Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 18 Jun

|  |
| --- |
|   |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Jun** | >> |
| Ah | Is | Se | Ra | Kh | Ju | Sa |
|  | ~~0~~1 | ~~0~~2 | ~~0~~3 | ~~0~~4 | ~~0~~5 | ~~0~~6 |
| ~~0~~7 | ~~0~~8 | ~~0~~9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

**18 Jun** merupakan hari ke-169 (hari ke-170 dalam tahun lompat) dalam kalendar Gregory. Tinggal 196 hari sebelum memasuki tahun selepasnya.

## Peristiwa

F-117 Nighthawk
* 618 - Lǐ Yuān menjadi Maharaja Gaozu, memulakan pemerintahan Dinasti Tang di China.
* 1812 - Amerika Syarikat mengisytiharkan perang terhadap United Kingdom Great Britain dan Ireland, memulakan Perang 1812 secara rasmi.
* 1815 - Seratus Hari: Napoleon Bonaparte dikalahkan dalam Pertempuran Waterloo di Belgium kini, pertempurannya yang terakhir.
* 1858 - Charles Darwin menerima manuskrip Alfred Russel Wallace *(gambar)* mengenai pemilihan semula jadi, menyebabkan beliau menerbitkan teorinya mengenai evolusi.
* 1873 - Aktivis hak mengundi wanita Susan B. Anthony didenda AS$100 kerana cuba mengundi dalam pilihan raya Presiden Amerika Syarikat pada 1872.
* 1908 – Universiti kebangsaan Filipina, Universiti Filipina diasaskan.
* 1979 - Perjanjian SALT II dimeterai oleh Amerika Syarikat dan Kesatuan Republik Sosialis Soviet, mengehadkan jumlah simpanan senjata nuklear.
* 1981 - Lockheed F-117 Nighthawk *(gambar)*, pesawat beroperasi pertama yang direka bentuk berdasarkan teknologi halimunan, menjalankan penerbangan sulungnya.
* 2006 - Pemain badminton Malaysia Lee Chong Wei menewaskan Lin Dan dari China untuk merangkul kejuaraan kali ketiga berturut-turut dalam kejohanan Terbuka Malaysia.
* 2007 - Perbicaraan kes bunuh Altantuya Shaariibuu mula dijalankan di Mahkamah Tinggi Shah Alam, Malaysia.

## Kelahiran

* 1942 - Thabo Mbeki, seorang Presiden Afrika Selatan
* 1949 - Lech Kaczyński, Presiden Poland ke-4
* 1979 - Pandji Pragiwaksono, pelakon lelaki Indonesia
* 1982 - Marco Borriello, pemain bola sepak A.C. Milan

## Kematian

* 2022 - Adibah Noor, pelakon, penyanyi, pengacara kelahiran Malaysia (lahir 1970)
# Seoul

Ikuti media sosial  **Wikipedia Bahasa Melayu** di **Facebook**  · **Instagram**  · **Twitter**  · **Discord**  · **Telegram**
Ikuti media sosial  **Wikimedia Malaysia** di **Facebook**  · **Instagram**  · **Twitter**  · **Telegram** (saluran)  · (laman sembang)  · **WhatsApp** (saluran)
# Daejeon

**Daejeon** merupakan kota kelima terbesar di Korea Selatan. Penduduknya berjumlah 1,438,778 orang (2003) sementara luasnya adalah 539.84 km². Kota ini menjadi tempat penyelenggara Piala Dunia FIFA 2002.

## Pembahagian pentadbiran

Daejeon terbahagi kepada 5 daearh ("Gu").

