Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kilometer

**1 kilometre** =| Unit SI |
| --- |
| 1.000 km | 1,000.0 m |
| US customary / Imperial units |
| 0.6214 mi | 3,281 ft |

**Kilometer** (simbol: **km**) yang merupakan sebahagian sistem metrik ialah unit untuk jarak yang sama dengan 1,000 meter. Meter ialah unit asas untuk jarak dalam Unit Sistem Antarabangsa (SI). Padanan untuk unit keluasan ialah kilometer persegi, manakala padanan untuk isi padu ialah kilometer padu.

hektometer << kilometer << megameter

## Padanan dengan unit jarak yang lain

1 kilometer adalah sama dengan:

* 1,000 meter (1 meter sama dengan 0.001 kilometer)
* lebih kurang 0.621 batu (1 batu lebih kurang sama dengan 1.609 kilometer)
* lebih kurang 1,094 ela (1 ela lebih kurang sama dengan 0.000914 kilometer)
* lebih kurang 3,281 kaki (1 kaki lebih kurang sama dengan 0.000305 kilometer)

## Penggunaan antarabangsa

Hampir semua negara di dunia mempergunakan kilometer sebagai ukuran jarak piawai, khususnya dalam papan tanda rangkaian jalan raya untuk menunjukkan jarak ke bandar raya, bandar, kampung, subbandar, dan sebagainya. Amerika Syarikat yang menggunakan Sistem di Raja British kini beransur-ansur menukarkan papan-papan tanda jalan raya di banyak negerinya kepada Unit Sistem Antarabangsa. Kekecualian utama ialah United Kingdom yang tidak bertujuan untuk berbuat demikian pada masa jangka pendek, satu keputusan yang berasaskan tradisi. Selain daripada United Kingdom, hanya Liberia dan Myanmar masih menggunakan batu.

## Simbol Unikod

Untuk memastikan keserasian dengan aksara Cina, Jepun, dan Korea (CJK), Unikod mempunyai simbol yang berikut:

* kilometer (㎞) - kod 339E
* kilometer persegi (㎢) - kod 33A2
* kilometer padu (㎦) - kod 33A6

Bagaimanapun, kod ini hanya berguna untuk fon-fon lebar tetap Asia Timur CJK disebabkan saiznya adalah sama dengan satu aksara Cina.

## Lihat juga

* 1 E3 m
* SI
* Awalan SI
* Sistem metrik
* Batu
* Verst
* Peringkat magnitud
* Penukaran unit untuk pembandingan dengan unit jarak yang lain
# Serangan Jepun ke atas Taiwan (1874)

| Ekspedisi Taiwan 1874 |
| --- |
| Sebahagian daripada Konflik Formosa |
|  *Panglima ketua Saigo dan kakitangannya.*  *Pertempuran Stonegate (石門進撃), 22 Mei 1874.* |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarikh | 6 Mei – 3 Disember 1874 |
| Lokasi | Qing Taiwan (Wilayah Taiwan, Fujian, Dinasti Qing) |
| Keputusan |
Kemenangan Jepun Pendudukan Taiwan Pembayaran pampasan China kepada Jepun |
| Perubahan wilayah |
Penaklukan Taiwan oleh Jepun |

 |
| Pihak yang terlibat |
|  Jepun |  China Paiwan |
| Komandan dan pemimpin |
|  Saigō Tsugumichi |
Tauketok  † |
| Kekuatan |
| **Land:** 3,600 **Sea:** unknown |
Unknown |
| Kerugian dan korban |
|
6 killed ~30 wounded |
~30 terbunuh |
| * *531 tentera Jepun dikatakan telah mati akibat penyakit semasa ekspedisi dan pendudukan.*
 |

**Ekspedisi punitif Jepun ke Taiwan pada tahun 1874**, yang dirujuk di Jepun sebagai **Ekspedisi Taiwan** (Jepun: 台湾出兵, Hepburn: *Taiwan Shuppei*) dan di Taiwan dan tanah besar China sebagai **peristiwa Mudan** (Bahasa Cina: 牡丹社事件), ialah ekspedisi penghukum yang dilancarkan oleh Jepun sebagai pembalasan atas pembunuhan 54 pelaut Ryukyu oleh orang asli Paiwan berhampiran hujung barat daya Taiwan pada Disember 1871. Kejayaan ekspedisi, yang menandakan pengangkatan tentera darat pertama di Jepun dan Tentera Laut Imperial Jepun, mendedahkan kerapuhan penahanan dinasti Qing di Taiwan dan menggalakkan pengembaraan Jepun lebih lanjut. Secara diplomatik, penggabungan Jepun dengan China pada 1874 akhirnya diselesaikan oleh arbitras British di mana Qing China bersetuju untuk mengimbangi Jepun untuk kerosakan harta benda. Beberapa perkataan yang samar-samar dalam istilah yang dipersetujui kemudiannya diperdebatkan oleh Jepun untuk mengesahkan penolakan Cina terhadap kekuasaan di Kepulauan Ryukyu, membuka jalan untuk penggabungan Jepun Ryukyu secara *de facto* pada tahun 1879.

