Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Renju (bijoloġija)

Il-livelli varji tas-sistema ta' klassifikazzjoni xjentifika.

---

Il-ġerarkija tal-ikbar tmien gradi tassonomiċi tal-klassifikazzjoni xjentifika.
Fil-bijoloġija, **renju** huwa takson li qiegħed fil-quċċata (jew kważi) tal-iskema fil-klassifikazzjoni xjentifika tal-organiżmi (għax fl-iskemi moderni, id-dominju qiegħed jiġi wżat bħala l-ogħla taksa). Ir-renji jinqasmu fi gruppi iżgħar, l-hekk imsejħa fajlum (fiż-żooloġija) jew diviżjoni (fil-botanika), għalkemm qabel dan, renju jista' jinqasam f'sottorenju, f'fergħa jew f'infrarenju, biss dawn m'humiex livelli obbligatorji.

Carolus Linnaeus fl-ewwel pubblikazzjoni tas-*Systema Naturae* fl-1735, kellu skema ta' klassifikazzjoni b'żewġ Renji ta' organiżmi ħajjin, Animalia għal annimali u Vegetabilia għal pjanti (Linnaeus inkluda wkoll il-minerali, fir-renju Mineralia). Barra minn hekk, Linnaeus qasam ir-renju fi klassijiet u dawn tal-aħħar ġew miġbura f'fajla għal annimali u f'diviżjonijiet għal pjanti.

## Skemi ta' klassifikazzjonijiet użati matul iż-żminijiet

| Linnaeus 1735 2 renji | Haeckel 1866 3 renji | Chatton 1937 2 imperi | Copeland 1956 4 renji | Whittaker 1969 5 renji | Woese et al. 1977 6 renji | Woese et al. 1990 3 dominji |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *(ma kienux inklużi)* | Protista | Prokaryota | Monera | Monera | Eubacteria | Bacteria |
| Archaebacteria | Archaea |
| Eukaryota | Protoctista | Protista | Protista | Eukarya |
| Vegetabilia | Plantae

 | Fungi | Fungi
 |
| Plantae | Plantae | Plantae
 |
| Animalia | Animalia
 | Animalia | Animalia | Animalia
 |

Kun af li l-ekwivalenzi f'din it-tabella mhumiex eżatti. Pereżempju, Haeckel poġġa lill-algi ħomor (fil-klassifika ta' Haeckel Florideae u fil-klassifiki moderni Florideophyceae) u l-algi blu-ħodor (fil-klassifika ta' Haeckel Archephyta u fil-klassifiki moderni Cyanobacteria) fir-renju Plantae, filwaqt li fl-iskemi ta' klassifika moderna huma kkunsidrati bħala membri tar-renji Protista u Bacteria rispettivament. Madanakollu, għalkemm hemm xi nuqqasijiet fl-ekwivalenzi, din hija tabella semplifikata utli xorta waħda.

## Ħoloq esterni

* Klassifikazzjoni ta' Whittaker
# Annimal

| Annimal |
| --- |
|  |
| Klassifikazzjoni xjentifika |
|  |
| Superdomain | Cytota (mul)  |
| Dominju | Eukaryota |
| Superkingdom | Holozoa (mul)  |
| saltna  | **Animalia** Linnaeus, 1758
 |
| Informazzjoni ġenerali |
| Sors | animal fossil (en)  |

L-**annimali** huma organiżmi multi-ċellurali fir-renju bijoloġiku **Animalia**. Minbarra ċertu eċċezzjonijiet, l-annimali jikkonsmaw materjal organiku, jieħdu nifs l-ossiġenu, kapaċi jimxu, jistgħu jirriproduċu sesswalment, u jgħaddu minn fażi ontoġenetika fejn ġisimhom jikkonsisti minn sfera ħawja ta' ċelloli, il-blastula, matul l-iżvilupp embrijoniku.
# Phylum

Il-livelli varji tas-sistema ta' klassifikazzjoni xjentifika.

---

Il-ġerarkija tal-ikbar tmien gradi tassonomiċi tal-klassifikazzjoni xjentifika.
**Phylum** (pronunzjata "Filum", Phyla fil-plural, pronunzjata "Fila") huwa Takson użat fil-Klassifikazjoni Xjentifika tal-organiżmi ħajjin. Il-Phyla jirrapreżentaw l-akbar gruppi ta' annimali u organiżmi oħra ħajja b'ċertu attributi evoluzzjonarji li huma ġeneralment aċċettati, għalkemm dawn xi kultant jiġu miġbura f'gruppi akbar l-hekk imsejħa Superphyla (eż. Ecdysozoa bi 8 Phyla). Informalment, Phylum jista' jkun maħsub bħala grupp ta' annimali bbażat fuq mudell ta' ġisem inġenerali.

