# Perang Dunia Pertama

| Perang Dunia Pertama |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarikh | 28 Julai 1914 hingga 11 November 1918 |
| Lokasi | Eropah, Afrika dan Timur Tengah (secara ringkas di China dan Kepulauan Pasifik) |
| Keputusan |
Kemenangan pihak berikat. Berakhirnya Empayar Jerman, Empayar Rusia, Empayar Turki Uthmaniyyah, dan Austria-Hungary. Terbentuknya negara-negara baru di Eropah Timur. |

 |
| Pihak yang terlibat |
| **Pihak Bersekutu**
 Rusia  Perancis  United Kingdom  Kanada  Itali  Amerika Syarikat  | **Kuasa Tengah**
 Bulgaria
 Empayar Turki Uthmaniyyah
 Austria-Hungary
 Empayar Jerman |
| Kerugian dan korban |
| **Mati (tentera):** 5,525,000 **Cedera (tentera):** 12,831,500 **Hilang (tentera):** 4,121,000 ...*perincian lanjut*. | **Mati (tentera):**  4,386,000 **Cedera (tentera)**: 8,388,000 **Hilang (tentera):** 3,629,000 ...*perincian lanjut*. |

**Perang Dunia I,** atau **Perang Dunia Pertama** juga dikenali **sebagai Perang Besar** (28 Julai 1914 – 11 November 1918)**,** ialah konflik global antara dua pakatan:

Pihak Berikat (atau Entente) dan Kuasa Tengah.

Kawasan utama konflik termasuk Eropah dan Timur Tengah, serta sebahagian Afrika dan Asia-Pasifik.

Perang ini menyaksikan perkembangan penting dalam senjata termasuk kereta kebal, kapal terbang, meriam, senapang mesin, dan senjata kimia.

Salah satu konflik paling maut dalam sejarah, ia mengakibatkan anggaran 15 hingga 22 juta korban tentera dan awam serta pembunuhan beramai-ramai (genosid).

Pergerakan sejumlah besar orang merupakan faktor utama dalam pandemik Selesema Sepanyol yang membawa maut.

Punca Perang Dunia Pertama termasuklah kebangkitan Empayar Jerman dan kejatuhan Empayar Uthmaniyah yang telah menggugat imbangan kuasa di Eropah, peningkatan persaingan imperialis, serta perlumbaan senjata antara kuasa-kuasa besar. Ketegangan yang semakin meruncing di Balkan mencapai kemuncak pada 28 Jun 1914 apabila Gavrilo Princip, seorang Serb Bosnia, membunuh Archduke Franz Ferdinand yang merupakan pewaris takhta Austria-Hungary.

Austria-Hungary menyalahkan Serbia lalu mengisytiharkan perang pada 28 Julai. Selepas Rusia menggerakkan tenteranya demi mempertahankan Serbia, Jerman mengisytiharkan perang terhadap Rusia dan Perancis yang mempunyai pakatan ketenteraan. United Kingdom pula menyertai peperangan selepas Jerman menyerang Belgium, manakala Empayar Uthmaniyah menyertai Kuasa Tengah pada bulan November.

Strategi Jerman pada tahun 1914 adalah untuk menewaskan Perancis dengan cepat sebelum memindahkan pasukannya ke timur, namun kemaraan mereka berjaya disekat pada bulan September. Menjelang akhir tahun tersebut, Front Barat (Medan Barat) mula membentuk garisan kubu parit yang hampir berterusan dari Selat Inggeris sehinggalah ke Switzerland. Keadaan di Front Timur (Medan Timur) pula lebih dinamik, namun tiada pihak yang mendapat kelebihan mutlak meskipun terpaksa menanggung operasi serangan yang mengorbankan banyak nyawa. Itali, Bulgaria, Romania, Greece, dan beberapa negara lain turut menyertai peperangan bermula tahun 1915 dan seterusnya.

