-żmien, il-Ġappun ma kellu l-ebda teknoloġija nukleari. Il-ġeografija tal-gżira hija fattur importanti fil-perjodi iżolazzjonisti, semi-miftuħ u espansjonisti tal-storja Ġappuniża.

### Muntanji u vulkani

Muntanji Akaishi u Baċir Ina f'Honshu, il-Ġappun. Ħarsa lejn il-majjistral. Hida Mounrains fl-isfond. Muntanji Kiso fl-aħħar
Il-gżejjer muntanjużi tal-arċipelagu Ġappuniż jiffurmaw qamar tan-nofs barra mill-kosta tal-Lvant tal-Asja. Huma separati mill-kontinent mill-Baħar tal-Ġappun, li jservi bħala barriera protettiva. Il-Ġappun għandu 108 vulkani attivi (10% tal-vulkani attivi fid-dinja) minħabba t-tektoniċi tal-pjanċa attiva fiċ-Ċirku tan-Nar.

Madwar 15-il miljun sena ilu, il-kosta vulkanika tal-kontinent Asjatiku ġiet imbuttata f'serje ta 'arki ta' gżejjer vulkaniċi. Dan ħoloq il-"baċiri tal-ark ta 'wara" magħrufa bħala l-Baħar tal-Ġappun u l-Baħar ta' Okhotsk bil-konfigurazzjoni formali tal-arċipelagu Ġappuniż. L-arċipelagu għandu wkoll summits f'meded ta' muntanji li tela' ħdejn it-tarf ta' barra tal-blata kontinentali. Madwar 73 fil-mija taż-żona tal-Ġappun hija muntanjuża, u pjanuri mferrxa u baċiri intermontani (li fihom hija kkonċentrata l-popolazzjoni) ikopru biss madwar 27 fil-mija. Katina twila ta' muntanji tgħaddi miċ-ċentru tal-arċipelagu, taqsamha f'żewġ nofsijiet: il-"wiċċ", li jħares lejn l-Oċean Paċifiku, u d-"dahar", lejn il-Baħar tal-Ġappun. Fuq in-naħa tal-Paċifiku hemm muntanji wieqaf minn 1,500 sa 3,000 metru għoli, b'widien u gorġijiet fondi.

Il-Ġappun Ċentrali huwa kkaratterizzat mill-konverġenza tat-tliet firxiet muntanjużi (il-muntanji Hida, Kiso u Akaishi) li jiffurmaw l-Alpi Ġappuniżi (Nihon Arupusu), li bosta minnhom jaqbżu t-3,000 metru (9,800 pied). L-ogħla punt fl-Alpi Ġappuniżi hija l-Muntanja Kita f'3,193 metru (10,476 pied). L-ogħla punt fil-pajjiż huwa l-Muntanja Fuji (Fujisan, imsejjaħ ukoll bi żball Fujiyama), vulkan rieqed mill-1707 li jogħla għal 3,776 m (12,388 pied) 'l fuq mil-livell tal-baħar fil-Prefettura ta' Shizuoka. Fuq in-naħa tal-Baħar tal-Ġappun hemm plateaus u distretti muntanjużi baxxi, b'altitudni ta' 500 sa 1,500 metru.