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Nama** | **Hangul** | **Hanja** |
| Daedeok-gu | 대덕구 | 大德區 |
| Dong-gu | 동구 | 東區 |
| Jung-gu | 중구 | 中區 |
| Seo-gu | 서구 | 西區 |
| Yuseong-gu | 유성구 | 儒城區 |

## Kota kembar

* Ōda, Shimane, Jepun (1987)
* Seattle, Amerika Syarikat (1989)
* Budapest, Hungary (1994)
* Nanjing, Republik Rakyat China (1994)
* Calgary, Kanada (1996)
* Guadalajara, Mexico (1997)
* Uppsala, Sweden (1999)
* Novosibirsk, Rusia (2001)
* Brisbane, Australia (2002)
* Provinsi Bình Dương, Vietnam (2005)
* Wuxi, Republik Rakyat China (2006)

## Pautan luar

* (Korea) Situs resmi pemerintah kota
# Penilikan nasib

*Rencana ini mengenai aktiviti komersil dalam kebudayaan moden. Lihat penilikan untuk perbincangan umum.*
Die Wahrsagerin, Jerman, abad ke-18
Die Wahrsagerin, Michail Alexandrowitsch Wrubel (1895)
**Penilikan nasib** ialah amalan meramal masa depan atau nasib seseorang, kerap kali secara komersil. Khidmat ini diberikan **tukang tilik nasib** bagi dijadikan panduan untuk mencorakkan kehidupan.

## Penipuan

Kaji selidik Universiti Malaya (UM) (2008-2009) terhadap 300 penduduk bandar keturunan India di Malaysia mendapati mereka tertipu. Pensyarah kanan di Jabatan Pengajian India UM, Dr G. Sivabalan di Persidangan Klasik Tamil Sedunia menyangkal kaedah kaedah bertenung nasib "Nadi Astrologi" yang terkenal dalam kalangan penganut agama Hindu.

## Teknik dan kaedah

Berpandu kepada garisan di tapak tangan, nasib masa lalu, masa kini dan akan datang kononya dapat diketahui. Biasanya mereka merujuk kepada teks kuno yang tertulis pada daun. 1980-an ramai penilik nasib dari India Selatan datang ke Malaysia memberi khidmat dengan berbekalkan berjilid-jilid helai palma. Bayaran RM1,000 dikenakan . UM bekerjasama dengan Persatuan Penulis Tamil Malaysia untuk mengkaji manuskrip Tamil helai palma yang mengandungi preskripsi "Siddha" bagi merawat penyakit. UM bekerjasama dengan Tanjavur Tamil University dari Selatan India bagi melatih rakyat Malaysia dalam bidang ini.

## Rujukan
# Detektif

Detektif
**Detektif** berasal dari perkataan Inggeris "detection" yang bermaksud mengesan. Oleh itu seorang detektif bertugas sebagai penyiasat jenayah. Di Malaysia seperti negara-negara Komanwel yang lain, seorang polis berpangkat detektif biasanya seorang polis yang menjadi ahli Jabatan Penyiasatan Jenayah (CID) dan terlibat dalam penyiasatan jenayah yang berat seperti sodomi, pembunuhan dan sebagainya dan ini termasuk juga interogasi suspek. Selain itu detektif boleh juga merujuk kepada orang biasa yang tiada kuasa polis tetapi mahir dalam mengesan atau menjejaki seseorang. Di banyak negara terutamanya di Amerika Syarikat, mereka dikenali sebagai "private investigator" atau nama singkatnya private eye.

Dalam buku-buku berunsur misteri, detektif digambarkan sebagai orang yang bijak dalam menyelesaikan kes-kes pembunuhan dan kecurian. Misalnya Detektif Sherlock Holmes dan Conan Edogawa.
# Bahasa Aymara

| Bahasa Aymara |
| --- |
| Asli kepada | Bolivia, Peru, Chile, Argentina |
| Penutur bahasa | 2,227,642 penutur dari Aymara Tengah, tiada anggaran yang ada untuk Selatan Aymara |
| Keluarga bahasa | bahasa-bahasa Aymara
* **Bahasa Aymara**
 |
| Kod bahasa |
| ISO 639-1 | `ay` |
| ISO 639-2 | `aym` |
| ISO 639-3 | Pelbagai: `aym` – Aymara (generik) `ayr` – Aymara Tengah `ayc` – Aymara Selatan |
| ELP | Aymara |
|

| Sampel |
| --- |
| **Sampel teks**Logo Wikipedia dalam bahasa Aymara yang berisi transkripsi "Wikipedia" (atas) ke dalam ortografi masing-masing dan slogan "Ensiklopedia Bebas" (bawah) yang diterjemahkan ke dalam bahasa tersebut. |
| Sampel teks lainnya |

Distribusi geografik bahasa Aymara |
|  |

**Aymara** adalah bahasa yang dituturkan oleh masyarakat Aymara di kawasan Andes Amerika Selatan. Ia hanya dalam salah satu sedikit bahasa peribumi Amerika dengan lebih berjutaan penutur, dan ia adalah salah satu dari bahasa rasmi di Bolivia dan Peru. Ia juga dituturkan di Chile dan Argentina.