Memasuki tahun 1916, peperangan di Front Barat dicirikan oleh pertempuran sengit yang berlarutan tanpa sebarang kemajuan ketenteraan yang bererti. Dua pertempuran paling berdarah berlaku pada tahun ini, iaitu Pertempuran Verdun dan Pertempuran Somme, yang mengorbankan jutaan nyawa di kedua-dua belah pihak namun gagal mengubah garis hadapan secara ketara. Sementara itu di laut, Britain mengenakan sekatan ekonomi yang ketat terhadap Jerman, yang mendorong Jerman bertindak balas melalui perang kapal selam tanpa had menggunakan armada U-boot mereka.

Tahun 1917 menyaksikan peralihan besar dalam dinamika peperangan. Empayar Rusia mengalami kejatuhan ekoran Revolusi Rusia, menyebabkan kerajaan baharu Bolshevik menandatangani Perjanjian Brest-Litovsk pada awal tahun 1918 dan secara rasmi keluar daripada kancah peperangan. Situasi ini membolehkan Jerman memindahkan sebahagian besar pasukan tentera mereka dari timur ke Front Barat. Walau bagaimanapun, tindakan Jerman yang menenggelamkan kapal-kapal dagang berkecuali serta cubaan mereka mempengaruhi Mexico (melalui Telegram Zimmermann) mendorong Amerika Syarikat mengisytiharkan perang terhadap Jerman pada April 1917, sekali gus menyuntik sumber tenaga manusia dan ekonomi yang amat besar kepada Pihak Bersekutu.

Pada musim bunga tahun 1918, Jerman melancarkan Serangan Musim Bunga (*Spring Offensive*) secara besar-besaran di Front Barat sebagai usaha terakhir untuk menewaskan Perancis dan Britain sebelum tentera Amerika Syarikat tiba sepenuhnya. Walaupun berjaya mara pada peringkat awal, serangan Jerman akhirnya kehabisan momentum akibat keletihan tentera dan kekurangan bekalan logistik.

Pihak Bersekutu kemudiannya melancarkan serangan balas yang dikenali sebagai Serangan Seratus Hari (*Hundred Days Offensive*) bermula Ogos 1918, dengan sokongan padu pasukan tentera Amerika Syarikat. Serangan ini berjaya mematahkan sistem pertahanan Jerman secara mutlak dan memaksa mereka berundur. Pada masa yang sama, sekutu-sekutu Jerman iaitu Empayar Uthmaniyah, Austria-Hungary, dan Bulgaria mula mengalami kekalahan di medan masing-masing dan bertindak menandatangani perjanjian gencatan senjata secara berasingan.

Berhadapan dengan kekalahan ketenteraan yang meruncing, sekatan ekonomi yang mencetuskan kebuluran, serta kebangkitan revolusi domestik di dalam negara (termasuk Pemberontakan Kiel), Maharaja Jerman (Kaiser Wilhelm II) terpaksa turun dari takhta dan melarikan diri ke Belanda. Kerajaan baharu Republik Jerman akhirnya bersetuju untuk menyerah kalah. Perjanjian Gencatan Senjata Compiègne ditandatangani di dalam sebuah gerabak kereta api di Perancis, dan berkuat kuasa pada jam 11:00 pagi, 11 November 1918, sekali gus menamatkan pertempuran dalam Perang Dunia Pertama.

### Persidangan Damai Paris dan Perjanjian Versailles (1919)

Pada Januari 1919, Persidangan Damai Paris telah diadakan untuk menentukan syarat-syarat perdamaian pascaperang. Persidangan ini didominasi oleh "Tiga Besar" iaitu Amerika Syarikat, Britain, dan Perancis. Hasil utama persidangan ini ialah Perjanjian Versailles yang ditandatangani pada 28 Jun 1919, tepat lima tahun selepas pembunuhan Archduke Franz Ferdinand.