Il-Phylum bħala Takson fil-ġerarkija obbligatorja qiegħed eżatt taħt il-Renju u livell aktar 'l fuq mil-Klassi.Il-Phylum bħala Takson fil-ġerarkija f'tassonomija kumplessa huwa Takson bejn is-Superphylum u s-Sottophylum.

Il-Klassifikazjonijiet tal-organiżmi f'sistema ġerarkika bdew jintużaw fis-sekli 17 u 18. Normalment l-organiżmi kienu jiġu miġbura fi gruppi skond is-similaritajiet morfoloġiċi bl-idejat tal-esperti ta' dawk iż-żminijiet u dawn il-gruppi fi gruppi akbar dejjem skond is-similaritajiet u kienu jibqgħu sejrin hekk sakemm tifforma ġerarkija sħiħa (eż. annimali bl-għadam u annimali b'exoskeletru "skeletru minbarra"). Madankollu bid-differenzi kollha fid-dehra esterjuri ta' dawn l-organiżmi, il-klassifikazjoni tal-Phyla hija bbażata fuq l-organizzazjoni interna.

Għalkemm il-Kodiċi Internazjonali tan-Nomenklatura Botanika jaċċetta l-użu tat-terminu "Phylum" b'referenza għal pjanti, fil-botanika kważi dejjem jiġi użat it-terminu "Diviżjoni".

L-aktar Phyla magħrufa huma Mollusca, Porifera, Cnidaria, Platyhelminthes, Nematoda, Annelida, Arthropoda, Echinodermata u Chordata. Dan ta' l-aħħar huwa il-Phylum li huwa klassifikat fih il-bniedem. Għalkemm bejn wieħed u ieħor hemm 35 Phylum, id-9 imsemmija hawn fuq jinkludu fihom il-biċċa l-kbira ta' l-ispeċi. Ħafna minn dawn il-Phyla huma esklużivament tal-baħar (jew marini) u Phylum 1 biss huwa totalment nieqes mill-ambjent tal-baħar, il- Onychophora jew ħniex tal-bellus.

L-aħħar Phylum skopert mix-xjenza kien Cycliophora fl-1993. Meta jinstab annimal ġdid ħafna drabi, jkun kemm ikun stramb, normalment dejjem ikun jikklassifika fost il-Phyla magħrufa. Għalkemm hemm miljuni ta' speċi eżistenti, dawn kollha jikklassifikaw taħt wieħed minn bejn wieħed u ieħor 35 Phylum. Madankollu S.pandora tant hija speċi mhux tas-soltu li ma kienx possibli tkun klassifikata taħt wieħed mill-Phyla eżistenti u b'hekk inħoloq Phylum ġdid il-Cycliophora għal din l-ispeċi biss u dan kien 1 mit-3 Phyla li ġew skoperti fl-aħħar seklu.
# Subphylum

**Subphylum** (pronunzja: subfilum) fil-bijoloġija, huwa Takson fil-Klassifikazzjoni Xjentifika tal-organiżmi ħajjin li jista' jiġbor fih l-Infrafajla. Is-Subphylum fil-ġerarkija qiegħed eżatt taħt il-phylum u livell aktar 'l fuq mill-Infraphylum.

Subphylum huwa Takson li jintuża fl-iskema ta' klassifikazzjoni fiż-żooloġija waqt li fil-botanika jintuża t-Takson ekkwivalenti is-Subdiviżjoni.

Ftit eżempji ta' Subphyla huma;

* Phylum Arthropoda: jinqasam f'Subphila Trilobitomorpha, Chelicerata, Myriapoda, Hexapoda u Crustacea.

* Phylum Branchiopoda: jinqasam f'Subphila Linguiliformea, Craniformea u Rhychonelliformea,

* Phylum Chordata: jinqasam f'Subphila Urochordata, Cephalochordata u Vertebrata.

