Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Internet Assigned Numbers Authority

**Internet Assigned Numbers Authority** (**IANA**, terjemahannya "Penguatkuasa Nombor Teruntuk Internet") ialah lembaga yang menyelia secara sejagat peruntukan alamat IP, peruntukan angka sistem berautonomi, pengurusan zon akar dalam Sistem Nama Domain (DNS), jenis-jenis media, dan simbol serta angka lain yang berkaitan dengan Protokol Internet. IANA ialah jabatan yang dikendalikan oleh Internet Corporation for Assigned Names and Numbers, turut dikenali sebagai ICANN.

Sebelum tertubuhnya ICANN demi tujuan ini, IANA diseliakan oleh Jon Postel di Institut Sains Maklumat (ISI) Universiti California Selatan (USC), di bawah kontrak antara USC/ISI dengan Jabatan Pertahanan Amerika Syarikat, sehinggalah ICANN ditubuhkan bagi memikul tanggungjawab ini di bawah kontrak Jabatan Perdagangan Amerika Syarikat.

## Rujukan
# ISO 9660

**ISO 9660,** merupakan satu piawai yang diwujudkan oleh Pertubuhan Pemiawaian Antarabangsa (ISO), bagi mentakrifkan satu sistem fail untuk media CD-ROM. Ia bertujuan untuk menyokong sistem pengendalian yang berbeza-beza, sebagai contoh Unix, Windows dan Mac OS, supaya data boleh ditukar ganti.

Satu lanjutan kepada ISO 9660 ialah format Joliet, yang menambahkan sokongan untuk nama fail panjang dan set aksara bukan-ASCII.

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# JSON

**JSON** (singkatan untuk *JavaScript object notation*, bermaksud tatatanda object JavaScript) ialah sejenis format pertukaran data ringan yang berasaskan teks.

## Contoh

Berikut ialah contoh bagi objek `Orang` dalam JSON.

```
{
 "Orang" :
 {
 "Nama" : "Abu",
 "Umur" : 30,
 "Jantina" : "Lelaki",
 "Kerja" : "Buruh"
 }
}

```

## Pautan luar

* Untuk melihat JSON
* memformat data JSON
* Online JSON Formatter data JSON Best
* Alat Pembaikan JSON
# Ortografi fonemik

**Ortografi fonemik** ialah sistem tulisan di mana grafem bertulis selaras dengan fonem, bunyi suara bahasa. Dalam hal kedalaman ortografi, ini disebut ortografi dangkal, berlawanan dengan ortografi dalam. Ini kadang-kadang disebut abjad yang benar, namun sistem tulisan bukan-abjad seperti ejaan sukuan boleh juga menjadi fonemis.
# Ala UNIX

**Ala UNIX** merujuk kepada sistem pengendalian yang menyerupai UNIX. Sistem tersebut boleh jadi perisian bebas / sumber terbuka atau pun proprietari / komersil. Contoh sistem pengendalian ala UNIX ialah Linux dan Mac OS X.

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# Bahasa-bahasa Indo-Arya

| Indo-Arya |
| --- |
| Indil |
| Taburan geografi: | Asia Selatan |
| Klasifikasi bahasa: | Indo-Eropah* Indo-Iran
	+ **Indo-Arya**
 |
| Pembahagian: | * Zon Utara
* Zon Barat Laut
* Zon Tengah
* Zon Timur
* Bahasa Indo-Arya Kepulauan
* Zon Selatan
* Hindi
 |
| ISO 639-2 / 5: | `inc` |
|  |

**Bahasa Indo-Arya** (termasuk juga **Indik** dalam konteks kajian Indo-Eropah) ialah salah satu cabang daripada keluarga bahasa Indo-Eropah.

