# Zhuyin

| Zhuyin/Bopomofo  |
| --- |
|  |
| Jenis tulisan |  Alfabet
 dengan ciri-ciri abugida |
| Tempoh masa | 1913 hingga kini, digunakan sebagai aksara rubi |
| Arah tulisan | Left-to-right, bi-directional text, top-to-bottom, vertical right-to-left  |
| Bahasa-bahasa | Bahasa Mandarin Baku |
| Tulisan berkaitan |
| Sistem tulisan induk | Aksara Cina* Zhuyin/Bopomofo
 |
| ISO 15924 |
| ISO 15924 | Bopo (), ​Bopomofo |
| Unikod |
| Alias Unikod | Bopomofo |
|

| **Sejarah Huruf** |
| --- |
|
Zaman Gangsa Pertengahan 19–15 SM
* Canaan-Phoenicia 14 SM
	+ Aramia 9 SM
		- Brāhmī & Indik, 6 SM
			* Tibet 7 c.
			* Khmer/Jawa, 9 c.
		- Ibrani 3 SM
		- Suryani 2 SM
		- Din Dabireh 3 c.
		- Arab 4 c.
	+ Yunani 9 SM
		- Etruska 8 SM
			* Rumi/Latin 7 SM
			* Rune 2 c.
		- Goth 4 c.
		- Armenia 405
		- Glagol 862
		- Cyril 10 c.
	+ Samaria 6 SM
	+ Iberia 6 SM
* Arab Selatan 9 SM
	+ Ge'ez 5–6 SM
 |
| Maruwi 3 SM |
| Salasilah lengkap |

**Zhuyin fuhao** (Cina Tradisional: 注音符號, Cina Ringkas: 注音符号, pinyin: Zhùyīn fúhào), atau "Simbol-simbol Anotasi Bunyi", sering diringkaskan sebagai **Zhuyin**, atau juga dikenali sebagai **Bopomofo** (ㄅㄆㄇㄈ) sempena empat aksara pertama aksara fonemik bahasa Cina (bo po mo fo), merupakan sistem fonetik kebangsaan Taiwan bagi mentranskripsi bahasa Cina, terutamanya bahasa Mandarin, untuk orang-orang yang belajar membaca, menulis dan bertutur dalam bahasa ini.

Sistem ini menggunakan 37 simbol khas untuk mewakili bunyi-bunyi bahasa Mandarin: 21 konsonan dan 16 vokal. Setiap simbol melambangkan sekumpulan bunyi-bunyi tanpa banyak kekaburan, serta juga dijadikan asas untuk Braille bahasa Cina.

## Sejarah

Suruhanjaya Penyatuan Sebutan yang dipimpin Woo Tsin-hang dari 1912 sehingga 1913, mereka sebuah sistem bergelar *Guoyin zimu* (國音字母 "Huruf Sebutan Kebangsaan") atau *Zhuyin zimu* (註音字母 atau 注音字母 "Huruf Anotasi Bunyi") yang berdasarkan tulisan trengkas Zhang Binglin. Sebuah rangka dikeluarkan pada 11 Julai 1913 oleh Kementerian Pendidikan Republik China, tetapi belum diisytiharkan secara rasmi sehinggalah 23 November 1918. *Zhuyin zimu* dinamakan semula sebagai *Zhuyin fuhao* pada bulan April 1930. Kegunaan Zhuyin Fuhao dikekalkan selepas tahun 1949 di Taiwan serta pulau-pulau jauh yang bernaung di bawah pentadbiran Taiwan. Di China, Zhuyin Fuhao diganti dengan sistem pinyin yang diisytiharkan oleh Republik Rakyat China, namun sebutan kata dalam kamus-kamus am diberi dalam kedua-dua sistem pinyin dan Zhuyin.

Kementerian Pendidikan Taiwan pernah mencuba selama bertahun-tahun untuk memansuhkan kegunaan Zhuyin untuk memberi ruang kepada sistem berdasarkan huruf rumi (see MPS II). Namun begitu, peralihan ini aamt perlahan kerana timbulnya kesulitan dalam mengajar sistem rumi baru berkenaan kepada guru-guru sekolah rendah.

