Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Istat ta' New York

Istat ta **' New York** : *L-Istat ta' New York*, jew sempliċement *New York* ) huwa stat tal- Istati Uniti, ir-raba' l-aktar popolat fil-pajjiż b'19.7 **Lua error in Module:Unité at line 408: attempt to index field 'unit' (a nil value).** abitant fl-2022. Hija tinsab fil- grigal tal-pajjiż u għandha bħala l-kapitali tagħha l-belt ta ' Albany, li tinsab fil-grigal tal-istat. Lejn it-tramuntana u l-punent, it-territorju tiegħu jespandi u jaqsam fruntiera twila mal -Kanada (provinċji ta ' Ontario u Quebec ), li parti kbira minnhom hija magħmula minn Lakes Erie u Ontario . Lejn il-lvant, hija mdawwar ma' Vermont, Massachusetts, Connecticut, filwaqt li fin-nofsinhar taqsam fruntiera ma ' New Jersey u Pennsylvania .

Filwaqt li New York City tinsab fl-Istat ta 'New York, ħafna miż-żona metropolitana tagħha tinsab fl-istati ġirien ta' New Jersey u Connecticut . Huwa t-tielet l-aktar stat sinjuri fil-pajjiż wara California u Texas . ; kieku kien nazzjon indipendenti, ikun it-tnax l-akbar qawwa ekonomika fid-dinja, eżatt wara r-Russja . L-erja tal-wiċċ tagħha hija tal-istess ordni ta' kobor bħal dik tal -Ingilterra . Mill-1807 sal-1963, l-Istat ta' New York kien l-aktar popolat fl-Istati Uniti, titolu li ħa mingħand Virginia u li ċeda lil Kalifornja .

L-Istat ta’ New York huwa l-post fejn twieled sitt presidenti Amerikani : Martin Van Buren, Millard Fillmore, Ulysses S.Grant, Theodore Roosevelt, Franklin Delano Roosevelt u Donald Trump .

L-isem "New York" ingħata fl-1664 f'ġieħ il-ħu tar-Re Karlu II, id-Duka ta' York, aktar tard Ġakbu II, meta r-reġjun madwar "New Amsterdam" ttieħed mill-Olandiż tal-Provinċji Magħquda matul it-Tieni Anglo-Olandiż Gwerra.
# Glynis Johns

| Glynis Johns |
| --- |
|  |
| Ħajja |
| Isem propju |
Glynis Margaret Payne Johns |
| Twelid |
Pretoria, 5 Ottubru 1923 |
| Nazzjonalità |
Renju Unit |
| Mewt |
Los Angeles, 4 Jannar 2024 |
| Post tad-dfin |
Capel Jerusalem and attached outbuildings (en)  |
| Familja |
| Missier |
Mervyn Johns |
| Omm |
Alyce Steele-Wareham |
| Konjuga/i |
Anthony Forwood (en)   (29 Awwissu 1942 -  1948) David Foster (mul)   (1 Frar 1952 -  17 Mejju 1956) Elliott Arnold (en)   (10 Ottubru 1964 -  21 Ġunju 1973) |
| Ulied |

uri
* Gareth Forwood (en)
 |
| Edukazzjoni |
| Alma mater | Clifton High School (en)  South Hampstead High School (en)  |
| Lingwi |
Ingliż |
| Okkupazzjoni |
| Okkupazzjoni |
pjanist kantant attur ċinematografiku attur tal-palk mużiċist attur ballerina (en)  attur televiżiv żeffien |
| Premjijiet |