Mengikut anggarannya pada tahun 2005, SIL International menghitung sejumlah 209 kelainan bahasa Indo-Arya, dengan jumlah penutur aslinya sebanyak 900 juta. Bahasa Indo-Arya merupakan salah satu subkumpulan bahasa Indo-Iran yang terdiri daripada dua kumpulan bahasa, iaitu kumpulan bahasa Iran dan kumpulan bahasa Nuristani. Bahasa-bahasa Indo-Arya yang terutama daripada segi bilangan penutur asli ialah:

* Bahasa Hindustan (Hindi dan Urdu): kira-kira 540 juta;

|  |  |
| --- | --- |
| * Bahasa Benggala:
 | kira-kira 260 juta; |
| * Bahasa Punjab:
 | kira-kira 100 juta; |
| * Bahasa Marathi:
 | kira-kira 90 juta; |
| * Bahasa Gujarat:
 | kira-kira 45 juta; |
| * Bahasa Nepal:
 | kira-kira 40 juta; |
| * Bahasa Oriya:
 | kira-kira 30 juta; |
| * Bahasa Sindh:
 | kira-kira 20 juta; |
| * Bahasa Sinhala:
 | kira-kira 16 juta; |
| * Bahasa Saraiki:
 | kira-kira 14 juta; |
| * Bahasa Assam:
 | kira-kira 14 juta. |

## Pengelasan

Bahasa Indo-Arya, dikumpulkan mengikut Etnolog SIL:
  Zon tengah
  Zon utara
  Zon barat laut
  Zon timur
  Zon selatan
  Kepulauan

Disebabkan oleh ketiadaannya batas yang ketara antara bahasa-bahasa Indo-Arya, tidak terdapatnya pengelasan yang jelas. Bagaimanapun, bahasa Indo-Arya biasanya dibahagikan seperti yang berikut:

* **Bahasa Pahari atau Bahasa Utara**, seperti bahasa Nepal;
* **Bahasa Barat Laut**, seperti bahasa Punjab Barat (Lahnda):
	+ **Bahasa Dard**, seperti bahasa Kashmir: Digolongkan oleh SIL sebagai Barat Laut, tetapi kedudukannya yang tepat dalam bahasa Indo-Arya atau antara bahasa Indo-Arya dan bahasa Iran tidak dapat dipastikan.
* **Bahasa Madhya, Hindi, atau Tengah**, termasuk dialek baku bahasa Hindi, serta juga bahasa Urdu:
	+ **Bahasa Barat**, seperti bahasa Gujarat dan mungkin juga bahasa Romani (dalam pengelasan bahagian Madhyan SIL)
* **Bahasa Magadan atau Timur**, seperti bahasa Assam dan bahasa Benggala;
* **Bahasa Selatan**, seperti bahasa Marathi dan bahasa Konkan:
	+ **Bahasa Indik Kepulauan**, seperti bahasa Sinhala dan bahasa Dhivehi.

## Lihat juga

* Kata pinjaman Indo-Arya dalam bahasa Tamil
* Keluarga tulisan Brahmi
* Kesinambungan Proto-Veda
* Orang Indo-Arya
* Orang Indo-Iran
* Penghijrahan Indo-Arya
* Sejarah linguistik India
* Senarai bahasa Indo-Arya

## Rujukan

## Pautan luar

* The Indo Aryan languages
* The Indic languages Diarkibkan 2004-12-08 di Wayback Machine
* Transliteration of Indic Languages & Scripts - Dr. Anthony Stone's Page
* Survey of the syntax of the modern Indo-Aryan languages (Rajesh Bhatt)
# Geseran farinks bersuara

|  |  |
| --- | --- |
| Nombor AFA | 145 |
| Pengekodan |
| X-SAMPA | `?\` |
|

| Imej |
| --- |
|  |

 |

**Geseran farinks bersuara** ialah sejenis bunyi konsonan yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara ʕ dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA) dan ?\ dalam X-SAMPA.

Walaupun diletakkan dalam baris geseran dalam carta IPA (di bawah), namin [ʕ] sebenarnya berbentuk malaran tak geser. Aksara IPA-nya pun kabur, kerana tiada satu pun bahasa yang dikenal pasti membezakan geseran dan malaran tak geser di daerah artikulasi ini.

