Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alam (biologi)

Penyampaian Ernst Haeckel tentang sebuah sistem tiga alam (Tumbuhan, Protista, Haiwan) dalam karyanya, *Generelle Morphologie der Organismen* pada tahun 1866).

| Pengelasan biologi |
| --- |
| **Domain** |
| **Alam** |
| **Filum** (haiwan) **Divisi** (tumbuhan) |
| Subfilum (haiwan) Subdivisi (tumbuhan) |
| Superkelas **Kelas** Subkelas |
| **Order** Suborder |
| Superkeluarga **Keluarga** Subkeluarga |
| **Genus** Subgenus |
| **Spesies** Subspesies |

Dalam biologi, **alam** tidak semestinya merupakan takson organisma yang tertinggi dalam pengelasan saintifik. Kekadangnya, domain atau empayar telah digunakan sebagai peringkat yang tertinggi. Alam-alam tersebut kemudian dibahagikan kepada kumpulan-kumpulan yang lebih kecil yang dipanggil filum (untuk haiwan), atau divisi (untuk tumbuhan).

Dalam karyanya, *Systema Naturae*, yang diterbitkan buat pertama kali pada tahun 1735, Carolus Linnaeus membezakan dua jenis alam hidupan: Haiwan dan Tumbuhan (Linnaeus juga mengolah mineral-mineral yang diletakkannya dalam alam yang ketiga). Linnaeus membahagikan setiap alam kepada kelas-kelas yang kemudian dikumpulkan dalam filum untuk haiwan, dan divisi untuk tumbuhan. Apabila organisma-organisma sel tunggal ditemui buat pertama kali, organisma-organisma itu dibahagikan antara kedua-dua alam tersebut: bentuk-bentuk yang boleh bergerak dimasukkan ke dalam filum haiwan Protozoa, dan alga-alga berwarna serta bakteria ke dalam divisi tumbuhan Thalofita atau Protofita. Bagaimanapun, sebilangan bentuk didapati susah untuk ditempatkan, atau ditempatkan dalam alam-alam yang tidak sama oleh penulis-penulis yang berbeza: umpamanya, *Euglena*, sejenis alga bergerak, dan kulapuk lendir yang seakan-akan ameba. Oleh itu, Ernst Haeckel mencadangan pembentukan alam yang ketiga, Protista, untuk bentuk-bentuk tersebut.

## Rujukan
# Subfilum

Dalam benda hidup, **subfilum** ialah kedudukan taksonomi pertengahan antara filum dan superkelas. Pangkat subbahagian dalam tumbuhan dan kulat adalah sama dengan subfilum.

Bukan semua filum dibahagikan kepada subfilum. Antaranya termasuklah:

* Artropoda: dibahagikan kepada subfilum Trilobitomorpha, Chelicerata, Myriapoda, Hexapoda dan Krustasea,
* Brachiopoda: dibahagikan kepada subfilum Linguliformea, Craniformea dan Rhychonelliformea,
* Chordata: dibahagikan kepada Urochordata, Cephalochordata, dan subfilum terbesarnya, Vertebrata.
# Vertebrat

| Vertebrata Julat zaman: Kambria Tahap 3–Kini,  |
| --- |
|  |
| Contoh vertebrata: *Acipenser oxyrinchus* (Actinopterygii), gajah semak Afrika (tetrapod), yu harimau (Chondrichthyes) dan *Lampetra fluviatilis* (Agnatha). |
| Pengelasan saintifik  |
| Domain: | Eukaryota |
| Alam: | Animalia |
| Superfilum: | Deuterostomia |
| Filum: | Chordata |
| *Klad*: | Olfactores |
| Subfilum: | Vertebrata J-B. Lamarck, 1801 |
| Infrafilum |
| * Agnatha (parafiletik)
* Gnathostomata
 |
| Sinonim |
|
Ossea Batsch, 1788 |

**Vertebrata** ialah subfilum atau cabang di bawah filum Chordata yang menggolongkan haiwan-haiwan bertulang belakang. Nama subfilum ini dijejak kepada perkataan bahasa Latin iaitu *vertebra* "sendi". Ini adalah berbeza dengan haiwan tanpa tulang belakang yang digolongkan dalam subfilum Invertebrata.

