Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kepulauan Hawaii

Imej satelit komposit NASA Kepulauan Hawaii
**Kepulauan Hawaii** ialah gugusan 19 pulau dan atol, beberapa pulau kecil, dan gunung bawah laut di Lautan Pasifik Utara. Kawasan ini melingkungi 2,400 km dari pulau Hawai'i di selatan sehingga ke Atol Kure di utara.

Kepulauan ini ialah gugusan pulau terpencil di Bumi di mana ia terletak kira-kira 1,860 batu (3,000 km) dari benua terdekat.

## Penamaan

Gugusan ini mengambil nama sempena pulau terbesarnya, Hawai'i; pulau tersebut dipercayai datang daripada nama kawasan yang dipercayai merupakan tempat asal leluhur penduduk setempat, Hawaiki.

Kepulauan ini dahulunya dikenali sebagai oleh Apabila James Cook, penjelajah Inggeris, pertama kali melihat kepulauan tersebut pada 18 Januari 1778, gugusan tersebut diberi nama **Kepulauan Sandwich** (*Sandwich Islands*) sempena John Montagu, Earl Sandwich ke-4, penaja ekspedisinya. Nama ini menjadi kebiasaan sehingga dekad 1840-an.

## Geografi

### Pulau-pulau utama

* Ni'ihau
* Kaua'i
* O'ahu
* Moloka'i
* Lana'i
* Kaho'olawe (tidak berpenduduk)
* Maui
* Hawai'i

Kepulauan Hawaii menjadi satu negeri dalam pentadbiran Amerika Syarikat yang dikenali sebagai Hawaii.

## Rujukan

## Pautan luar

* An integrated information website focused on the Hawaiian Archipelago - Pacific Region Integrated Data Enterprise.
* *The Ocean Atlas of Hawai‘i* – SOEST University of Hawaiʻi.

| Kepulauan di Polynesia |
| --- |
| Kepulauan Austral • Kepulauan Cook • Kepulau Gambier • Kepulauan Hawaii • Kepulauan Kermadec • Kepulauan Setia • Kepulauan Pitcairn • Kepulauan Samoa • Kepulauan Masyarakat • Kepulauan Tonga • Kepulauan Wallis dan Futuna • Marquesas • Pulau Easter • Pulau-pulau New Zealand • Tokelau • Tuamotus • Tuvalu |
# Kepulauan Melayu

Kepulauan Melayu
| Peta Kepulauan Nusantara |
|  |
| Geografi |
| Lokasi | * Asia Tenggara
* Oceania
 |
| Jumlah pulau | 17,000 - 30,000 |
| Pulau-pulau utama | Jawa, Kalimantan, Papua, Sulawesi, Sumatra |
| Keluasan | 2,000,000 km2 (770,000 bt2) |

**Kepulauan Melayu** ialah kepulauan yang terletak di antara Indo-China dan Australia. Kepulauan ini juga dipanggil "Nusantara", "Hindia Belanda", Bumi Pertiwi.

Terletak di pertengahan Lautan Hindi dan Lautan Pasifik, kepulauan ini terdiri daripada lebih daripada 27,000 pulau yang menjadikannya kepulauan yang keempat terbesar di dunia dari segi jumlah pulau. Dari segi luas kawasannya pula, kepulauan ini merupakan kepulauan yang terbesar di dunia.

## Geografi

Luas daratan dan perairan Kepulauan Indonesia melebihi 2 juta km2. Secara amnya, kepulauan ini terbahagi kepada 2 bahagian utama, iaitu:

* Kepulauan Indonesia
* Kepulauan Filipina

Perkumpulan-perkumpulan pulau utama di Kepulauan Indonesia termasuk Kepulauan Maluku, New Guinea dan Kepulauan Sunda. Di Kepulauan Filipina pula, perkumpulan-perkumpulan pulau utama ialah Luzon, Mindanao dan Kepulauan Visayas.

Iklim di sepanjang kepulauan ini ialah Tropika kerana kedudukannya di Khatulistiwa. Kepulauan ini juga mempunyai beberapa gunung berapi paling aktif di dunia.

Puncak tertinggi ialah Puncak Jaya Wijaya di Papua dengan ketinggian 4,884 m (16,024 ka).

## Demografi

### Populasi

Terdapat lebih daripada 380 juta orang yang bertetap di kawasan ini. 10 pulau dengan populasi terbesar ialah:

1. Jawa (141,000,000)
2. Sumatera (50,180,000)
3. Borneo (21,258,000)
4. Sulawesi (21,258,000)

### Bahasa dan agama

Kebanyakan orang Kepulauan Indonesia berasal dari rumpun Austronesia dan bertutur dalam bahasa-bahasa Melayu-Polinesia. Agama utama dalam kawasan ini ialah Islam (62%), Kristian (33%) dan agama-agama Buddha, Hindu, Taoisme dan agama rakyat.

## Lihat juga

* Wilayah Lautan Hindi British
* Hindi Timur
* Indonesia Raya
* Asia Tenggara Maritim
* Nusantara
* Kepulauan Indonesia
* Semenanjung Tanah Malaysia
* Kemelayuan Malaysia
* Mafilindo

## Rujukan
# Garisan Jadi

Peta dunia menunjukkan Garisan Jadi
**Garisan Jadi** (Jawi: ‏**ڬاريسن جادي**‎‎) ialah garis lintang yang menandakan kedudukan Matahari tegak yang paling jauh ke selatan. Peristiwa ini berlaku hanya sekali dalam tempoh setahun, iaitu ketika solstis Disember apabila hemisfera selatan Bumi paling condong ke arah Matahari.