Perjanjian ini mengenakan hukuman yang sangat berat ke atas Jerman melalui "Fasal Kesalahan Perang" (*War Guilt Clause*), yang memaksa Jerman mengaku bertanggungjawab sepenuhnya memulakan peperangan. Jerman dikehendaki membayar ganti rugi perang yang sangat besar, menyerahkan sebahagian besar wilayahnya (termasuk kehilangan semua tanah jajahan di luar negara), dan mengecilkan saiz angkatan tenteranya secara drastik. Perjanjian damai berasingan juga ditandatangani dengan bekas sekutu Jerman yang lain.

### Kesan Geopolitik dan Kejatuhan Empayar

Perang Dunia Pertama telah mengubah peta politik dunia secara radikal, terutamanya di Eropah dan Timur Tengah. Empat empayar besar yang telah wujud sekian lama runtuh sepenuhnya kesan daripada peperangan ini: Empayar Jerman, Empayar Rusia, Empayar Austria-Hungary, dan Empayar Uthmaniyah.

Kejatuhan empayar-empayar ini membawa kepada pembentukan negara-negara bangsa baharu di Eropah Tengah dan Timur, seperti Poland, Czechoslovakia, Finland, Latvia, Lithuania, Estonia, dan Yugoslavia. Di Timur Tengah, wilayah bekas Empayar Uthmaniyah telah dibahagikan di bawah sistem mandat Liga Bangsa-Bangsa, di mana Britain dan Perancis mengambil alih kawalan ke atas wilayah seperti Iraq, Palestin, Syria, dan Lubnan.

### Korban Jiwa dan Kesan Sosial

Perang Dunia Pertama merupakan salah satu konflik paling maut dalam sejarah manusia dengan anggaran keseluruhan 15 hingga 22 juta kematian. Secara kumulatif, Pihak Bersekutu kehilangan sekitar 9.2 hingga 10 juta nyawa, manakala Kuasa Tengah pula kehilangan sebanyak 6.9 hingga 8.3 juta nyawa. Jumlah ini merangkumi angka korban anggota tentera serta jutaan orang awam yang terkorban akibat kebuluran, penyakit, dan tindakan ketenteraan.

Skala kematian yang amat besar ini melahirkan istilah "Generasi yang Hilang" (*Lost Generation*), yang merujuk kepada jutaan pemuda yang terkorban atau cacat kekal akibat perang parit. Peperangan ini juga mempercepatkan perubahan sosial yang ketara, termasuk peningkatan peranan wanita dalam sektor tenaga kerja dan pengukuhan hak mengundi wanita di beberapa buah negara. Disebabkan oleh kemusnahan berskala besar ini, konflik ini pernah digelar sebagai "peperangan untuk mengakhiri semua peperangan" sehinggalah tercetusnya Perang Dunia Kedua dua dekad kemudian.

### Penubuhan Liga Bangsa-Bangsa

Sebagai usaha untuk menghalang berulangnya konflik global yang serupa pada masa hadapan, Liga Bangsa-Bangsa telah ditubuhkan pada tahun 1920 hasil daripada cadangan 14 Perkara Presiden AS, Woodrow Wilson. Walau bagaimanapun, pertubuhan ini terbukti lemah kerana ketiadaan penyertaan daripada Amerika Syarikat sendiri serta ketiadaan kuasa penguatkuasaan ketenteraan yang berkesan. Kegagalan menangani kestabilan ekonomi dan dendam politik kesan Perjanjian Versailles akhirnya membuka jalan kepada meletusnya Perang Dunia Kedua dua dekad kemudian.