Subfilum ini terbahagi kepada beberapa kelas seperti berikut:

* Ikan
* Burung
* Reptilia
* Amfibia
* Mamalia.

## Rujukan
# Kelas (biologi)

| Pengelasan biologi |
| --- |
| **Domain** |
| **Alam** |
| **Filum** (haiwan) **Divisi** (tumbuhan) |
| Subfilum (haiwan) Subdivisi (tumbuhan) |
| Superkelas **Kelas** Subkelas |
| **Order** Suborder |
| Superkeluarga **Keluarga** Subkeluarga |
| **Genus** Subgenus |
| **Spesies** Subspesies |

Dalam biologi, **kelas** adalah satu aras dalam pengelasan taksonomi organisma. Ia terletak antara filum/divisi yang kurang khusus dan susunan yang lebih khusus; iaitu, satu filum/divisi mengandungi lebih dari satu atau lebih kelas, dan satu kelas mempunyai satu atau lebih susunan. Harimau, sebagai contoh, adalah dalam kelas mamalia.

Pengelasan piawaian taksonomi dari paling umum kepada paling khusus adalah:

* Domain
* Alam
* Filum (haiwan); Divisi (tumbuhan)
	+ Subfilum; Subdivisi
	+ Superkelas
* **Kelas Susunan
	+ Sub-susunan
	+ SuperFamili
* Famili
	+ Sub-famili
* Genus
	+ Subgenus
* Spesies
	+ Subspesies
	+ Pelbagai (tumbuhan sahaja)
# Mamalia

| Mamalia Julat zaman:  |
| --- |
|  |
| Pengelasan saintifik |
| Alam: | Haiwan |
| Filum: | Kordata |
| Kelas: | **Mammalia** Linnaeus, 1758 |
| Subbahagian hidup |
| * Monotremata
* Theria
	+ Marsupialia
	+ Placentalia
 |

**Mamalia** (Jawi: ‏ماماليا‎‎) ialah haiwan vertebrata berbulu atau berambut dalam kelas **Mammalia**; haiwan-haiwan betinanya yang menghasilkan susu daripada kelenjar mamari untuk diberi makan atau disusukan kepada anaknya. Nama kelas ini dijejak kepada perkataan bahasa Latin iaitu *mamma* "payudara".

Kira-kira 6,400 spesies mamalia yang masih wujud telah digambarkan dan dibahagikan kepada 29 order. Order yang paling besar ialah rodensia, kelawar dan Eulipotyphla (landak susu, tikus mondok, tikus kesturi, dan lain-lain); tiga order besar yang seterusnya ialah Primat (termasuk manusia, mawas, monyet dan lain-lain), Artiodactyla (setasea dan lain-lain), dan Carnivora (kucing, anjing, anjing laut dan lain-lain).

## Ciri-ciri

Ciri-ciri mamalia adalah seperti berikut :-

* Mempunyai saraf tunjang.
* Bertulang belakang.
* Mempunyai jantung dengan 4 ruang.
* Badan dilitupi oleh bulu.
* Mempunyai cuping telinga.
* Mempunyai kelenjar peluh.
* Mamalia betina melahirkan dan menyusukan anak, kecuali mamalia yang sangat primitif seperti platipus dan sesetengah tenggiling.
* Bernafas melalui peparu.
* Berdarah panas (suhu badan tetap).

Contoh-contoh haiwan mamalia :-

* Arnab
* Gajah
* Harimau
* Orang Utan
* Rusa Babi
* Seladang
* Tenuk
* Ikan paus
* Tikus
* Manusia

## Lihat juga

* Haiwan

## Rujukan
# Eutheria

| Eutheria Julat zaman: Akhir Jura – Kini,  |
| --- |
|  |
| Spesimen fosil *Eomaia scansoria* |
| Pengelasan saintifik |
| Alam: | Animalia |
| Filum: | Chordata |
| Subkumpulan |
| * †*Bobolestes*
* †*Eomaia*
* †*Juramaia*
* †*Montanalestes*
* †*Murtoilestes*
* †*Prokennalestes*
* **Placentalia** Owen, 1837
	+ Xenarthra
	+ Afrotheria
	+ Boreoeutheria
 |

**Eutheria** (dari Yunani ευθήριον, *euthērion*, bererti "binatang sejati") merupakan klad yang terdiri daripada primat dan semua mamalia lain—dalam kebanyakan order—yang lebih berkaitan rapat dengan primat berbanding marsupial. **Placentalia** merupakan klad yang bermula dengan leluhur sepunya terakhir kepada haiwan-haiwan Eutheria yang sedia ada. Oleh itu Placentalia merangkumi semua haiwan Eutheria yang wujud, maka Eutheria yang tidak beruri tentu sudah pupus; gambar di sebelah kanan menunjukkan sejenis haiwan sedemikian *Eomaia*.