### Pjanuri

Mappa tal-Pjanura ta' Kantō
Il-Pjanura ta' Sendai (Ġappuniż: 仙台平野) hija pjanura li testendi fuq il-Prefettura ta' Miyagi fil-Ġappun. Il-pjanura tiffaċċja l-Bajja ta' Sendai.
Il-bajja ta' Sendai (Ġappuniż: 仙台湾) hija bajja mill-Peniżola ta' Oshika fil-Prefettura ta' Miyagi sa Cape Unoo fil-Prefettura ta' Fukushima.
Hemm tliet pjanuri ewlenin fiċ-ċentru ta' Honshū. L-akbar hija l-Pjanura ta' Kantō, li tkopri 17,000 km2 (6,600 sq mi) fir-reġjun ta' Kantō. Il-kapitali, Tokyo, u l-akbar popolazzjoni metropolitana jinsabu hemmhekk. It-tieni l-akbar pjanura f'Honshū hija l-Pjanura ta' Nōbi (1,800 km2 (690 sq mi)), bit-tielet żona urbana l-aktar popolata tkun Nagoya. It-tielet l-akbar pjanura f'Honshū hija l-Pjanura ta' Osaka, li tkopri 1,600 km2 (620 sq mi) fir-reġjun ta' Kinki. Hija fiha t-tieni l-akbar żona urbana f'Osaka (parti miż-żona metropolitana ta 'Keihanshin). Osaka u Nagoya jiġġebbed ġewwa mill-bajjiet tagħhom għal muntanji wieqfa. Osaka Plain hija konnessa ma 'Kjoto u Nara. Kyoto tinsab fil-Baċir ta 'Yamashiro (827.9 km 2 (319.7 sq mi)) u Nara tinsab fil-Baċir ta' Nara (300 km 2 (120 sq mi)).

Il-Pjanura ta' Kantō, il-Pjanura ta' Osaka u l-Pjanura ta' Nōbi huma l-aktar żoni ekonomiċi, politiċi u kulturali importanti tal-Ġappun. Dawn il-pjanuri kellhom l-akbar produzzjoni agrikola u bajjiet kbar bil-portijiet għas-sajd u l-kummerċ. Dan għamluhom l-akbar ċentri tal-popolazzjoni. Kyoto u Nara huma l-kapitali antiki u l-qalba kulturali tal-Ġappun. Il-Pjanura ta' Kantō saret iċ-ċentru tal-poter fil-Ġappun minħabba li hija l-akbar pjanura li tinsab fiċ-ċentru u storikament kellha l-akbar produzzjoni agrikola li setgħet tiġi ntaxxata. Is-shogunat Tokugawa stabbilixxa bakufu f'Edo fl-1603. Dan evolviet fil-kapitali ta' Tokjo fl-1868.

Hokkaido għandha pjanuri multipli, bħal Ishikari Plain (3,800 km2 (1,500 sq mi)), Tokachi Plain (3,600 km2 (1,400 sq mi)), Kushiro Plain, l-akbar art mistagħdra fil-Ġappun (2,510 km 2 (970 sq mi)), u l-Pjanura ta' Sarobetsu (200 km 2 (77 sq mi)). Hemm ħafna rziezet li jipproduċu ammont kbir ta 'prodotti agrikoli. Id-daqs medju tar-razzett f'Hokkaido kien ta' 26 ettaru għal kull bidwi fl-2013. Dan huwa kważi 11-il darba akbar mill-medja nazzjonali ta' 2.4 ettaru. Dan għamel Hokkaido l-aktar prefettura għanja fil-Ġappun fil-agrikoltura. Kważi kwart tal-art li tinħarat tal-Ġappun u 22% tal-foresti tal-Ġappun jinsabu f'Hokkaido.

Pjanura importanti oħra hija l-Pjanura ta' Sendai, madwar il-belt ta' Sendai, fil-grigal ta' Honshū. Ħafna minn dawn il-pjanuri jinsabu mal-kosta u ż-żoni tagħhom żdiedu grazzi għar-reklamazzjoni tal-art matul l-storja.

### Xmaras

Xmara Shinano fil-Belt ta' Niigata
Ix-xmajjar huma ġeneralment wieqfa u mgħaġġla, u ftit huma adattati għan-navigazzjoni ħlief fil-parti t'isfel tagħhom. Għalkemm ħafna xmajjar huma inqas minn 300 km (190 mi) fit-tul, il-fluss mgħaġġel tagħhom mill-muntanji huwa dak li jipprovdi l-enerġija idroelettrika. Varjazzjonijiet staġjonali fil-fluss wasslu għall-iżvilupp estensiv ta 'miżuri ta' kontroll ta' għargħar. L-itwal, ix-Xmara Shinano, li tgħaddi mill-Prefettura ta 'Nagano sal-Prefettura ta' Niigata u tiżvojta fil-Baħar tal-Ġappun, hija twila 367 km (228 mi).

