# Laozi

| Laozi 老子 |
| --- |
| Potret era Dinasti Ming oleh Zhang Lu |
| Kelahiran | trad. abad ke-6 SM, kadang-kadang bertarikh abad ke-4 SM Kampung Quren, Chu (kini Luyi, Henan) |
| Meninggal dunia | trad. abad ke-5 SM |
| Karya terkenal | *Tao Te Ching* |
|  |
| Era | Falsafah purba |
| Falsafah | Falsafah Cina |
| Sekolah | Taoisme |
| Idea cemerlang | Templat:Senarai tak berpeluru |
|  |

| Laozi |
| --- |
|  |
| "Laozi" dalam tulisan meterai (atas) dan tulisan piawai (bawah) |
| Gelar kehormatan |
| Bahasa Cina | 老子 |
| Maksud harfiah | * Guru Tua
* *atau*
* Yang Tua
 |
|

| Transkripsi |
| --- |
| Bahasa Mandarin Baku |
| Hanyu Pinyin | Lǎozǐ |
| Wade–Giles | Lao3-tzŭ3 |
| Tongyong Pinyin | Lǎo-zǐh |
| Perumian Yale | Lǎudž |
| IPA | [lɑ̀ʊ tsɨ̀] |
| Wu |
| Suzhounese | Lâ-tsỳ |
| Bahasa Yue: Bahasa Kantonis |
| Perumian Yale | Lóuhjí |
| Jyutping | Lou5-zi2 |
| IPA | [lɔw˩˧ tsi˧˥] |
| Bahasa Min Selatan |
| POJ Bahasa Hokkien | Ló-chú |
| Tâi-lô | Ló-tsú |
| Old Chinese |
| Baxter–Sagart (2014) | C.rˤuʔ tsəʔ |

 |
| Nama peribadi |
| Bahasa Cina | 李耳 |
|

| Transkripsi |
| --- |
| Bahasa Mandarin Baku |
| Hanyu Pinyin | Lǐ Ěr |
| Wade–Giles | Li3 Erh3 |
| Tongyong Pinyin | Lǐ Ěr |
| IPA | [lì ɑ̀ɻ] |
| Old Chinese |
| Baxter–Sagart (2014) | C.rəʔ C.nəʔ |

 |
| Nama timangan |
| Tulisan Cina Tradisional | 李伯陽 |
| Tulisan Cina Ringkas | 李伯阳 |
|

| Transkripsi |
| --- |
| Bahasa Mandarin Baku |
| Hanyu Pinyin | Lǐ Bóyáng |
| Wade–Giles | Li3 Po2-yang2 |
| Tongyong Pinyin | Lǐ Bó-yáng |
| IPA | [lì pɔ̌ jɑ̌ŋ] |
| Old Chinese |
| Baxter–Sagart (2014) | C.rəʔ pˤrak laŋ |

 |
| Nama anumerta |
| Bahasa Cina | * 李聃
* 老聃
 |
|

| Transkripsi |
| --- |
| Bahasa Mandarin Baku |
| Hanyu Pinyin | * Lǐ Dān
* Lǎo Dān
 |
| Wade–Giles | * Li3 Tan1
* Lao3 Tan1
 |
| Tongyong Pinyin | * Lǐ Dan
* Lǎo Dan
 |
| IPA | * [lì tán]
* [lɑ̀ʊ tán]
 |

 |
| Nama ketuhanan |
| Bahasa Cina | 老君 |
| Maksud harfiah | Junzi Tua |
|

| Transkripsi |
| --- |
| Bahasa Mandarin Baku |
| Hanyu Pinyin | Lǎojūn |
| Wade–Giles | Lao3-chün1 |
| Tongyong Pinyin | Lǎo-jyun |
| IPA | [lɑ̀ʊ tɕýn] |

 |
|  |

**Laozi** (/ˈlaʊdzə/), juga diromanisasikan sebagai **Lao Tzu**, merupakan seorang ahli falsafah Cina separa legenda dan pengarang karya *Tao Te Ching* (*Laozi*), salah satu teks asas Taoisme bersama *Zhuangzi*. Namanya, yang secara harfiah bermaksud 'Guru Tua', berkemungkinan dimaksudkan untuk melambangkan anonimitas purba yang boleh berdialog dengan Konfusianisme. Kajian moden umumnya menganggap butiran biografi beliau sebagai rekaan kemudian, dan karya beliau sebagai hasil kerjasama. Catatan tradisional menamakannya sebagai **Li Er**, yang dilahirkan pada abad ke-6 SM di Negeri Chu semasa zaman Zaman Musim Bunga dan Luruh (s. 770 – s. 481 SM). Beliau berkhidmat sebagai arkibis diraja bagi mahkamah Dinasti Zhou di Wangcheng (kini Luoyang), dan dikatakan pernah bertemu dan mengagumkan Konfusius (sekitar 551 – s. 479 SM), serta mengarang *Tao Te Ching* dalam satu sesi sebelum bersara ke wilayah barat.