## Ciri-ciri

Ciri-ciri geseran farinks bersuara:

* Cara artikulasinya adalah geseran, iaitu dihasilkan dengan menjerut aliran udara melalui saluran sempit di daerah artikulasinya.
* Daerah artikulasinya adalah farinks, iaitu disebut dengan akar lidah menyentuh farinks.
* Jenis pembunyiannya adalah bersuara, iaitu pita vokal bergelar ketika penyebutan.
* Ini ialah satu konsonan lisan, iaitu udara dibenarkan keluar melalui mulut.
* Disebabkan tidak disebut dengan lidah, maka tiada ertinya menentukan sama ada konsonan ini adalah konsonan tengah atau sisian.
* Mekanisme arus udaranya adalah egresif pulmonik, iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari paru-paru melalui saluran vokal, dan bukannya dari glotis atau mulut.

## Penggunaan

| Bahasa | Perkataan | IPA | Erti | Nota |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Arab | عالم | [ʕaːlam] | 'alam' |  |
| Avar | **гӀ**оркь | [ʕortɬʼː] | 'pemegang' |  |
| Barbar | Kabyle | [[[Abjad Rumi Berber|ɛ**emmi*]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) | [ʕəmːi] | 'bapa saudara (sebelah bapa) saya' | ditulis ⟨â⟩ dalam kebanyakan bahasa Barbar yang lain |
| Chechen | **Ӏ**ан/[[[Abjad Rumi|j**an*]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) | [ʕan] | 'musim sejuk' |  |
| Ibrani | **עִ**בְרִית‎ | [ʕivˈɾit] | 'bahasa Ibrani' | Sebutan Mizrahi; lebih selalu disebut /ʔ/. Lihat fonologi bahasa Ibrani moden |
| Kurdi | [[[Abjad Rumi|‘**ewr*]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) | [ʕɑwr] | 'awan' | loghat Kurmanji |
| Occitan | Auvergnat selatan | [[[Abjad Rumi|*pa**l**a*]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) | [ˈpaʕa] | 'penyodok' |  |
| Somalia | [[[Abjad Rumi|c**aadi*]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) | [ʕaːdi] | 'biasa' |  |
| Sioux | Stoney | *ma**r**azhud* | [maʕazud] | 'hujan' |  |
| Suryani | Turoyo | [[[Abjad Suryani|*ܐܰܪ**ܥܳ**ܐ*]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) | [arʕo] | 'Bumi' | ʕ selalunya tidak disebut dalam loghat-loghat Suryani Timur. |

## Rujukan
# Klik gigian tenuis

| Klik dental velar tenuis |
| --- |
| k͡ǀ   k͡ʇ |
| ᵏǀ   ᵏʇ |
| ǀ   ʇ |
| Nombor AFA | 177 |
| Pengekodan |
| Entiti (perpuluhan) | `&#448;​&#647;` |
| Unikod (heks) | U+01C0 U+0287 |
| Braille |  |

| Klik dental uvular tenuis |
| --- |
| q͡ǀ   q͡ʇ |
| 𐞥ǀ   𐞥ʇ |

**Klik dental tidak bersuara** atau lebih tepatnya **klik dental tenuis** ialah konsonan klik yang terdapat terutamanya dalam bahasa-bahasa di selatan Afrika. Simbol dalam Abjad Fonetik Antarabangsa yang mewakili bunyi ini ialah ⟨ǀ⟩.

Simbol dalam Abjad Fonetik Antarabangsa untuk klik dental tenuis dengan artikulasi belakang velar ialah ⟨k͡ǀ⟩ atau ⟨k͜ǀ⟩, biasanya disingkatkan kepada ⟨kǀ⟩, ⟨ᵏǀ⟩ atau hanya ⟨ǀ⟩; simbol yang tidak lagi digunakan oleh IPA tetapi masih diutamakan oleh beberapa ahli linguistik ialah ⟨k͡ʇ⟩ atau ⟨k͜ʇ⟩, disingkatkan kepada ⟨kʇ⟩, ⟨ᵏʇ⟩ atau hanya ⟨ʇ⟩. Untuk klik dengan artikulasi belakang uvular, bentuk setaranya ialah ⟨q͡ǀ, q͜ǀ, qǀ, 𐞥ǀ⟩ dan ⟨q͡ʇ, q͜ʇ, qʇ, 𐞥ʇ⟩.