Dawn huma l-itwal 10 xmajjar fil-Ġappun.

| Rank | Isem | Reġjun | Prefettura | Tul
(km) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Shinano | Hokuriku | Nagano, Niigata | 367 |
| 2 | Tone | Kantō | Saitama, Chiba, Ibaraki, Tochigi, Gunma | 322 |
| 3 | Ishikari | Hokkaidō | Hokkaidō | 268 |
| 4 | Teshio | Hokkaidō | Hokkaidō | 256 |
| 5 | Kitakami | Tōhoku | Iwate, Miyagi | 249 |
| 6 | Abukuma | Tōhoku | Fukushima, Miyagi | 239 |
| 7 | Mogami | Tōhoku | Yamagata | 229 |
| 8 | Tenryu | Chūbu | Nagano, Aichi, Shizuoka | 212 |
| 9 | Agano | Hokuriku | Niigata | 210 |
| 10 | Shimanto | Shikoku | Kōchi | 196 |

### Lagi u kosti

Veduta mill-ajru tal-Lag Biwa
Dehra Landsat tal-Lag Biwa. Il-parti dejqa fil-qiegħ tal-immaġni tissejjaħ "South Lake" u ż-żona kbira ta 'hawn fuq tissejjaħ "North Lake"
L-akbar lag tal-ilma ħelu huwa l-Lag Biwa (670.3 km2 (258.8 sq mi)), il-grigal ta' Kyoto fil-Prefettura ta' Shiga. Il-Lag Biwa huwa lag antik u huwa stmat li huwa t-13-il l-eqdem lag fid-dinja, li jmur lura mill-inqas 4 miljun sena. Ittrasporta l-ilma b'mod kostanti għal miljuni ta' snin. Il-Lag Biwa inħoloq mit-tektonika tal-pjanċa f'żona ta' rift attiva. Dan ħoloq lag fond ħafna b'fond massimu ta' 104 m (341 pied). Għalhekk, ma jimlax b'mod naturali bis-sediment. Matul miljuni ta' snin, evolviet ekosistema diversa fil-lag. Għandha aktar minn 1,000 speċi u sottospeċi. Hemm 46 speċi u sottospeċi ta' ħut indiġeni, inklużi 11-il speċi u 5 sottospeċi li huma endemiċi jew kważi endemiċi. Madwar 5,000 għasfur tal-ilma jżuru l-lag kull sena.

Dawn huma l-itwal 10 lagis fil-Ġappun.