## Punca

### Sistem Pakatan Ketenteraan dan Diplomasi

Pada abad ke-19, kuasa-kuasa besar Eropah berusaha keras untuk mengekalkan imbangan kuasa di seluruh benua tersebut, sehinggalah menjelang tahun 1900, sebuah jaringan pakatan politik dan ketenteraan yang kompleks telah terbentuk. Jaringan ini bermula pada tahun 1815 melalui penubuhan Pakatan Suci antara Prusia, Rusia, dan Austria. Seterusnya pada Oktober 1873, Canselor Jerman, Otto von Bismarck, menubuhkan Liga Tiga Maharaja (Jerman: *Dreikaiserbund*) yang melibatkan pakatan antara Austria-Hungary, Rusia, dan Jerman. Walau bagaimanapun, pakatan tersebut akhirnya gagal ekoran perselisihan faham antara Austria-Hungary dan Rusia mengenai dasar diplomatik mereka di rantau Balkan. Kegagalan ini menyebabkan Jerman dan Austria-Hungary membentuk pakatan berasingan pada tahun 1879 yang dikenali sebagai Pakatan Berganda. Langkah ini merupakan strategi untuk menyekat pengaruh Rusia di Balkan ketika kekuasaan Empayar Uthmaniyah semakin lemah. Pada tahun 1882, pakatan ini diperluas dengan penyertaan Itali, lalu membentuk Pakatan Bertiga (*Triple Alliance*).[1]

Selepas tahun 1870, konflik terbuka di Eropah berjaya dielakkan melalui jaringan perjanjian rahsia yang diatur secara berhati-hati oleh Bismarck antara Empayar Jerman dengan negara-negara Eropah lain. Beliau memastikan Rusia kekal menjadi sekutu Jerman demi mengelakkan risiko peperangan dua front (dua arah) menentang Perancis dan Rusia secara serentak. Walau bagaimanapun, dua tahun selepas Wilhelm II naik takhta sebagai Maharaja (Kaiser) Jerman, perbalahan antara beliau dengan Bismarck menyebabkan Bismarck terpaksa meletakkan jawatan pada Mac 1890. Selepas peninggalan Bismarck, sistem pakatan yang diaturnya mula terurai secara beransur-ansur. Sebagai contoh, kerajaan Jerman enggan memperbaharui Perjanjian Insurans Semula dengan Rusia pada tahun 1890 kerana menganggap perjanjian tersebut tidak menguntungkan pihak Jerman. Penolakan ini mengubah hala tuju diplomatik Rusia; dua tahun kemudian, Pakatan Perancis-Rusia ditandatangani bagi mengimbangi kekuatan Pakatan Bertiga.

Pada tahun 1904, Britain menandatangani siri perjanjian dengan Perancis yang dikenali sebagai *Entente Cordiale*. Seterusnya pada tahun 1907, Britain dan Rusia pula menandatangani Konvensyen Inggeris-Rusia. Walaupun perjanjian-perjanjian ini tidak membentuk pakatan ketenteraan rasmi buat Britain, ia membolehkan Britain terlibat dalam mana-mana konflik yang membabitkan Perancis dan Rusia pada masa hadapan. Sistem perjanjian dua hala ini akhirnya dikenali sebagai Entente Bertiga (*Triple Entente*).

### Perlumbaan Senjata Laut Inggeris-Jerman

Kekuatan industri dan ekonomi Jerman berkembang dengan pesat sejak penyatuan negeri-negeri Jerman di bawah satu empayar pada tahun 1871. Bermula pertengahan dekad 1890-an, pentadbiran Wilhelm II memanfaatkan asas industri yang kukuh ini untuk memperuntukkan sumber ekonomi yang besar bagi membangunkan *Kaiserliche Marine* (Tentera Laut Empayar Jerman). Di bawah pimpinan Laksamana Alfred von Tirpitz, Jerman cuba menyaingi Tentera Laut Diraja British untuk menjadi kuasa maritim dunia.[2] Kesannya, kedua-dua negara saling bersaing untuk menghasilkan kapal perang yang lebih canggih, sekali gus mencetuskan Perlumbaan Senjata Laut Inggeris-Jerman. Pengenalan kapal perang HMS *Dreadnought* oleh Britain pada tahun 1906 membuktikan keunggulan teknologi ketenteraan British yang sukar ditandingi oleh Jerman.[2] Perlumbaan senjata ini akhirnya merebak ke seluruh Eropah, di mana kuasa-kuasa besar mula menggunakan kapasiti industri masing-masing untuk meningkatkan pengeluaran kelengkapan perang sebagai persediaan menghadapi konflik berskala besar.[3] Antara tahun 1908 dan 1913, perbelanjaan ketenteraan oleh kuasa-kuasa besar di Eropah meningkat sebanyak 50 peratus.[4]