Sebagai tokoh utama dalam budaya Cina, Laozi umumnya dianggap sebagai pengasas Taoisme. Beliau didakwa dan dihormati sebagai nenek moyang Dinasti Tang (618–907), dan juga dihormati di China moden sebagai moyang kepada nama keluarga Li yang popular. Dalam beberapa aliran Taoisme, Agama Buddha Cina, Konfusianisme, dan agama rakyat Cina, dipercayai bahawa beliau kemudiannya menjadi seorang pertapa abadi. Beberapa penganut Taoisme percaya bahawa *Tao Te Ching* merupakan jelmaan—yang diwujudkan sebagai sebuah buku—dewa Laojun, salah satu daripada Tiga Kesucian dalam panteon Taoisme, walaupun kebanyakan ahli falsafah tidak mempercayainya.

*Tao Te Ching* telah memberikan pengaruh besar terhadap gerakan keagamaan Cina dan ahli falsafah selepasnya, yang mengulas, memuji dan mengkritik teks ini secara meluas. Pada abad ke-20, usaha kritikan teks oleh ahli sejarah membawa kepada teori-teori yang mempersoalkan masa hidup atau kewujudan Laozi sendiri, serta mengemukakan bahawa teks *Tao Te Ching* yang diterima kini mungkin ditulis hanya pada zaman Zaman Negara-Negara Berperang (s. 475 – 221 SM), dan merupakan hasil penulisan oleh beberapa pengarang.

## Nama

Lǎozǐ (/ˈlaʊdzə/) ialah romanisasi moden pinyin bagi 老子. Ia bukan nama peribadi, sebaliknya merupakan gelaran kehormatan yang bermaksud 'tua' atau 'yang dihormati'. Strukturnya sepadan dengan ahli falsafah purba Cina lain, seperti Kongzi, Mengzi, dan Zhuangzi.

Catatan tradisional memberikan nama peribadi **Li Er** (李耳, Lǐ Ěr) kepada Laozi, dengan sebutan Bahasa Cina Purba direkonstruksi sebagai *\*C.rəʔ C.nəʔ*. Li ialah nama keluarga Cina yang lazim, yang juga membawa maksud 'pokok plum' apabila digunakan sebagai kata nama am; terdapat legenda yang mengaitkan kelahiran Laozi dengan pokok plum.

Laozi telah lama dikenal pasti dengan persona **Lao Dan** (老聃, Lǎo Dān). Perkataan *Dan* membawa maksud "Telinga Panjang" atau "Si Bertelinga Panjang". Aksara 耳 ialah perkataan Cina bagi 'telinga'.

Laozi juga direkodkan menggunakan nama timangan **Boyang** (伯陽, Bóyáng), dengan sebutan Cina Purba yang direkonstruksi sebagai *\*pˤrak laŋ*. Aksara 伯 merujuk kepada anak lelaki sulung kepada isteri utama, atau pakcik dari pihak bapa yang lebih tua daripada ayah sendiri, dan juga digunakan sebagai gelaran bangsawan yang menandakan ketua warisan aristokrat yang memerintah wilayah kecil hingga sederhana, serta sebagai tanda penghormatan umum. Aksara 陽 pula merujuk kepada *yang*, iaitu kuasa hidup maskulin dan suria dalam kepercayaan Taoisme.

Walau bagaimanapun, nama Lao Dan digunakan secara lebih umum, termasuk oleh Sima Qian dalam karya beliau *Shiji* (s. 91 SM), dalam karya *Zhuangzi*, dan juga oleh beberapa sarjana moden.

## Identiti

Menjelang pertengahan abad ke-20, wujud konsensus dalam kalangan sarjana Barat bahawa kesejarahan tokoh bernama Laozi adalah diragui, dan bahawa *Tao Te Ching* merupakan "kompilasi kata-kata Taoisme oleh pelbagai tangan", dengan seorang tokoh pengarang direka kemudian. Walaupun penulisan berbilang penulis secara beransur-ansur adalah ciri biasa bagi teks purba Cina, ketiadaan jelas satu tokoh Guru utama dalam buku ini membezakannya dengan hampir semua karya falsafah awal Cina yang lain.