| Rank | Isem  | Reġjun  | Prefettura¹  | Muniċipalitajiet | Type | Ilma | Żona (km2) | Fond Max (m) | Altitudni (m) | Volum (km³) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Biwa | Kansai | Shiga | Ōtsu, Kusatsu, Higashi-Ōmi, Hikone Nagahama, Moriyama, Ōmi-Hachiman Takashima, Yasu, Maibara | Ancient lake, tectonic, freshwater | Fresh | 670.3 | 103.8 | 85 | 27.5 |
| 2 | Kasumigaura | Kantō | Ibaraki | Tsuchiura, Ishioka, Omitama, Inashiki Ami, Kasumigaura, Namegata, Itako, Miho | Warm monomictic lake | Fresh | 167.6 | 7.10 | 0 | 0.85 |
| 3 | Saroma | Hokkaidō | Abashiri | Kitami, Saroma, Yūbetsu | Mesotrophic | Brackish | 151.9 | 19.6 | 0 | 1.3 |
| 4 | Inawashiro | Tōhoku | Fukushima | Kōriyama, Aizu-Wakamatsu, Inawashiro | Tectonic lake | Fresh | 103.3 | 94.6 | 514 | 5.40 |
| 5 | Nakaumi | San'in | Shimane Tottori | Matsue, Yonago, Yasugi Sakaiminato, Higashi-Izumo | Brackish | Brackish | 86.2 | 17.1 | 0 | 0.47 |
| 6 | Kussharo | Hokkaidō | Kushiro | Teshikaga | Acidotrophic crater lake | Fresh | 79.3 | 117.5 | 121 | 2.25 |
| 7 | Shinji | San'in | Shimane | Matsue, Izumo, Hikawa | Brackish | Brackish | 79.1 | 6.0 | 0 | 0.34 |
| 8 | Shikotsu | Hokkaidō | Ishikari | Chitose | Crater lake | Fresh | 78.4 | 360.1 | 247 | 20.9 |
| 9 | Tōya | Hokkaidō | Iburi | Tōyako, Sōbetsu | Oligotrophic crater lake | Fresh | 70.7 | 179.9 | 84 | 8.19 |
| 10 | Hamana | Tōkai | Shizuoka | Hamamatsu, Kosai, Arai | Brackish lagoon | Brackish | 65.0 | 13.1 | 0 | 0.35 |

Hedge Baħar Intern
It-tbaħħir kostali estensiv, speċjalment madwar il-Baħar Intern ta' Seto, jikkumpensa għan-nuqqas ta' xmajjar navigabbli. Il-kosta tal-Paċifiku fin-Nofsinhar ta' Tokjo hija kkaratterizzata minn daħliet twal, dojoq, gradwalment baxxi prodotti mis-sedimentazzjoni, li ħolqot ħafna portijiet naturali. Il-kosta tal-Ġappun hija ġeneralment mingħajr inċiżjoni, bi ftit portijiet naturali.

Analiżi globali riċenti ta' remote sensing issuġġeriet li kien hemm 765 km² ta' pjani tal-marea fil-Ġappun, li jagħmilha l-pajjiż fil-35 post f'termini ta 'estent ċatt tal-marea.