List
* Tony Award for Best Actress in a Musical  (1973) : A Little Night Music (en)  Disney Legends  (1998) Drama Desk Award for Outstanding Actress in a Musical  (1973) : A Little Night Music (en)  National Board of Review Award for Best Actress  (1942) : 49th Parallel (en)  Laurel Awards  (1965) : Mary Poppins (en)
 |
| Nominat għal |

uri
* [[Academy Award for Best Supporting Actress (en) ]] (27 Frar 1961) : [[The Sundowners (en) ]] [[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Drama (en) ]] (5 Marzu 1963) : [[The Chapman Report (en) ]] [[Laurence Olivier Award for Actress of the Year in a New Play (en) ]] (1977) : [[Cause Célèbre (en) ]]
 |
| Strument/i tal-mużika |
pjanu |

**Glynis Margaret Payne Johns** (5 ta’ Ottubru 1923 - 4 ta’ Jannar 2024) kienet attriċi Brittanika.

Johns twieled fi Pretoria, l-Unjoni tal-Afrika t'Isfel. Missierha kien Mervyn Johns, attur minn Wales li kiseb fama bħala stilla tal-films Ingliżi matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Ommha kienet Alyce Steele-Wareham, pjanista Awstraljana.

Hija għamlet id-debutt tagħha fuq l-iskrin fl-1938 u żdiedet għall-prominenza fl-1940 wara r-rwol tagħha fil-film *Miranda* (1948).

Johns kienet nominata għall-Premju tal-Akkademja għar-rwol tagħha bħala Mrs Firth f'*The Sundowners* (1960). Kienet nominata għal Golden Globe Award għar-rwol tagħha ta’ Teresa Harnish f’*The Chapman Report* (1962). Hija daqqet is-Sinjura Winifred Banks fil-film mużikali ta’ Walt Disney *Mary Poppins* (1964).

Hi rebħet Tony Award għall-Aħjar Attriċi f’Mużikali għal *A Little Night Music* (1972), li fiha interpretat lil Desiree Armfeldt fil-produzzjoni oriġinali.

Johns irtirat mir-reċtar fl-1999. Mietet fl-4 ta’ Jannar 2024 f’Los Angeles, l-Istati Uniti, fl-età ta’ 100 sena.

## Referenzi
# 8 ta' Diċembru

8 ta' Diċembru - F'dan il-Jum minn tal-bidu tax-xahar kiesaħ ta' Diċembru, l-Knisja Kattolika tiċċelebra l-festa tat-Tnissil bla Tebgħa tal-Verġni Mqaddsa Marija Immakulata. Din hija festa li hija bikrija tant li bdiet fin-naħiet tal-Lvant u li fi ftit żmien infirxet mad-Dinja. Kien hemm diversi dubji fir-rigward tat-Tnissil bla Tebgħa ta' Marija u kienu diversi persuni li ddefendew dan it-Twemmien. Fost dawn wiehed mill-Iktar bikrija kien hemm il-Beatu Giovanni Duns Skotu. Wara ħafna snin, kellu jkun il-Beatu Papa Piju IX li ddefinixxa d-Domma ta' l-Immakulata propju f'din il-ġurnata tas-sena 1854, permezz tal-Bolla "Ineffabilis Deus".

Din il-festa kompliet tikber u tiġġedded minn sena ghall-ohra fil-knisja nisranija.
# Kittieb

Skultura ta' 'Anonimu' f'Budapest.
Pittura tal-kittieb Spanjol Gaspar Melchor de Jovellanos li turih imdawwar bl-għodod tal-kitba.
Il-**kittieb** huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-lingwa  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali.
# Storja

Pittura minn Nikolaos Gysis, 1892
**Storja** huwa terminu li jirreferi kemm għall-informazzjoni relatata ma' azzjonijiet fil-passat, kif ukoll għall-użu ta'ta' ħrejjef u ideat bil-kelma. Meta din il-kelma tintuża bħala isem ta' kamp tal-edukazzjoni, il-kelma *storja* tirreferi għall-istudju u l-interpretazzjoni tat-tifkiriet tas-soċjetajiet umani. Il-kelma *storja* ġejja mill-kelma Griega *historia*, li tfisser "relatar ta' dak li ntqal"; din il-kelma taqsam l-etimoloġija tal-kelma **storja**, peress li l-Malti assimilaha mil-Latin. Skond l-*Encyclopædia Britannica* tal-1911, l-"istorja, f'sens wiesa, hi dak kollu li ġara, mhux biss bħala fenomenu ta' ħajja umana, iżda bħala storja tad-dinja naturali waħidha. Din tinkludi dak kollox li jinbidel; u kif turi x-xjenza moderna, m'hemm xejn li hu fiss, u allura l-univers kollu, u dak kollox li jifforma parti minnu, għandu l-istorja tiegħu."