Setakat 2024, manuskrip tertua yang mengandungi petikan daripada *Tao Te Ching* bertarikh sekitar akhir abad ke-4 SM, ditulis atas jalur buluh yang digali sebagai sebahagian daripada Jalur Chu Guodian. Petikan-petikan ini bersamaan dengan kira-kira satu pertiga daripada teks yang diwarisi, dan sesetengah daripadanya disusun mengikut urutan yang sama. Petikan-petikan ini bercampur dengan kandungan yang tidak dimuatkan dalam teks yang ditransmisikan, menunjukkan bahawa pembentukan teks masih mengalami penyusunan dan pengubahsuaian. Manuskrip lengkap terawal yang berdiri sendiri ditemui dalam sebuah makam di Mawangdui dan bertarikh awal abad ke-2 SM. Analisis terhadap ulasan awal ke atas petikan-petikan yang muncul dalam teks warisan menyokong teori evolusi bertambah berperingkat, berbanding pengarang tunggal.

### Catatan tradisional

Rujukan biografi terawal mengenai Laozi boleh ditemui dalam karya abad ke-1 SM, *Catatan Sejarawan Agung* oleh Sima Qian. Beberapa versi biografi Laozi dibentangkan, dengan Sima Qian menyatakan pelbagai tahap keraguan terhadap sumber-sumber beliau.

Dalam satu versi, Sima Qian melaporkan bahawa Laozi dikatakan sezaman dengan Kongzi pada abad ke-6 atau ke-5 SM. Nama peribadinya ialah Er atau Dan. Beliau dilahirkan di perkampungan Quren (曲仁里, *Qūrén lǐ*) di negeri selatan Chu, kini di wilayah Luyi, Henan. Beliau dikatakan anak kepada Ketua Penapis Keadilan dinasti Zhou dan Puan Yishou (益壽氏), dan merupakan seorang sarjana yang berkhidmat sebagai Penjaga Arkib Diraja di istana Zhou. Peranan ini memberikan beliau akses meluas kepada karya-karya Maharaja Kuning dan klasik-klasik lain ketika itu. Beliau dilaporkan menulis sebuah buku dalam dua bahagian sebelum berangkat ke barat.

Dalam versi lain, Laozi merupakan seorang lagi tokoh sezaman dengan Kongzi bernama Lao Laizi (老莱子), salah seorang daripada Dua Puluh Empat Teladan Berbakti, dan menulis karya dalam 15 bahagian. Kisah ini menceritakan tentang Zong, seorang pahlawan yang menewaskan musuhnya dan membiarkan mayat mereka dimakan burung hering. Secara kebetulan, Laozi yang sedang mengembara dan mengajar ajaran Tao tiba di tempat kejadian, dan didedahkan sebagai bapa Zong yang telah lama terpisah sejak kecil. Laozi menasihati bahawa lebih baik menghormati musuh yang kalah, dan penghinaan terhadap mayat mereka akan menimbulkan dendam. Zong akhirnya memerintahkan supaya mayat dikuburkan, dan upacara perkabungan diadakan bagi kedua-dua pihak, menandakan perdamaian yang berkekalan.

Dalam versi ketiga, Laozi ialah ahli astrologi istana bernama Lao Dan yang hidup semasa pemerintahan Adipati Xian dari Qin pada abad ke-4 SM, dan kecewa dengan kemerosotan moral di Chengzhou. Pada usia 80 tahun, beliau memutuskan untuk hidup sebagai pertapa di sempadan barat. Di pintu gerbang barat kota itu, beliau dikenali oleh pengawal bernama Yinxi, yang meminta Laozi mencatatkan kebijaksanaannya sebelum dibenarkan melepasi. Teks yang ditulis itu dikatakan ialah *Tao Te Ching*, walaupun versi semasa mengandungi tambahan kemudian. Dalam beberapa versi, Yinxi menjadi muridnya dan menghilang bersamanya. Dalam tafsiran lain, "Guru Lama" ini menjelajah hingga ke India dan menjadi guru kepada Siddhartha Gautama, Buddha, atau bahkan Buddha itu sendiri.

