# Anugerah Dadasaheb Phalke

| Anugerah Dadasaheb Phalke |
| --- |
| Anugerah kebangsaan bagi sumbangan kepada pawagam India |
| Nama asli | Dadasaheb Phalke Award (en)  |
| Jenis | Anugerah, senarai maklumat  |
| Penerangan | "sumbangan luar biasa kepada pertumbuhan dan perkembangan pawagam India" |
| Penaja | Direktorat Festival Filem |
| Negara | India  |
| Disampaikan oleh | Majlis Kesatuan Menteri India  |
| Ganjaran | * Swarna Kamal (Teratai Emas)
* ₹1,000,000 (AS$15,000)
 |
| Kali pertama | 1969 |
| Kali terakhir | 2018 |
| Pemenang terkini | Amitabh Bachchan |
| Sorotan |
| Jumlah anugerah | 50 |
| Pemenang pertana | Devika Rani |
| Susunan keutamaan |
| Lebih rendah | National Film Award for Best Actor (en)  dan National Film Award for Best Actress (en)   |
| Tapak web |
|   |
| sunting · sunting di WikidataLihat pendokumenan templat ini |

Dadasaheb Phalke, sering dikreditkan sebagai "bapa pawagam India", mencipta filem cereka pertama India yang pertama *Raja Harishchandra* (1913).
**Anusgerah Dadasaheb Phalke** ialah anugerah tertinggi dalam industri perfileman di India. Anugerah ini dipersembahkan secara tahunan di acara Anugerah Filem Kebangsaan oleh Direktorat Festival Filem, sebuah pertubuhan yang diuruskan oleh Kementerian Penerangan dan Penyiaran. Penerimanya diiktiraf kerana "jasa-jasa menakjubkan mereka dalam pertumbuhan dan pembangunan pawagam India" dan dipilih oleh sebuah jawatankuasa yang terdiri daripada ahli dari industri filem India. Setakat 2014, anugerah ini termasuk pingat *Swarna Kamal* (Teratai Emas), sebuah syal, dan hadiah wang tunai sejumlah ₹1,000,000 (AS$15,000).

Pertama kali diberikan pada 1969, anugerah ini diperkenalkan oleh Kerajaan India untuk mengenang jasa-jasa Dadasaheb Phalke terhadap pawagam India. Phalke (1870–1944), yang dikenali sebagai dan sering disebut sebagai "bapa pawagam India", ialah seorang pembikin filem India yang mengarahkan filem cereka panjang pertama India, *Raja Harishchandra* (1913).

Penerima pertama anugerah ini ialah pelakon Devika Rani, yang diberikan anugerah ini di Anugerah Filem Kebangsaan ke-17. Setakat 2013, terdapat 45 orang yang diberi penghargaan. Salah satunya ialah pelakon Prithviraj Kapoor yang merupakan satu-satunya penerima anumerta. Anak lelakinya yang juga pembikin filem, Raj Kapoor, menerima anugerah ini sebagai perantaranya di Anugerah Filem Kebangsaan ke-19 pada 1971 dan dirinya sendiri menjadi seorang penerima pada 1987 di Anugerah Filem Kebangsaan ke-35. Bommireddy Narasimha Reddy (1974) dan Bommireddy Nagi Reddy (1986); Raj Kapoor (1987) dan Shashi Kapoor (2014); Lata Mangeshkar (1989) dan Asha Bhosle (2000) bersama dengan Baldev Raj Chopra (1998) dan Yash Chopra (2001) ialah orang-orang yang bersaudara yang memenangi anugerah itu. Penerima paling terkini anugerah ini ialah pelakon Manoj Kumar yang menerima anugerah ini di Anugerah Filem Kebangsaan ke-63.