Eutheria dibezakan daripada mamalia lain dengan pelbagai ciri kaki, buku lali, rahang dan gigi. Antara perbezaan utama antara Euteria beruri dan tanpa uri adalah yang beruri tiada tulang epipubik yang terdapar pada semua mamalia hidup mahupun fosil yang lain (monotrema dan marsupial).

Spesies Eutheria tertua yang diketahui ialah *Juramaia sinensis*, yang berusia 160 juta tahun dari zaman Jura di China.

Istilah "Eutheria" diperkenalkan oleh Thomas Henry Huxley pada tahun 1880 dengan takrifan yang lebih luas daripada "Placentalia" yang dipakai sebelumnya.

## Rujukan
# Tikus

**Tikus** (Jawi: ‏تيكوس‎‎) merupakan kelompok terbesar spesies rodensia dan mamalia dalam keluarga **Muridae** dengan kira-kira 1383 spesies yang ditemui semula jadi di seluruh Eurasia, Afrika dan Australia.

Nama Muridae berasal dari bahasa Latin **mus** (genitif **muris**) yang bermaksud "tikus".

Air kencing tikus ada kuman bakteria yang boleh buat penyakit membawa maut.

## Taburan dan habitat

Tikus terdapat di merata dunia, tetapi banyak subkeluarga lebih terhad taburannya. Tikus tidak terdapat di Antartika atau mana-mana pulau tengah lautan. Biarpun tidak satu pun yang asli di benua Amerika, tetapi beberapa spesies seperti tikus rumah dan tikus hitam telah diperkenalkan ke seluruh dunia seiring dengan kegiatan dan persebaran kependudukan manusia itu sendiri. Tikus mendiami pelbagai ekosistem baik tropika mahupun tundra. Kebanyakannya hidup atas darat, tapi ada juga yang hidup di bawah tanah, atas pokok dan tepi air.

## Ciri-ciri

Tikus adalah mamalia kecil yang panjangnya sekitar 10 cm (3.9 in) tidak termasuk ekor, dari sekecil 4.5 hingga 8 cm (1.8 hingga 3.1 in) pada mencit kerdil Afrika hingga sebesar 48 cm (19 in) bagi tikus dahan gergasi Luzon selatan. Badan tikus rata-rata langsing dengan ekor bersisik yang lebih panjang daripada tubuh, serta mancung runcing dengan misai yang ketara, tetapi itu pun berbagai-bagai. Sesetengah tikus mempunyai kaki panjang tirus untuk berjalan meloncat-loncat sedangkan yang lain mempunyai kaki lebar dan ekor boleh mencengkam untuk mudah memanjat, dan ada juga yang tiada kedua-dua adaptasi tersebut. Tikus rata-rata berbulu perang, tetapi ada juga yang bertompok kelabu, hitam atau putih.

Tikus pada umumnya tajam pendengaran dan penghiduan. Ia hidup di pelbagai jenis habitat baik hutan, padang rumput mahupun pergunungan. Sesetengah spesies seperti jerbil tersesuai dengan keadaan gurun dan dapat hidup lama-lama tanpa banyak air. Tikus makan pelbagai benda mengikut spesiesnya dengan bantuan otot rahang yang kuat serta gigi kacip mengunggis yang tumbuh sepanjang hidup. Formula pergigian tikus ialah 1.0.0.1-31.0.0.1-3.

Tikus banyak kali membiak, setahun beberapa kali melahirkan banyak anak. Kelahiran dalam 20 hingga 40 hari selepas mengawan, tetapi berbeza-beza mengikut spesies. Anak tikus lazimnya lahir buta, tidak berbulu dan tidak berdaya, tetapi ada yang terkecuali seperti tikus berduri.