Banyak ahli bahasa percaya yang Aymara adalah berhubungan dengan jirannya yang lebih luas dituturkan, bahasa Kicua. Dakwaan ini, bagaimanapun, dipertikaikan — walaupun sesungguhnya ada persamaan, para kritik mengatakan ini mungkin dengan mudah ialah sifat luas hasil dari interaksi jangka masa yang panjang diantara dua bahasa.

Bahasa Aymara adalah bahasa mengimbuh (inflected language), dan mempunyai kata perintah subject-object-verb.
# Isnin

Hari **Isnin** (bahasa Inggeris: *Monday*) merupakan hari kedua dalam seminggu terletak antara Ahad dan Selasa.

Perkataan "Isnin" itu berasal daripada Bahasa Arab iaitu يوم الاثنين‎ *yawm al-ithnayn* yang bermakna "hari kedua", yakni hari kedua dalam seminggu selepas hari Ahad. Orang Singapura, Sarawak dan Sabah pula menggunakan **Hari Satu** serapan Hokkien 拜一 *pai-it*.

## Kepentingan

Namun begitu, di sesetengah tempat di Eropah, **Isnin** dianggap sebagai hari yang pertama.

Penganut agama Kristian biasanya menyambut perayaan Paskah (*Easter*) selama dua hari, iaitu pada hari Ahad dan Isnin (Isnin Easter).

## Rujukan
# Selasa

Hari **Selasa** (bahasa Inggeris: *Tuesday*) ialah hari ketiga dalam seminggu dan terletak antara Isnin dan Rabu.

Perkataan "Selasa" berasal daripada Bahasa Arab, ﻳﻮﻢ ﺍﻟﺛﻼﺛﺔ‎ *yawm al-thalāthah*, yang bermakna "hari ketiga".

## Kepentingan

Selasa ialah hari yang biasanya pilihan raya diadakan di Amerika Syarikat. Pilihan raya Persekutuan diadakan pada Selasa pertama bulan November.

## Rujukan
# Rabu

Hari **Rabu** (bahasa Inggeris: *Wednesday*) dalam Bahasa Inggeris, merupakan hari keempat dalam seminggu dan terletak antara Selasa dan Khamis

Lambang astrologi planet Marikh melambangkan Rabu, dalam bahasa Roman *dies mercurii*. Dalam Bahasa Inggeris Rabu dikenali sebagai hari Woden, disebabkan dewa Mercurius disembah orang Rom Purba dikaitkan dengan Woden di Eropah utara.

Hari Rabu juga merupakan pertengahan minggu; dalam bahasa Jerman Rabu ialah "Mittwoch" (tengah minggu).
# Khamis

Hari **Khamis** (disebut [kha.mis] atau [ka.mis]) merupakan hari kelima dalam seminggu dan terletak antara Rabu dan Jumaat. Nama hari ini menyerap bahasa Arab dari يوم الخميس‎ *Yaum al-Khamīs*.

## Kepentingan

### Agama

Umat Islam digalakkan melakukan ibadah berupa puasa sampingan tidak wajib (atau sunat) selain hari Isnin; pernyataan ini berdasarkan seberapa catatan hadis nabawi tertentu. Antara hadis tersebut termasuklah hadis yang diriwayatkan oleh Al-Tirmizi, daripada Abu Hurairah RA bahawa Rasulullah SAW bersabda:

> تُعْرَضُ الأَعْمَالُ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ وَالخَمِيسِ، فَأُحِبُّ أَنْ يُعْرَضَ عَمَلِي وَأَنَا صَائِمٌ.
>
> Amalan dibentangkan ketika hari Isnin dan Khamis, maka aku lebih suka amalanku dibentangkan apabila aku sedang berpuasa.
>
>

Selain daripada agama Islam, umat Judaisme juga turut dianjurkan agar berpuasa pada hari-hari ini.