Garisan Jadi letaknya 23° 26' di selatan khatulistiwa.

## Penamaan

Nama "Jadi" dalam garisan ini datangnya daripada bahasa Arab الجدي‎ *al-jadī* iaitu nama lain suatu buruj yang turut dikenali dengan nama "Kambing Duyung", "Makara" (Sanskrit: मकर *makara*) atau nama bahasa Latinnya "Capricornus" (bandingkan bahasa Inggeris: *Capricorn*); ruang di langit yang menempatkan buruj tersebut juga kedudukan Matahari semasa solstis Disember yang diperhatikan suatu ketika dahulu sekitar 2000 SM.

## Lihat juga

* Garisan Sartan

## Rujukan
# Balkan

Balkan| Semenanjung Balkan terangkum umum secara geografi |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Geografi |
| Lokasi | Eropah Timur-Selatan Timur |
| Keluasan | 666,700 km2 (257,400 bt2) |
| Aras tertinggi | 2,925 m (9,596 ft) |
| Demografik |
| Demonym | Balkan |

**Balkan** adalah nama yang digunakan untuk sebuah kawasan yang bersejarah dan secara geografi terletak di rantau tenggara Eropah. Rantau ini mempunyai kawasan sebesar 550,000 kilometer² dan penduduk berjumlah 55 juta orang. Rantau ini mengambil namanya daripada Pergunungan Balkan yang mengunjur dari tengah Bulgaria ke timur Serbia.

## Takrifan dan sempadan

Kawasan semenanjung besar ini sering dibataskan terhenti di sungai-sungai Danube, Sava, Soča dan Kupa.

### Takrifan kini

Negara yang umumnya dianggap terletak di wilayah Balkan adalah::

* Albania
* Bosnia dan Herzegovina
* Bulgaria
* Croatia
* Kosovo (kedaulatan dipertikai)
* Montenegro
* Makedonia Utara
* Serbia
* Yunani

Negara-negara di bawah kadangkala turut dimasukkan ke dalam senarai ini:

* Moldova
* Romania
* Slovenia
* Turki (negara antara benua)

## Rujukan
# Laut Aral

Imej Laut Aral yang dilihat dari angkasa, arah Utara di bawah imej Ogos 1985
Pandangan satelit jisim air yang sama pada Ogos 2017.
**Laut Aral** merupakan sebuah tasik daratan terletak di antara Kazakhstan (Wilayah-Wilayah Aktobe dan Kyzylorda) di sebelah utaranya dan Uzbekistan (wilayah berautonomi Karakalpakstan) di bahagian selatannya. Nama "Aral" itu datangnya daripada perkataan bahasa Turkik *aral* yang bermakna "kepulauan"; ia merujuk kepada lebih 1,100 buah pulau yang pernah wujud dalam perairannya. Lembangan salirannya merangkumi Uzbekistan dan sebahagian kawasan Tajikistan, India, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Afghanistan dan Iran.

Ia dahulunya merupakan salah satu dari empat tasik terbesar di dunia dengan kawasan seluas 68,000 km2 (26,300 bt2), namun Laut ini telah menyusut sejak sekurang-kurangnya tahun 1850, dengan beberapa gangguan. Pada awal abad ke-20, penyusutan dianggap berpunca daripada kadar penyejatan melebihi kadar masukan air; bahkan terdapat juga bukti bahawa tasik ini berkedalaman lebih daripada 50 kaki (15 meter) sebelum ini. Pengecilannya telah dipercepatkan sejak tahun 1960-an setelah sungai puncanya dialihkan oleh projek pengairan Soviet. Pada tahun 1997, saiz asalnya telah berkurangan sebanyak 10% dan terbahagi menjadi empat buah tasik yang lebih kecil – Laut Aral Utara, lembangan timur dan barat yang terletak di Laut Aral Selatan, dan sebuah tasik sederhana di antaranya. Sejak tahun 2009, tasik tenggara tersebut telah menghilang dan tasik barat daya telah mengecil menjadi sejalur nipis air di sisi barat kawasan selatan laut dahulu; pada tahun-tahun berikutnya, terdapat air yang sekali-sekala mengalir ke tasik tenggara lalu tasik tersebut diisi semula pada satu tahap kecil. Imej-imej satelit yang diambil oleh NASA pada bulan Ogos 2014 mendedahkan bahawa lembangan timur Laut ini telah benar-benar kering untuk pertama kalinya dalam sejarah moden. Lembangan tersebut kini disebut sebagai Padang Pasir Aralkum.

## Rujukan

## Pautan luar

* Rivers Network : Aral Sea watersheds - peta sesawang Diarkibkan 2015-09-04 di Wayback Machine
* Post-Soviet Legacy: Aral Sea Pollution, daripada Arkib Digital Hal Ehwal Luar Negara Dean Peter Krogh
* Aral Sea Foundation
* "Syr Darya Control & Northern Aral Sea Phase I Project". World Bank Group - Kazakhstan. Disember 2006.
* Aral Sea from Space (rakaman selang masa)
* Pemandangan laut ini daripada Google Earth