Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Chang'e 5

**Chang'e 5** (Cina ringkas: 嫦娥五号pinyin: *Cháng'é wǔhào*) adalah misi penerokaan bulan robotik di bawah Program Penjelajahan Bulan China yang telah berjaya mendarat di bulan pada 1 Disember 2020. Misi ini dinamakan sempena dewi bulan Cina, Chang'e. Chang'e 5 dilancarkan pada 23 November 2020 pada pukul 20:30 UTC dari Pusat Pelancaran Satelit Wenchang di Pulau Hainan, Cina dan merupakan misi kembali sampel pertama yang dilakukan oleh Cina. Misi ini bertujuan untuk mengembalikan sekurang-kurangnya 2 kilogram sampel tanah dan batu bulan ke Bumi. Kapal angkasa lepas kembali ke Bumi dengan sampel bulan pada 16 Disember 2020, jam 17:59 UTC.

## Nota kaki

## Rujukan
# Colorado

|  |
| --- |
| **State of Colorado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bendera Colorado | Mohor |
| *Nama samaran: The Centennial State* |
| *Cogan kata: Nil sine numine* "Nothing without Providence"' |
| Peta Amerika Syarikat dengan nama Colorado ditonjolkan |

 |
| **Bahasa rasmi** | Bahasa Inggeris |
| **Demonim** | Coloradan |
| **Ibu negeri** | Denver |
| **Bandar raya terbesar** | Denver |
| **Kawasan metro terbesar** | Denver-Aurora Metro Area |
| **Keluasan** | Kedudukan ke-8 |
|  - Jumlah | 104,185 batu persegi (269,837 km²) |
|  - Lebar | 280 batu (451 km) |
|  - Panjang | 380 batu (612 km) |
|  - % air | 0.36% |
|  - Latitud | 37°U ke 41°U |
|  - Longitud | 102°03'B ke 109°03'B |
| **Penduduk** | Kedudukan ke-22 |
|  - Jumlah | 4,301,261 |
|  - Kepadatan | 41.5/batu persegi  16.01/km² (ke-37) |
|  - Pendapatan median | $51,022 (ke-10) |
| **Ketinggian** |   |
|  - Titik tertinggi | Puncak Elbert 14,440 ft  (4401 m) |
|  - Purata | 6,800 ft  (2073 m) |
|  - Titik terendah | Sungai Arikaree 3,315 ft  (1010 m) |
| **Kemasukan ke dalam Kesatuan** | 1876-08-01 (ke-38) |
| **Gabenor** | Jared Polis (D) |
| **Leftenan Gabenor** | Dianne Primavera (D) |
| **Senator A.S.**  | 2 - John Hicklooper (D) 3 - Michael Bennet (D) |
| **Delegasi Dewan A.S.**  | Senarai |
| **Zon waktu** | MST=UTC-07, MDT=UTC-06 |
| **Singkatan** | CO Colo. US-CO |
| **Tapak web** | www.colorado.gov |

**Colorado** merupakan sebuah negeri Amerika Syarikat yang termasuk kawasan Pergunungan Selatan Rocky dan timur laut Plateau Colorado. Colorado merupakan sebahagian daripada negeri barat Amerika Syarikat, negeri pergunungan dan barat daya Amerika Syarikat.

## Rujukan

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# Yahudi Ashkenaz

**Yahudi Ashkenaz**, atau **Orang Yahudi Ashkenazi** adalah bentuk plural daripada "Ashkenaz" dari bahasa Ibrani (אשׁכנזי) yang bermaksud "Jerman".
Ia bermaksud (Orang Yahudi Jerman), adalah satu etnik Yahudi yang sudah ada sejak pada zaman Kerajaan Roman. Bahasa tradisi Yahudi Ashkenaz berbentuk banyak dialek-dialek daripada bahasa Yiddish.

Komuniti-komuniti Yahudi Ashkenaz terada terutamanya di Eropah Timur dan Eropah Tengah, ia merupakan rantau utama bagi mereka. Mereka banyak didapati di Israel dan Amerika Syarikat sekarang.

Orang Yahudi Ashkenazi terpengaruhi dengan adat serta budaya kehidupan orang Eropah dan juga mereka dikenali dengan sumbangan mereka dari ilmu falsafah, sastera, musik dan sains membuat mereka memiliki skor IQ tertinggi di dunia. Antara tokoh-tokoh Yahudi Ashkenaz yang dikenali adalah Albert Einstein, ahli sain terkenal dan juga Sholem Aleichem; yang merupakan seorang pengarang buku dan drama berbahasa Yiddish, Golda Meir; beliau adalah bekas perdana menteri Israel yang ke-empat.

