# Lagomorpha

| Lagomorpha |
| --- |
|  |
| Pika, *Ochotona princeps*, di Taman Negara Sequoia |
| Pengelasan saintifik |
| Alam: | Animalia |
| Filum: | Chordata |
| Kelas: | Mammalia |
| Infrakelas: | Eutheria |
| Magnorder: | Boreoeutheria |
| Superorder: | Euarchontoglires |
| Order: | **Lagomorpha** Brandt, 1855 |
| Famili |
|
Leporidae
Ochotonidae
Prolagidae (pupus) |

**Lagomorpha** merupakan sebuah order mamalia yang terdiri daripada dua famili yang masih wujud, iaitu Leporidae (arnab), dan Ochotonidae (pika). Nama order ini berasal daripada bahasa Yunani, iaitu *lagos* (λαγός, "arnab") dan *morphē* (μορφή, "bentuk").

Walaupun mamalia ini menyerupai rodensia (order Rodentia) dan pernah dikelaskan sebagai satu superfamili dalam order itu sehingga awal abad ke-20, tetapi sekarang, Lagomorpha dikira sebagai order yang berasingan. Lagomorpha pernah sekali dianggap ramai sebagai bau-bau bacang dengan rodensia yang hanya serupa di luarannya.

Spesies-spesies Lagomorpha purba terawal seperti *Eurymylus*, berasal dari Asia Timur pada zaman akhir Paleosen atau awal Eosen. Arnab purba mula-mula wujud pada akhir Eosen, kemudian cepat bertabur ke seluruh hemisfera utara, dan semakin panjang kaki belakangnya dan boleh meloncat. Pika pula mulai wujud lebih lewat, iaitu pada zaman Oligosen di Asia Timur.

## Sifat

Lagomorpha berbeza daripada rodensia kerana yang berikut:

* mempunyai empat batang gigi acip di rahang atas (berbanding dua untuk Rodentia);
* hampir kesemuanya adalah maun (berbeza dengan rodensia yang kebanyakannya memakan daging dan tumbuhan sekali; sedikit pengecualian bagi sebilangan kecil ahli famili *Lepus* dan *Ochotona* yang sekali-sekala memburu bangkai sebagai sumber makanan tambahan pada musim sejuk);
* kerandut jantan terletak di hadapan zakar (rodensia pula di belakang); dan
* zakarnya tidak bertulang (bakulum).

Walaupun demikian, Lagomorpha menyerupai rodensia kerana giginya tumbuh sepanjang hayat, oleh itu ia perlu kerap mengunyah supaya gigi itu tidak tumbuh terlalu panjang.

## Pengelasan

* Order Lagomorpha Brandt 1885
	+ Famili Leporidae Fischer de Waldheim 1817 (arnab)
		- Subfamili † Archaeolaginae
			* Genus †*Archaeolagus* Dice 1917
			* Genus †*Hypolagus* Dice 1917
			* Genus †*Notolagus* Wilson 1938
			* Genus †*Panolax* Cope 1874
		- Subfamili Leporinae Trouessart 1880
			* Genus †*Alilepus* Dice 1931
			* Genus *Brachylagus*
			* Genus *Bunolagus*
			* Genus *Caprolagus* Blyth 1845
			* Genus *Lepus* Linnaeus 1758
			* Genus *Nesolagus* Forsyth Major 1899
			* Genus *Oryctolagus* Lilljeborg 1874
			* Genus *Pentalagus* Lyon 1904
			* Genus †*Pliolagus* Kormos 1934
			* Genus †*Pliosiwalagus* Patnaik 2001
			* Genus *Poelagus*
			* Genus †*Pratilepus* Hibbard 1939
			* Genus *Pronolagus* Lyon 1904
			* Genus *Romerolagus* Merriam 1896
			* Genus †*Serengetilagus* Dietrich 1941
			* Genus *Sylvilagus* Gray 1867
		- Subfamili †Palaeolaginae Dice 1929
			* Tribe †Dasyporcina Gray 1825
				+ Genus †*Coelogenys* Illiger 1811
				+ Genus †*Agispelagus* Argyropulo 1939
				+ Genus †*Aluralagus* Downey 1968
				+ Genus †*Austrolagomys* Stromer 1926
				+ Genus †*Aztlanolagus* Russell & Harris 1986
				+ Genus †*Chadrolagus* Gawne 1978
				+ Genus †*Gobiolagus* Burke 1941
				+ Genus †*Lagotherium* Pictet 1853
				+ Genus †*Lepoides* White 1988
				+ Genus †*Nekrolagus* Hibbard 1939
				+ Genus †*Ordolagus* de Muizon 1977
				+ Genus †*Paranotolagus* Miller & Carranza-Castaneda 1982
				+ Genus †*Pewelagus* White 1984
				+ Genus †*Pliopentalagus* Gureev & Konkova 1964
				+ Genus †*Pronotolagus* White 1991
				+ Genus †*Tachylagus* Storer 1992
				+ Genus †*Trischizolagus* Radulesco & Samson 1967
				+ Genus †*Veterilepus* Radulesco & Samson 1967
				+ Puak *incertae sedis*
					- Genus †*Litolagus* Dawson 1958
					- Genus †*Megalagus* Walker 1931
					- Genus †*Mytonolagus* Burke 1934
					- Genus †*Palaeolagus* Leidy 1856
	+ Famili Ochotonidae Thomas 1897 (pika)
		- * Genus †*Alloptox* Dawson 1961
			* Genus †*Amphilagus* Tobien 1974
			* Genus †*Bellatona* Dawson 1961
			* Genus †*Cuyamalagus* Hutchison & Lindsay 1974
			* Genus †*Desmatolagus* Matthew & Granger 1923
			* Genus †*Gripholagomys* Green 1972
			* Genus †*Hesperolagomys* Clark et al. 1964
			* Genus †*Kenyalagomys* MacInnes 1953
			* Genus †*Lagopsis* Schlosser 1894
			* Genus *Ochotona* Link 1795
			* Genus †*Ochotonoides* Teilhard de Jardin & Young 1931
			* Genus †*Ochotonoma* Sen 1998
			* Genus †*Oklahomalagus* Dalquest et al. 1996
			* Genus †*Oreolagus* Dice 1917
			* Genus †*Piezodus* Viret 1929
			* Genus †*Russellagus* Storer 1970
			* Genus †*Sinolagomys* Bohlin 1937
			* Genus †*Titanomys* von Meyer 1843
	+ Famili †Prolagidae Gureev, 1962 (Pika Sardinia dan lagomorfa pupus berupa pika yang lain)
		- Genus †*Prolagus* Pomel 1853
	+ Famili *incertae sedis*
		- Genus †*Eurolagus* Lopez Martinez 1977
		- Genus †*Hsiuannania* Xu 1976
		- Genus †*Hypsimylus* Zhai 1977
		- Genus †*Lushilagus* Li 1965
		- Genus †*Shamolagus* Burke 194

## Lihat juga

* Lagomorfa Gergasi Minorca

## Rujukan