Kisah-kisah ini menegaskan bahawa Laozi tidak pernah membuka sekolah formal tetapi tetap menarik ramai pelajar dan pengikut setia. Terdapat pelbagai versi kisah pertemuannya dengan Kongzi, yang paling terkenal dalam *Zhuangzi*. A.C. Graham mencadangkan bahawa versi Konfusian tentang pertemuan itu yang terdapat dalam *Kitab Adat* adalah asal, dan dipinjam serta ditafsirkan semula oleh pengikut Zhuang Zhou. Hari kelahirannya secara popular dipercayai jatuh pada hari ke-15 bulan kedua dalam kalender Cina. Dalam beberapa catatan, beliau dikatakan berkahwin dan mempunyai seorang anak lelaki yang menjadi seorang askar terkenal di negeri Wei semasa Zaman Negara Berperang.

* *Kongzi bertemu Laozi*, Shi Gang (史杠), Dinasti Yuan
* Gambaran Laozi dalam karya E. T. C. Werner, *Myths and Legends of China*

## *Tao Te Ching*

Ukiran Laozi di Tokong Ping Sien Si, Perak, Malaysia
*Tao Te Ching* ialah salah satu risalah terpenting dalam kosmogoni Cina. Ia sering dipanggil *Laozi*, dan sentiasa dikaitkan dengan nama tersebut. Identiti individu atau kumpulan yang menulis atau menyusun teks ini telah menjadi subjek spekulasi dan perdebatan sepanjang sejarah. Seperti banyak karya falsafah purba Cina, idea-idea sering dijelaskan melalui paradoks, analogi, penggunaan pepatah lama, pengulangan, simetri, sajak, dan ritma. *Tao Te Ching* berdiri sebagai contoh cemerlang bentuk sastera ini. Tidak seperti kebanyakan karya sejenisnya, buku ini secara ketara tidak mempunyai satu watak "guru" utama dan jarang merujuk kepada tokoh sejarah atau peristiwa tertentu, memberikannya aura kerohanian di luar masa.

*Tao Te Ching* menggambarkan Tao sebagai sumber dan cita-cita bagi semua kewujudan: ia tidak kelihatan, tetapi bukanlah transenden; sangat berkuasa namun sangat merendah diri, menjadi akar kepada segala sesuatu. Manusia mempunyai keinginan dan kehendak bebas (dan oleh itu mampu mengubah sifat mereka sendiri). Ramai yang bertindak secara "tidak semula jadi", mengganggu keseimbangan semula jadi Tao. *Tao Te Ching* bertujuan untuk membawa pembacanya "kembali" ke keadaan asal mereka, selari dengan Tao. Bahasa dan kebijaksanaan konvensional dikritik secara mendalam; Taoisme menganggapnya berat sebelah dan buatan, dengan penggunaan paradoks untuk menajamkan maksud.

*Wu wei*, secara harfiah bermaksud 'tidak bertindak', ialah konsep teras dalam *Tao Te Ching*. Konsep ini mempunyai pelbagai makna yang saling bertindih, bahkan dalam terjemahan Bahasa Inggeris, termasuk "tidak melakukan apa-apa", "tidak memaksa", "tidak berlakon" dalam pengertian lakonan, "mewujudkan kekosongan", "bertindak secara spontan", dan "mengikut arus".

Konsep ini digunakan untuk menjelaskan *ziran*, atau keselarasan dengan Tao. Ia merangkumi gagasan bahawa perbezaan nilai adalah ideologikal, dan semua bentuk cita-cita berpunca dari sumber yang sama. *Tao Te Ching* menggunakan istilah ini secara meluas, dengan kesederhanaan dan kerendahan hati sebagai nilai utama, sering bertentangan dengan tindakan yang mementingkan diri sendiri. Pada tahap politik, ini bermaksud mengelakkan keadaan seperti peperangan, undang-undang yang keras, dan cukai yang berat. Sesetengah penganut Taoisme mengaitkan *wu wei* dengan amalan esoterik, seperti *zuowang* ('duduk dalam kealpaan': mengosongkan fikiran daripada kesedaran jasmani dan pemikiran), seperti yang terdapat dalam *Zhuangzi*.