Kadangkala huruf pengiring ditulis selepas huruf klik, contohnya ⟨ǀk⟩ atau ⟨ǀᵏ⟩; ini mungkin sekadar pilihan ortografi, atau ia mungkin menunjukkan perbezaan dalam masa pelepasan bunyi.

## Ciri-ciri

Ciri-ciri klik dental tenuis:

* Mekanisme arus udaranya ialah ingresif lidah (juga dikenali sebagai ingresif velar), yang bermaksud satu kantung udara yang terperangkap di antara dua penutupan direnggangkan melalui tindakan "menyedut" oleh lidah, bukannya digerakkan oleh glotis atau paru-paru/diafragma. Melepaskan penutupan di hadapan menghasilkan bunyi "klik". Klik bersuara dan sengau mempunyai arus udara egresif pulmonik yang serentak.
* Daerah artikulasinya ialah gigi (dental), yang bermaksud ia diartikulasikan dengan sama ada hujung lidah atau bilah lidah pada gigi atas, yang masing-masing dikenali sebagai apikal dan laminal. Sila maklum bahawa kebanyakan konsonan hentian dan likuida yang dikatakan sebagai gigian sebenarnya ialah gigi-gusi.
* Pembunyiannya ialah tak bersuara, tak berhembus dan tak berglotis, yang bermaksud ia dihasilkan tanpa getaran atau penyempitan pada pita suara, dan bunyi vokal yang mengikutinya bermula tanpa kelewatan ketara.
* Ia ialah konsonan oral, yang bermaksud udara hanya dibenarkan keluar melalui mulut sahaja.
* Ia juga ialah konsonan tengah, yang bermaksud ia dihasilkan dengan mengarahkan arus udara di tengah lidah, bukannya ke sisi.

## Hadir dalam

Klik dental tenuis terdapat terutamanya dalam pelbagai rumpun bahasa Khoisan di selatan Afrika dan dalam beberapa bahasa Bantu jiran.

| Bahasa | Perkataan | AFA | Maksud | Catatan |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Zulu | *i**c**i**c**i* | [îːk͜ǀíːk͜ǀi] = [îːᵏʇíːᵏʇi] | "subang" |  |
| Hadza | c**inambo* | [k͜ǀinambo] = [ᵏʇinambo] | "kelip-kelip" |  |
| Khoekhoe | ǀg**urub* | [k͜ǀȕɾȕp] = [ᵏʇȕɾȕp] | "daun kering musim luruh" |  |

## Rujukan
# Vokal tak bundar pusat separuh luas

| AFA: Vokal |
| --- |
|

|  | Depan | Pusat | Belakang |
| --- | --- | --- | --- |
| Sempit | i

y | ɨ

ʉ | ɯ

u |
| Hampir sempit | ɪ

ʏ |  |
ʊ |
| Separuh sempit | e

ø | ɘ

ɵ | ɤ

o |
| Tengah | e̞

ø̞ | ə | ɤ̞

o̞ |
| Separuh luas | ɛ

œ | ɜ

ɞ | ʌ

ɔ |
| Hampir luas | æ
 | ɐ |  |
| Luas | a

ɶ | ä
 | ɑ

ɒ |

 |
|

---

* bantuan IPA
* carta
* templat

Huruf vokal bersebelahan titik "•" mewakili: vokal tak bundar • vokal bundar |

|  |  |
| --- | --- |
| Nombor AFA | 326 |
| Pengekodan |
| X-SAMPA | `3` |
|

| Imej |
| --- |
|  |

 |
| Sampel audio |
| Duration: 1 second.0:01noicon
sumber · bantuan |

**Vokal bundar depan separuh luas** ialah sejenis bunyi vokal yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara ɜ dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA), dan 3 dalam X-SAMPA. Aksara IPA-nya berupa huruf epsilon kecil yang diterbalikkan.