### Budaya setempat

Di United Kingdom, pilihan raya biasanya diadakan pada hari Khamis. Hal ini adalah untuk memastikan kehadiran pengundi yang ramai, kerana gaji selalunya dibayar pada hari Jumaat. Jika dibuat pada hari lain, rakyatnya mungkin lebih berminat membeli-belah daripada mengundi.

## Rujukan
# Jumaat

**Jumaat** (Jawi: ‏جمعة‎‎, bahasa Inggeris: *Friday*; juga **Jumat** di Riau, Ind.) merupakan hari keenam dalam seminggu terletak antara Khamis dan Sabtu.

## Kepentingan

### Agama

Pada hari ini orang-orang Islam akan berkumpul dan mengerjakan solat Jumaat di masjid beramai-ramai pada waktu tengah hari bagi menggantikan solat Zohor. Bagi mereka, hari ini merupakan hari yang paling istimewa.

Para penganut agama Kristian juga digalakkan beribadah pada hari ini terutamanya dalam kalangan beraliran Gereja Katolik, Anglikan dan Ortodoks Timur:

* Para penganut Katolik tidak sahaja disyorkan berpuasa malah juga ditegah memakan daging merah

* Penganut Ortodoks Timur pula ditegah makan semua jenis daging dan bahan sepuncanya termasuk ayam itik, tenusu dan ikan.

Ada juga satu perayaan penting disambut pada hari ini dalam minggu sama sebelum Paskah yang jatuh hari Ahad berikutnya, iaitu Jumaat Agung yang memperingati penyaliban Yesus Kristus.

Penganut agama Yahudi turut memulakan suatu "istirahat" mereka pada senja hari ini sampailah senja hari Sabtu dipanggil Shabbat di mana sebarang kegiatan bekerja yang ditetapkan dalam Masnah ditegah sambil pembacaan kitab Taurah digalakkan.

### Budaya setempat

Ada sesetengah alam masyarakat Barat yang percaya tahayul bahawa bala dan malang akan menimpa pada hari Jumaat bertarikh 13 dalam sesebuah bulan.

Di Malaysia, hari Jumaat merupakan hari kelepasan am/hari bekerja bagi negeri Johor, Kedah, Kelantan dan Terengganu.
Sesetengah syarikat mengamalkan hari berpakaian bersahaja asalkan segak pada hari Jumaat, sebaliknya pada hari-hari kerja yang lain, semua kakitangan dikehendaki berpakaian lebih formal. Hal ini adalah kerana bagi syarikat-syarikat yang cuma bekerja selama 5 hari dalam seminggu, hari Jumaat ialah hari terakhir.

## Rujukan
# Jam

**Jam** (Jawi: ‏جم‎‎, simbol: **j**) ialah satu unit masa. Ia bukan satu unit antarabangsa rasmi Biro Timbangan dan Ukuran Antarabangsa tetapi biro tersebut menerima pemakaian unit ini; 1 unit jam dikira bersamaan dengan 60 minit atau 3,600 saat.

Perkataan *jam* mungkin datang daripada perkataan யாமம் *yāmam* dalam bahasa Tamil.

## Takrif

Dalam penggunaan moden, satu **jam** adalah satu unit bagi masa yang bersamaan dengan 60 minit, atau 3,600 saat lamanya. Ia adalah kira-kira 1/24 satu hari bumi median.

Terdapat juga **jam jarak hamal**, satu unit bagi kedua-dua masa dan sudut.

## Sejarah

Jam adalah pada asalnya ditakrifkan dalam tamadun-tamadun kuno (termasuk Mesir, Sumeria, India dan China) sebagai sama ada satu per dua belas masa antara matahari terbit dan matahari terbenam atau satu per dua puluh empat dalam satu hari penuh. Dalam kedua-dua kes tersebut, pembahagian ini menunjukkan penggunaan yang meluas dalam sistem pembilangan asas dua belas (membilang dengan ibu jari, ruang antara sendi jari-jari yang lain pada tapak tangan yang sama, iaitu 3 x 4 = 12) dan kecenderungan yang meluas untuk membuat analogi pada set-set data (12 bulan, 12 tanda zodiak, 12 titik kompas utama, 12 jam, sedozen).