Alan Chan memberikan contoh bagaimana Laozi menganjurkan perubahan pendekatan, atau kembali kepada "semula jadi", bukannya bertindak secara langsung. Teknologi mungkin membawa rasa kemajuan yang palsu. Jawapan yang diberikan oleh Laozi bukanlah penolakan teknologi, tetapi sebaliknya mencari ketenangan melalui *wu wei*, bebas daripada keinginan. Ini berkait dengan beberapa kenyataan Laozi yang menggalakkan pemerintah agar memastikan rakyat kekal dalam keadaan "tidak tahu" atau "berfikiran mudah". Sesetengah sarjana mendakwa penjelasan ini mengabaikan konteks keagamaan, manakala yang lain menganggapnya sebagai bentuk apologetik bagi koheren falsafah teks tersebut. Ia mungkin sahaja merupakan nasihat politik literal jika Laozi benar-benar menggalakkan pemerintah untuk mengekalkan rakyat dalam kejahilan. Namun begitu, beberapa istilah dalam teks ini, seperti "roh lembah" (谷神, *gǔshén*) dan 'roh jiwa' (魄, *pò*), membawa konteks metafizik yang sukar diselaraskan dengan pembacaan yang bersifat etika semata-mata.

* Sebuah fresko dari zaman Dinasti Han Barat yang menggambarkan Kongzi dan Laozi, dari sebuah makam di Daerah Dongping, Shandong, China
* Arca batu Laozi, terletak di utara Quanzhou di kaki Gunung Qingyuan

## Pengaruh

Sepanjang sejarah China, pegawai yang berpotensi sering merujuk kepada autoriti tokoh bukan Konfusian seperti Laozi dan Zhuangzi untuk menolak perkhidmatan kepada mana-mana pemerintah pada bila-bila masa. Zhuangzi, pengasas Taoisme yang lain, memberi pengaruh besar terhadap sasterawan Cina dan budaya Cina secara keseluruhan. Ahli teori politik yang dipengaruhi oleh Laozi telah menganjurkan sifat rendah diri dalam kepimpinan dan pendekatan berhati-hati terhadap tadbir urus, baik atas sebab etika, pasifisme, atau strategi. Dalam konteks lain, pelbagai gerakan anti autoritarian telah memeluk ajaran Laozi mengenai kekuatan si lemah.

### Dinasti Han

Kisah Laozi telah mengambil bentuk keagamaan yang kuat sejak zaman Dinasti Han. Apabila Taoisme semakin berakar umbi, Laozi disembah sebagai dewa. Kepercayaan terhadap pewahyuan Tao daripada Laozi yang bersifat ilahi telah membawa kepada penubuhan mazhab Taoisme pertama yang teratur, iaitu Jalan Guru Langit (Way of the Celestial Masters). Dalam tradisi Taoisme kemudian, Laozi dianggap sebagai perwujudan Tao. Dikatakan bahawa beliau telah mengalami banyak "transformasi" dan mengambil pelbagai rupa dalam penjelmaan sepanjang sejarah bagi membimbing para pengikut dalam Jalan Tao. Taoisme keagamaan sering percaya bahawa "Guru Tua" tidak hilang selepas menulis *Tao Te Ching*, tetapi sebaliknya mengembara dan menyebarkan Tao sepanjang hayatnya.

Mitos Taoisme menyatakan bahawa Laozi dilahirkan secara ajaib, dikandung apabila ibunya memandang bintang jatuh. Beliau dikatakan tinggal dalam rahim ibunya selama 62 tahun sebelum dilahirkan ketika ibunya bersandar pada pokok plum. Laozi dikatakan lahir sebagai lelaki dewasa dengan janggut beruban dan cuping telinga panjang, simbol kebijaksanaan dan umur panjang. Mitos lain pula menyatakan bahawa beliau telah dilahirkan semula 13 kali selepas kehidupan pertamanya semasa zaman Fuxi. Dalam penjelmaan terakhirnya sebagai Laozi, beliau hidup selama 990 tahun dan mengembara untuk menyebarkan ajaran Tao.