### Krisis di Rantau Balkan

Austria-Hungary mencetuskan Krisis Bosnia (1908–1909) apabila bertindak melampirkan wilayah (\*annexation\*) bekas jajahan Uthmaniyah di Bosnia dan Herzegovina secara rasmi, yang sebenarnya telah mereka duduki sejak tahun 1878. Tindakan ini membangkitkan kemarahan Kerajaan Serbia dan sekutunya, Empayar Rusia yang berkongsi ideologi Slav Ortodoks.[5] Campur tangan politik Rusia di kawasan ini telah menggugat perjanjian damai di rantau yang sering digelar sebagai "tong ubat bedil Eropah" tersebut.[5]

Pada tahun 1912 dan 1913, Perang Balkan Pertama meletus antara Liga Balkan dan Empayar Uthmaniyah yang semakin rapuh. Perjanjian London yang ditandatangani selepas perang tersebut telah mengecilkan wilayah Uthmaniyah dan mewujudkan negara merdeka baharu iaitu Albania, di samping memperluas wilayah Bulgaria, Serbia, Montenegro, dan Greece. Walau bagaimanapun, ketidakpuasan hati tercetus apabila Bulgaria menyerang Serbia dan Greece pada 16 Jun 1913. Peristiwa ini mencetuskan Perang Balkan Kedua yang berlangsung selama 33 hari, yang berakhir dengan kekalahan Bulgaria menyebabkan mereka kehilangan sebahagian besar wilayah Macedonia kepada Serbia dan Greece, serta wilayah Dobruja Selatan kepada Romania, sekali gus menjadikan situasi politik di rantau itu semakin tidak stabil.[6]

### Pembunuhan di Sarajevo dan Krisis Julai

Pada 28 Jun 1914, Gavrilo Princip, seorang pelajar Serbia Bosnia yang juga ahli kumpulan Pemuda Bosnia (\*Young Bosnia\*), telah membunuh pewaris takhta Austria-Hungary, Archduke Franz Ferdinand dan isterinya di Sarajevo, Bosnia.[7] Peristiwa pembunuhan ini mencetuskan ketegangan diplomatik selama sebulan antara Austria-Hungary, Jerman, Rusia, Perancis, dan Britain yang dikenali dalam sejarah sebagai Krisis Julai (\*Julikrise\*). Austria-Hungary kemudiannya menghantar "Ultimatum Julai" kepada Serbia yang mengandungi sepuluh tuntutan yang sengaja digubal agar mustahil untuk dipenuhi, dengan niat yang jelas untuk mencetuskan peperangan.[8]

Apabila Serbia hanya bersetuju dengan lapan daripada sepuluh tuntutan tersebut, Austria-Hungary mengisytiharkan perang terhadap Serbia pada 28 Julai 1914. Menurut sejarawan Hew Strachan, tindak balas awal Serbia yang akur pada kebanyakan tuntutan itu sebenarnya sukar untuk mengubah keputusan muktamad Austria-Hungary untuk berperang. Tambahan pula, Franz Ferdinand bukanlah seorang pemimpin yang popular, dan kematian beliau pada asalnya tidaklah diratapi secara mendalam oleh empayar tersebut.[9]

Empayar Rusia, yang enggan membiarkan Austria-Hungary menghapuskan pengaruhnya di Balkan serta mahu mempertahankan sekutunya Serbia, mengarahkan pengerahan sebahagian angkatan tenteranya (\*partial mobilization\*) sehari kemudian.[10] Empayar Jerman pula melancarkan pengerahan tentera sepenuhnya pada 30 Julai 1914 bagi melaksanakan "Pelan Schlieffen"—iaitu pelan pencerobohan pantas ke atas Perancis demi menumpaskan tentera mereka dengan segera, sebelum memindahkan fokus ketenteraan ke sempadan timur untuk menentang Rusia.