## Bliet skond il-popolazzjoni

Bldg tal-Gvern Ċentrali Nru 2 f'Tokjo fejn jinsab il-Ministeru tal-Affarijiet Interni u l-Komunikazzjoni.
Bini tal-Gvern Konġunt Ċentrali Nru 3, li fih il-Ministeru tat-Trasport
Statwa ta' Sun Tzu f'Yurihama, Tottori, il-Ġappun. Sun Tzu (544–498 QK), strateġista militari.
Xena (AZUMA YA: East Wing) mill-iskroll illustrat ta' Tale of Genji (miktub minn MURASAKI SHIKIBU (seklu 11). Il-purtiera b'ħafna panewijiet fin-nofs t'isfel tal-immaġni hija kichō. Il-pannelli tal-bibien li jiżżerżqu imżejjen f'Il-parti ta' fuq parti mill-immaġini hija fusuma.L-iscroll sar madwar l-1130 AD u jinsab fil-Mużew Tokugawa f’Nagoya, il-Ġappun., Il-perjodu Heian (平安時代, Heian jidai) huwa l-aħħar diviżjoni tal-istorja klassika Ġappuniża, li tibda minn 794 sal-1185.
Statwa ta' Rushana Buddha fit-Tempju ta' Todai-ji (Belt ta' Nara, Prefettura ta' Nara), Il-perjodu Nara (奈良時代, Nara jidai) tal-istorja Ġappuniża jifrex is-snin 710 sa 794.
Ritratt bis-satellita ta' Hokkaido u t-Territorji tat-Tramuntana
Kastell Fashimi Momoyama
Iwo Jima tan-Nofsinhar (南硫黄島)
Minami Torishima (南鳥島)
Provinċji tal-Ġappun fl-701–702 matul il-perjodu Asuka. In-nofs tat-Tramuntana tar-reġjun modern ta' Tōhoku ta' Honshu huwa mhux organizzat.
Yamashiro, miktuba formalment bħala Yamashiro no kuni (山城国), kienet provinċja antika tal-Ġappun, fil-parti ta 'Honshū li issa hija l-parti tan-nofsinhar tal-Prefettura ta' Kyoto. Mill-794 Yamashiro kien is-sede tal-qorti imperjali, u, matul il-perjodu Muromachi, kien ukoll is-sede tax-shogunate Ashikaga. tar-Reġjun ta' Kinai u hija suddiviża f'Distretti.
Yamashiro fil-Ġappun (1868)
Kinai (畿内: Reġjun Kapitali) huwa terminu Ġappuniż li jindika diviżjoni antika tal-pajjiż. Kinai huwa isem għall-provinċji preċedenti madwar il-kapital, Nara u Heian-kyō.Il-ħames provinċji kienu jissejħu go-kinai wara l-1760. L-isem għadu jintuża biex jiddeskrivi parti mir-reġjun tal-Kansai, iżda ż-żona tal-Kinai jikkorrispondi b'mod ġenerali biss għall-art tal-provinċji tal-qedem Ir-reġjun ġie stabbilit bħala wieħed mill-Gokishichidō (Ħames Provinċji u Seba 'Toroq) matul il-perjodu Asuka (538-710). Kienet tikkonsisti mill-provinċji ta' Yamashiro, Yamato, Settsu, Kawachi u Izumi.
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Tokjo
* Mt. Fuji
* Yokohama (横浜市)
* Yokohama (横浜市)
* Osaka (大阪市)
* Osaka (大阪市)
* Nagoya (名古屋市)
* Nagoya (名古屋市)
* Sapporo (札幌市)
* Sapporo (札幌市)
* Kōbe (神戸市)
* Kōbe (神戸市)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Kyoto (京都)
* Palazz Imperjali, Kyoto (京都)
* Fukuoka (福岡市)
* Fukuoka (福岡市)
* Kawasaki (川崎市)
* Kawasaki (川崎市)
* Saitama (さいたま市)
* Saitama (さいたま市)
* Hiroshima (広島市)
* Hiroshima (広島市)
* Sendai (仙台市)
* Sendai (仙台市)