Mhux il-Phyla kollha jinqasmu f'Subphila.
# Klassi (bijoloġija)

Fil-bijoloġija, **klassi** hija takson fil-klassifikazzjoni xjentifika tal-organiżmi ħajjin, li jista' jiġbor fih jew jista' jiġi maqsum f'ordnijiet fit-tassonomija obbligatorja. Għalkemm qabel dan, klassi tista' tiġi maqsuma f'sottoklassi, f'infraklassi jew f'parvklassi.

Il-Klassi bħala takson fil-ġerarkija obbligatorja qiegħed eżatt taħt il-fajlum (jew diviżjoni fil-botanika) u livell aktar 'l fuq mill-ordni. Fil-ġerarkija tassonomika kumplessa, il-klassi hija bejn is-superklassi u s-sottoklassi.
# Eutheria

| Eutheria Firxa tal-fossili: Ġurassiku tard - riċenti |
| --- |
|  |
| Fossilu ta' *Eomaia scansoria* |
| Klassifikazzjoni xjentifika |
| Renju: | Animalia  |
| Phylum: | Chordata  |
| Sottodiviżjoni: | Ara hawn taħt  |
| Klassi: | Mammalia  |
| Sottoklassi: | Theria  |
| Infraklassi: | **Eutheria**  |

**Eutheria** (Placentalia f'uħud mil-klassifikazzjonijiet) hija infraklassi ta' mammiferi fil-klassi Mammalia u fis-sottoklassi Theria.

Din tiġbor fiha erba' superordnijiet, u bejniethom għandhom 21 ordni b'rappreżentanti ħajjin. Din l-infraklassi flimkien mal-Metatheria jiffurmaw is-sottoklassi Theria.

L-Eutheria tinkludi fiha kważi l-ispeċi plaċentati kollha eżistenti (l-eċċezzjoni huma il-bandikuti).

## Klassifikazzjoni

* Infraklassi **Eutheria** (Placentalia u l-mammiferi fossili l-aktar fil-qrib tagħhom)
	+ Superordni Xenarthra
		- Ordni Pilosa (bradipi u wikkiela n-nemel)
		- Ordni Cingulata (armadilli)
	+ Superordni Afrotheria
		- Klad Afroinsectiphilia
			* Ordni Afrosorcida (tenreki u talpi tad-deheb)
			* Ordni Macroscelidea (senġijiet)
			* Ordni Tubulidentata (orikteropi)
		- Klad Paenungulata
			* Ordni Hyracoidea (iraċi)
			* Ordni Proboscidea (iljunfanti)
			* Ordni Sirenia (lamantini u dugongi)
	+ Superordni Euarchontoglires
		- Klad Glires
			* Ordni Rodentia (ġrieden)
			* Ordni Lagomorpha (fniek)
		- Klad Euarchonta
			* Ordni Primates (primati)
			* Ordni Scandentia (tupaji)
			* Ordni Dermoptera (kolugi)
	+ Superordni Laurasiatheria
		- Ordni Soricomorpha (ġriedem ta' geddumhom twil, talpi u solenodonti)
		- Ordni Erinaceomorpha (qniefed u firien il-qamar)
		- Ordni Chiroptera (friefet il-lejl)
		- Ordni Perissodactyla (żwiemel, tapiri u rinoċerontijiet)
		- Klad Cetartiodactyla
			* Ordni Artiodactyla (ħnieżer, iġmla, ċrief)
			* Ordni Cetacea (balieni u dniefel)
		- Klad Ferae
			* Ordni Carnivora (klieb, qtates, bumerini)
			* Ordni Pholidota (pangolini)

## Gallerija

* Tamanduwa ta' Nofsinhar *Tamandua tetradactyla*, speċi ta' mammiferu fis-superordni Xenarthra
* Orikteropu *Orycteropus afer*, speċi ta' mammiferu fis-superordni Afrotheria
* Ors iswed Amerikan *Ursus americanus*, speċi ta' mammiferu fis-superordni Laurasiatheria
* Ajaj *Daubentonia madagascariensis*, speċi ta' mammiferu fis-superordni Euarchontoglires

## Ara wkoll

* Xenarthra
* Afrotheria
* Euarchontoglires
* Laurasiatheria

## Referenzi

* Mikko's Phylogeny. *Eutheria phylogeny*

## Ħoloq esterni

* Kladogramma dettaljata tal-Placentalia estanti
# Familja (bijoloġija)

Il-**Familja** plural Familji (Latin familia plural familiae) fil-Klassifikazjoni Xjentifika tal-organiżmi ħajjin semplifikata, huwa Takson bejn Ordni u Ġeneru, waqt li f'Klassifikazjoni Xjentifika kumplessa hemm żewġ Taksi oħra, Superfamilja 'l fuq minn Familja u Sottofamilja taħt Familja (il-klassifikazjoni tal-Lepidoptera hi eċċezjoni billi t-Takson Familja qiegħed bejn it-Taksa Serje u Grupp), għalkemm dan jiddependi skond l-iskema.