Kabinet Perancis pada mulanya cuba menahan diri daripada tekanan ketenteraan untuk melakukan mobilisasi pantas, malah mengarahkan tentera mereka berundur sejauh 10 kilometer dari sempadan bagi mengelakkan sebarang insiden provokasi. Walau bagaimanapun, Perancis akhirnya melancarkan pengerahan tentera pada malam 2 Ogos apabila Jerman mula menceroboh Belgium dan menyerang pos kawalan Perancis. Jerman turut mengisytiharkan perang terhadap Rusia pada hari yang sama.[11] Akhir sekali, Britain mengisytiharkan perang terhadap Jerman pada 4 Ogos 1914 selepas pihak Jerman memberikan "jawapan yang tidak memuaskan" terhadap ultimatum Britain yang menuntut agar kedaulatan dan berkecualian Belgium dihormati.[12]

## Garis Waktu

### 1914

* **28 Jun:** Peristiwa pembunuhan Archduke Franz Ferdinand di Sarajevo.
* **28 Julai:** Austria-Hungary mengisytiharkan perang terhadap Serbia; Perang Dunia Pertama bermula secara rasmi.
* **2 Ogos:** Jerman menceroboh Luxembourg.
* **3 Ogos:** Jerman mengisytiharkan perang terhadap Perancis.
* **4 Ogos:** Britain mengisytiharkan perang terhadap Jerman dan Austria-Hungary.
* **4 Ogos:** Tentera Jerman menceroboh Belgium, sekali gus mencabuli perjanjian yang ditandatangani oleh Prusia untuk menghormati berkecualian Belgium.
* **19 Ogos:** Presiden AS, Woodrow Wilson, merayu agar negaranya kekal berkecuali.
* **26–30 Ogos:** Pertempuran Tannenberg berlaku di Front Timur.
* **Ogos:** Pertempuran Togoland berlaku dan operasi pengejaran kapal perang Jerman, SMS Goeben dan SMS Breslau.
* **5–10 September:** Pertempuran Marne Pertama; kemaraan awal Jerman ke Paris berjaya disekat.
* **September:** Pertempuran Aisne Pertama dan Pertempuran Lemberg.
* **Oktober–November:** Pertempuran Ypres Pertama.
* **November:** Pertempuran Łódź.
* **25 Disember:** Gencatan senjata tidak rasmi sempena perayaan Krismas berlaku di Front Barat (*Christmas Truce*).

### 1915

* **19 Januari:** Serangan udara pertama menggunakan kapal udara Zeppelin Jerman ke atas Britain.
* **4 Februari:** Jerman mengisytiharkan sekatan kapal selam terhadap Britain.
* **Februari:** Pertempuran Tasik Masurian Kedua.
* **Mac:** Pertempuran Neuve-Chapelle.
* **Mac–Disember:** Pertempuran Permatang Aubers dan Pertempuran Festubert.
* **22 April–5 Mei:** Pertempuran Ypres Kedua; menyaksikan penggunaan senjata kimia (gas beracun) buat pertama kali dalam sejarah secara besar-besaran.
* **23 April:** Kempen Gallipoli bermula melalui pendaratan Pihak Bersekutu.
* **7 Mei:** Kapal penumpang RMS Lusitania ditenggelamkan oleh kapal selam (U-boot) Jerman.
* **13 Mei:** Amerika Syarikat menghantar Nota Lusitania pertama kepada Jerman.
* **Mei:** Serangan Gorlice-Tarnów bermula.
* **30 Ogos:** Akibat tekanan daripada Amerika Syarikat, kapal selam Jerman menghentikan doktrin menenggelamkan kapal tanpa amaran.
* **5 September:** Tsar Nicholas II mengambil alih arahan tertinggi angkatan tentera Rusia secara peribadi.
* **September–Oktober:** Pertempuran Artois Ketiga, Pertempuran Champagne Kedua, dan Pertempuran Loos.
* **7 Disember:** David Lloyd George dilantik menjadi Perdana Menteri Britain yang baharu.
* **28 Disember:** Pihak Bersekutu mula berundur sepenuhnya dari Gallipoli selepas mengalami kegagalan.