### Dinasti Tang

Disebabkan nama tradisionalnya *Li Er*, Laozi telah dihormati sebagai nenek moyang kepada semua keturunan Li berikutnya, dan banyak keluarga Li mengaitkan keturunan mereka kepada Laozi, termasuk para maharaja Dinasti Tang. Keluarga ini dikenali sebagai keturunan Longxi Li (隴西李氏). Menurut pasangan Simpkins, meskipun banyak daripada keturunan ini meragukan, ia mencerminkan pengaruh besar Laozi dalam budaya Cina. Di bawah Dinasti Tang, Laozi menerima pelbagai gelaran kuil yang semakin agung. Pada tahun 666, Maharaja Gaozong menamakan Laozi sebagai "Maharaja Agung Misteri dan Asal" (太上玄元皇帝, *Tàishàng Xuán Yuán Huángdì*). Pada tahun 743, Maharaja Xuanzong mengisytiharkannya sebagai "Nabi nenek moyang" (聖祖, *Shèngzǔ*) dengan gelaran anumerta "Maharaja Misteri dan Asal" (玄元皇帝, *Xuán Yuán Huángdì*). Beliau juga mengangkat ibu bapa Laozi ke pangkat "Maharaja Agung Sejak Azali" (先天太上皇, *Xiāntiān Tàishàng Huáng*) dan "Permaisuri Sejak Azali" (先天太后, *Xiāntiān Tàihòu*). Pada tahun 749, Laozi diberi gelaran "Nabi Nenek Moyang dan Maharaja Misteri dan Asal Jalan Agung" (聖祖大道玄元皇帝, *Shèngzǔ Dàdào Xuán Yuán Huángdì*) dan kemudian pada tahun 754, gelaran penuh "Nabi Nenek Moyang Agung dan Maharaja Langit Misteri dan Asal serta Raja Agung Istana Emas Jalan Agung yang Tertinggi" (大聖祖高上大道金闕玄元天皇大帝, *Dà Shèngzǔ Gāo Shǎng Dàdào Jīnquē Xuán Yuán Tiānhuáng Dàdì*).

Karya abad ke-7, *Sandong Zhunang* (三洞珠囊; "Kantung Mutiara Tiga Gua"), menggambarkan Laozi sebagai guru Taois yang sempurna dan tokoh bernama Yinxi sebagai pelajar Taois ideal. Yinxi melalui urutan rasmi persediaan, ujian, latihan dan pencapaian.

### Kontemporari

Ramai ahli falsafah kontemporari menganggap Laozi sebagai penyokong kerajaan yang terhad. Ahli ekonomi libertarian kanan Murray Rothbard mencadangkan bahawa Laozi ialah libertarian pertama, menyamakan idea Laozi mengenai kerajaan dengan teori susunan spontan oleh Friedrich Hayek. James A. Dorn bersetuju, menulis bahawa Laozi, seperti ramai liberal abad ke-18, "berhujah bahawa meminimumkan peranan kerajaan dan membiarkan individu berkembang secara spontan akan mencapai keharmonian sosial dan ekonomi." Begitu juga, David Boaz dari Institut Cato memasukkan petikan dari *Tao Te Ching* dalam bukunya *The Libertarian Reader* dan menyatakan dalam artikelnya untuk *Encyclopædia Britannica* bahawa Laozi menasihatkan pemerintah untuk "tidak berbuat apa-apa" kerana "tanpa undang-undang atau paksaan, manusia akan hidup dalam harmoni." Ahli falsafah Roderick Long pula berhujah bahawa tema libertarian dalam pemikiran Taois sebenarnya diambil dari penulis Konfusian terdahulu.

Penulis dan aktivis anarko-sindikalis Rudolf Rocker memuji "kebijaksanaan lembut" Laozi dan pemahamannya tentang pertentangan antara kuasa politik dengan aktiviti kebudayaan masyarakat dan komuniti dalam bukunya tahun 1937 *Nationalism and Culture*. Dalam artikelnya tahun 1910 untuk *Encyclopædia Britannica*, Peter Kropotkin juga menyebut Laozi sebagai antara penyokong terawal konsep anarkisme. Baru-baru ini, anarkis seperti John P. Clark dan Ursula K. Le Guin telah menulis mengenai persamaan antara anarkisme dan Taoisme, dengan memberi tumpuan khusus kepada ajaran Laozi. Dalam terjemahannya terhadap *Tao Te Ching*, Le Guin menulis bahawa Laozi "tidak melihat kuasa politik sebagai magik. Beliau melihat kuasa yang sah sebagai diperoleh, dan kuasa yang salah sebagai dirampas... Beliau melihat pengorbanan diri atau orang lain sebagai pencemaran terhadap kuasa, dan kuasa tersedia bagi sesiapa yang mengikut Jalan. Tidak hairanlah anarkis dan Taois menjadi sahabat baik."

## Rujukan

## Pautan luar

* Budaya Tao Diarkibkan 2005-02-17 di Wayback Machine
* China Style Diarkibkan 2006-04-26 di Wayback Machine
* Laozi
* Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Laozi dan Daode Jing
* Kehidupan Laozi Diarkibkan 2005-12-11 di Wayback Machine
* 老子 Lǎozĭ 道德經 Dàodéjīng Chinese+English+German