## Lihat juga

* Mencit, spesies bawahan dikenali dari ukuran badan lebih kecil
* *Rattus*

## Rujukan
# Subkeluarga

Pelbagai peringkat sistem pengelasan saintifik.

---

Hierarki pengelasan biologi untuk lapan pangkat taksonomi utama. Pangkat pertengahan tidak ditunjukkan.
Dalam pengelasan biologi, **subkeluarga** (*Latin: *subfamilia**, jamak **subfamiliae**) ialah pangkat taksonomi tambahan (pertengahan) yang mencabang di bawah keluarga tetapi lebih menyeluruh berbanding genus. Biasanya aturan standard tatanama cabang keluarga begini bagi menyusun sesebuah nama botanikal diimbuh dengan akhiran "-oideae", manakala nama zoologikal pula dengan akhiran "-inae".

## Lihat juga

* Pangkat taksonomi

## Rujukan
# Gerbil

| Gerbil |
| --- |
| Pengelasan saintifik |
| Alam: | Animalia |
| Filum: | Chordata |
| Kelas: | Mammalia |
| Order: | Rodentia |
| Superkeluarga: | Muroidea |
| Keluarga: | Muridae |
| Subkeluarga: | **Gerbillinae** Gray, 1825 |
| Genera |
| *Ammodillus*
*Brachiones*
*Desmodilliscus*
*Desmodillus*
*Dipodillus*
*Gerbilliscus*
*Gerbillurus*
*Gerbillus*
*Meriones*
*Microdillus*
*Pachyuromys*
*Psammomys*
*Rhombomys*
*Sekeetamys*
*Tatera*
*Taterillus* |

**Gerbil** atau **tikus gurun** ialah mamalia kecil dalam order Rodensia.

---

Jika anda melihat rencana yang menggunakan templat {{tunas}} ini, gantikanlah dengan templat tunas yang lebih spesifik.
# Genus

*Lihat genus matematik untuk istilah dalam matematik.*

| Pengelasan biologi |
| --- |
| **Domain** |
| **Alam** |
| **Filum** (haiwan) **Divisi** (tumbuhan) |
| Subfilum (haiwan) Subdivisi (tumbuhan) |
| Superkelas **Kelas** Subkelas |
| **Order** Suborder |
| Superkeluarga **Keluarga** Subkeluarga |
| **Genus** Subgenus |
| **Spesies** Subspesies |

Dalam biologi, **genus** (atau **genera**) merupakan kelompok dalam pengkelasan organisma hidup yang mempunyai lebih dari satu spesies yang serupa dari segi morfologi.

Dalam tatanama binomial (*binomial nomenclature*) biasa, nama organisma terdiri daripada genusnya (Huruf besar) dan penentu spesies. Sebagai contoh *Homo sapiens*, nama untuk spesies manusia yang tergolong dalam genus Homo.

Lihat pengelasan saintifik untuk butiran terperinci sistem ini.

**Genus jenis** "Type Genus" untuk taxon merupakan genus pertama diberi nama dan digambarkan. Keluarga dan, dalam tumbuhan, semua taxa sehingga ke pembahagian biologi dinamakan menurut genus jenis. Genus dan taxa ini diwakili oleh spesimen yang menunjukkan ciri-ciri khusus genus tersebut. Specimen yang digunakan untuk spesies ini disimpan sebagai holotype dalam muzium zoologikal atau herbarium untuk penyelidikan lanjut.

Nama genus dalam satu alam boleh sama dengan genus atau nama taxon lain dalam alam lain. Sebagai contoh, *Anura* merupakan genus tumbuhan dan juga aturan katak; *Aotus* merupakan kacang dan monyet. Ia bagaimanapun tidak membenarkan dua genera dalam alam yang sama untuk berkongsi nama; ini menjelaskan kenapa platypus dipanggil *Ornithorhynchus*--"platypus" merupakan pilihan asal, tetapi nama tersebut telahpun diberikan kepada invertebrata jarang (invertebrata dalam alam yang sama, Haiwan, seperti platypus).