## Ciri-ciri

* Ketinggian vokalnya adalah separuh luas, iaitu lidah terletak di tengah-tengah jarak antara vokal luas dan vokal tengah.
* Kebelakangan vokalnya adalah pusat, iaitu lidah terletak di tengah-tengah jarak antara vokal depan dan vokal belakang.
* Vokal ini adalah tak bundar, iaitu bibir tidak dibundarkan.

## Penggunaan

| Bahasa | Perkataan | IPA | Erti | Catatan |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Inggeris | RP | [[[English orthography|*b**ir**d*]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) | [bɜːd] | 'burung' | Dalam loghat-loghat rotik (bukan RP), [ɜː] berbunyi dirotikkan dalam suku kata yang ditekankan. |
| Ohio | *b**u**st* | [bɜst] | 'pokai' | Penyebutan hakiki yang paling kerap dikeluarkan bagi vokal yang bertulis < ʌ > dalam bahasa Inggeris AS. |
| kebanyakan Texas |
| Paicĩ | [mbʷɜ̄] | 'baki' |  |

## Catatan

## Bibliografi

* Ladefoged, Peter. (1993). *A course in phonetics* (3rd ed.). Fort Worth: Harcourt College Publishers.
* Roach, Peter (2004), "British English: Received Pronunciation", *Journal of the International Phonetic Association* **34** (2): 239-245
* Thomas, Erik R. (2001), *An acoustic analysis of vowel variation in New World English*, Publication of the American Dialect Society, **85**, Duke University Press for the American Dialect Society, ISSN 0002-8207
# Hunan

Anda diundang untuk menyunting di projek Wikimedia yang lain juga:
 Wikikamus ·  Wikibuku ·  Wikisumber ·  Wikipetik ·  *Wikilayar*  ·  *Wikiversiti*
 Wikidata ·  Wikifungsi ·  Wikispesies ·  Wikimedia Commons
# Kandela

**Kandela** (bahasa Latin: *candela* "lilin"; lambang: **cd**) ialah unit asas SI untuk keamatan berluminositi.

Takrifan BIPM:

"Kandela adalah keamatan berluminositi, pada arah tertentu, suatu sumber yang memancarkan sinaran monokromatik berfrekuensi 540 x 1012 hertz dan mempunyai keamatan sinaran pada arah itu sebanyak 1/683 watt per steradian."
## Rujukan
# Bahasa Bugan

| Bahasa Bugan |
| --- |
| Asli kepada | China |
| Kawasan | Yunnan |
| Penutur bahasa | 3,000 |
| Keluarga bahasa | Austro-Asia
* Mon-Khmer
	+ **Bahasa Bugan**
 |
| Kod bahasa |
| ISO 639-3 | `bbh` |
| ELP | Bugan |
|  |

**Bahasa Bugan** merupakan sejenis bahasa Austro-Asia di tenggara Yunnan di China.

## Catatan

## Rujukan

Li Jinfang. 1996. "Bugan--A New Mon-Khmer Language of Yunnan Province, China," *Mon-Khmer Studies* 26:135-160.

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# Imbuhan

Dalam bidang tatabahasa dan linguistik, suatu **imbuhan** ialah sejenis morfem yang ditambah atau dipadukan pada suatu kata dasar. Imbuhan lazimnya tidak dapat wujud sebagai perkataan yang sendiri, kecuali sebahagian awalan dan akhiran. Imbuhan membolehkan perkataan-perkataan baharu diterbit daripada kata-kata dasar, serta mengubah gaya tatabahasa kata dasar.