L-istorjografi għandhom ħafna sorsi differenti ta' informazzjoni, dawn jinkludu dawk miktuba u dawk li m'humiex, intervisti u arkeoloġija. Tipi differenti ta' ideat jirreferu għal perijodi differenti, u għalhekk l-istudju tal-istorja jinbidel maż-żmien. Avvenimenti li seħħew qabel ma l-bniedem kellu metodi ta' kif jikteb u jarkivja, jissejħu avvenimenti preistoriċi.

L-għarfien ta' l-istorja jikkomprendi kemm l-għarfien ta' ġrajjiet passati kif ukoll metodi ta' kif jaħseb l-istorjografu.

Il-kritika ta' l-istorja bħala xjenza kienet wisq ikkonċentrata fuq eventi politiċi jew fuq individwi partikolari. Tibdiliet profondi li jaffetwaw l-ideat, it-teknoloġija, il-ħajja tal-familja u l-kultura, rċevew ftit attenzjoni. Żviluppi riċenti fl-Istorjografija qiegħdin jibbilanċjaw din il-problema.

Huwa importanti li jiġi nnutat li l-*Istorja* ma tintużax biex timmappa ħajjet l-ispeċi umana fit-totalità ta' l-istorja tagħha, iżda biss lejn eventi li seħħew wara r-Rivoluzzjoni Agrikolturali u l-iżvilupp ta' l-ewwel ċiviltajiet, bejn wieħed u ieħor, f'dawn l-aħħar 10,000 sena. Avvenimenti li seħħew qabel din id-data jiġu klassifikati bħala preistorja, li tifforma 99% taż-żmien tagħna fuq din l-art, anki jekk ma seħħ l-ebda tibdil fl-istruttura ġenetika tar-razza tagħna.
# Popolazzjoni

Distribuzzjoni tal-popolazzjoni dinjija fl-1994.
Ir-relazzjoni bejn il-bniedem u l-ambjent tiddependi minn kemm hi l-popolazzjoni u t-tqassim tagħha fuq medda art.

Il-**Popolazzjoni** tkun stabbli jekk imutu nies daqs kemm jitwieldu. Fid-dinja hawn tnaqqis fir-rata tal-imwiet minħabba l-progress li qed iseħħ fil-mediċina, dieta bilanċjata, aktar iġene, ħafna eżerċizzju fiżiku eċċ. Fl-Ewropa hawn tnaqqis ukoll fir-rata ta' twelid minħabba raġunijiet varji bħal ippjanar tal-familji, l-omm taħdem u tkompli l-karriera, l-ulied trid tedukahom, finanzi l-industrijalizzazzjoni.

F'ċertu pajjiżi naraw splużjoni tal-popolazzjoni eżempju ċ-Ċina u l-Indja li saħansitra qed jaħsbu li ser tissupera lil dik taċ-Ċina. Il-popolazzjoni tad-dinja hija ta' biljun ruħ, kull wieħed bil-bżonnijiet materjali (mediċini, ikel, xorb, ilma, arja) u soċjali (xogħol, flus, djar, saħħa, edukazzjoni). Huwa stmat li l-popolazzjoni tad-dinja ser tilħaq 10 biljun sas-sena 2050 u aktarx li l-aktar li ser tiżdied fil-pajjiżi sotto-zviluppati.