Kesan pembunuhan Holokus yang telah dilakukan oleh tentera Nazi terbunuh lebih kurang 6 juta Yahudi Ashkenazi pada masa Perang Dunia Kedua membinasai Ashkenazi serta budaya Yiddish mereka dan telah memberi kesan pada hampir semua keluarga Yahudi.

Ia telah dianggar bahawa pada abad ke-11 Yahudi Ashkenazi terdiri hanya 3% daripada populasi orang Yahudi sedunia dan pada zaman sekarang terdiri sebanyak 75% daripada poulasi orang Yahudi sedunia.

Di antara etnik-etnik orang Yahudi selain Ashkenazi adalah Orang Yahudi Sefardim yang berasal dari Sefarad, dan juga Orang Yahudi Mizrah.

Kajian Genetik tentang Ashkenazi telah dijalankan untuk menentukan berapa banyak keturunan mereka berasal dari Eropah, dan berapa banyak yang berasal dari Levant atau Syam. Kajian-kajian ini telah mengkajikan pada kedua-dua keturunan sebelah bapa dan ibu mereka dan mendapati bahawa kebanyakan sumber genetik mereka kembali pada Eropah dan keturunan orang Eropah.

**Lihat Juga**

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

* Ashkenzai

* Sefardim
* Yahudi Mizrah
* Yahudi Amerika
* Agama Yahudi
# Haskalah

Napoleon membebaskan Yahudi, dipersembahkan oleh wanita dengan menorah, pada cetakan Perancis 1804.
Semasa Zaman Kesedaran, perubahan penting berlaku di dalam komuniti Yahudi. Gerakan **Haskalah** selari dengan Kesedaran yang lebih luas, laksana Yahudi bermula pada 1700-an untuk meninggalkan eksklusifan mereka dan memiliki pengetahuan, adab, dan aspirasi dari masyarakat Eropah lebih luas. Pendidikan sekular dan saintifik telah ditambah kepada arahan keagamaan tradisional yang diterima oleh pelajar, dan minat dalam identiti kebangsaan Yahudi, termasuk pemulihan dalam kajian dari sejarah Yahudi dan Ibrani, mula berkembang.

Gerakan Haskalah mempengaruhi kelahiran dari semua mazhab Yahudi moden, dan menanam benih Zionisme. Pada masa sama, ia menyumbang kepada galakan asimilasi kebudayaan kepada negara yang Yahudi menetap, baik juga pada abad kesembilanbelas Gerakan pembentukan-semula dalam agama Yahudi. Pada sekitar masa sama satu lagi gerakan telah dilahirkan, satu berdakwah hampir bertentangan dari Haskalah, agama Yahudi Hasidik. Agama Yahudi Hasidik bermula pada 1700-an oleh Israel ben Eliezer, Baal Shem Tov, dan secara cepat menaiki pengikutan dengan semangatnya, pendekatan mistikal kepada agama. Dua gerakan ini, dan pendekatan ortodoks tradisional kepada agama Yahudi dari yang mereka bercambah, membentuk asas untuk pembahagian moden didalam pemerhatian Yahudi.

Pada masa sama, dunia luar sedang berubah. Pada 1791, Perancis menjadi negara Eropah pertama untuk membebaskan populasi Yahudinya, membenarkan mereka hak samarata dibawah undang-undang. Napoleon selanjutnya menyebarkan pembebasan, mengajak Yahudi untuk meninggalkan Ghetto Yahudi di Eropah dan mencari perlindungan pada rejim ciptaan baru berpolitik toleran (lihat Napoleon dan Yahudi). Negara lain seperti Denmark, England, dan Sweden juga mengambil polisi liberal kepada Yahudi semasa tempoh Kesedaran, dengan sesetengah mengakibatkan imigrasi. Pada pertengahan abad ke-19, hampir semua negara Eropah Barat telah membebaskan populasi Yahudi mereka, dengan pengecualian penting dari Negeri Paus, tetapi penindasan diteruskan di Eropah Timur termasuk pogrom besar-besaran pada akhir abad ke-19 dan sepanjang Penempatan Pucat. Keterusan dari anti-semitisme, kedua-dua secara ganas di timur dan secara sosial di barat, membawa kepada berbilangan dari gerakan politik Yahudi, berakhir dengan Zionisme.