Il-livell tat-Takson Familja huwa l-aktar importanti wara it-Taksa **Speċi** u **Ġeneru** fit-Tassonomija. Dettalji eżatti tan-nomenklatura formali jiddependu fuq il-Kodiċi tan-Nomenklatura u f'liema tip ta' grupp it-Takson Familja jkun qiegħed , jekk hux:

* Livell botaniku
* Livell żooloġiku
* Klassifikazjoni tal-Vajrus

## Storja tal-Kunċett

Familja, bħala livell intermedju bejn Ordni u Ġeneru, hija invenzjoni relativament reċenti.

### Botanika

Fil-Botanika il-kelma "Familja" (familia) ġiet użata mil-botaniku franċiż Pierre Magnol f' "Prodromus historiae generalis plantarum, in quo familiae plantarum per tabulas disponuntur" (1689) fejn hu sejjaħ "Familji" (familiae) is-76 grupp ta' pjanti li hu rrikonoxxa fit-tabelli tiegħu. Dak iż-żmien il-kunċett livell kien għadu fl-istat ta' in statu nascendi u fil-Prologu ta' "Prodromus" Magnol kiteb li ried jiġbor il-Familji f' Ġenera akbar, kelma li hija ferm 'il bogħod minn kif tintuża llum.

### Żooloġija

Fiż-Żooloġija, il-Familja bħala livell intermedju bejn Ordni u Ġeneru kien introdott minn Pierre André Latreille f' "Précis des caractères génériques des insectes, disposés dans un ordre naturel" (1796). Huwa uża l-Familji (uħud minnhom bla isem) f'uħud mill-Ordnijiet tal-"insetti" iżda mhux kollha (bl-artropodi kollha inklużi).

Madankollu, mill-bidu tas-seklu 20 din il-kelma bdiet tintuża kostantement b'kunċett u f'sens modern. L-użu u l-karatteristika ta' dawn l-ismijiet huwa definit fil-'**Kodiċital-* **"International Code of Botanical Nomenclature"u tal-"International Code of Zoological Nomenclature".*

**Grupp** fil-Klassifikazjoni Xjentifika tal-organiżmi ħajjin huwa Takson bejn il-Familja u s-Sottofamilja u dan huwa Takson ta' eċċezjoni għax jintuża biss fil-klassifikazjoni tal-Lepidoptera.

|  |
| --- |
| **Klassifikazzjoni Tassonomika Obbligatorja** |
|
Dominju -
Renju -
Fajlum (żooloġija) jew Diviżjoni (botanika) -
Klassi -
Ordni -
Familja -
Ġeneru -
Speċi |
# Ġeneru (tassonomija)

Fin-Nomenklatura Binominali użata mad-Dinja kollha, l-isem ta' organiżmu huwa magħmul minn 2 partijiet: l-isem ġeneriku (dejjem kapitalizzat) u l-isem speċifiku (magħruf bħala "epithet"). Eżempju huwa *Homo sapiens*, l-isem xjentifiku tal-ispeċi Umana li tagħmel parti mill-Ġeneru Homo.

Il-burduri bejn il-Ġeneri kienu storikament suġġettivi, iżda bl-avvent tal-Filoġenetika, sar ferm aktar komuni li l-livelli tassonimiċi kollha 'l fuq mil-livell speċifiku jridu jkunu ristretti għal gruppi li juru biċ-ċar li huma monofiletiċi, dan ifisser li d-dixxendenti ta' Takson anċestrali jridu jiġu miġbura flimkien fi grupp wieħed, anke jekk uħud minnhom ma jkunux jaqsmu l-karatteristiċi viżibli kollha mal-bqija. Dan kollu fil-kodiċi taż-Żooloġija jew tal-Botanika qatt ma kien rekwiżit u b'hekk din hija diskussjoni taħraq għaddejja l-ħin kollu fil-qasam tas-sistematika; jekk wieħed għandux jibbaża fuq il-Kladistika jew fuq il-Fenetika. Fil-present, il-biċċa l-kbira tal-klassifikazjonijiet ibbażati fuq il-Fenetika qegħdin jiġu bil-mod il-mod mibdula bi klassifikazjonijiet ibbażati fuq il-Kladistika (eż. Reptilia u Amphibia ma għadhomx użati).