## Penerima

Senarai penerima anugerah mengikut tahun| Tahun (Majlis) | Imej | Penerima | Industri filem | Catatan |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1969 (ke-17) |  | Devika Rani | Hindi | Dikenali secara meluas sebagai "wanita pertama pawagam India", beliau membuat penampilan sulungnya dalam *Karma* (1933), yang merupakan filem berbahasa Inggeris India yang pertama dan filem India pertama yang menampilkan ciuman dalam skrin. Beliau juga mengasaskan syarikat filem awam terhad India yang pertama, Bombay Talkies, pada 1934. |
| 1970 (ke-18) |  | Birendranath Sircar | Bengali | Pengasas dua syarikat penerbitan, International Filmcraft dan New Theatre, Sircar dianggap sebagai salah seorang pelopor pawagam India. Beliau juga membina dua pawagam teater di Calcutta, satu untuk menayangkan filem Bengali dan satu untuk filem Hindi. |
| 1971 (ke-19) |  | Prithviraj Kapoor | Hindi | Kapoor memulakan kerjaya lakonan di teater dan berlakon dalam filem bunyi pertama India, *Alam Ara* (1931). Beliau mengasaskan Prithvi Theatre, sebuah syarikat rombongan teater India pada 1944 "bagi mempromosikan penerbitan pentas Hindi". |
| 1972 (ke-20) |  | Pankaj Mullick |  • Bengali  • Hindi | Seorang komposer, penyanyi dan pelakon, Mullick memulakan kerjayanya dengan menyediakan muzik latar belakang dengan mengadakan orkestra secara langsung semasa penayangan filem senyap. Beliau terkenal dengan *Mahishasuramardini*, sebuah muzikal radio yang diterbitkan pada 1931. |
| 1973 (ke-21) |  | Ruby Myers (Sulochana) | Hindi | Salah seorang pelakon yang bergajintinggi di zamannya, Sulochana membuat penampilan sulungnya dengan *Veer Bala* (1925) dan dianggap sebagai "simbol seks pertama panggung wayang India". |
| 1974 (ke-22) |  | Bommireddy Narasimha Reddy | Telugu | Pengarah lima belas filem cereka dalam Telugu, Reddy ialah personaliti filem pertama India yang menrima penghormatan dengan Doctor of Letters dan juga yang pertama menerima Padma Bhushan, anugerah awam tertinggi ketiga di India |
| 1975 (ke-23) |  | Dhirendra Nath Ganguly | Bengali | Dianggap sebagai salah seorang pengasas industri filem Bengali, Ganguly memulakan kerjayanya sebagai pelakon dalam filem *Bilat Ferat* (1921). Beliau menubuhkan tiga syarikat penerbitan – Indo British Film Company (1918), Lotus Film Company (1922) dan British Dominion Films Studio (1929) – untuk mengarahkan beberapa filem Bengali. |
| 1976 (ke-24) |  | Kanan Devi | Bengali | Menerima penghargaan sebagai "wanita pertama pawagam Bengali", Kanan Devi membuat penampilan sulungnya dalam filem-filem senyap pada tahun 1920-an. Beliau juga menyanyikan lagu-lagu yang ditulis oleh Rabindranath Tagore dan merupakan penerbit bersama syarikat filemnya, Shrimati Pictures. |
| 1977 (ke-25) |  | Nitin Bose |  • Bengali  • Hindi | Seorang ahli sinematografi, pengarah dan penulis skeip, Bose dikenali kerana memperkenalkan nyanyian latar kepada pawagam India pada 1935 menerusi filem Bengali *Bhagya Chakra* dan pembikinan semula Hindinya *Dhoop Chhaon*. |
| 1978 (ke-26) |  | Raichand Boral |  • Bengali  • Hindi | Dianggap sebagai salah seorang pelopor muzik filem India, Boral ialah pengarah muzik yang, dengan kerjasama pengarah Nitin Bose, memperkenalkan sistem nyanyian latar di pawagam India. |
| 1979 (ke-27) |  | Sohrab Modi | Hindi | Seorang pelakon dan pembikin filem, Modi dikenali dengan membawa klasik Shakespearea ke pawagam India dan dikenali melalui pembawaan dialog Urdu. |
| 1980 (ke-28) |  | Paidi Jairaj |  • Hindi  • Telugu | Pada mulanya telah bekerja sebagai dua badan, pengarah pelakon Jairaj terkenal dengan lakonannya tentang watak-watak sejarah India dan terlibat dalam memulakan Anugerah Filmfare. |
