# Busan

| Busan |
| --- |
|  Korea t'Isfel |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Amministrazzjoni |
|  |
| **Stat sovran** | Korea t'Isfel |
| Ismijiet oriġinali | 부산 |
| Kodiċi postali | `46000, 619–963u 49599` |
| Ġeografija |
| Koordinati | ﻿ / ﻿
 |
| BusanBusan (Korea t'Isfel) |
| , , u  |
| Superfiċjenti |
769.83 kilometru kwadru |
| Għoli |
30 m |
| Fruntieri ma' |
Ulsanu South Gyeongsang (en)  |
| Demografija |
| Popolazzjoni |
3,453,198 abitanti (Lulju 2018) |
| Informazzjoni oħra |
| Kodiċi tat-telefon | `51` |
| Żona tal-Ħin |
UTC+9 |
| bliet ġemellati |
Vladivostok, Tijuana, Kaohsiung, Los Angeles, Shimonoseki, Barċellona, Rio de Janeiro, Fukuoka, Shanghai, Surabaya, Auckland, Valparaíso, Montreal, Istanbul, Chicago, Manila, Casablanca, San Pietruburgu, Bangkok, Thessaloniki, Nagasaki Prefecture (en) , Dubaj, Jiulongpo District (en) , Penza, Ho Chi Minh, Yokohamau Novi Sad |
|
busan.go.kr |

**Busan** hija belt port t'importantanza kbira fil-Korea t'Isfel, b'aktar minn 3 700 000 habitants . Storikament magħrufa bħala **Fousan** , hija t-tieni l-aktar belt popolata fil-Korea t'Isfel wara Seoul . Huwa ċ-ċentru ekonomiku, kulturali u edukattiv tax-Xlokk tal-Korea, bl-aktar port importanti tagħha fil-pajjiż u d-disa’ l-akbar fid-dinja, madwar 190 kilometres (120 mi) mill-gżejjer Ġappuniżi ta’ Kyūshū u Honshū. Hemm "Żona Ekonomika tax-Xlokk » (inklużi Ulsan u South Gyeongsang ) li hija l-akbar żona industrijali fil-Korea t'Isfel.

Busan huwa maqsum fi ħmistax-il distrett amministrattiv ewlieni u kontea waħda. Iż-żona metropolitana kollha, inklużi l-ibliet ta' maġenb Gimhae u Yangsan, għandha popolazzjoni ta' madwar 4,6 millions . Iż-żoni l-aktar mibnija densament tal-belt jinsabu f'numru ta 'widien dojoq bejn ix-xmajjar Nakdong u Suyeong, b'muntanji jisseparaw il-biċċa l-kbira tad-distretti. In-Nakdong hija l-itwal xmara fil-Korea u Haeundae Beach f'Pusan hija wkoll l-akbar fil-pajjiż.

Busan huwa ċentru ta 'konvenzjoni internazzjonali ; Fl-2005, ospitat il- Kooperazzjoni Ekonomika Asja-Paċifiku (APEC). Huwa wkoll ċentru għal tournaments sportivi fil-Korea, wara li ospita l- Logħob Asjatiku tal-2002 u t-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002. Pusan hija wkoll dar għall-akbar maħżen tad-dipartimenti fid-dinja, ix-Shinsegae Centum City.

## Ġeografija

Mappa ta' Busan

Busan tinsab fuq il-ponta tax-xlokk tal-Peniżola Koreana. Hija tinsab fuq il-kosta, li ddeterminat l-iżvilupp tal-belt kollha nnifisha. Id-distanza minn Busan sa Seoul hija ta' madwar 314 km (195 mi). Busan tmiss ma' muntanji baxxi fit-tramuntana u l-punent, u l-Istrett tal-Korea fin-nofsinhar u l-lvant. Id-Delta tax-Xmara Nakdong tinsab fuq in-naħa tal-punent tal-belt, u Geumjeongsan, l-ogħla muntanja fil-belt, tinsab fit-tramuntana. Ix-Xmara Nakdong, l-itwal xmara tal-Korea t'Isfel, tgħaddi mill-punent u tisfaċċa fl-Istrett tal-Korea. Ir-reġjun tax-xlokk, imsejjaħ Yeongnam fil-Korea, jinkludi kemm il-Provinċji ta' Gyeongsang kif ukoll 3 bliet metropolitani ta' Busan, Daegu u Ulsan. Ulsan tinsab fil-grigal ta' Busan. Il-popolazzjoni kkombinata taqbeż it-13-il miljun.

L-eqreb żona barranija għal Busan hija Tsushima, il-Ġappun, b'distanza ta' madwar 49.5 km. L-eqreb żona kontinentali Ġappuniża għal Busan hija Fukuoka, u hemm madwar 180 km. Busan u Fukuoka huma wkoll bliet aħwa.