Ħafna Ġeneri jistgħu jiġi maqsuma f'Sottoġeneri (singular **Sottogeneru**).

Ġeneru f'Renju jista' jiġi użat bħala isem ta' Ġeneru jew Takson ieħor f'Renju ieħor, għalkemm l-International Code of Zoological Nomenclature u l-International Code of Botanical Nomenclature jagħtu l-parir biex dan ma jsirx. Hemm 'il fuq minn 5000 minn dawn l-ismijiet użati f'aktar minn Renju wieħed. Eżempji huma Anura li huwa isem ta' Ordni taż-Żrinġijiet imma huwa wkoll isem ta' Ġeneru ta' pjanti u Aotus li huwa isem ta' Ġeneru tal-pjanta tal-piżelli u ta' Xadina tal-lejl.

Ovvjament fl-istess Renju isem ġeneriku partikolari jista' jintuża għal Ġeneru wieħed. Dan jispjega għaliex il-Ġeneru tal-platipu huwa Ornithorhynchus — għall-ewwel George Shaw fl-1799 kien semmieħ Platypus, iżda kien diġa' użat għal insett minn Johann Friedrich Wilhelm Herbst fl-1793 u peress li l-platipu u l-insetti jagħmlu parti mill-istess Renju l-Animalia, l-isem Platypus ma setax jintuża għat-tnejn li huma u b'hekk Johann Friedrich Blumenbach fis-sena 1800, għall-platipu, ippublika l-isem xjentifiku Ornithorhynchus bħala sostitut.

Il-Ġeneru bħala Takson fil-ġerarkija obbligatorja qiegħed eżatt taħt il-Familja u livell aktar 'l fuq mill-ispeċi.

Il-Ġeneru bħala Takson fil-ġerarkija f'tassonomija kumplessa huwa Takson bejn l-Infratribu u s-Sottoġeneru (jew Sezzjoni fil-botanika).

|  |
| --- |
| **Klassifikazzjoni Tassonomika Obbligatorja** |
|
Dominju -
Renju -
Fajlum (żooloġija) jew Diviżjoni (botanika) -
Klassi -
Ordni -
Familja -
Ġeneru -
Speċi |
# Somalja

bandiera
tarka
Ir-Repubblika Federali tas-Somalja (fis-Somalja: Soomaaliya; bl-Għarbi: الصومال, As-Sūmāl), hija pajjiż li jinsab fl-hekk imsejjaħ Qarn tal-Afrika, fil-Lvant tal-kontinent Afrikan. Tmiss mal-Etjopja u Ġibuti lejn il-punent u l-majjistral, il-Kenja fin-nofsinhar, il-Golf ta' Aden fit-tramuntana, u l-Oċean Indjan fil-lvant. Il-belt kapitali hi Mogadishu.

Total tal-fruntieri tas-Somalja: 2,385 km, pajjiżi tal-fruntiera (3): Ġibuti 61 km; Etjopja 1,640 km; Kenja 684 km.
# Etjopja