### 1916

* **21 Februari:** Pertempuran Verdun bermula; pertempuran terpanjang dan antara yang paling berdarah di Front Barat.
* **Mei–Jun:** Serangan Trentino (Pertempuran Asiago) oleh Austria-Hungary terhadap Itali.
* **31 Mei:** Pertempuran Jutland, pertempuran laut terbesar antara armada utama Britain dan Jerman.
* **4 Jun:** Serangan Brusilov dilancarkan oleh Rusia terhadap Kuasa Tengah.
* **1 Julai–18 November:** Pertempuran Somme; menyaksikan penggunaan kereta kebal buat pertama kali dalam sejarah oleh tentera Britain.
* **7 November:** Woodrow Wilson dilantik semula sebagai Presiden Amerika Syarikat.
* **31 Disember:** Grigori Rasputin dibunuh di Petrograd.

### 1917

* **22 Januari:** Presiden Wilson menyampaikan ucapan terkenal bertajuk "Keamanan tanpa Kemenangan" (*Peace Without Victory*).
* **1 Februari:** Jerman mengisytiharkan semula pelaksanaan perang kapal selam tanpa had.
* **24 Februari:** Kapal pengangkut SS Laconia ditenggelamkan oleh kapal selam Jerman.
* **15 Mac:** Tsar Nicholas II turun dari takhta ekoran Revolusi Februari di Rusia.
* **Mac–September:** Keruntuhan dan perpecahan moral angkatan tentera Rusia mula berlaku secara meluas.
* **6 April:** Amerika Syarikat secara rasmi mengisytiharkan perang terhadap Jerman.
* **16–29 April:** Serangan Chemin des Dames (Serangan Nivelle Kedua).
* **April:** Pertempuran Arras, Pertempuran Permatang Vimy, dan Serangan Nivelle bermula.
* **Jun:** Pertempuran Messines.
* **6 Julai:** Pelabuhan Aqaba ditawan oleh pasukan pemberontak Arab pimpinan T. E. Lawrence (*Lawrence of Arabia*).
* **16 Julai–10 November:** Pertempuran Ypres Ketiga (juga dikenali sebagai Pertempuran Passchendaele).
* **6 Ogos:** Alexander Kerensky dilantik sebagai Perdana Menteri Kerajaan Sementara Rusia.
* **Oktober:** Pertempuran Caporetto; tentera Itali mengalami kekalahan teruk kepada Kuasa Tengah.
* **7 November:** Revolusi Oktober; Kerajaan Sementara pimpinan Kerensky digulingkan oleh kumpulan Bolshevik pimpinan Vladimir Lenin.
* **10 November:** Pasukan tentera British berjaya menawan sepenuhnya kampung Passchendaele.
* **November:** Pertempuran Cambrai; menyaksikan penggunaan kereta kebal secara besar-besaran buat kali pertama.
* **3 Disember:** Perjanjian gencatan senjata ditandatangani antara pihak Bolshevik Rusia dan Jerman.
* **9 Disember:** Kota Baitulmuqaddis (Jerusalem) ditawan oleh tentera Britain daripada kawalan Empayar Uthmaniyah.