## Lihat juga

* Taksonomi Linnaean
* Kladistik
# Spesies

| Pengelasan biologi |
| --- |
| **Domain** |
| **Alam** |
| **Filum** (haiwan) **Divisi** (tumbuhan) |
| Subfilum (haiwan) Subdivisi (tumbuhan) |
| Superkelas **Kelas** Subkelas |
| **Order** Suborder |
| Superkeluarga **Keluarga** Subkeluarga |
| **Genus** Subgenus |
| **Spesies** Subspesies |

**Spesies** ialah merupakan sebuah konsep taksonomi yang digunakan dalam biologi untuk menunjuk pada populasi organisma yang sejenis atau serupa dalam beberapa hal yang penting. Biasanya, organisma-organisma tersebut boleh membiak bersama.

Dalam pengelasan saintifik, satu **spesies** diberikan tatanama binomial dalam bentuk nama genus dan diikuti satu nama unik, dan ditulis dalam keadaan condong. Contohnya ialah *Homo sapiens*, *Panthera tigris* dan *Hibiscus rosa-sinensis*.

## Rujukan

## Sumber

## Pautan luar

* Wikispecies – The free species directory that anyone can edit from the Wikimedia Foundation
* Barcoding of species
* Catalogue of Life
* European Species Names in Linnaean, Czech, English, German and French
* "Species" entry at the *Stanford Encyclopedia* of Philosophy
* VisualTaxa

Templat:Speciation

Templat:Evolution
Templat:Evolutionary psychology
# 1904

|  |
| --- |
|   |

*Rencana ini adalah berkenaan dengan tahun 1904. Bagi kegunaan lain, sila lihat 1904 (nombor).*

**1904** merupakan tahun lompat yang bermula pada hari Jumaat. Ia berlangsung dari 12 Syawal 1321 hingga 23 Syawal 1322.

## Peristiwa

## Kematian
# Sinonim (taksonomi)

Dalam kefahaman taksonomi saintifik, **nama seerti** atau **sinonim** merupakan nama-nama saintifik berlainan yang digunakan untuk satu takson tunggal yang seerti. Kegunaan istilah ini dalam bidang zoologi dan botani ada bezanya.

## Zoologi

Dalam tatanama zoologi, sinonim ialah nama-nama saintifik berbeza yang merujuk kepada suatu takson yang sama, misalnya dua nama untuk satu spesies yang sama. Hukum tatanama zoologi adalah: nama terawal yang diterbitkan ialah **sinonim senior**; yang lain ialah **sinonim junior** yang tidak wajar dipakai.

## Botani

Dalam tatanama botani, sinonim nama botani ialah nama yang juga digunakan pada takson yang sama ini. Sesuatu sinonim tidak boleh wujud secara berasingan, sebaliknya mesti dinyatakan sebagai sinonim kepada nama saintifik lain. Sinonim-sinonim dalam bidang botani termasuk:

| Jenis | Nama | Takrifan |
| --- | --- | --- |
| homotip | ketatanamaan | Sama jenisnya. Nama Linnaeus *Pinus abies* L. sama jenisnya dengan *Picea abies* (L.) H.Karst. Seandainya *Picea abies* hampir sebulat suara diterima sebagai nama yang tepat, maka *Pinus abies* menjadi sinonim homotipik kepada *Picea abies*. Sebaliknya, jika spesies itu sewajarnya tergolong dalam *Pinus*, maka terbaliklah hubungannya menjadikan *Picea abies* sebagai sinonim homotipik kepada *Pinus abies*. |
| heterotip | taksonomi | Berlainan jenisnya. Sesetengah ahli botani memecahkan tumbuhan dandelion kepada pelbagai spesies yang terperinci. Nama setiap spesies sedemikian ada jenis tersendiri. Jika dandelion itu dikira merangkumi semua spesies-spesies kecil itu, maka nama kesemua spesies tersebut merupakan sinonim heterotip kepada *Taraxacum officinale* F.H.Wigg. |
# Status pemuliharaan

**Status pemuliharaan** sekumpulan organisma (sebagai contoh, spesies), merupakan penanda sama ada kumpulan tersebut masih hidup dan kebarangkaliannya masih akan terus berkekalan untuk masa yang akan datang. Pelbagai faktor diteliti untuk menilai status pemuliharaan: bukan sekadar bilangan hidupan yang masih wujud, tetapi mengambil kira segala peningkatan atau penurunan populasi sepanjang masa, kadar pembiakan dan sebarang ancaman.tpop

## Sistem global

Senarai Merah Spesies Terancam IUCN ialah sistem penyenaraian dan pemeringkatan status pemuliharaan yang paling terkenal di dunia. Sistem ini membahagikan spesies-spesies yang terancam kepada tiga kategori, iaitu Critically Endangered (CR, terancam genting), Endangered (EN, terancam), dan Vulnerable (VU, rentan). Juga tersenarai ialah catatan kepupusan yang berlaku sejak 1500 AD dan takson-takson yang sudah pupus di alam luar. Takson-takson yang kurang teranam juga dibahagi kepada kategori.