## Jenis

Jenis-jenis imbuhan| Imbuhan | Contoh | Bentuk | Huraian | Bahasa Melayu |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Awalan** | pembuat | awalan-kata | Di awal kata dasar |  Ya |
| **Akhiran** | buatan | kata-akhiran | Di akhir kata dasar |  Ya |
| **Sisipan** | jejari | ka-sisipan-ta | Di tengah-tengah kata dasar |  Ya |
| **Apitan** | pembuatan | apitankataapitan | Di awal dan akhir kata dasar |  Ya |
| **Interfiks** | (Inggeris) speed-o-meter | kataa-interfiks-katab | Menghubungkan dua perkataan dalam kata majmuk |  Tidak |
| **Transfiks** | (Malta) k⟨i⟩t⟨e⟩b (kata dasar *ktb* "menulis") | k⟨transfiks⟩at⟨transfiks⟩a | Imbuhan tak tersambung yang berpecah-pecah dalam satu kata dasar |  Tidak |
| **Simulfiks** | mouse → mice | kata\simulfiks | Sebahagian kata dasar diubah |  Tidak |
| **Disfiks** | (Alabama): tipli (kata dasar *tipasli* "memutuskan") | ka⟩disfiks⟨ta | Pelenyapan sebahagian kata dasar |  Tidak |

## Lihat juga

* Awalan SI
* Imbuhan dalam bahasa Melayu

## Pautan luar

* Media berkaitan Imbuhan di Wikimedia Commons
# Keragaman bahasa Arab

Lahjah-lahjah dituturkan dalam dunia Arab
Bahasa Arab dalam rumpun Semitik yang berasal dari Semenanjung Arab dituturkan dalam **pelbagai jenis ragam atau "lahjah"** (لَهْجَة‎ *lahjah* mufrad لَهَجَات‎ *lahajāt* jamak) yang tersendiri dengan nama الدارجة‎ *ad-dārijah* di belah barat (Maghrib) dan العامية‎ *al-ʿāmmiyyah* "bahasa am" di belah timur seperti Syam dan Hijaz. Perbezaan terbesar terdapat pada bahasa-bahasa pertuturan di rantau-rantau berbeza. Sesetengah lahjat bahasa Arab di Afrika Utara misalnya tidak dapat difahami oleh seorang penutur bahasa Arab yang datang dari wilayah Syam ataupun Teluk Parsi; oleh itu para penutur Arab yang hendak berkomunikasi lebih memahami sesama mereka menggunakan bahasa Arab Fusha yang dipelajari di bangku sekolah di samping lahjah ibunda mereka.

Tambah lagi, perbezaan ketara juga terdapat (antara lain) antara pertuturan orang Badwi dengan pertuturan orang bandar, desa dengan kota, etnik, kumpulan agama, kelas sosial, lelaki dengan wanita, dan yang muda dengan yang tua. Perbezaan ini sedikit sebanyak dapat diselaraskan. Sering kali penutur bahasa Arab dapat menyesuaikan pertuturan mereka dalam beraneka ragam mengikut konteks dan niat mereka – misalnya, untuk bercakap dengan orang yang datang dari wilayah atau rantau lain, untuk menunjukkan tahap pendidikan, ataupun untuk mengguna kuasa bahasa yang digunakan.

## Rujukan
# Stigma sosial

**Stigma sosial** ialah perasaan tidak puas atau suka terhadap individu tertentu berdasarkan ciri-ciri yang mendapat tanggapan buruk masyarakat. Ia boleh datang melalui pelbagai faktor, sama ada ia berkaitan dengan budaya, obesiti, jantina, bangsa mahupun penyakit.

Stigma ini boleh mempengaruhi kelakuan individu yang terjejas; individu tersebut cenderung mula berkelakuan sepertimana yang dijangkakan stereotaip masyarakat. Bahkan, ia turut membentuk emosi dan kepercayaan mereka. Individu yang merupakan sebahagian daripada kumpulan yang distigmakan ini mula menyedari keadaan sebegini apabila mereka mendapat layanan yang tidak sama serta juga disisihkan. Terdapat kajian yang menunjukkan bahawa kanak-kanak mula sedar akan kebanyakan stereotaip budaya di persekitaran mereka seawal 10 tahun, malah tanggapan budaya sebegini boleh dirasai kanak-kanak yang tergolong dalam masyarakat yang mendapat stigma mereka pada usia yang lebih muda lagi."