## Rujukan
# Bebola jejak

Bebola jejak wayarles.
**Bebola Jejak** (*trackball*) ialah peranti input yang menjalankan tugas yang sama seperti tetikus. Prinsip operasi bebola jejak ini juga sama seperti tetikus. Rupa bebola jejak ini sama seperti tetikus apabila diterbalikkan. Bola getah berada di bahagian atas bebola jejak.

Pengguna perlu memusingkan dengan tangan bola getah yang sebesar bola snuker (*snooker*). Penuding (*pointer*) akan digerakkan pada skrin monitor. Biasanya bebola jejak akan di gunakan jika tiada ruang di atas meja untuk menggunakan tetikus.

Dulu komputer buku banyak menggunakan bebola jejak tetapi sekarang kebanyakannya telah menggunakan pad sentuh untuk menggerakkan penuding pada skrin monitor. Penuding akan bergerak mengikut bahagian pad sentuh yang disentuh oleh pengguna.

## Pautan luar

* (Melayu) Ensiklokamus Teknologi Maklumat: Bebola jejak secara ringkas Diarkibkan 2008-05-18 di Wayback Machine
# Pembelajaran mesin

**Pembelajaran mesin** ialah suatu bidang sains komputer yang menggunakan kaedah-kaedah statistik membolehkan sistem komputer "mempelajari" (yakni, mengingkatkan prestasi mengerjakan sesuatu tugasan tertentu) dengan data tanpa diprogramkan secara terang-terangan. Aplikasi ini datangnya daripada kajian pengecaman pola dan teori pembelajaran pengkomputan dalam kecerdasan buatan.

Pembelajaran ini meneroka pengkajian dan pembinaan algoritma yang boleh dipelajari serta peramalan data – algoritma sebegini melepasi arahan program yang tegar dengan membuat ramalan atau keputusan berdasarkan data melalui pembinaan model daripada input contoh. Ia dipakaikan dalam pelbagai tugasan pengkomputan di mana perekaan dan pembinaan algoritma yang jelas sukar mahupun tidak boleh dibuat; misalnya penapisan e-mel, pengesanan unsur penceroboh yang membocorkan data, pengecaman ciri optik (OCR), dan sebagainya.

## Lihat juga

* Kecerdasan buatan
* Sains data

## Rujukan

## Pautan luar

* Aman Firdaus (16 November 2015). "Apakah Itu Pembelajaran Mesin?". *Amanz*. Dicapai pada 9 April 2018.
* International Machine Learning Society
* Coursera - kursus pembelajaran mesin dalam talian percuma.
* Machine Learning Crash Course oleh Google.
# Mikroelektronik

**Mikroelektronik** ialah sebahagian daripada bidang elektronik. Mikroelektronik berkenaan dengan pengkajian dan pembekal atau fabrikasi mikro, komponen elektronik yang amat kecil. Bahan-bahan ini diperbuat daripada semikonduktor. Banyak komponen rekaan elektronik yang setara seperti perintang, diod dan penebat dan pengalir elektrik boleh didapati di dalam bahan mikroelektronik.

## Pautan luar

* ERMETIS Microelectronics and Reconfigurable Systems Research Laboratory
* MIXDES - International Conference 'MIXed DESign of Integrated Circuits and Systems'
* IEEE Global History Network, Early Microelectronics
* CMC Microsystems (CMC)
* C-MAC MicroTechnology Diarkibkan 2009-04-25 di Wayback Machine
* MIGAS, International Summer School on Advanced Microelectronics
# Le Locle

Ikuti media sosial  **Wikipedia Bahasa Melayu** di **Facebook**  · **Instagram**  · **Twitter**  · **Discord**  · **Telegram**
Ikuti media sosial  **Wikimedia Malaysia** di **Facebook**  · **Instagram**  · **Twitter**  · **Telegram** (saluran)  · (laman sembang)  · **WhatsApp** (saluran)
# Model matematik

**Model matematik** ialah perihalan sistem yang menggunakan konsep matematik dan bahasa. Proses membangunkan model **matematik** dipanggil **pemodelan matematik**. Model matematik yang digunakan dalam sains semula jadi (seperti fizik, biologi, sains bumi, kimia) dan kejuruteraan disiplin (seperti sains komputer, kejuruteraan elektrik), dan juga dalam sains sosial (seperti ekonomi, psikologi, sosiologi, politik sains).

Model boleh membantu menjelaskan sistem dan mengkaji kesan komponen yang berbeza, dan membuat ramalan tentang tingkah laku.