| 1981 (ke-29) |  | Naushad | Hindi | Pengarah muzik Naushad bermula dengan *Prem Nagar* (1940), dan dikreditkan kerana memperkenalkan teknik adunan bunyi kepada pawagam India. |
| 1982 (ke30) |  | L. V. Prasad |  • Telugu  • Tamil  • Hindi | Penerbit-pengarah-pelakon L. V. Prasad mempunyai perbezaan dalam lakonan dalam filem-filem dialog pertama yang dihasilkan dalam tiga bahasa: Hindi *Alam Ara*, Tamil *Kalidas* dan Telugu *Bhakta Prahlada*, semuanya dikeluarkan pada 1931. Beliau menubuhkan Prasad Studios pada tahun 1965 dan Makmal Filem Warna pada tahun 1976. Prasad Studios telah menerbitkan lebih 150 filem dalam pelbagai bahasa India. |
| 1983 (ke-31) |  | Durga Khote |  • Hindi  • Marathi | Telah berlakon dalam filem dialog bahasa Marathi pertama *Ayodhyecha Raja* (1932), Khote dianggap sebagai perintis di kalangan wanita di panggung wayang India. Beliau menubuhkan dua syarikat penerbitan, Fact Films dan Durga Khote Productions, yang menerbitkan filem pendek dan dokumentari. |
| 1984 (ke-32) |  | Satyajit Ray | Bengali | Telah membuat penampilan sebagai pengarah *Pather Panchali* (1955), pembikin filem Ray dikreditkan kerana membawa pengiktirafan sedunia bagi pawagam India. |
| 1985 (ke-33) |  | V. Shantaram |  • Hindi  • Marathi | Pelakon dan pembuat filem V. Shantaram menerbitkan dan mengarahkan filem warna pertama India, *Sairandhri* (1931). He also produced and directed the first Marathi-language talkie, *Ayodhyecha Raja* (1932), dan dikaitkan dengan hampir 100 filem dalam tempoh 50 tahun. |
| 1986 (ke-34) |  | B. Nagi Reddy | Telugu | Reddy menghasilkan lebih 50 filem, bermula pada tahun 1950-an. Beliau menubuhkan Vijaya Vauhini Studios yang pada masa itu merupakan studio filem terbesar di Asia. |
| 1987 (ke-35) |  | Raj Kapoor | Hindi | Kerap dikenali sebagai "The Show Man", persembahan pelakon dan pembikin filem Kapoor dalam filem Hindi *Awara* (1951) telah disenaraikan sebagai salah satu daripada sepuluh teratas persembahan terbaik sepanjang masa oleh majalah *Time* pada 2010. |
| 1988 (ke-36) |  | Ashok Kumar | Hindi | Dikenali sebagai "Dadamoni" (lelaki tua), Kumar terkenal kerana peranannya dalam *Achhut Kannya* (1936), *Bandhan* (1940) dan *Kismet* (1943), blokbuster pertama di pawagam India. |
| 1989 (ke-37) |  | Lata Mangeshkar |  • Hindi  • Marathi | Dikreditkan secara meluas sebagai "nightingale of India", penyanyi latar Mangeshkar memulakan kerjayanya pada tahun 1940-an dan telah menyanyikan lagu dalam lebih daripada 36 bahasa. |
| 1990 (ke-38) |  | Akkineni Nageswara Rao | Telugu | Telah membuat penampilan dalam *Dharma Pathini* (1941), Akkineni Nageswara Rao berlakon lebih dari 250 filem, kebanyakannya dalam bahasa Telugu. |
| 1991 (ke-39) |  | Bhalji Pendharkar | Marathi | Pembuat filem Pendharkar memulakan kerjayanya pada tahun 1920-an dan menghasilkan lebih daripada 60 filem Marathi dan lapan filem Hindi. Beliau telah diakui secara meluas untuk naratif sejarah dan sosial yang digambarkan dalam filem-filem ini. |
| 1992 (ke-40) |  | Bhupen Hazarika | Assam | Lebih dirujuk sebagai "Bard oBrahmaputra", pemuzik Hazarika terkenal dengan lagu-lagu rakyat dan baladanya yang dinyanyikan dalam bahasa Assam. |
| 1993 (ke-41) |  | Majrooh Sultanpuri | Hindi | Penulis lirik Sultanpuri menulis lagu Hindi pertama untuk *Shahjehan* (1946) dan menulis sekitar 8000 lagu untuk lebih 350 filem Hindi. |
| 1994 (ke-42) |  | Dilip Kumar | Hindi | Membuat penampilan sulungnya dalam *Jwar Bhata* (1944), "Raja Tragedi" Dilip Kumar berlakon dalam lebih daripada 60 filem Hindi dalam kerjaya yang merangkumi lebih dari enam dekad. |