## Zhuyin vs. Tongyong Pinyin & Hanyu Pinyin

Zhuyin dan Pinyin direka berdasarkan sebutan-sebutan bahasa Mandarin yang sama, maka wujudnya pemetaan satu lawan satu antara kedua-dua sistem tersebut. Dalam jadual di bawah, kolum 'Zhuyin' dan 'Pinyin' menunjukkan kesetaraan.

【】mewakili bentuk yang digunakan dalam gabungan dengan simbol lain.
Kesetaraan Zhuyin-Pinyin melalui keserupaan fonetik.

**Zhuyin vs. Pinyin**| Awalan |
| --- |
| Zhuyin | Tongyong Pinyin | Hanyu Pinyin | Wade-Giles | Contoh (Zhuyin, Pinyin) |
| ㄅ | b | b | p 　 | 八 (ㄅㄚ, **b**a) |
| ㄆ | p | p | p' | 杷 (ㄆㄚˊ, **p**a) |
| ㄇ | m | m | m | 馬 (ㄇㄚˇ, **m**a) |
| ㄈ | f | f | f | 法 (ㄈㄚˋ, **f**a) |
| ㄉ | d | d | t | 地 (ㄉ一ˋ, **d**i) |
| ㄊ | t | t | t' | 提 (ㄊ一ˊ, **t**i) |
| ㄋ | n | n | n | 你 (ㄋ一ˇ, **n**i) |
| ㄌ | l | l | l | 利 (ㄌ一ˋ, **l**i) |
| ㄍ | g | g | k | 告 (ㄍㄠˋ, **g**ao) |
| ㄎ | k | k | k' | 考 (ㄎㄠˇ, **k**ao) |
| ㄏ | h | h | h | 好 (ㄏㄠˇ, **h**ao) |
| ㄐ | j | j | ch | 叫 (ㄐ一ㄠˋ, **j**iao) |
| ㄑ | c | q | ch' | 巧 (ㄑ一ㄠˇ, **q**iao) |
| ㄒ | s | x | hs | 小 (ㄒ一ㄠˇ, **x**iao) |
| ㄓ | jhih 【jh】 | zhi 【zh】 | chih 【ch】 　 | 主 (ㄓㄨˇ, **zh**u) |
| ㄔ | chih 【ch】 | chi 【ch】 | ch'ih 【ch'】 | 出 (ㄔㄨ, **ch**u) |
| ㄕ | shih 【sh】 | shi 【sh】 | shih 【sh】 | 束 (ㄕㄨˋ, **sh**u) |
| ㄖ | rih 【r】 | ri 【r】 | jih 【j】 | 入 (ㄖㄨˋ, **r**u) |
| ㄗ | zih 【z】 | zi 【z】 | tzû 【ts】 | 在 (ㄗㄞˋ, **z**ai) |
| ㄘ | cih 【c】 | ci 【c】 | tz'û 【ts'】 | 才 (ㄘㄞˊ, **c**ai) |
| ㄙ | sih 【s】 | si 【s】 | ssû 【s】 | 塞 (ㄙㄞ, **s**ai) |
| Akhiran |
| Zhuyin | Tongyong Pinyin | Hanyu Pinyin | Wade-Giles | Contoh (Zhuyin, Pinyin) |
| ㄚ | a | a | a | 大 (ㄉㄚˋ, d**a**) |
| ㄛ | o | o | o | 多 (ㄉㄨㄛ, du**o**) |
| ㄜ | e | e | e 　 | 得 (ㄉㄜˊ, d**e**) |
| ㄝ | e | ê | eh | 爹 (ㄉ一ㄝ, di**e**) |
| ㄞ | ai | ai | ai | 晒 (ㄕㄞˋ, sh**ai**) |
| ㄟ | ei | ei | ei | 誰 (ㄕㄟˊ, sh**ei**) |
| ㄠ | ao | ao | ao | 少 (ㄕㄠˇ, sh**ao**) |
| ㄡ | ou | ou | ou | 收 (ㄕㄡ, sh**ou**) |
| ㄢ | an | an | an | 山 (ㄕㄢ, sh**an**) |
| ㄣ | en | en | en | 申 (ㄕㄣ, sh**en**) |
| ㄤ | ang | ang | ang | 上 (ㄕㄤˋ, sh**ang**) |
| ㄥ | eng | eng | eng | 生 (ㄕㄥ, sh**eng**) |
| ㄦ | er | er | erh | 而 (ㄦˊ, **er**) |
| 一 | yi 【i】 | yi 【i】 | yi 【i】 | 逆 (ㄋ一ˋ, n**i**) |
|  | yin 【in】 | yin 【in】 | yin 【in】 | 音 (一ㄣ, y**in**) |
|  | ying 【ing】 | ying 【ing】 | ying 【ing】 | 英 (一ㄥ, y**ing**) |
| ㄨ | wu 【u】 | wu 【u】 | wu 【u】 | 努 (ㄋㄨˇ, n**u**) |
|  | wun 【un】 | wen 【un】 | wen 【un】 | 文 (ㄨㄣˊ, w**en**) |
|  | wong 【ong】 | weng 【ong】 | ng 【ung】 | 翁 (ㄨㄥ, w**eng**) |
| ㄩ | yu 【u, yu】 | yu 【u, ü】 | yü 【ü】 | 女 (ㄋㄩˇ, n**ü**) |
|  | yun 【un, yun】 | yun 【un】 | yün 【ün】 | 韻 (ㄩㄣˋ, y**un**) |
|  | yong | yong 【iong】 | yung 【iung】 | 永 (ㄩㄥˇ, **yong**) |