## Rujukan

## Bacaan lanjut

### Buku

* "Pemodelan dan Simulasi", G. Dubois, Taylor & Francis, CRC Press, 2018.
* Aris, Rutherford [1978] (1994). *Teknik Pemodelan Matematik*, New York: Dover. ISBN 0-486-68131-9 ISBN   0-486-68131-9
* Bender, EA [1978] (2000). *Pengenalan kepada Pemodelan Matematik*, New York: Dover. ISBN 0-486-41180-X ISBN   0-486-41180-X
* Gershenfeld, N. (1998) *Sifat Pemodelan Matematik*, Cambridge University Press ISBN 0-521-57095-6 .
* Lin, CC & Segel, LA (1988). *Matematik Dipohon kepada Masalah Deterministik dalam Sains Semula jadi*, Philadelphia: SIAM. ISBN 0-89871-229-7 ISBN   0-89871-229-7

### Aplikasi khusus

* Korotayev A., Malkov A., Khaltourina D. (2006). *Pengenalan kepada Macrodynamics Sosial: Macromodels Kompak Pertumbuhan Sistem Dunia* . Moscow: Editorial URSS ISBN 5-484-00414-4 .
* Papadimitriou, Fivos. (2010). Pemodelan Matematik Sistem Kompleks Spatial-Ecological: Evaluasi. Geografi, Alam Sekitar, Kemampanan 1 (3), 67-80. doi
* Peierls, R. (1980). "Model-making in physics". *Contemporary Physics*. **21**: 3–17. Bibcode:1980ConPh..21....3P. doi:10.1080/00107518008210938.
* *Pengenalan kepada Pemodelan Penyakit Berjangkit* oleh Emilia Vynnycky dan Richard G White.

## Pautan luar

Rujukan umum
* Patrone, F. Introduction to modeling via differential equations, with critical remarks.
* Plus teacher and student package: Mathematical Modelling. Brings together all articles on mathematical modeling from *Plus Magazine*, the online mathematics magazine produced by the Millennium Mathematics Project at the University of Cambridge.

Falsafah
* Frigg, R. and S. Hartmann, Models in Science, in: The Stanford Encyclopedia of Philosophy, (Spring 2006 Edition)
* Griffiths, E. C. (2010) [
# Waktu Musim Panas Eropah Barat

**Zon waktu Eropah**:

|  |  |
| --- | --- |
| biru |  Waktu Eropah Barat (UTC+0)
Waktu Musim Panas Eropah Barat (UTC+1) |
| biru terang |  Waktu Eropah Barat (UTC+0) |
| merah |  Waktu Eropah Tengah (UTC+1)
Waktu Musim Panas Eropah Tengah (UTC+2) |
| kuning |  Waktu Eropah Timur (UTC+2)
Waktu Musim Panas Eropah Timur (UTC+3) |
| emas |  Waktu Kaliningrad (UTC+2) |
| hijau |  Waktu Moscow (UTC+3) |

Warna-warna cerah menunjukkan negara-negara yang tidak menggunakan waktu musim panas: Algeria, Belarus, Iceland, Maghribi, Rusia, Tunisia dan Turki.

**Waktu Musim Panas Eropah Barat** (bahasa Inggeris: *Western European Summer Time*, disingkat **WEST**) merupakan salah satu nama daripada waktu Musim Panas yang digunakan di zon waktu UTC+1, 1 jam di depan Waktu Semesta Berkoordinat. Hal ini digunakan sebagai waktu musim panas pada waktu tengahari di kebanyakan negara-begara Eropah. Selama musim sejuk, Waktu Eropah Tengah (UTC+0) digunakan.

## Lihat juga

* Waktu Eropah Barat

Templat:Waktu-stub
# Bokmål

Templat:Topics about the Norwegian language

**Bokmål** (secara harfiah "bahasa buku") atau *Bahasa Dano-Norway* merupakan bahasa tulisan yang lebih biasa digunakan daripada kedua-dua bahasa tulisan piawai untuk Bahasa Norway, yang lain ialah Nynorsk. Bokmål digunakan oleh kira-kira 85% daripada penutur Bahasa Norway (tidak mengambil kira loghat) dan merupakan bahasa tulisan yang paling biasa diajar kepada pelajar-pelajar asing di Norway.

## Rujukan

## Lihat juga

* Bahasa Norway
* Gelutan Bahasa Norway
* Perbezaan antara Bokmål dan Bahasa Denmark Piawai

Templat:Norwegian Language forms