| 1995 (ke-43) |  | Rajkumar | Kannada | Dalam kerjaya yang merangkumi lebih dari 45 tahun, Rajkumar berlakon dalam lebih daripada 200 filem bahasa Kannada dan juga memenangi Anugerah Filem Kebangsaan untuk Penyanyi Latar Lelaki Terbaik pada tahun 1992. |
| 1996 (ke-44) |  | Sivaji Ganesan | Tamil | Ganesan memulakan kerjayanya sebagai pelakon dalam filem *Parasakthi* (1952) dan kemudian muncul dalam lebih daripada 300 filem. Beliau terkenal dengan "suara ekspresif dan resonan". |
| 1997 (ke-45) |  | Kavi Pradeep | Hindi | Paling terkenal dengan lagu patriotik "Aye Mere Watan Ke Logo", penulis lagu lirik Pradeep menulis sekitar 1700 lagu, pujian dan puisi kebangsaan nasionalis, termasuk lirik untuk lebih daripada 80 filem Hindi. |
| 1998 (ke-46) |  | B. R. Chopra | Hindi | Pembikin filem B. R. Chopra menubuhkan syarikatnya sendiri, B. R. Films, pada 1956, dan terkenal dengan filem-filem seperti *Naya Daur* (1957) dan *Hamraaz* (1967), serta siri T *Mahabharat* berdasarkan daripada kesusasteraan epik Hindu serupa. |
| 1999 (ke-47) |  | Hrishikesh Mukherjee | Hindi | Telah mengarahkan sebanyak 45 filem Hindi, filmmaker Mukherjee terkenal dengan mempopularkan "pawagam pertengahan jalan" menerusi filem seperti *Anuradha* (1960), *Anand* (1971) dan *Gol Maal* (1979). |
| 2000 (ke-48) |  | Asha Bhosle |  • Hindi  • Marathi | Seorang penyanyi latar yang "versatil dan luar biasa", Bhosle memulakan kerjaya nyanyiannya pada 1948. |
| 2001 (ke-49) |  | Yash Chopra | Hindi | Pengasas Yash Raj Films, Chopra menduduki kerusi pengarah dengan *Dhool Ka Phool* (1959). Beliau mengarahkan 22 filem Hindi. |
| 2002 (ke-50) |  | Dev Anand | Hindi | Dirujuk secara meluas sebagai "bintang malar hijau pawagam Hindi", pelakon dan pembikin filem Anand menubuhkan bersama Navketan Films pada 1949 dan menerbitkan 35 filem. |
| 2003 (ke-51) |  | Mrinal Sen | Bengali | Dikenang sebagai "pembikin filem paling penting India", Sen menduduki kerusi pengarah dengan *Raat Bhore* (1955) dan menghasilkan 27 filem dalam tempoh 50 tahun. |
| 2004 (ke-52) |  | Adoor Gopalakrishnan | Malayalam | Dihargai dengan mempelopori pergerakan gelombang baru dalam pawagam Malayalam, pengarah Gopalakrishnan memenangi Anugerah Filem Kebangsaan untuk Pengarah Terbaik bagi filem sulungnya, *Swayamvaram* (1972). Beliau telah diiktiraf atas "keupayaannya menggambarkan masalah kompleks dalam cara yang mudah". |
| 2005 (ke-53) |  | Shyam Benegal | Hindi | Benegal memulakan kerjayanya dengan mengarahkan iklan. Beliau mengarahkan filem pertamanya *Ankur*, pada 1973. Filem beliau telah berfokuskan kepada wanita dan hak mereka. |
| 2006 (ke-54) |  | Tapan Sinha |  • Bengali  • Hindi | Pembikin filem Sinha memulakan kerjaya sebagai pengarah pada tahun 1954 dan menerbitkan lebih daripada 40 filem cereka dalam bahasa Bengali, Hindi dan Oriya. Kebanyakan filemnya menangani masalah yang dihadapi oleh orang biasa. |
| 2007 (ke-55) |  | Manna Dey |  • Bengali  • Hindi | Dalam kerjaya yang merangkumi lebih dari lima dekad, penyanyi latar Dey menyanyikan lebih daripada 3500 lagu dalam pelbagai bahasa India. Beliau juga dikreditkan dengan "merintis genre baru dengan menggabungkan muzik klasik India dalam kerangka pop". |
| 2008 (ke-56) |  | V. K. Murthy | Hindi | Terkenal dengan kolaborasinya bersama pengarah Guru Dutt, ahli sinematografi Murthy merakamkan filem cinemascope pertama India, *Kaagaz Ke Phool* (1959). Beliau paling diingati bagi teknik pencahayaannya dalam *Pyaasa* (1957) dan "rakaman rasuk" di *Kaagaz Ke Phool* dianggap sebagai klasik dalam sejarah seluloid. |