## Nota

## Rujukan

## Bacaan lanjut
# Punjab (Pakistan)

*Untuk kegunaan lain, sila lihat: Punjab (nyahkekaburan).*

|  |
| --- |
| **Punjab** |
|  |  |
| **Ibu kota**  • Koordinat | Lahore  • 31.33° N 74.21° E |
| **Penduduk** (2003)  • Kepadatan | 79,429,701  • 386.8/km² |
| **Luas** | 205344 km² |
| **Zon waktu** | PST (UTC+5) |
| **Bahasa** | Punjabi Inggeris Urdu Siraiki Hindko Pashto Balochi |
| **Status** | Wilayah |
|  • Daerah |  •  35 |
|  • Bandar |  •   |
|  • Majlis Kesatuan |  •   |
| **Ditubuhkan**  • Gabenor/Pesuruhjaya  • Ketua Menteri  • Legislatif (kerusi) |    1 July 1970  • Khalid Maqboo  • Chaudhry Pervaiz Elahi  • Dewan Perundangan Wilayah (371) |
| **Laman web** | Kerajaan Punjab (Pakistan) |
|  |

Wilayah **Punjab** atau **Panjab** disebut (Punjabi/Urdu: **پنجاب**) di Pakistan adalah wilayah yang paling ramai penduduk di negara itu dan merupakan tempat asal suku Punjabi dan pelbagai kelompok lainnya. Wilayah ini berjiran dengan wilayah Sindh di selatan, , Balochistan dan Wilayah Sempadan Barat Laut di sebelah barat, Azad Kashmir yang dikuasai Pakistan, Jammu dan Kashmir yang dikuasai India dan Islamabad di sebelah utara, serta Punjab India dan Rajasthan di sebelah timur. Bahasa-bahasa utamanya adalah bahasa Punjabi, bahasa Siraiki, dan Urdu. Ibu kota provinsi ini adalah Lahore. Nama Punjab secara harfiah diterjemahkan dari bahasa Parsi menjadi kata *Panj* (پنج), yang mempunyai akar yang sama dengan kata *Pāñca* dalam bahasa Sanskrit, yang bererti "lima", dan *Āb* (آب), yang berakar sama dengan bahasa Sanskrit *Āp*, yang bererti "air". Ini disebabkan nama Punjab dapat diterjemahkan sebagai "kelima-lima air", atau *negeri lima sungai*, yang merujuk kepada Sungai Beas, Ravi, Sutlej, Chenab dan Jhelum. Sebahagian daripada Indus juga terletak di Punjab, tetapi tidak dianggap sebahagian daripada "kelima-lima" sungai.

## Lihat juga

* Punjab (India)

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# Zaman Paleolitik

|  |
| --- |
| Zaman ini merupakan sebahagian Epok Pleistosen. |
|   Zaman Pleistosen
Zaman Paleolitik
Zaman Paleolitik Awal
Zaman Paleolitik Pertengahan
Zaman Paleolitik Akhir  |
|   Zaman Holosen
Zaman Mesolitik atau Epipaleolitik
Zaman Neolitik |

**Zaman Paleolitik** (Bahasa Inggeris: *Paleolithic* atau *Palaeolithic*, Yunani:**παλαιός** (*palaios*) — purba dan **λίθος** (*lithos*) — batu) adalah zaman yang bermula kira-kira 50 000 hingga 100 000 tahun dahulu. Zaman ini wujud antara tahun 50 000 SM - 10 000 SM.

Pada zaman ini, manusia Peking dan manusia Jawa telah wujud. Di Afrika, Eropah dan Asia, manusia Neanderthal telah hidup pada awal tahun 50 000 SM, manakala pada tahun 20 000 SM, manusia Cro-magnon sudah menguasai kebudayaan moden di Afrika Utara dan Eropah.

