# Liebru

| Liebri |
| --- |
|  |
| Liebru Ewropew (*Lepus europaeus*) |
| Klassifikazzjoni xjentifika |
| Renju: | Animalia  |
| Phylum: | Chordata  |
| Klassi: | Mammalia  |
| Sottoklassi: | Theria  |
| Superordni: | Euarchontoglires  |
| Ordni: | Lagomorpha  |
| Familja: | Leporidae  |
| Ġeneru: | *Lepus* Linnaeus, 1758 |
| Sottoġeneri |
| * *Macrotolagus*
* *Poecilolagus*
* *Lepus*
* *Proeulagus*
* *Eulagos*
* *Sabanalagus*
* *Indolagus*
* *Sinolagus*
* *Tarimolagus*
 |

Ras ta' skeletru ta' Liebru Ewropew (*Lepus europaeus*)
Snien inċisivi tal-lagomorfi li ma ntiklux mal-ikel. *i* - l-ewwel par ta' inċisivi, *i2* - it-tieni par ta' inċisivi fuq wara ta' l-ewwel par, inċisivi tipiċi tal-Lagomorfi.
Il-**liebri** (sing. **Liebru**) huma l-leporidi tal-ġeneru *Lepus* għalkemm uħud minn dawn jissejħu fniek ħmir u erba' speċi oħra ta' leporidi tal-ġeneri *Caprolagus* u *Pronolagus* xi drabi jissejħu liebru u liebru l-ġebel rispettivament ukoll, biss dawn huma fniek.

Il-liebri huma mammiferi ta' ħeffa kbira (eż. il-Liebru Ewropew *Lepus europaeus* kapaċi jilħaq veloċità ta' 70 kilometru jew 45 mil fis-siegħa).

Normalment il-liebru huwa mammiferu ta' natura mistħija u jgħix ħajja solitarja jew bħala par, għalkemm il-Liebru Ewropew jibdel l-attitudni tiegħu lejn ir-rebbiegħa fejn dawn jibdew jiġru wara xulxin matul il-ġurnata fid-dawl tax-xemx f'nofs il-kampanja. Din l-imġiba hija xejn aktar ħlief kompetizzjoni bejn l-irġiel biex jakkwistaw id-dominanza u b'hekk aċċess għal aktar nisa biex jirriproduċu magħhom. Waqt dan iż-żmien ta' freneżija fost il-liebri, wieħed jista' jarahom jagħtu u jiġġieldu bl-idejn. Għal żmien twil ħafna kienu jaħsbu li dan kien ikun ġlied ta' kompetizzjoni bejn l-irġiel, iżda minn osservazzjonijiet aktar fil-qrib irrisulta li dan ma kienx ħlief ġlied bejn in-nisa u l-irġiel, biex in-nisa juru li għadhom m'humiex lesti għat-tgħammir jew biex jaraw id-determinazzjoni ta' l-irġiel.

Il-liebri ma jgħixux bħal biċċa l-kbira tal-fniek f' bejta taħt l-art u dan lanqas meta jasal iż-żmien taż-żrameġ. It-twelid taż-żgħar isir ġo bejta magħmulha minn ħofra baxxa jew fil-ħaxix mirfus u mgħaffeġ mill-omm. Din mhijiex problema għaż-żrameġ għax huma addattati għan-nuqqas ta' protezjoni fisika billi jitwieldu miksijjin bil-pil u b'għajnejhom miftuħa, b'hekk ftit żmien wara t-twelid dawn ikunu kapaċi jaħsbu għalihom infushom, għall-kuntrarju taż-żrameġ tal-fniek fejn dawn jitwieldu għomja, mingħajr pil u totalment dipendenti fuq l-omm.

## Klassifikazzjoni

* Ġeneru *Lepus*
	+ Sottoġeneru *incertae sedis*
		- Liebru Ġappuniż, *Lepus brachyurus*
		- Liebru Abissinjan, *Lepus habessinicus*
	+ Sottoġeneru *Macrotolagus*
		- Liebru antilop jew Fenek ħmar antilop, *Lepus alleni*
	+ Sottoġeneru *Poecilolagus*
		- Liebru taż-żarbuna tas-silġ, *Lepus americanus*
	+ Sottoġeneru *Lepus*
		- Liebru tal-Artiku, *Lepus arcticus*
		- Liebru tal-Alaska, *Lepus othus*
		- Liebru tal-muntanji, *Lepus timidus*
	+ Sottoġeneru *Proeulagus*
		- Liebru ta' denbu iswed jew Fenek ħmar ta' denbu iswed, *Lepus californicus*
		- Liebru tal-ġnub bojod jew Fenek ħmar tal-ġnub bojod, *Lepus callotis*
		- Liebru ta' Kap, *Lepus capensis*
		- Liebru ta' Tehuantepec jew Fenek ħmar ta' Tehuantepec, *Lepus flavigularis*
		- Liebru iswed jew Fenek ħmar iswed, *Lepus insularis*
		- Liebru tax-xgħari, *Lepus saxatilis*
		- Liebru tad-deżert jew Liebru tar-ramel, *Lepus tibetanus*
		- Liebru ta' Tolai, *Lepus tolai*
	+ Sottoġeneru *Eulagos*
		- Liebru xkupa, *Lepus castroviejoi*
		- Liebru ta' Yunnan, *Lepus comus*
		- Liebru Korean, *Lepus coreanus*
		- Liebru Taljan jew Liebru Korsikan, *Lepus corsicanus*
		- Liebru Ewropew, *Lepus europaeus*
		- Liebru ta' Granada, *Lepus granatensis*
		- Liebru Manċurjan, *Lepus mandshuricus*
		- Liebru sufi, *Lepus oiostolus*
		- Liebru tal-altipjan tal-Etjopja, *Lepus starcki*
		- Liebru ta' denbu abjad jew Fenek ħmar ta' denbu abjad, *Lepus townsendii*
	+ Sottoġeneru *Sabanalagus*
		- Liebru Etjopjan, *Lepus fagani*
		- Liebru tas-savana Afrikana, *Lepus microtis*
	+ Sottoġeneru *Indolagus*
		- Liebru ta' Hainan, *Lepus hainanus*
		- Liebru Indjan, *Lepus nigricollis*
		- Liebru ta' Burma, *Lepus peguensis*
	+ Sottoġeneru *Sinolagus*
		- Liebru Ċiniż, *Lepus sinensis*
	+ Sottoġeneru *Tarimolagus*
		- Liebru ta' Yarkand, *Lepus yarkandensis*

## Referenzi

* Wilson, D. E.; Reeder, D. M. *Mammal Species of the World, 3rd edition*, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
* Id-Databażi Palebijoloġika