# Pika

| Piki |
| --- |
|  |
| Pika Amerikana *Ochotona princeps* |
| Klassifikazzjoni xjentifika |
| Renju: | Animalia  |
| Phylum: | Chordata  |
| Klassi: | Mammalia  |
| Sottoklassi: | Theria  |
| Infraklassi: | Eutheria  |
| Superordni: | Euarchontoglires  |
| Ordni: | Lagomorpha  |
| Familja: | Ochotonidae Thomas, 1897 |
| Ġeneru: | Ochotona Link, 1795 |
| Sottoġeneri |
| * *Conothoa*
* *Ochotona*
* *Pika*
 |

Snien inċisivi tal-lagomorfi li ma ntiklux ma' l-ikel. i - l-ewwel par ta' inċisivi, i2 - it-tieni par ta' inċisivi fuq wara ta' l-ewwel par, inċisivi tipiċi tal-Lagomorfi.
Il-Piki (singular "Pika") huma it-30 speċi ta' mammiferi tal-familja Ochotonidae (b' hekk jissejħu okotoni ukoll) li hija waħda miż-2 familji li jiffurmaw l-ordni Lagomorpha li jinkludi fiħ il-fniek u l-liebri (jew kif jissejħu wkoll il-leporidi). L-ispeċijiet kollha ta' piki estanti qegħdin miġburin f'ġeneru 1 biss, il-ġeneru *Ochotona*.

Il-Piki jirreferu għalijhom bl-isem ta' **fniek il-ġebel** u magħrufa bħala **liebri tas-suffara** ukoll minħabba l-għajta għolja li jagħmlu biex iwissu lil xulxin b'xi periklu. L-isem Pika jidher li ġej mill-kelma "piika" tal-lingwa Tungus jew saħansitra mill-kelma Russa "pikat'", li tfisser "twerżieqa".

Il-Piki huma nattivi ta' klimi kesħin, l-aktar ta' l-Asja, ta' l-Amerika ta' fuq u ta' l-Ewropa tal-Lvant. Il-Piki ta' l-Ewropa u l-Asja normalment jgħixu fi gruppi familjari u jaqsmu x-xogħolijiet tal-ġurnata bejniethom (eż. ġbir ta' ikel u l-għassa għall-periklu). Dawk ta' l-Amerika ta' fuq (eż.*Ochotona princeps* u *Ochotona collaris*) huma asoċjali jew solitarji.

Il-Piki jilħqu l-quċċata ta' l-attivita tagħhom qabel l-istaġun tax-xitwa. Dawn il-mammiferi ma jorqdux fix-xitwa bħal annimali oħra, għalhekk iridu jaħżnu t-tiben għall-ikel u s-sħana. Il-Piki jagħmlu dan billi jiġbru ħxejjex friski f'munzell barra fix-xemx u kif jinxef dan jinġarr fil-bejtiet taħt l-art għall-ħażna, biex imbagħad jintuża matul ix-xitwa.

## Klassifikazzjoni

* Ordni Lagomorpha
	+ Familja Ochotonidae
		- Ġeneru *Ochotona*
			* Sottoġeneru *Pika*: piki tat-Tramuntana
				+ Pika Alpina, *Ochotona alpina*
				+ Pika tal-fidda, *Ochotona argentata*
				+ Pika tal-kullar, *Ochotona collaris*
				+ Pika ta' Hoffmann, *Ochotona hoffmanni*
				+ Pika tat-Tramuntana jew Pika tas-Siberja, *Ochotona hyperborea*
				+ Pika ta' Pallas, *Ochotona pallasi*
				+ Pika Amerikana, *Ochotona princeps*
				+ Pika ta' Turuchan, *Ochotona turuchanensis*
			* Sottoġeneru *Ochotona*: piki ta' l-isteppa
				+ Pika ta' Gansu jew Pika Griża, *Ochotona cansus*
				+ Pika tax-xofftejn suwed, *Ochotona curzoniae*
				+ Pika ta' Daurian, *Ochotona dauurica*
				+ Pika ta' Tsing-ling, *Ochotona huangensis*
				+ Pika ta' Nubra, *Ochotona nubrica*
				+ Pika ta' l-isteppa, *Ochotona pusilla*
				+ Pika tal-Afganistan, *Ochotona rufescens*
				+ Pika ta' Moupin, *Ochotona thibetana*
				+ Pika ta' Thomas, *Ochotona thomasi*
			* Sottoġeneru *Conothoa*: piki tal-muntanji
				+ Pika ħamra taċ-Ċina, *Ochotona erythrotis*
				+ Pika ta' Forrest, *Ochotona forresti*
				+ Pika ta' Gaoligong, *Ochotona gaoligongensis*
				+ Pika ta' Glover, *Ochotona gloveri*
				+ Pika tal-Ħimalaja, *Ochotona himalayana*
				+ Pika ta' Ili, *Ochotona iliensis*
				+ Pika ta' Kozlov, *Ochotona koslowi*
				+ Pika ta' Ladak, *Ochotona ladacensis*
				+ Pika tal-widnejn kbar, *Ochotona macrotis*
				+ Pika ta' Muli, *Ochotona muliensis*
				+ Pika sewda, *Ochotona nigritia*
				+ Pika ta' Royle, *Ochotona roylei*
				+ Pika ħamra tat-Turkestan, *Ochotona rutila*