Pada zaman ini, manusia hidup secara nomad atau berpindah-randah dalam kumpulan kecil untuk mencari makanan. Mereka memburu binatang, menangkap ikan dan mengutip hasil hutan sebagai makanan. Mereka tidak tahu bercucuk-tanam. Mereka menggunakan batu, kayu dan tulang binatang untuk membuat peralatan memburu. Alat-alat ini juga digunakan untuk menetak dan mempertahankan diri daripada musuh. Mereka membuat pakaian daripada kulit binatang. Selain daripada itu mereka juga telah pandai menggunakan api untuk memasak, memanaskan badan dan menakutkan binatang. Mereka tahu menggunakan api apabila menyaksikan kebakaran hutan.

Manusia ini tinggal di dalam gua atau pondok yang diperbuat daripada ranting dan rumput. Gua atau pondok ini penting untuk melindungi diri daripada binatang liar atau cuaca buruk. Mereka mengamalkan kepercayaan animisme iaitu setiap benda mempunyai roh. Pada dinding gua terdapat gambar-gambar yang dilukis oleh mereka untuk melahirkan idea dan perasaan mereka.

## Rujukan

* Khoo, Kay Kim; Ahmad Fawzi bin Mohd. Basri; Mohd. Fo'ad bin Sakdan; Azami bin Man (2002). *Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah Sejarah Tingkatan 1.* Dewan Bahasa dan Pustaka. ISBN

## Lihat juga

* Zaman Paleolitik di Malaysia
* Zaman Ais
* Zaman Pleistosen
# Negara megadiversiti

17 negara yang dikenalpasti sebagai Negara megadiversiti oleh Pusat Pemantauan Pemeeliharaan Dunia UNEP
**Negara megabiodiversiti** merujuk kepada negara-negara yang memiliki spesis-spesis majoriti di bumi dan dianggap sebagai terlalu kepelbagaian.Pusat Pemantauan Pemeliharaan Dunia, sebuah badan yang ditubuhkan Program Alam Sekitar Pertubuhan Bangsa Bersatu telah mengenalpasti 17 negara megadiversiti.Kebanyakan negara tersebut beiklim tropika.
Pada 2002, organisasi berbeza, Like-Minded Megadiverse Countries, ditubuhkan di Mexico,terdiri dripada negra yang kaya dengan kepelbagaian biologi dan pengetahuan tradisionl yang berkaitan. Organisasi ini tidak disertai daripada semua negara-negara megadiversiti seperti yang dikenalpasti Pusat Pemantauan Pemeliharaan Dunia.

## Negara megadiversiti

Dalam turutan abjad, 17 Negara megadiversiti adalah:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Australia
* Brazil
* China
* Colombia
* Republik Demokratik Congo
* Ecuador
 | * India
* Indonesia
* Madagascar
* Malaysia
* Mexico
* Papua New Guinea
 | * Peru
* Filipina
* Afrika Selatan
* Amerika Syarikat
* Venezuela
 |

## Rujukan
# COMPASS

Sistem **COMPASS** (juga dikenali sebagai **Beidou-2**, BD2) ialah suatu projek oleh China untuk membangunkan sistem pandu arah satelit sejagat sendiri. Ia mula beroperasi dengan liputan China dan kawasan sekitarnya pada Disember 2011. Ia dirancang untuk menyediakan perkhidmatan kepada pelanggan di rantau Asia-Pasifik menjelang akhir 2012 dan seluruh dunia pada 2020, menggunakan 35 satelit.

COMPASS bukan merupakan tambahan kepada Beidou-1 yang dilancarkan sebelum ini, tetapi GNSS baharu serupa daripada segi prinsip dengan GPS, GLONASS dan Galileo. Sistem ini dirangka akan serasi dan saling boleh dikendalikan dengan sistem-sistem lain ini.

## Pelancaran satelit

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Misi* | *Tarikh* | *Nama* | *Tapak pelancaran* | *Kenderaan pelancar* | *Bas* | *Orbit* |
| 07-32 | 2007-04-13 | Compass-M1 | Xichang | CZ-3C | DFH-3 | MEO ~21,500 km |
| 07-37 | 2009-04-14 | Compass-G2 | Xichang | CZ-3C | DFH-3 | GEO hanyut |
| 07–38 | 2010-01-16 | Compass-G1 | Xichang | CZ-3C | DFH-3 | GEO 144.5°E |
| 07-39 | 2010-06-02 | Compass-G3 | Xichang | CZ-3C | DFH-3 | GEO 84.0°E |
| 07-40 | 2010-07-31 | Compass-IGSO1 | Xichang | CZ-3A | DFH-3 | HEO ~36,000 km |
| 07-43 | 2010-10-31 | Compass-G4 | Xichang | CZ-3C | DFH-3 | GEO 160.0°E |
| 07-45 | 2010-12-17 | Compass-IGSO2 | Xichang | CZ-3A | DFH-3 | HEO ~36,000 km |
| 07-46 | 2011-04-10 | Compass-IGSO3 | Xichang | CZ-3A | DFH-3 | HEO ~36,000 km |
| 07-49 | 2011-07-27 | Compass-IGSO-4 | Xichang | CZ-3A | DFH-3 | HEO ~36,000 km |
| 07-51 | 2011-12-01 | Compass-IGSO-5 | Xichang | CZ-3A | DFH-3 | HEO ~36,000 km |