## Rujukan
# Ritus Rom

Altar Santa Cecilia di Trastevere di Rom, seperti yang diatur pada tahun 1700
**Ritus Rom** (Latin: *Ritus Romanus*) ialah upacara utama (atau "ritus") dalam liturgi Gereja Latin, gereja khusus *sui iuris* anutan mazhab Katolik. Ini merupakan upacara liturgi yang paling meluas dalam agama Kristian secara keseluruhan. Ritus secara beransur-ansur menjadi upacara utama yang digunakan oleh Gereja Barat, dikembangkan dari banyak varian tempatan dari Kristian Awal, tidak berjumlah upacara khas, yang ada dalam manuskrip abad pertengahan, tetapi telah semakin berkurang sejak penemuan percetakan, kebanyakan terutamanya sejak pembaharuan undang-undang liturgi pada abad ke-16 atas perintah Majlis Trent (1545–63) dan baru-baru ini mengikuti Majlis Vatikan Kedua (1962–65).

Ritus ini telah digunapakai selama berabad-abad dan sejarah liturgi Ekaristiknya dapat dibahagikan kepada tiga tahap: Misa Pra-Tridentin, Misa Tridentin dan Misa Paul VI. Bentuk Misa Upacara Rom yang biasa kini ialah yang diumumkan Paus Paul VI pada tahun 1969 dan Paus John Paul II disemak pada tahun 2002, tetapi penggunaan Missal Rom 1962 tetap diizinkan sebagai bentuk luar biasa di bawah syarat-syarat yang ditunjukkan dalam dokumen kepausan 2007 *Summorum Pontificum*.

## Rujukan

## Pautan luar

* Ritus Romawi (Catholic Encyclopedia)
* Laman Australia, khususnya mengenai format terkini dari Upacara Romawi
# Perancis Lama

| Perancis Lama |
| --- |
| *Ancien Français* |
| *Franceis*, *François*, *Romanz* |
| Sebutan | [fɾãnˈt͡sɛjs], [fɾãnˈt͡sɔjs], [ruˈmãnt͡s] |
| Kawasan | Perancis Utara, sebahagian dari Belgium (Wallonia), Scotland, England Norman, Ireland Norman, Kerajaan Jerusalem, Kerajaan Antioch, Wilayah Edessa, Kerajaan Cyprus |
| Era | Berevolusi menjadi Perancis Tengah menjelang pertengahan abad ke-14 |
| Keluarga bahasa | Indo-Eropah
* Italik
	+ Latino-Faliskan
		- Latin
			* Romawi
				+ Italo-Barat
					- Romawi Barat
						* Gallo-Iberia
							+ Gallo-Romawi
								- Gallo-Rhaetia?
									* Arpitan–Oïl
										+ Oïl
											- **Perancis Lama**
 |
| Bentuk awal | Latin lama
* Latin Vulgar
	+ Proto-Romawi
		- Gallo-Romawi Lama
 |
| Kod bahasa |
| ISO 639-2 | `fro` |
| ISO 639-3 | `fro` |
| Glottolog | `oldf1239` |
|  |
|

**Perancis Lama** (*franceis*, *françois*, *romanz*; Perancis: *ancien français*) ialah bahasa yang dituturkan di kebanyakan bahagian utara Perancis kira-kira antara lewat ke-8 dan pertengahan abad ke-14. Daripada bahasa bersatu, Perancis Lama ialah sekumpulan dialek Romawi, saling difahami namun pelbagai. Dialek-dialek ini secara kolektif dikenali sebagai *langues d'oïl*, berbeza dengan *langues d'oc*, bahasa Occitano-Romawi yang muncul di Occitania, kini selatan Perancis.

