# Kan-on

Kan-on atau kan'on (漢音; sebutan Jepun: [kaꜜɰ̃.oɴ] or [kaɰ̃.oɴ], "bunyi Han") ialah bacaan kanji Jepun yang dipinjam daripada bahasa Cina semasa dinasti Tang, dari abad ke-7 hingga ke-9; tempoh yang sezaman dengan zaman Nara di Jepun. Ia diperkenalkan oleh, antara lain, utusan dari misi Jepun ke Tang China. *Kan-on* tidak boleh dikelirukan dengan *tō-on* (唐音, bunyi Tang), yang merupakan pinjaman fonetik yang lebih terkemudian.

*Kan-on* adalah *on'yomi* (音読み) berdasarkan sebutan Chang'an pusat bagi bahasa Cina Pertengahan. Suku kata *Kan* adalah bacaan bahasa Cina Pertengahan: 漢 (*xanH*) mengikut fonologi Jepun, merujuk kepada dinasti Han, yang menjadikan Chang'an sebagai ibu kotanya. Tambahan pula, *Kan* (漢) juga telah menjadi pemerian untuk semua perkara berkaitan Cina, contohnya, kanji ('aksara Cina').

*Kan'on* sebahagiannya menggantikan *go-on* yang lebih awal, yang merupakan "sekadar peniruan bagi tiruan Korea, tetapi *Kan-on* adalah peniruan bagi perkara yang sebenar."

Sebilangan kecil aksara tidak pernah mempunyai *kan-on* mereka yang dihantar ke Jepun; *kan-on* mereka kadangkala dibina semula dalam kamus Jepun walaupun tidak ditandakan secara khusus sedemikian. Beberapa kamus malah membuang *kan-on* yang disahkan memihak kepada sebutan yang lebih sistematik.

## Ciri-ciri berbanding dengan *go-on*

### Dalam konsonan

| jenis | tidak bersuara / bersuara | bersuara / sengau | zi- / ni- atau zy- / ny- |
| --- | --- | --- | --- |
| contoh | 神 | 大 | 土 | 地 | 分 | 仏 | 男 | 女 | 万 | 美 | 無 | 二児 | 人刃 | 日 | 如 | 若 |
| Kan-on | sin | tai | to | ti | fun | futu | dan | dyo | ban | bi | bu | zi | zin | zitu | zyo | zyaku |
| Go-on | zin | dai | do | di | bun | butu | nan | nyo | man | mi | mu | ni | nin | niti | nyo | nyaku |
| nota |  | d- / n- | b- / m- | Mandarin: r-, er  |

### Dalam vokal

| jenis | \* / -e | -ei / -ai | \* / -u |
| --- | --- | --- | --- |
| contoh | 衣 | 気 | 戯 | 愛 | 解 | 会絵 | 快怪 | 外 | 仮家 | 下夏 | 化 | 花 | 西斉 | 体帝 | 米 | 礼 | 素 | 図 | 怒 | 公工口 | 豆頭 | 右有 | 九久 | 留 |
| Kan-on | i | ki | gi | ai | kai | kwai | gwai | ka | kwa | sei | tei | bei | rei | so | to | do | kou | tou | iu | kiu | riu |
| Go-on | e | ke | ge | e | ge | we | ke | ge | ke | ge | ke | sai | tai | mai | rai | su | du | nu | ku | du | u | ku | ru |
| nota |  | Mandarin: -i |  |

| jenis | -i- / -o- | -e- / -o- | -a- / -o- | -a- / -ya- | -yoku / -iki |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| contoh | 音隠 | 今金 | 品 | 乙 | 乞 | 遠園 | 建 | 言厳 | 越 | 叛 | 発 | 行 | 客 | 白 | 色拭 | 食 | 直 | 力 |
| Kan-on | in | kin | fin | itu | kitu | wen | ken | gen | wetu | fan | fatu | kau | kaku | faku | syoku | tyoku | ryoku |
| Go-on | on | kon | fon | otu | kotu | won | kon | gon | woti | fon | fotu | gyau | kyaku | byaku | siki | ziki | diki | riki |
| nota |  |  |  |  |

| jenis | -e- / -ya- | lain-lain |
| --- | --- | --- |
| contoh | 京経 | 形 | 正生性声省精 | 成静 | 丁挺 | 定 | 兵 | 平病 | 名命明 | 霊 | 役 | 石赤 | 寂 | 暦 | 牛 | 月 | 殺 | 文聞 |
| Kan-on | kei | sei | tei | fei | mei | rei | eki | seki | reki | giu | getu | satu | bun |
| Go-on | kyau | gyau | syau | zyau | tyau | dyau | fyau | byau | myau | ryau | yaku | syaku | zyaku | ryaku | gu | gwati | setu | mon |
| nota | Mandarin: -ing zheng, cheng, sheng  |  |  |

Vokal bahasa Jepun
## Lihat juga

* *On'yomi*: Bacaan Cina-Jepun
	+ *Go-on*: jenis bacaan awal
	+ *Tō-on*: jenis bacaan terkemudian
* Nada henti

## Rujukan