## Rujukan
# Minggu

**Minggu** (Jawi: ‏ميڠݢو‎‎) atau **pekan** (Jawi: ڤكن‎) adalah sebuah unit masa yang lebih lama dari hari dan lebih pendek dari bulan. Dalam kebanyakan takwim moden, satu minggu terdiri dari tujuh hari maka menjadi unit masa terpanjang digunakan yang mempunyai suatu tempoh hari yang tetap. Walaupun penetapan ini tidak didasarkan suatu cerapan astronomi, ia digunakan secara meluas terutamanya dalam konteks sosial dan komersil.

## Peristilahan

Perkataan ini diambil dari Portugis: *Domingo* turunan bahasa Latin *dies Dominicus* bererti "hari Tuhan kita"; dalam bahasa Melayu yang lebih awal, kata ini dieja sebagai *Dominggu* sehingga sekitar akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20.

Istilah "*pekan*" (disebut [pĕ.kan]) lebih digunakan dalam dialek-dialek setempat Indonesia (seperti di Riau) termasuk bahasa baku negara itu sedangkan perkataan "Minggu" digunakan untuk menamakan hari selepas Sabtu dinamakan Ahad di negara-negara serantau lain; "hari Minggu" juga kata seerti nama ini. Kata *pekan* sebagai pengungkapan tempoh tujuh hari turut didapati dengan bahasa-bahasa serumpun seperti bahasa Minangkabau (*pakan*).

Kata *jumaat* juga pernah digunakan untuk mengaitkan dengan tempoh ini (yakni "satu minggu" = *sejumaat*).

## Penentuan hari pertama dalam seminggu

*Sabtu* dan *Ahad* biasanya dipanggil hari minggu, dan merupakan hari cuti dan rehat di kebanyakan negara barat. Di kebanyakan negara Islam dan Yahudi pula, hari minggu ialah hari *Jumaat* dan *Sabtu*.

Ketiga-tiga agama samawi menganggap hari *Ahad* sebagai hari pertama dalam sesebuah minggu. Pertubuhan Pemiawaian Antarabangsa pula menggunakan hari *Isnin* dalam penetapan sukatan masa mereka.

## Rujukan
# Minit

Minit
Satu **minit** (pinjaman akar Latin *minutus* "kecilan") atau **jenak** adalah satu unit bagi masa yang bersamaan dengan 1/60 jam dan juga 60 saat. (Sesetengah minit yang jarang-jarang berlaku mempunyai 59 atau 61 saat; lihat saat lompat.) Untuk tujuan-tujuan saintifik, minit adalah satu unit bagi masa yang adalah bersamaan dengan kira-kira 1/1600 hari, atau 54 saat (lebih tepat lagi, 53.9121 saat). Ia dikenali sebagai minit semula jadi untuk membezakannya daripada minit konvensional. Ia adalah bersamaan dengan 1045 masa Planck.

Pengungkapan *minit* mula diberikan dalam karya *Opus Majus* nukilan Roger Bacon yang membincangkan pembahagian masa antara dua fasa bulan purnama kepada "jam", "kecilan", "keduaan", "ketigaan" dan "keempatan" (*horae*, *minuta*, *secunda*, *tertia*, *quarta*) yang ditunjukkan pada takwim sezaman penulis; ia sendirinya pelanjutan daripada ungkapan *pars minuta prima* pinjam terjemah ungkapan πρώτα ἑξηκοστᾰ́ *prṓtā hexēkostá* "enampuluhan pertama" digunakan orang Yunani Purba yang membahagikan satu bulatan kepada 60 pecahan sama panjang untuk mengukur satu lengkungnya.

## Jenis

Dalam bidang geometri, seminit adalah satu unit bagi sudut, iaitu 1/60 darjah. Ia kemudiannya juga dikenali sebagai satu **minit sudut** atau **minit lengkok**, dan boleh dibahagikan selanjutnya kepada 60 saat lengkok.

Dalam bidang astronomi, minit adalah satu unit sudut dan masa, 1/60 sejam jarak hamal. Ia kemudiannya dikenali sebagai **minit jarak hamal**, dan seterusnya boleh terbahagi kepada 60 saat jarak hamal.