| Repubblika Demokratika Federali tal-Etjopja የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ (am) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Innu nazzjonali:**Bl-Amhariku: ወደፊት ገስግሺ ውድ እናት ኢትዮጵያ (Marzu 'l quddiem, għażiża Omm l-Etjopja)
 |
| **Belt kapitali** | Addis-Abeba ﻿ / ﻿
 |
| Lingwi uffiċjali | Amħariku |
| Gvern | Repubblika Federali b'Sistema Parlamentari |
|  -  | Taye Atske Selassie | President |
|  -  | Abiy Ahmed | Prim Ministru |
| Leġislatura | Parlament |
| Gvern Tranżizzjonali tal-Etjopja |
|  -  | ir-Renju ta' Aksum | 400 QK  |
|  -  | Imperu Etjopjan | 1270  |
|  -  | *Zemene Mesafint* | 7 ta' Mejju, 1769  |
|  -  | Riunifikazzjoni | 11 ta' Frar, 1855  |
|  -  | Ċentralizzazzjoni | 1904  |
|  -  | Okkupat u anness fl-Afrika tal-Lvant Taljana | 9 ta' Mejju, 1936  |
|  -  | Ftehim Anglo-Etjopjan | 31 ta' Jannar, 1942  |
|  -  | Repubblika Demokratika Popolari | 22 ta' Frar, 1987  |
|  -  | Tranżizzjoni tal-gvern | 28 ta' Mejju, 1991  |
|  -  | Kostituzzjoni attwali | 21 ta' Awwissu, 1995  |
| Erja |
|  -  | Total | 1,127,127 km2 (26) 426,400 mil kwadru  |
| Popolazzjoni |
|  -  | ċensiment tal-2024 | 128,691,692 (10) |
|  -  | Densità | 92.7/km2 (123) 240.1/mili kwadri |
| **PGD** (PSX) | stima tal-2024 |
|  -  | Total | $434.44 biljun (55) |
|  -  | Per capita | $4,050 (159) |
| **PGD** (nominali) | stima tal-2024 |
|  -  | Total | $145.03 biljun (59) |
|  -  | Per capita | $1,350 (159) |
| **Gini** (2015) | 35.0  |
| **IŻU** (2022) | 0.492 (176) |
| Valuta | Birr (`ETB`)  |
| Żona tal-ħin | UTC+3  |
| Kodiċi telefoniku | +251 |
| Kodiċi ISO-3166 | ET |
| TLD tal-internet | .et |

L-**Etjopja** (Amhariku: ኢትዮጵያ, romanizzat: ītiyop'iya), uffiċjalment ir-Repubblika Demokratika Federali tal-Etjopja (Amhariku: የኢትዮጵያ ፌዴራላዊዴራላዊ ዴወዊ᫐ዴዊ ዪ ብሊክ, romanizzat: ye'ītiyop'iya fēdēralawī dēmokirasīyawī rīpebilīki), li qabel kienet magħrufa bħala l-Abissinia, huwa pajjiż mingħajr baħar li jinsab fil-Qarn tal-Afrika. Stimi demografiċi għall-2021 ipoġġuh bħala t-tieni l-aktar pajjiż popolat fl-Afrika, biss wara n-Niġerja u t-tnax fid-dinja, kif ukoll l-iktar pajjiż popolat fid-dinja.Il-kapitali tiegħu, kif ukoll l-akbar belt u Hija popolata. , Addis Ababa.Tmiss mit-tramuntana mal-Eritrea, lejn il-grigal ma' Ġibuti, lejn il-lvant mas-Somalja, fin-nofsinhar mal-Kenja, u lejn il-punent mas-Sudan u s-Sudan t'Isfel.

Total tal-fruntieri tal-Etjopja: 5,925 km, pajjiżi tal-fruntiera (6): Ġibuti 342 km; Eritrea 1,033 km; Kenja 867 km; is-Somalja 1,640 km; Is-Sudan t'Isfel 1,299 km; Sudan 744 km.
# Ġibuti

Il-bandiera
Il-tarka
Mappa
Organizzazzjoni territorjalii
**Ir-Repubblika ta' Ġibuti** jew **Djibouti** huwa nazzjon fl-Afrika. Il-belt kapitali hija l-Belt tal-Djibouti. .Fl-Afrika, il-post l-aktar baxx taħt il-livell tal-baħar jinsab fil-Qarn tal-Afrika, f'Ġibuti, fejn jinsab il-Lag Assal, li huwa 153 metru taħt il-livell tal-baħar. Huwa pajjiż li jinsab fil-Qarn tal-Afrika. Għandha 23,200 km² u taqsam fruntieri mal-Eritrea fit-tramuntana, mal-Etjopja lejn il-punent u n-nofsinhar, u mas-Somalja fix-Xlokk. Bl-istess mod, il-kosti tagħha huma għamet mill-Baħar l-Aħmar u l-Golf ta 'Aden.

Żona: 23,200 km² Limiti: Ġibuti tmiss mal-Eritrea fit-Tramuntana; lejn il-punent u n-nofsinhar mal-Etjopja; lejn il-punent mas-Somalja, il-Baħar l-Aħmar u l-Golf ta' Aden.

Frontieras ta' Ġibuti totali: 528 km, pajjiżi tal-fruntiera (3): Eritrea 125 km; Etjopja 342 km; Is-Somalja 61 km.