| 2009 (ke-57) |  | D. Ramanaidu | Telugu | Dalam kerjayanya selama 50 tahun, D. Ramanaidu menerbitkan lebih daripada 130 filem dalam pelbagai bahasa India namun kebanyakannya dalam bahasa Telugu. Beliau muncul salam *The Guinness Book of World Records* kerana telah menerbitkan filem dalam sembilan bahasa. |
| 2010 (ke-58) |  | K. Balachander |  • Tamil  • Telugu | pembikin filem K. Balachander mula menduduki kerusi pengarah dengan *Neerkumizhi* (1965). Dalam kerjayanya yang meluas selama empat puluh tahun, beliau mengarahkan dan menerbitkan (melalui rumah penerbitanya, Kavithalayaa Productions, ditubuhkan pada tahun 1981) lebih 100 filem dalam pelbagai bahasa India. |
| 2011 (ke-59) |  | Soumitra Chatterjee | Bengali | Paling terkenal dengan kerjasamanya bersama Satyajit Ray, Chatterjee memulakan kerjayanya sebagai pelakon dalam filem *Apur Sansar* (1959) dan bekerja dengan pengarah lain, seperti Mrinal Sen dan Tapan Sinha, dalam kerjayanya yang bertahan selama 50 tahun. |
| 2012 (ke-60) |  | Pran | Hindi | Dikenali dengan "persembahan yang menarik dan sangat bergaya", pelakon Pran terutamanya memainkan watak jahat dalam filem Hindi semasa kerjaya yang merangkumi lebih 50 tahun. |
| 2013 (ke-61) |  | Gulzar | Hindi | Gulzar memulakan kerjayanya sebagai penulis lirik untuk *Bandini* (1963) dan muncul sebagai pengarah dengan *Mere Apne* (1971). Terkenal dengan kolaborasinya paling berjaya bersama pengarah muzik R. D. Burman and A. R. Rahman, Gulzar memenangi beberapa anugerah bagi liriknya dalam kerjayanya selama 50 tahun. |
| 2014 (ke-62) |  | Shashi Kapoor | Hindi | Pemenang dua Anugerah Filem Kebangsaan termasuk Pelakon Lelaki Terbaik untuk *New Delhi Times* pada 1985, Kapoor memulakan kerjayanya sebagai pelakon kanak-kanak pada usia empat tahun dalam sandiwara arahan bapanya Prithviraj Kapoor dan kemudiannya sebagai pelakon utama dalam filem 1961 *Dharmputra*. Pada tahun 1978, Kapoor menubuhkan studio Film "Valas" dan memegang watak utama dalam kumpulan Prithvi Theatre, ditubuhkan oleh bapanya. |
| 2015 (ke-63) |  | Manoj Kumar | Hindi | Dikenali dengan imejnya sebagai wira patriotik, Kumar memulakan kerjayanya sebagai pelakon dengan filem Hindi 1957, *Fashion*. Pelakon dan pengarah filem berasaskan tema patriotik, Kumar dipanggil "Bharat Kumar". |
| 2016 (ke-64) |  | Kasinathuni Viswanath | Telugu | Viswanath memulakan kerjayanya sebagai seorang perakam bunyi. Dalam kerjaya filem yang merangkumi enam puluh tahun, Viswanath telah mengarahkan lima puluh tiga filem cereka dalam pelbagai genre, termasuk filem berdasarkan seni persembahan, seni visual, dan estetika. Viswanath telah mendapat lima Anugerah Filem Kebangsaan, dan telah menerima pengiktirafan antarabangsa untuk karya-karyanya. |
| 2017 (ke-65) |  | Vinod Khanna | Hindi | Membuat penampilan sulungnya dalam *Man Ka Meet* (1968), Khanna terutamanya terkenal kerana karyanya sebagai pelakon dalam filem Hindi pada tahun 1970-an. Beliau mengambil masa singkat dari filem (1982-1987) dan memasuki politik pada tahun 1997. |
| 2018 (ke-66) |  | Amitabh Bachchan | Hindi | Membuat penampilan sulungnya dalam *Saat Hindustani*, Bachchan sering dikenali oleh suara bariton yang unik dan untuk kemuliaannya dalam bidang lakonan. Dirujuk sebagai *Shahenshah dari Bollywood*, beliau telah muncul di lebih 200 filem India dalam kerjaya yang merangkumi hampir lima dekad. Beliau dianggap sebagai pelakon terbesar dan paling berpengaruh dalam sejarah pawagam India serta pawagam dunia, sehingga pengarah Perancis François Truffaut memanggilnya sebagai "industri satu orang." |