* Kitakyushu (北九州市)
* Kitakyushu (北九州市)
* Chiba (千葉市)
* Chiba (千葉市)
* Setagaya (世田谷区), Tokjo
* Sakai (堺市)
* Sakai (堺市)
* Niigata (新潟市)
* Niigata (新潟市)
* Hamamatsu (浜松市)
* Hamamatsu (浜松市)
* Shizuoka (静岡市)
* Shizuoka (静岡市)
* Sagamihara (相模原市)
* Sagamihara (相模原市)
* Nerima (練馬区), Tokjo
* Okayama (岡山市)
* Okayama (岡山市)
* Ōta (大田区)
* Kumamoto (熊本市)
* Kumamoto (熊本市)
* Edogawa (江戸川区), Tokjo
* Adachi (足立区,), Tokjo
* Kagoshima (鹿児島市)
* Funabashi (船橋市)
* Hachiōji (八王子市), Tokjo
* Suginami (杉並区), Tokjo
* Himeji (姫路市)
* Himeji (姫路市)
* Itabashi (板橋区, Itabashi-ku), Tokjo
* Matsuyama (松山市)
* Higashiōsaka (東大阪市)
* Utsunomiya (宇都宮市)
* Kawaguchi (川口市)
* Matsudo (松戸市)
* Nishinomiya (西宮市)
* Kurashiki (倉敷市)
* Ichikawa (市川市)
* Ōita (大分市)
* Amagasaki (尼崎市)
* Fukuyama (福山市)
* Kanazawa (金沢市)
* Nagasaki (長崎市)
* Kōtō (江東区), Tokjo
* Katsushika (飾区), Tokjo
* Yokosuka (横須賀市)
* Toyota (豊田市)
* Toyama (富山市)
* Takamatsu (高松市)
* Takamatsu (高松市)
* Machida (町田市)
* Gifu (岐阜市)
* Hirakata (枚方市)
* Fujisawa (藤沢市)
* Kashiwa (柏市)
* Toyonaka (豊中市)
* Nagano (長野市)
* Toyohashi (豊橋市)
* Ichinomiya (一宮市)
* Okazaki (岡崎市)
* Wakayama (和歌山市)
* Miyazaki (宮崎市)
* Nara (奈良市)
* Shinagawa (品川区), Tokjo
* Asahikawa (旭川市)
* Suita (吹田市)
* Takatsuki (高槻市)
* Iwaki (いわき市)
* Kōchi (高知市)
* Takasaki (高崎市)
* Tokorozawa (所沢市)
* Kōriyama (郡山市)
* Kawagoe (川越市)
* Kita (北区)
* Ōtsu (大津市)
* Akita (秋田市)
* Koshigaya (越谷市)
* Maebashi (前橋市)
* Nakano (中野区), Tokjo
* Shinjuku (新宿区), Tokjo
* Naha (那覇市)
* Yokkaichi (四日市市)
* Kurume (久留米市)
* Kurume (久留米市)
* Aomori (青森市)
* Kasugai (春日井市)
* Morioka (盛岡市)
* Akashi (明石市)
* Fukushima (福島市)
* Hakodate (函館市)
* Tsu (津市)
* Shimonoseki (下関市)
* Nagaoka (長岡市)
* Ichihara (市原市)
* Ichihara (市原市)
* Yao (八尾市)
* Ibaraki (茨木市)
* Meguro (目黒区), Tokjo
* Fukui (福井市)
* Kakogawa (加古川市)
* Tokushima (徳島市)
* Mito (水戸市)
* Hiratsuka (平塚市)
* Tokushima (徳島県)
* Toshima (豊島区), Tokjo
* Yamagata (山形市)
* Sasebo (佐世保市)
* Fuchū (府中市)
* Kure (呉市)
* Sumida (墨田区), Tokjo
* Hachinohe (八戸市)
* Saga (佐賀市)
* Neyagawa (寝屋川市)
* Sōka (草加市)
* Fuji (富士市)
* Kasukabe (春日部市)
* Chigasaki (茅ヶ崎市)
* Chigasaki (茅ヶ崎市)
* Matsumoto (松本市)
* Atsugi (厚木市)
* Yamato (大和市)
* Takarazuka (宝塚市)
* Ageo (上尾市)
* Chōfu (調布市)
* Ōta (太田市)
* Minato (港区), Tokjo
* Tsukuba (つくば市)
* Numazu (沼津市)
* Numazu (沼津市)
* Jōetsu (上越市)
* Shibuya (渋谷区)
* Kumagaya (熊谷市)
* Isesaki (伊勢崎市)
* Kishiwada (岸和田市)
* Tottori (鳥取市)
* Kōfu (甲府市)
* Odawara (小田原市)
* Arakawa (荒川区), Tokjo
* Suzuka (鈴鹿市)
* Suzuka (鈴鹿市)
* Bunkyō (文京区), Tokjo
* Bunkyō (文京区), Tokjo
* Hitachi (日立市)
* Hitachi (日立市)
* Matsue (松江市)
* Itami (伊丹市)
* Nishitōkyō (西東京市)
* Yamaguchi (山口市)
* Uji (宇治市)
* Kushiro (釧路市)
* Higashihiroshima (東広島市)
* Kodaira (小平市)
* Taitō (台東区), Tokjo
* Chūō (中央区), Tokjo
* Chiyoda (千代田区), Tokjo

## Noti

## Referenzi