# Kosmokimia

Meteorit sering dikaji sebagai sebahagian daripada kosmokimia.
**Kosmokimia** (Jawi: ‏**كوسموكيميا**‎‎; daripada perkataan Yunani purba κόσμος (*kósmos*) dan χημεία (*khēmeía*) 'kimia') atau **kosmologi kimia** ialah kajian tentang komposisi kimia jirim di alam semesta dan proses yang membawa kepada komposisi tersebut. Ini dilakukan terutamanya melalui kajian komposisi kimia meteorit dan sampel fizikal lain. Memandangkan jasad induk asteroid meteorit adalah sebahagian daripada bahan pepejal pertama yang terpeluwap daripada nebula suria awal, ahli kosmokimia secara amnya, tetapi tidak secara eksklusif, mengambil berat tentang objek yang terkandung dalam Sistem Suria.

## Sejarah

Pada tahun 1938, ahli mineralogi Switzerland Victor Goldschmidt dan rakan-rakannya menyusun senarai apa yang mereka panggil "kelimpahan kosmik" berdasarkan analisis mereka terhadap beberapa sampel daratan dan meteorit. Goldschmidt mewajarkan kemasukan data komposisi meteorit ke dalam jadualnya dengan mendakwa bahawa batuan daratan telah mengalami sejumlah besar perubahan kimia akibat proses yang wujud di Bumi dan atmosfera. Ini bermakna kajian batuan darat secara eksklusif tidak akan menghasilkan gambaran keseluruhan yang tepat tentang komposisi kimia kosmos. Oleh itu, Goldschmidt membuat kesimpulan bahawa bahan luar angkasa juga mesti disertakan untuk menghasilkan data yang lebih tepat dan mantap. Penyelidikan ini dianggap sebagai asas kosmokimia moden.

Pada tahun 1950-an dan 1960-an, kosmokimia menjadi lebih diterima sebagai sains. Harold Urey, yang secara meluas dianggap sebagai salah seorang bapa kosmokimia, terlibat dalam penyelidikan yang akhirnya membawa kepada pemahaman tentang asal usul unsur dan kelimpahan kimia bintang. Pada tahun 1956, Urey dan rakannya, saintis Jerman Hans Suess, menerbitkan jadual pertama kelimpahan kosmik untuk memasukkan isotop berdasarkan analisis meteorit.

Penambahbaikan berterusan instrumentasi analitik sepanjang tahun 1960-an, terutamanya spektrometri jisim, membolehkan ahli kosmokimia melakukan analisis terperinci tentang kelimpahan isotop unsur dalam meteorit. pada tahun 1960, John Reynolds menentukan, melalui analisis nuklid jangka pendek dalam meteorit, bahawa unsur-unsur Sistem Suria telah terbentuk sebelum Sistem Suria itu sendiri yang mula membentuk garis masa proses Sistem Suria awal.

## Meteorit

Meteorit adalah salah satu alat terpenting yang dimiliki ahli kosmokimia untuk mengkaji sifat kimia Sistem Suria. Banyak meteorit berasal daripada bahan yang setua Sistem Suria itu sendiri, dan dengan itu memberikan para saintis rekod dari nebula suria awal. Kondrit berkarbonat sangat primitif; iaitu ia telah mengekalkan banyak sifat kimianya sejak pembentukannya 4.56 bilion tahun yang lalu, dan oleh itu menjadi tumpuan utama penyiasatan kosmokimia.

Meteorit yang paling primitif juga mengandungi sejumlah kecil bahan (< 0.1%) yang kini diiktiraf sebagai butiran prasolar yang lebih tua daripada Sistem Suria itu sendiri, dan yang diperoleh secara langsung daripada sisa-sisa supernova individu yang membekalkan habuk dari mana Sistem Suria terbentuk. Butir ini boleh dikenali daripada kimia eksotiknya yang asing kepada Sistem Suria (seperti matriks grafit, berlian, atau silikon karbida). Mereka juga selalunya mempunyai nisbah isotop yang bukan nisbah Sistem Suria yang lain (khususnya, Matahari), dan yang berbeza antara satu sama lain, menunjukkan sumber dalam beberapa kejadian supernova letupan yang berbeza. Meteorit juga mungkin mengandungi butiran debu antara bintang, yang telah dikumpulkan daripada unsur bukan gas dalam medium antara bintang, sebagai satu jenis habuk kosmik komposit ("habuk bintang").

Penemuan terbaru oleh NASA, berdasarkan kajian meteorit yang ditemui di Bumi, mencadangkan komponen DNA dan RNA (adenina, guanina dan molekul organik yang berkaitan), bahan binaan untuk kehidupan seperti yang kita ketahui, mungkin terbentuk secara luar angkasa di angkasa lepas.

## Komet

Pada 30 Julai 2015, saintis melaporkan bahawa semasa pendaratan pertama *Philae* pada permukaan komet 67/P, pengukuran oleh instrumen COSAC dan Ptolemy mendedahkan enam belas sebatian organik, empat daripadanya dilihat buat kali pertama pada komet, termasuk asetamida, aseton, metil isosianat dan propionaldehida.

## Lihat juga

* Kelimpahan unsur kimia
* Astrokimia
* Bahan luar angkasa
* Geokimia
* Senarai molekul antaranajam dan sirkumnajam
* Molekul dalam bintang
* Nukleokosmokronologi
* Kimia bintang

## Rujukan