# Lokus (genetik)

Bahagian kromosom biasa:

(1) Kromatid
(2) Sentromer
(3) Lengan pendek (p).
(4) Lengan panjang (q).
Dalam bidang genetik, **lokus** ialah sesuatu kedudukan tetap tertentu pada sesuatu kromosom yang terletaknya gen atau penanda genetik tertentu. Setiap kromosom mengandungi banyak gen, dengan setiap gen menduduki kedudukan atau lokus yang berbeza; dalam kromosom manusia, jumlah bilangan gen pengekodan protein dalam satu set haploid lengkap untuk 23 kromosom dianggarkan pada 19,000–20,000.

Gen mungkin mempunyai pelbagai variasi yang dikenali sebagai alel, dan sesuatu alel juga boleh dikatakan berada pada sesuatu lokus tertentu. Sel diploid dan poliploid yang kromosomnya mempunyai alel yang sama pada lokus tertentu dipanggil homozigot berpadanan dengan lokus itu, manakala sel yang mempunyai alel berbeza pada lokus tertentu dipanggil heterozigot. Senarai turutan lokus yang dikenali untuk sebuah genom tertentu dipanggil peta gen. Pemetaan gen ialah proses menentukan lokus tertentu yang bertanggungjawab untuk menghasilkan fenotip atau sifat biologi tertentu. Pemetaan persatuan, juga dikenali sebagai "pemetaan ketidakseimbangan hubungan", ialah kaedah pemetaan lokus untuk sifat kuantitatif (QTL) yang mengambil kesempatan daripada ketidakseimbangan hubungan bersejarah untuk menghubungkan fenotip (ciri yang boleh diperhatikan) kepada genotip (penjuzukan genetik organisma) supaya dapat mendedahkan hubungkait genetik.

## Penamaan

 Tatanama jalur sitogenetik
Lengan kromosom yang lebih pendek dipanggil **lengan p** atau **lengan-p**, manakala lengan yang lebih panjang ialah **lengan q** atau **lengan-q**. Lokus kromosom bagi gen biasa mungkin ditulis dengan contoh *3p22.1*, yakni:

* *3* = kromosom 3
* *p* = lengan-p
* *22* = rantau 2, jalur 2 (dibaca sebagai "dua, dua", bukan "dua puluh dua")
* *1* = sub-jalur 1

Oleh itu keseluruhan lokus contoh di atas akan dibaca sebagai "tiga P dua dua titik satu". Jalur sitogenetik ialah kawasan kromosom sama ada kaya dengan DNA yang ditranskripsikan secara aktif (eukromatin) atau DNA yang padat dibungkus (heterokromatin). Ia kelihatan berbeza semasa pewarnaan (contohnya, eukromatin kelihatan putih dan heterokromatin kelihatan hitam pada pewarnaan Giemsa). Pengiraan dilakukan bermula dari sentromer keluar ke arah telomer.

 Contoh jalur sitogenetik
Kariotip manusia dengan jalur dan sub-jalur beranotasi. Ia menunjukkan 22 pasangan kromosom autosom berhomolog, kedua-dua versi perempuan (XX) dan lelaki (XY) bagi dua kromosom seks, serta genom mitokondrion (di sebelah kiri bawah).

|  |  |
| --- | --- |
| **Komponen** | **Penjelasan** |
| *3* | Nombor kromosom |
| *hlm* | Kedudukannya adalah pada lengan pendek kromosom (penjelasan apokrif yang biasa ialah *p* mewakili perkataan *petit* dalam bahasa Perancis); *q* menunjukkan lengan panjang (dipilih sebagai huruf seterusnya dalam abjad selepas p; ia juga dikatakan bahawa *q* mewakili perkataan *queue*, bermaksud "ekor" dalam bahasa Perancis). |
| *22.1* | Nombor yang mengikuti huruf mewakili kedudukan pada lengan: rantau 2, jalur 2, sub-jalur 1. Jalur boleh dilihat di bawah mikroskop apabila kromosom diwarnakan dengan sesuai. Setiap satu jalur diberi nombor, bermula dengan 1 untuk jalur yang paling hampir dengan sentromer. Sub-jalur dan sub-sub-jalur kelihatan pada peleraian yang lebih tinggi. |

Julat lokus ditentukan dengan cara yang sama. Contohnya, lokus gen OCA1 boleh ditulis sebagai "11q1.4-q2.1", bermakna ia terletak pada lengan panjang kromosom 11, dalam julat bermula sub-jalur 4 rantau 1 hingga sub-jalur 1 daripada rantau 2.

Hujung kromosom dilabelkan *"pter"* dan *"qter"*, maka *"2qter"* merujuk kepada hujung lengan panjang kromosom 2.

## Rujukan

Michael, R. Cummings. (2011). *Keturunan Manusia* . Belmont, California: Brooks/Cole.

## Pautan luar

* Gambaran keseluruhan di ornl.gov
* Penjaluran Kromosom dan Tatanamanya daripada NCBI.