Konvensyen Perdagangan Antarabangsa Spesies Flora dan Fauna Liar Terancam (CITES) bertujuan memastikan bahawa perdagangan spesimen hidupan luar di peringkat antarabangsa tidak mengancam kemandirian spesies-spesies terbabit.

## Panduan pengguna

Panduan pengguna untuk makanan laut, seperti Seafood Watch, secara amnya membahagikan ikan dan hidupan laut yang lain kepada tiga kategori, seiras dengan kategori status pemuliharaan:

* Merah (tolak atau elakkan)
* Kuning/Jingga (fikir panjang, alternatif bagus atau sedikit kebimbangan)
* Hijau (pilihan makanan laut paling bijak)

Kategori-kategori tersebut bukan sekadar mencerminkan ancaman yang dialami hidupan-hidupan berkenaan, malah mengambil kira kesan kaedah dan tempat pemerolehan hasil laut kepada alam sekitar, seperti melalui tangkapan sampingan atau pukat tunda. Selalunya setiap hasil laut dinilai mengikut kelompok spesies, bukan spesies individu (e.g. ikan tuna atau sotong).

## Pautan luar

* Carian Senarai Merah Spesies Terancam IUCN

* Senarai kategori dan kriteria IUCN Versi 3.1
# Kurang membimbangkan

Spesies **kurang membimbangkan** merujuk kepada kategori IUCN (International Union for Conservation of Nature) yang diberikan kepada kumpulan spesies atau taksa bawahan yang tidak layak untuk mana-mana kategori yang lain. Kategori ini dikenali sebagai *Leaset Concern (LC)* berdasarkan Kategori & Kriteria IUCN 2001 (versi 3.1). Spesies tidak boleh dikategorikan dalam kumpulan ini melainkan status populasinya telah dinilai, iaitu maklumat yang mencukupi untuk membuat penilian sama ada secara terus atau tidak terus tentang kepupusan berdasarkan taburannya atau populasi.

## Rujukan
# Mammal Species of the World

*Wilson & Reeder's **Mammal Species of the World ("Spesies Mamalia di Dunia oleh Wilson dan Reeder"), kini dengan edisi ketiga, ialah karya rujukan piawai dalam zoologi yang memberikan perihal dan data bibliografi untuk spesies mamalia yang diketahui, dan disunting oleh Don E. Wilson dan DeeAnn M. Reeder.

*Third Edition of Mammal Species of the World* ("Edisi Ketiga Spesies Mamalia di Dunia") yang dikemas kini diterbitkan pada hujung 2005.

Versi-versi lengkap dalam talian dihoskan oleh Muzium Sejarah Semula Jadi Smithsonian dan Universiti Bucknell, dan sebuah versi separa dalam talian tersedia di Google Books (lihat "Pautan luar" di bawah).

Edisi keempat sedang disusun oleh berbilang pengarang secara antarabangsa, dan sedang disunting oleh DeeAnn M. Reeder dan Kristofer M. Helgen.

## Rujukan

## Pautan luar

* Tapak web yang dihoskan oleh Smithsonian Diarkibkan 2013-10-18 di Wayback Machine (Inggeris)
* Tapak web yang dihoskan oleh Universiti Bucknell (Inggeris)
* *Mammal Species of the World* di Google Books (Inggeris)
# Sistem Maklumat Taksonomi Bersepadu

| Sistem Maklumat Taksonomi Bersepadu سيستم معلومات تكسونومي برسڤادو  |
| --- |
|  |
| Jenis | Pangkalan data taksonomi spesies biologi |
| Penubuhan |
| Diasaskan | 1996 |
| Asal |  Amerika Syarikat |
| Identiti |
| Kawasan berkhidmat | Seluruh dunia |
| Laman sesawang | www.itis.gov/index.html |
| sunting Lihat pendokumenan templat ini |