### 1918

* **3 Mac:** Perjanjian Brest-Litovsk ditandatangani antara Rusia dan Kuasa Tengah (Jerman, Austria-Hungary, Bulgaria, dan Empayar Uthmaniyah).
* **15 Mac:** Rusia mengesahkan Perjanjian Brest-Litovsk, sekali gus secara rasmi keluar daripada kancah peperangan.
* **Mac–Jun:** Serangan Musim Bunga Jerman (*Spring Offensive* atau Serangan Ludendorff) dilancarkan di Front Barat.
* **April:** Serangan Zeebrugge dilancarkan oleh tentera laut Britain.
* **Jun–Julai:** Pertempuran Sungai Piave Kedua di front Itali.
* **16–17 Julai:** Kumpulan Bolshevik membunuh bekas Tsar Nicholas II dan seluruh ahli keluarganya di Yekaterinburg.
* **17 Julai:** Intervensi Pihak Bersekutu dalam Perang Saudara Rusia bermula melalui Ekspedisi Archangel.
* **29 September:** Pihak Bersekutu berjaya menembus dan melintasi Garisan Hindenburg yang merupakan sistem pertahanan utama Jerman.
* **September:** Serangan St. Mihiel dilancarkan oleh Angkatan Ekspedisi Amerika Syarikat (AEF).
* **September–Oktober:** Pertempuran Megiddo berlaku di teater Timur Tengah.
* **September–November:** Serangan Meuse-Argonne dilancarkan secara besar-besaran oleh Pihak Bersekutu.
* **28 Oktober:** Pemberontakan kelasi tentera laut Jerman bermula di Kiel (*Kiel Mutiny*).
* **9 November:** Maharaja Jerman, Kaiser Wilhelm II, turun dari takhta dan melarikan diri ke Belanda.
* **10 November:** Republik Jerman (Republik Weimar) ditubuhkan secara rasmi.
* **11 November:** Perjanjian Gencatan Senjata Compiègne dikuatkuasakah pada jam 11:00 pagi; Perang Dunia Pertama berakhir secara rasmi di medan tempur. Kuasa Tengah dipaksa membatalkan semua syarat Perjanjian Brest-Litovsk.

### 1919

* **28 Jun:** Perjanjian Versailles ditandatangani di Paris, secara rasmi menamatkan keadaan perang dari segi undang-undang antarabangsa antara Jerman dan Pihak Bersekutu.

## Korban

Gambar zon peperangan
### Tentera yang terkorban

* Belgium: 13,700 (0.2%)
* Pihak British: 908,000 (16.5%)
	+ Australia: 60,000
	+ Kanada: 55,000
	+ India: 25,000
	+ New Zealand: 16,000
	+ Afrika Selatan: 7,000
	+ Britain: 715,000
* Perancis: 1,354,000 (24.6%)
* Greece: 5,000 (0.1%)
* Itali: 650,000 (11.8%)
* Jepun: 300 (0.0%)
* Rumania: 336,000 (6.1%)
* Rusia: 1,700,000 (30.9%)
* Serbia: 450,000 (8.2%)
* Amerika Syarikat: 50,600 (0.9%)
* **JUMLAH: 5,497,600** (100%)

### Kuasa-kuasa Pusat

* Austria-Hungary: 1,200,000 (35.5%)
* Bulgaria: 87,500 (2.6%)
* Jerman: 1,770,000 (52.3%)
* Kerajaan Uthmaniyah: 325,000 (9.6%)
* **JUMLAH: 3,382,500** (100%)

### Orang awam

* Austria: 300,000 (4.6%)
* Belgium: 30,000 (0.5%)
* Britain: 31,000 (0.5%)
* Bulgaria: 275,000 (4.2%)
* Perancis: 40,000 (0.6%)
* Jerman: 760,000 (11.7%)
* Greece: 132,000 (2.0%)
* Romania: 275,000 (4.2%)
* Rusia: 3,000,000 (46.2%)
* Serbia: 650,000 (10.0%)
* Kerajaan Uthmaniyah: 1,000,000 (15.4%)
* **JUMLAH: 6,493,000** (100.0%)

## Lihat juga

* Peperangan kubu parit

# Nota

## Rujukan