## Storja

Il-preżenza umana ġiet dokumentata f'Busan sa mill-aħħar tal-perjodu Paleolitiku. Il-fdalijiet Neolitiċi jixhdu l-iżvilupp ta' kultura ċċentrata madwar Busan, f'żoni qrib il-baħar jew ix-xmajjar. L-Età tal-Bronż waslet relattivament tard, iżda bosta oqbra jmorru lura għall-Età tal-Ħadid f'Busan. B'mod partikolari, l-oqbra fid-distrett ta' Bokcheon jixhdu l-prosperità tal-Konfederazzjoni Gaya.

Matul il-perjodu Joseon (1392–1910), il-lokazzjoni ġeografika ta' Busan, li dak iż-żmien kienet tissejjaħ Dongnae, tatha importanza dejjem akbar bħala ċentru militari, u aktar tard bħala punt ta' kuntatt kummerċjali u diplomatiku mal-Ġappun.

Matul il-kolonizzazzjoni tal-Korea mill-Ġappun fl-ewwel nofs tas-seklu 20, il-kolonizzaturi trasformaw lil Busan, flimkien ma' Incheon u Ulsan, f'portijiet ewlenin.

Il-belt kellha rwol importanti matul il-Gwerra Koreana (1950-1953). Il-ġlied 'il barra mill-kosta ta' Busan żamm l-inżul tal-armata tal-Korea ta' Fuq, u b'hekk il-belt saret waħda mill-ftit reġjuni li baqgħu taħt kontroll kostanti tal-Korea t'Isfel. Il-"Perimetru ta' Busan" u l-port tagħha ppermettew li r-rinforzi militari tan-NU, primarjament mill-Istati Uniti, jinżlu bil-massa u jibdew jaħtfu lura l-peniżola.

## Klima

Billi tinsab fuq il-kosta tan-nofsinhar, il-klima ta' Pusan hija kemxejn aktar sħuna mill-bqija tal-peniżola, u b'hekk mhijiex affettwata mill-ġlata tax-xitwa. Għalhekk tgawdi minn klima subtropikali umda (Cwa skont Köppen), b'xita qawwija fis-sajf minħabba l-monsun. Iż-żona tal-madwar hija ideali għat-tkabbir tar-ross.

## Trasport

L-Istazzjon ta' Busan huwa t-terminus tan-nofsinhar tal-KTX fuq il-Linja Gyeongbu. Jieħu sagħtejn u nofs biex tasal Seoul bil-KTX.

Il-karozzi tal-linja jgħaddu minn madwar il-belt, u s-Subway ta' Busan għandu erba' linji.

L-Ajruport Internazzjonali ta' Gimhae, li jinsab fil-punent tal-belt, iservi ħafna destinazzjonijiet fl-Asja u huwa ċ-ċentru għall-Air Busan.

Minn Jannar 2017 hemm sitt linji tas-subway. L-istazzjonijiet tat-transitu huma kif ġej: Stazzjon Seomyeon (Linja 1, 2) / Stazzjon Yeonsan (Linja 1, 3) / Stazzjon Suyeong (Linji 2, 3) / Stazzjon Deokcheon (Linji 2, 3) / Stazzjon Minam (Linji 3, 4) / Stazzjon Dongnae (Linji 1, 4) / Stazzjon Sasang (Linja 2, Busan - Gimhae Light Rail Transit) / Stazzjon Daejeo (Linja 3, Busan - Gimhae Light Rail Transit) / Stazzjon tal-Università Nazzjonali tal-Edukazzjoni ta' Busan (Linja 1, Linja Donghae) / Stazzjon Bexco (Linja 2, Linja Donghae) / Stazzjon Geoje (Linja 3, Linja Donghae).

## Gallerija

* Veduta ta' Busan
* Tempju ta' Haedong Yonggungs
* Bieb ta' Burimun u arżnu taħt sema blu fit-tempju ta' Beomeosa
* Veduta bil-Lejl tal-Pont tal-Port ta' Busan

## Ġemellaġġ

* Auckland (New Zealand) ;
* Bangkok (Tajlandja) ;
* Barċellona (Spanja) ;
* Casablanca (Marokk) ;
* Chicago (Stati Uniti) ;
* Distrett Jiulongpo (Ċina) ;
* Dubaj (Emirati Għarab Magħquda) ;
* Fukuoka (Ġappun) ;
* Ho Chi Minh Belt (Vjetnam) ;
* Istanbul (Turkija) ;
* Kaohsiung (Tajwan) ;
* Los Angeles (Stati Uniti) ;
* Manila (Filippini) ;
* Montréal (Kanada) ;
* Penza (Russja) ;
* Prefettura ta' Nagasaki (Ġappun) ;
* Rio de Janeiro (Brażil) ;
* San Pietruburgu (Russja) ;
* Shanghai (Ċina) ;
* Shimonoseki (Ġappun) ;
* Surabaya (Indoneżja) ;
* Tessaloniki (Greċja) ;
* Tijuana (Messiku) ;
* Valparaíso (Ċili) ;
* Vladivostok (Russja) ;
* Yokohama (Ġappun).

## Referenzi