### Ġeneri estinti

* Ġeneru Piezodus (Viret, 1929)
* Ġeneru Oklahomalagus (Dalquest et al., 1996)
* Ġeneru Oreolagus (Dice, 1917)
* Ġeneru Sinolagomys (Li & Qiu, 1980)
* Ġeneru Amphilagus (Pomel, 1853)
	+ *Amphilagus antiquus* (Pomel, 1853)
	+ *Amphilagus fontannesi* (Deperet, 1887)
	+ *Amphilagus ulmensis* (Tobien, 1974)
* Ġeneru Austrolagomys (Stromer, 1926)
	+ *Austrolagomys hendeyi* (Mein u Pickford, 2003)
	+ *Austrolagomys inexpectatus* (Mein u Pickford, 2003)
* Ġeneru Albertona
	+ *Albertona balkanica*
* Ġeneru *Desmatolagus* (Matthew & Granger, 1923)
	+ *Desmatolagus gobiensis* (Matthew & Granger, 1927)
	+ *Desmatolagus ardynense*
	+ *Desmatolagus robustus*
	+ *Desmatolagus pusillus* (Teilhard de Chardin, 1926)
	+ *Desmatolagus schizopetrus* (Dawson, 1965)
	+ *Desmatolagus vetustus*
* Ġeneru *Eurolagus* (López-Martínez, 1977)
	+ *Eurolagus fontannesi* (Depéret, 1887)
* Ġeneru *Lagopsis* (Schlosser, 1884)
	+ *Lagopsis verus* (Hensel, 1856)
* Ġeneru *Paludotona* (Dawson, 1959)
	+ *Paludotona etruria*
* Ġeneru *Marcuinomys* (Lavocat, 1951)
	+ *Marcuinomys spiracensis*
* Ġeneru *Titanomys* (von Meyer, 1843)
	+ *Titanomys visenoviensis* (von Meyer, 1843)
* Ġeneru *Ochotonoma* (Sen, 1998)
	+ *Ochotonoma anatolia* (Sen, 1998)
* Ġeneru *Ochotonoides* (Teilhard de Chardin et Young, 1931)
	+ *Ochotonoides complicidens* (Boule et Teilhard de Chardin, 1928)
	+ *Ochotonoides danubicus* (Topachevsky et Scorik, 1977)
	+ *Ochotonoides kujalnikensis* (Topachevsky et Scorik, 1977)
* Ġeneru *Gymnesicolagus* (Mein & Adrover, 1982)
	+ *Gymnesicolagus gelaberti* (Mein & Adrover, 1982)
* Ġeneru *Hesperolagomys* (Clark et al., 1964)
	+ *Hesperolagomys fluvlatilis* (Storer, 1970)
	+ *Hesperolagomys galbreathi* (Clark et al., 1964)
* Ġeneru *Heterolagus* (Crusafont Pairó et al., 1955) (estint)
* Ġeneru **Russellagus** (Storer, 1970)
	+ *Russellagus vonhofi* (Storer, 1970)

## Referenzi

* Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 185-211. ISBN 0-8018-8221-4.

## Ħoloq Esterni

* Reuters story on CNN.com: "American pika seen headed toward extinction"
* The Trek of the Pika "A story complete with sounds of pika calls"