## Anugerah serupa

Beberapa penganugerahan dan festival filem lain telah dinamakan sempena Dadasaheb Phalke, kadangkala menyebabkan kekeliruan. Anugerah tersebut termasuk *Anugerah Yayasan Filem Dadasaheb Phalke* dan *Anugerah Kecemerlangan Dadasaheb Phalke*, yang tidak berkaitan dengan penganugerahan yang diberikan oleh Direktorat Festival Filem. Beberapa pembikin filem terkemuka, seperti Shyam Benegal, telah mencadangkan bahawa kerajaan India mengambil langkah untuk menghalang penggunaan Dadasaheb Phalke seperti itu tetapi Kementerian Penerangan dan Penyiaran mengatakan bahawa ia tidak dapat melakukannya kerana nama-nama anugerah baru itu bukan salinan tepat.

## Catatan penjelasan

## Rujukan

## Bibliografi

* Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterjee, Saibal, penyunting (2003). *Encyclopaedia of Hindi Cinema*. Popular Prakashan. ISBN 978-81-7991-066-5.CS1 maint: ref=harv (link)

## Bacaan lanjut

* Ramēś, Be. Gō (2009). *Recipients of Dadasaheb Phalke Award*. Pavai Publications. ISBN 978-81-7735-745-5.

## Pautan luar

* Halaman Rasmi Direktorat Festival Filem, India
* Arkib Anugerah Filem Kebangsaan