## Penggunaan dalam bahasa-bahasa Cina selain Mandarin

Aksara-aksara yang digunakan untuk mentranskripsi bunyi-bunyi yang tidak terdapat dalam bahasa Mandarin (tidak banyak pelayar web mempu memaparkan glif-glif sedemikian, lihat Pautan luar untuk rajah PDF.)

| Aksara | Nama |
| --- | --- |
| 万 | V |
| 兀 | Ng |
| 广 | Gn |

Bopomofo Sambungan untuk dialek-dialek Min-nan dan Hakka

| Aksara | Nama |   | Aksara | Nama |   | Aksara | Nama |   | Aksara | Nama |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ㆠ | Bu |   | ㆦ | Oo |   | ㆬ | Im |   | ㆲ | Ong |
| ㆡ | Zi |   | ㆧ | Onn |   | ㆭ | Ngg |   | ㆳ | Innn |
| ㆢ | Ji |   | ㆨ | Ir |   | ㆮ | Ainn |   | ㆴ | P akhir |
| ㆣ | Gu |   | ㆩ | Ann |   | ㆯ | Aunn |   | ㆵ | T akhir |
| ㆤ | Ee |   | ㆪ | Inn |   | ㆰ | Am |   | ㆶ | K akhir |
| ㆥ | Enn |   | ㆫ | Unn |   | ㆱ | Om |   | ㆷ | H akhir |

## Lihat juga

* Bahasa Cina
* Bahasa Mandarin
* Bahasa Mandarin Baku
* Pinyin

## Pautan luar

* Glif rujukan Unicode untuk bopomofoPDF (66.2 KiB) dan bopomofo sambunganPDF (61.6 KiB)
* Kamus Bahasa Mandarin (memerlukan mukataip bahasa Cina untuk pengekodan Big5)
* Chinese Romanization Converter - Penukaran antara Hanyu Pinyin, Wade-Giles, Gwoyeu Romatzyh dan sistem-sistem perumian yang kurang dikenali.
* Zhuyin -> Wade-Giles -> Pinyin -> Word List Diarkibkan 2007-01-13 di Wayback Machine
* NPA->IPA National Phonetic Alphabet (zhuyin fuhao) spellings of words transliterated into the International Phonetic Alphabet (The vowel values have been verified against the official IPA site. See )
* Zhuyin Fuhao to Hanyu Pinyin converter and reverse Diarkibkan 2005-01-21 di Wayback Machine
* zhuyin fuhao syllable chart, with Hanyu Pinyin equivalents