# Sekoi

Milet mutiara di ladang
**Sekoi** atau **milet** ialah sekumpulan rumput yang mempunyai benih kecil dan ditanam serata dunia sebagai tanaman bijirin atau bijian untuk makanan manusia dan haiwan. Kumpulan ini tidak membentuk kumpulan taksonomi, tetapi lebih kepada kumpulan berfungsi atau agronomi. Sekoi dianggap tanaman penting di kawasan tropika separa gersang di Asia dan Afrika (terutamanya di India, Nigeria, dan Niger), dengan 97 peratus penghasilan sekoi adalah di negara membangun. Tanaman ini diminati kerana produktivitinya dan juga musimnya yang pendek dalam keadaan suhu tinggi dan kering.

Sekoi atau milet yang paling banyak ditanam ialah milet mutiara, iaitu tanaman yang penting di India dan sebahagian Afrika. Sekoi jejari, sekoi proso, dan sekoi ekor musang juga antara spesis yang penting. Di negara maju, sekoi kurang dianggap penting. Sebagai contoh, di Amerika Syarikat, hanya sekoi proso yang digunakan dan itupun ditanam untuk dijadikan makanan burung.

Sementara sekoi dianggap asli di kebanyakan tempat di seluruh dunia, dipercayai yang ia mempunyai usul evolusi dari kawasan tropika Afrika barat, yang boleh didapati tumbuh secara meluas sama ada liar mahupun ditanam. Sekoi menjadi makanan ruji yang penting dalam sejarah manusia, terutamanya di Asia dan Afrika. Ia mula ditanam di Asia Timur sejak 10,000 tahun yang silam.

## Penghasilan

Penghasilan sekoi sedunia, 2000
Penghasilan sekoi sedunia, 2005

| Pengeluar sekoi utama — 2013 |
| --- |
| Negara | Penghasilan (Tan) | Catatan |
|  India | 10,910,000 |  |
|  Nigeria | 5,000,000 | F |
|  Niger | 2,955,000 | \* |
|  China | 1,620,000 | F |
|  Mali | 1,152,331 |  |
|  Burkina Faso | 1,109,000 | \* |
|  Sudan | 1,090,000 |  |
|  Habsyah | 807,056 |  |
|  Chad | 582,000 | \* |
|  Senegal | 572,155 |  |
|  Rusia | 418,844 |  |
|  Pakistan | 230,00 |  |
|  **Dunia** | **29,870,058** | **A** |
| Tiada simbol = angka rasmi, \* = angka tidak rasmi, F = anggaran FAO, A = mungkin mengandungi data rasmi, separa rasmi atau anggaran
Source: Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Division |

### Perbandingan antara makanan ruji utama lain

Sekoi jejari di ladang
Sekoi proso yang masak
Jadual beriku menunjukkan kandungan gizi atau nutrisi yang terdapat pada sekoi dan makanan ruji lain pada bentuk asal. Bentuk asal atau mentah tidak boleh dimakan atau dihadam secara menyeluruh. Ia harus disediakan dan dimasak dengan betul untuk kegunaan manusia. Dalam bentuk proses dan dimasak, kandungan nutrisi dan antinutrisi relatif bag setiap bijirin ini berbeza berbanding dengan yang mentah. Nilai nutrisi yang dah dimasak bergantung juga kepada kaedah memasak.