**Sistem Maklumat Taksonomi Bersepadu** (Inggeris: *Integrated Taxonomic Information System*; kependekannya: **ITIS**) merupakan perkongsian yang dibina bagi menyediakan maklumat taksonomi spesies biologi yang konsisten dan boleh dipercayai. Ditubuhkan pada tahun 1996, ITIS pada asalnya berfungsi sebagai sebuah kumpulan antara agensi dibawah kerajaan persekutuan Amerika Syarikat. Kini, agensi tersebut menjadi sebuah badan antarabangsa yang turut disertai oleh agensi-agensi kerajaan dari negara Kanada dan Mexico. Pangkalan data agensi ini diambil daripada pakar-pakar taksonomi. Fokus ITIS lebih tertumpu kepada spesies yang terdapat di benua Amerika Utara tetapi banyak kumpulan dari seluruh dunia dan ITIS menjalinkan kerjasama untuk meningkatkan liputan globalnya.

## Rujukan

## Pautan luar

* Integrated Taxonomic Information System (ITIS)
* Antara muka Kanada: Integrated Taxonomic Information System (ITIS\*CHadinding)
* Antara muka Mexico: Sistema Integrado de Información Taxonómica (SIIT\*MX) Diarkibkan 2007-06-13 di Wayback Machine
* Antara muka Brazil: Sistema Integrado de Informação Taxonômica - (SIIT\*Brasil)
# Animal Diversity Web

*Animal Diversity Web*| Jenis tapak | Ensiklopedia |
| Tersedia dalam | Inggeris |
| Dicipta oleh | Universiti Michigan |
| URL | animaldiversity.org |

**Animal Diversity Web** (ADW) ialah sebuah pangkalan data dalam talian yang mengumpulkan pelbagai informasi mengenai spesies-spesies haiwan dari seluruh dunia: pengelasan, ekologi, taburan, biologi pemeliharaan dan lain-lain. Dalam pangkalan itu, ia juga memiliki koleksi foto-foto, klip suara, klip video dan muzium maya. ADW ialah tapak bukan untung, dan dibangun terutamanya bagi kepentingan keilmuan dan pendidikan tinggi.

ADW dirintis dan dikembangkan oleh Philip Myers, profesor biologi Universiti Michigan pada 1995. Kini, pangkalan data ADW telah memuat lebih 2,000 spesies haiwan, serta belasan ribu foto dan gambar terkait.

## Rujukan

## Pautan luar

* Tapak sesawang rasmi
# Emeritus

**Emeritus** (Jawi: ‏ايميريتوس‎‎) ialah gelaran untuk seorang profesor, biskop atau lain-lain profesional yang sudah bersara. **Emerita** (Jawi: ‏ايميريتا‎‎) pula digunakan untuk wanita tetapi kini sudah kurang digunakan. Istilah ini digunakan apabila seorang yang penting di dalam profesionnya, seperti ketua sesebuah fakulti, tetapi sudah bersara untuk membolehkan mereka terus menggunakan gelaran tersebut sampai bila-bila. Ini amat berguna untuk mengekalkan tauliah seseorang itu dalam memberi komen, ceramah, syarahan, kuliah atau menulis subjek-subjek berkenaan dengan profesion mereka walaupun sudah bersara.

Perkataan ini kebiasaannya digunakan sebagai gelaran selepas bersara tetapi sekali-sekala diberikan sebelum individu tersebut bersara. Gelaran "emeritus" diletakkan sebelum nama penerimanya.

## Etimologi

Perkataan ini berasal daripada bahasa Latin *emeritus* 'selesai berkhidmat' dan wujud sejak awal abad ke-18, dengan maksud "telah selesai berkhidmat, telah cukup berkhidmat'. Ia merupakan partisipel lampau bagi *emerere*, dan merupakan gabungan imbuhan Latin *e-* 'keluar' (varian untuk *ex-*) dan *merere* 'berkhidmat, menyara'.

## Rujukan

## Bacaan lanjut

* *Emeritus*, New Oxford American Dictionary (2nd edition), 2005.
* *Emeritus*, Merriam-Webster Dictionary (Online), 2006.