Simbol untuk satu minit masa (atau jarak hamal) adalah **min**.

Simbol untuk satu minit lengkok adalah satu prima (′). Misalnya, lima belas minit boleh ditulis sebagai 15′. Walau bagaimanapun, koma atas atau tanda petik tunggal ('), adalah lebih biasa digunakan.

Bumi berputar mengelilingi paksi kutubnya melalui lima belas minit lengkok dalam setiap minit masa. Satu minit lengkok Khatulistiwa Bumi adalah kira-kira satu batu nautika.

Sejam mengandungi 60 minit berkemungkinan disebabkan pengaruh daripada tamadun Babylon, yang menggunakan sistem pembilangan asas 60.

## Lihat juga

* saat
* 1 E1 s, senarai "tertib magnitud" yang mengandungi minit.
* jam
* hari

## Rujukan

* Henry Campbell Black, Black's Law Dictionary, 6th Edition, entry on Minute. West Publishing Company, St. Paul, Minnesota, 1991.
* Eric W. Weisstein. "Arc Minute." From MathWorld -- A Wolfram Web Resource.
# Malam

Latar langit Melbourne pada waktu malam
Jalan raya Persiaran Surian pada waktu malam.
**Malam** (Jawi: ‏مالم‎‎ turunan kata akar Proto-Austronesia \**malem* "kegelapan") ialah suatu jangka masa antara jam 20:00 dan 03:59, atau apabila sebuah tempat sedang tidak berhadapan dengan matahari, dan oleh sebab itu gelap. Detik sebahagian planet sedang mengalami malam hari, belahan yang lain mengalami siang hari. Kerana putaran Bumi, maka siang dan malam hari saling berganti, dan membentuk satu hari yang terdiri daripada 24 jam.

Secara astronomi, malam bermula apabila matahari terbenam dan berakhir apabila matahari terbit. Namun, masa antara matahari terbenam dan 18 darjah di bawah ufuk barat boleh disebut teja.

## Rujukan

## Pautan luar
# Matahari terbenam

Panorama matahari terbenam
Matahari terbenam dilihat dari orbit
**Matahari terbenam** (bahasa Inggeris: *sunset* atau *sundown*, Arab: barat) merupakan waktu di mana matahari terbenam di bawah garis ufuk di bahagian barat. Warna merah di langit pada waktu matahari terbenam dan terbit disebabkan oleh kombinasi penyebaran Rayleigh warna biru dan tingkat kepadatan atmosfera bumi.

## Lihat juga

* Matahari terbit
* Senja
* Teja

## Pautan luar

* (Inggeris) Sunrise and sunset calculator
* (Inggeris) Full physical explanation in simple terms
* (Inggeris) Calculation of Length of Day Diarkibkan 2006-06-24 di Wayback Machine (Formulas und Graphs)

## Galeri

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# Takwim

**Takwim** (disebut [tak.wim] daripada istilah Arab: تقويم, rumi: *taqwīm*), **kalendar** (disebut [ka.lén.dar]) atau **penanggalan** (disebut [pĕ.nang.ga.lan]) merupakan satu sistem pengiraan masa menggunakan hari dan bulan. Tarikh sesuatu hari itu biasanya ditentukan berpandukan kepada objek astronomi, seperti matahari atau bulan. Takwim juga boleh merupakan satu objek nyata yang menjelaskan sistem itu.

## Peristilahan

*Takwim* meminjam dari bahasa Arab melalui terbitan kata dasar قَوَّمَ‎‎ *qawwama* yang bermaksud "membetulkan; membaiki" secara lanjut lagi bermakna "jadual perhitungan waktu. Sumber-sumber Arab yang memberi asal pengungkapan ini berbeza pendapat dalam pemahaman mengenai takwim ini:

* *al-Mu’jam al-`Arabi al-Asasi* mentakrifkan ia sebagai "daftar hari yang membahagikan tahun kepada bulan disertakan dengan maklumat tarikh kelepasan am, perayaan, jadual waktu solat dan fenomena falak".
* *Dairah al-Ma`arif* mengaitkan ia dengan "lembaran...jadual hari, minggu dan bulan...disertakan dengan waktu terbit terbenam matahari dan bulan, tarikh-tarikh perayaan dan sebagainya"
* *Al-Mu’jam al-Wasit* pula memberi takrif ringkas iaitu "perhitungan waktu merangkumi tahun, bulan dan hari".