Pertengahan abad ke-14 menyaksikan kemunculan bahasa Perancis Tengah, bahasa Renaissance Perancis di wilayah Île-de-France; dialek ini adalah pendahulu kepada bahasa Perancis Moden. Dialek lain dalam bahasa Perancis Lama berkembang sendiri menjadi bentuk moden (Poitevin-Saintongeais, Gallo, Norman, Picard, Walloon, dll.), masing-masing dengan ciri linguistik dan sejarahnya.

Wilayah di mana bahasa Perancis Lama dipertuturkan secara kasarnya meluas ke separuh utara Kerajaan Perancis dan pengikutnya (termasuk bahagian Empayar Angevin), dan duchi Lorraine Atas dan Hilir di sebelah timur (bersamaan dengan Perancis timur laut moden. dan Belgium Wallonia), tetapi pengaruh Perancis Lama adalah lebih luas, kerana ia dibawa ke England dan negara-negara Tentara Salib sebagai bahasa elit feudal dan perdagangan.

## Rujukan
# Bahasa koine

Bahasa koine, dialek koine, atau ringkasnya koine (Yunani Purba: κοινή, "[bahasa] biasa") ialah bahasa atau dialek standard yang dibuat oleh orang yang bercakap bahasa atau dialek yang berkait rapat supaya boleh bercakap dan menulis antara satu sama lain dengan mudah. Ia dicipta dengan menggabungkan fonologi, perbendaharaan kata dan tatabahasa daripada dialek-dialek yang berbeza (kadangkala mencipta perkataan dan tatabahasa baharu). Nama "koine" berasal daripada bahasa Yunani Koine, dialek biasa yang digunakan oleh orang Yunani untuk bercakap dan menulis kepada orang Yunani dari negara kota lain.

Koine berbeza dengan bahasa pijin atau kreol/campuran kerana bahasa-bahasa tersebut ialah bahasa yang dicipta untuk orang yang bercakap bahasa yang tidak ada kaitan, atau bahasa yang jauh sekali kaitannya.

## Contoh

* Yunani Koine
* Jerman Tinggi
* Mandarin Baku
* Sebutan Diterima Inggeris British
* Inggeris Amerika Am
* Arab Maghrebi
* Arab Mashriqi
* Bahasa Arab Baku Moden
* Bahasa Jepun baku
* Bahasa Itali baku
* Sepanyol Mexico
* Sepanyol Semenanjung
# Sintaksis

|  |
| --- |
| **Linguistik** |
| Linguistik teori |
| Fonetik |
| Fonologi |
| Morfologi |
| Sintaksis |
| Semantik |
| Semantik leksikal |
| Semantik statistik |
| Semantik struktur |
| Semantik prototaip |
| Stilistik |
| Preskripsi |
| Pragmatik |
|  |
| Linguistik gunaan |
| Pemerolehan bahasa |
| Psikolinguistik |
| Sosiolinguistik |
| Linguistik generatif |
| Linguistik kognitif |
| Linguistik pengiraan |
| Linguistik perihalan |
| Linguistik sejarah |
| Linguistik perbandingan |
| Etimologi |
| Sejarah linguistik |
| Senarai ahli linguistik |
| Masalah yang belum diatasi |

**Sintaksis** ialah bidang ilmu bahasa yang mengkaji proses pembinaan ayat. Sintaksis juga bermaksud bidang yang mengkaji hukum atau rumus tatabahasa yang mendasari kaedah penggabungan dan penyusunan perkataan atau kelompok perkataan untuk membentuk ayat dalam sesuatu bahasa.

## Rujukan
# Sangi (Jepun)

Anda diundang untuk menyunting di projek Wikimedia yang lain juga:
 Wikikamus ·  Wikibuku ·  Wikisumber ·  Wikipetik ·  *Wikilayar*  ·  *Wikiversiti*
 Wikidata ·  Wikifungsi ·  Wikispesies ·  Wikimedia Commons