**Profil nutrisi antara sekoi dengan makanan ruji lain**| Sinopsis ~ komposisi: | Ubi kayu | Gandum | Padi | Jagung | Kentang | Sekoi Sorghum | Sekoi Proso
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Komponen (per 100g bahagian, bijian mentah) | Jumlah | Jumlah | Jumlah | Jumlah | Jumlah | Jumlah | Jumlah
  |
| air(g) | 60 | 13.1 | 12 | 76 | **82** | 9.2 | 8.7
  |
| tenaga (kJ) | 667 | 1368 | 1527 | 360 | 288 | 1418 | **1582** |
| protein (g) | 1.4 | **12.6** | 7 | 3 | 1.7 | 11.3 | 11
  |
| lemak (g) | 0.3 | 1.5 | 1 | 1 | 0.1 | 3.3 | **4.2** |
| karbohidrat (g) | 38 | 71.2 | **79** | 19 | 16 | 75 | 73
  |
| serat (g) | 1.8 | **12.2** | 1 | 3 | 2.4 | 6.3 | 8.5
  |
| gula (g) | 1.7 | 0.4 | >0.1 | **3** | 1.2 | 1.9 |  |
| zat besi (mg) | 0.27 | 3.2 | 0.8 | 0.5 | 0.5 | **4.4** | 3
  |
| mangan (mg) | 0.4 | **3.9** | 1.1 | 0.2 | 0.1 | <0.1 | 1.6
  |
| kalsium (mg) | 16 | **29** | 28 | 2 | 9 | 28 | 8
  |
| magnesium (mg) | 21 | **126** | 25 | 37 | 21 | <120 | 114
  |
| fosforus (mg) | 27 | **288** | 115 | 89 | 62 | 287 | 285
  |
| kalium (mg) | 271 | 363 | 115 | 270 | **407** | 350 | 195
  |
| zink (mg) | 0.3 | **2.6** | 1.1 | 0.5 | 0.3 | <1 | 1.7
  |
| asid pantotenik (mg) | 0.1 | 0.9 | **1.0** | 0.7 | 0.3 | <0.9 | 0.8
  |
| vitamin B6 (mg) | 0.1 | 0.3 | 0.2 | 0.1 | 0.2 | <0.3 | **0.4** |
| folat (µg) | 27 | 38 | 8 | 42 | 18 | <25 | **85** |
| thiamin (mg) | 0.1 | 0.38 | 0.1 | 0.2 | 0.1 | 0.2 | **0.4** |
| riboflavin (mg) | <0.1 | 0.1 | >0.1 | 0.1 | >0.1 | 0.1 | **0.3** |
| niasin (mg) | 0.9 | **5.5** | 1.6 | 1.8 | 1.1 | 2.9 | 4.7
  |

**Kandungan Nutrisi bagi Jenis Sekoi berbanding Nasi dan Gandum** (Source: Millet Network of India,  )| Tanaman / Nutrisi | Protein(g) | Serat(g) | Galian(g) | Zat Besi(mg) | Kalsium(mg) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sekoi mutiara (*Pearl millet*) | 10.6 | 1.3 | 2.3 | 16.9 | 38 |
| Sekoi jejari (*Finger millet*) | 7.3 | 3.6 | 2.7 | 3.9 | 344 |
| Sekoi ekor musang (*Foxtail millet*) | 12.3 | 8 | 3.3 | 2.8 | 31 |
| Sekoi proso (*Proso millet*) | 12.5 | 2.2 | 1.9 | 0.8 | 14 |
| Sekoi kodo (*Kodo millet*) | 8.3 | 9 | 2.6 | 0.5 | 27 |
| Sekoi kecil (*Little millet*) | 7.7 | 7.6 | 1.5 | 9.3 | 17 |
| Sekoi kandang (*Barnyard millet*) | 11.2 | 10.1 | 4.4 | 15.2 | 11 |
| Beras | 6.8 | 0.2 | 0.6 | 0.7 | 10 |
| Gandum | 11.8 | 1.2 | 1.5 | 5.3 | 41 |

## Kegunaan

Sekoi merupakan makanan ruji masyarakat yang hidup di kawasan tanah kering atau separa kering. Penduduk di kawasan barat India misalnya menggunakan tepung yang diperbuat daripada bijirin ini, dinamai sebagai tepung ragi, untuk membuat roti. Masyarakat di China, Jerman serta Rusia menggunakan sekoi dalam masakan mereka untuk membuat bubur - sama ada yang berperisa manis (terutamanya di kalangan orang Jerman dan Rusia) ataupun yang berlauk (di mana orang Cina memakan bubur jenis ini bersama sayur-sayuran).

Bijirin ini juga digunakan sesetengah masyarakat sebagai bahan asas membuat minuman keras. Misalnya di Nepal, sekoi disuling menjadi *rakshi* (sejenis arak seakan vodka atau gin) dan *tongba* (tapaian sekoi yang dicampurkan bersama air panas)*;* manakala negara-negara Balkan Eropah seperti Romania dan Bulgaria membru bijirin ini menjadi *boza.*

## Rujukan

## Bacaan lanjut

* Crawford, Gary W. (1983). *Paleoethnobotany of the Kameda Peninsula*. Ann Arbor: Museum of Anthropology, University of Michigan. ISBN 0-932206-95-6.
* Crawford, Gary W. (1992). "Prehistoric Plant Domestication in East Asia". Dalam Cowan C.W., Watson P.J (penyunting). *The Origins of Agriculture: An International Perspective*. Washington: Smithsonian Institution Press. m/s. 117–132. ISBN 0-87474-990-5.
* Crawford, Gary W. and Gyoung-Ah Lee (2003). "Agricultural Origins in the Korean Peninsula". *Antiquity*. **77** (295): 87–95. doi:10.1017/s0003598x00061378.

## Pautan luar

* "Millets". *Alternative Field Crops Manual*.
* "millet recipes".
* "Vegetarians in Paradise: Millet History, Millet Nutrition, Millet Recipe".