*Kalendar* meminjam sama dari bahasa Inggeris *calendar* atau bahasa Belanda *kalender* menyerap dari istilah bahasa Latin *Calendae* iaitu "hari pertama dalam sebulan" turunan *calare* "memanggil", yakni panggilan para pendeta melihat anak bulan menentukan peredaran masa dalam Rom. *Penanggalan* merupakan terbitan kata dasar *tanggal* yang bermaksud "hari bulan" dalam bahasa Jawa kuno.

## Jenis

Jenis takwim atau kalendar boleh dibahagikan mengikut objek astronomi yang diikuti:

* **Takwim suria (*solar*)** - berpandukan peredaran matahari semata-mata, iaitu mengikut perubahan musim; contohnya takwim Gregorius dan takwim Julius.
* **takwim qamari (*lunar*)** - berpandukan bulan semata-mata, iaitu mengikut fasa bulan; contohnya takwim Hijrah.
* **takwim qamari-suria (*lunisolar*)** - mengikut kedua-dua bulan dan matahari; contohnya takwim Cina.

### Masih digunakan

* Takwim Cina
* Takwim Gregorius
* Takwim Julius
* Takwim Hijrah
* Takwim Iran

### Sudah pupus

* Kalendar Aztek
* Takwim Maya
* Takwim Positivis

## Rujukan

Sumber utama
* Muhamad Zakuwa bin Rodzali (9–11 Mac 2016), "Takwim, Waktu Solat dan Arah Kiblat Mengikut Syarak", *Kursus Falak*, Behrang, Perak: Institut Tanah dan Ukur Negara MalaysiaCS1 maint: date format (link)
# Tempoh putaran

Dalam ilmu falak, **tempoh putaran** adalah masa yang diperlukan bagi sebuah objek astronomi untuk melengkapkan satu putaran sekitar paksi putaran relatif kepada bintang latar belakang. Bagi Bumi, tempoh ini adalah hari ikut bintang manakala bagi hari suria, ia diukur melalui peredaran Matahari merentasi meridian tempatan.

## Tempoh putaran bagi jasad terpilih

| Objek samawi | Tempoh putaran |
| --- | --- |
| Matahari | 25.379995 hari (khatulistiwa) 35 hari (garis lintang tinggi) | 25h 9j 7m 11.6s 35h |
| Utarid | 58.6462 hari | 58h 15j 30m 30s |
| Zuhrah | –243.0187 hari | –243h 0j 26m |
| Bumi | 0.99726968 hari | 0h 23j 56m 4.0910s |
| Bulan | 27.321661 hari (segerak ke arah Bumi) | 27h 7j 43m 11.5s   |
| Marikh | 1.02595675 hari | 1h 0j 37m 22.663s |
| Ceres | 0.37809 hari | 0h 9j 4m 27.0s |
| Musytari | 0.4135344 hari (bahagian dalam) 0.41007 hari (khatulistiwa) 0.41369942 hari (garis lintang tinggi) | 0h 9j 55m 29.37s 0h 9j 50m 30s 0h 9j 55m 43.63s |
| Zuhal | 0.44403 hari (bahagian dalam) 0.426 hari (khatulistiwa) 0.443 hari (garis lintang tinggi) | 0h 10j 39m 24s 0h 10j 14m 0h 10j 38m |
| Uranus | –0.71833 hari | –0h 17j 14m 24s |
| Neptun | 0.67125 hari | 0h 16j 6m 36s |
| Pluto | –6.38718 hari (segerak dengan Charon) | –6h 9j 17m 32s   |
| Haumea | 0.163145 hari | 0h 3j 54m 56s |

## Lihat juga

* Kutub jasad falak
* Gerakan songsang
* Gerakan songsang ketara
* Hari qamari

## Rujukan

## Pautan luar

* Murray, Carl D. and Stanley F. Dermott (1999). *Solar System Dynamics*. Cambridge UP. p. 531. ISBN 0-521-57295-9