## Operasi

Pada Disember 2011, sistem ini mula beroperasi dalam mod percubaan. Ia telah mula menyediakan data pandu arah, kedudukan dan pemasaan kepada China dan kawasan sekitarnya secara percuma mulai 27 Disember. Semasa tempoh percubaan ini, COMPASS menyediakan ketepatan kedudukan dalam jarak 25 meter, namun ini akan meningkat dengan pelancaran lebih banyak satelit. Apabila sistem ini dilancarkan secara rasmi tahun berikutnya, ia berjanji menyediakan maklumat kedudukan tepat sehingga 10 m, kelajuan sehingga 0.2 m/s dan isyarat penyelarasan jam sehingga 0.02 µs. Tentera China akan mendapat data yang lebih jitu.

## Rujukan
# Harbin

Ikuti media sosial  **Wikipedia Bahasa Melayu** di **Facebook**  · **Instagram**  · **Twitter**  · **Discord**  · **Telegram**
Ikuti media sosial  **Wikimedia Malaysia** di **Facebook**  · **Instagram**  · **Twitter**  · **Telegram** (saluran)  · (laman sembang)  · **WhatsApp** (saluran)
# USA Today

USA Today| Jenis | Surat khabar kebangsaan harian |
| Format | *Broadsheet* |
| Diasaskan | 15 September 1982 |
| Pemihakan politik | Tidak diketahui, kemungkinan tengah |
| Ibu pejabat | 7950 Jones Branch Drive McLean, VA 22108 |
|  |
| Pemilik | Gannett Corporation |
| Pengarang | Ken Paulson, Redaksi John Hillkirk, Redaksi Pelaksana |
|  |
| Laman sesawang | www.usatoday.com |

USA Today merupakan surat kabar kebangsaan Amerika Syarikat yang diterbitkan oleh Gannett Corporation. Diterbitkan oleh Allen "Al" Neuharth, surat khabar ini memiliki oplah terbesar di Amerika Syarikat (rata-rata 2.25 juta salinan setiap hari kerja), dan di antara broadsheet berbahasa Inggeris di dunia, kedua di bawah *The Times of India*. Namun jumlah ini sering dipertikaikan, kerana *USA Today* mempunyai perjanjian dengan beberapa hotel untuk diedarkan di sana, biasanya tanpa disedari oleh teamu thotel. *USA Today* diedarkan di semua 50 negeri AS.

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# Negara berdaulat

Dalam undang-undang antarabangsa, **negara berdaulat** merupakan suatu entiti bidang kuasa bukan fizikal diwakili pemerintah berpusat yang memiliki kedaulatan ke atas suatu kawasan geografi tertentu. Undang-undang antarabangsa mentakrifkan negara berdaulat itu sebagai mempunyai populasi atau kependudukan yang kekal, lingkungan kawasan yang jelas, sebuah pemerintah, dan keupayaan memasuki hubungan bersama negara berdaulat lain. Terdapat juga fahaman umum bahawa sesebuah negara berdaulat itu tidak bergantung mahupun tunduk kepada sebarang kuasa atau negara lain.

Sesebuah negara berdaulat itu boleh wujud tanpa pengiktirafan negara berdaulat lain jika mengikut teori deklaratif kenegaraan, namun negara yang tidak diiktiraf sering kali susah melaksanakan kuasa membuat perjanjian serta terlibat dalam hubungan diplomatik dengan negara berdaulat lain.

## Hubungan antara negara dan pemerintah

Meskipun istilah "negara" dan "pemerintah" sering digunakan secara berganti-ganti, terdapat undang-undang yang membezakan antara negara tidak fizikal dan pemerintahnya; dan pada kenyataannya, konsep "pemerintah dalam buangan" didasarkan atas perbezaan itu. Negara adalah suatu kesatuan kehakiman yang tidak fizikal, dan tidaklah menyerupai pertubuhan manapun. Namun, hanya pemerintah sesebuah negara biasanya yang dapat mewajibkan atau mengikat negara, misalnya melalui suatu perjanjian.

## Lihat juga

* Senarai negara berdaulat

## Rujukan