Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Тлингит йӹлмӹ

| Тлингит йӹлмӹ |
| --- |
| Шке лӹм:
  | Lingít Yoo X̲'atángi |
| Элвлӓ: | АУШ, Канада |
| велвлӓ:
  | Аляска, Британи Колумби, Юкон, Вашингтон |
| Официал статус:
  | Аляска |
| Марла моштышо:
  | {{{мыняр еҥ тиде йӹлмӹ ойлат}}} |
| Классификаци |
| Категори: | Йыдпел Америка йӹлмӹвлӓ |
| Дене-енисей
На-дене |
| Возыктыш:
  | латиница |
| Йӹлмӹ кодвлӓ |
| ГОСТ 7.75–97:
  | тли 684 |
| ISO 639-1: |  |
| ISO 639-2: | tli |
| ISO 639-3: | tli |
| *См. также: Проект:Лингвистика* |

 Тлингит
**Тлингит йӹлмӹ** (тлингитлӓ Lingít Yoo X̲'atángi; англла Tlingit) — на-дене группыш пырышы йӹлмӹ. Тлингитвлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Америкын ушымы штатвлӓшты кечӹвӓл-ирвел Аляска штат дӓ вадывел Канадышты попат.

## Словарик

|  |  |
| --- | --- |
| * **lingít** эдем
* **ḵáa** пӱэргӹ
* **sháa** ӹдӹрӓмӓш
* **keitl** пив
* **ḵ’eikaxwéin** пеледӹш
* **gagaan** Sun
* **dís** Moon
* **kugóos’** cloud
* **kutx ayanahá** шӹдӹр
* **taat** night
* **t’éex’** ice
* **dleit** snow
* **séew / sóow** rain
* **hít** пӧрт
* **lítaa** knife
* **dleey** meat
 | * **yaakw** canoe
* **té** кӱ
* **t’ooch’** coal
* **ǥayéis’** iron
* **éeḵ** вӹргеньӹ
* **tléix’** иктӹ
* **déix̲** кокты
* **nás’k** кымыт
* **daax’oon** нӹлӹт
* **keijín** вӹзӹт
* **tleidooshú** кудыт
* **dax̲adooshú** шӹмӹт
* **nas’gadooshú** кӓндӓкшӹ
* **gooshúḵ** ӹндекшӹ
* **jinkaat** лу
 |

## Ажедмӓшвлӓ

* James A. Crippen (2005), The New Tlingit Noun Dictionary
* James A. Crippen (2008), Notes on Tlingit Grammar
* James A. Crippen (2008), Tlingit Grammar Handbook
# Алабама (штат)

Алабама штатын вӓрлӓнӹмӹжӹ
 Алабама штатын йолажы
 Алабама штатын пецӓтшӹ
**Алабама**  (англла Alabama ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 135 765 км². 2010-шы ин тӹштӹ 4 779 736 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Алабама кымдецшӹ доно 30-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 23-шы ылеш. Штат статусым Алабамалан 14 декабрьын 1819 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 22-шы ылын. Штатын вуйхалажы: Монтгомери; сек кого халажы: Бирмингем.

## Лӹмжӹ

Лӹмжӹм Алабама халык лӹмеш пумы.

## Ӹлӹзӹ шот

|  |
| --- |
| **И** | **Ӹлӹзӹ шот** |
| 1800 | 1250 |
| 1810 | 9046 |
| 1820 | 127901 |
| 1830 | 309527 |
| 1840 | 590756 |
| 1850 | 771623 |
| 1860 | 964201 |
| 1870 | 996992 |
| 1880 | 1262505 |
| 1890 | 1513401 |
| 1900 | 1828697 |
| 1910 | 2138093 |
| 1920 | 2348174 |
| 1930 | 2646248 |
| 1940 | 2832961 |
| 1950 | 3061743 |
| 1960 | 3266740 |
| 1970 | 3444165 |
| 1980 | 3893888 |
| 1990 | 4040587 |
| 2000 | 4447100 |
| 2010 | 4779736 |
# Эспоо

Эспоо
Эспоо
**Э́споо** (финнлӓ Espoo, [ˈespoː], шведлӓ Esbo, [ˈɛsbo]) — висӹк шотышты Финляндиштӹ кокшы хала. Сӓндӓлӹкӹн кечӹвӓлвелнӹ вӓрлӓнен, Финский заливӹн сир тӹрӹштӹ. Эспоо столичный регионыш пыра (Хельсинки, Эспоо, Вантаа дӓ Кауниайнен).

## Кӧргӹштӹ

* 1 Истори
* 2 Ӹлӹзӹ шот
* 3 Спорт
* 4 Музыка
* 5 Достопримечательностьвлӓ
* 6 Галерейӹ
* 7 Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
* 9 Ажедмӓшвлӓ

## Спорт

Халашты Хонка лӹмӓн футбольный дӓ Эспо Блюз хоккейный клубвлӓ улы.

Эспоошты лӹмлӹ гонщик Формула 1 Кими Райкконен шачын.

Тенгеок тишецӹн Лаура Лепистё, фигуристка.

## Музыка

Эспоо - лӹмлӹ мелодик дэт-метал группын Children of Bodom туан мӱлӓндӹжӹ.
# Диярбакыр (ил)

Диярбакыр илӹн вӓрлӓнӹмӹжӹ
Диярбакыр илӹн районвлӓжӹ
**Диярбакыр** (турокла Diyarbakır ili ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 12-шы вӓрӹм нӓлеш. 2008-шӹ ин тӹштӹ 1 051 511 эдем ӹлен.

## Районвлӓ (Илчевлӓ)

**Диярбакыр** халан центр районвлӓ : Баглар, Каяпынар, Сур.

* **Баглар** (Bağlar)
* Бисмиль (Bismil)
* Чермик (Çermik)
* Чынар (Çınar)
* Чӱнгӱш (Çüngüş)
* Диджле (Dicle)
* Эгиль (Eğil)
* Эргани (Ergani)
* Хани (Hani)
* Хазро (Hazro)
* **Каяпынар** (Kayapınar)
* Коджакӧй (Kocaköy)
* Кулп (Kulp)
* Лидже (Lice)
* Сильван (Silvan)
* **Сур** (Sur)
* **Енишехир** (Yenişehir)

## Ажедмӓшвлӓ
# Ош тыртня

Ош тыртня
**Ош тыртня** (латинлӓ *Leucogeranus leucogeranus*) — тыртня йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кого кек. Ош тыртнян кӱкшӹцшӹ 140 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 210–230 см, нелӹцшӹ 4.9–8.6 кг якте шоэш. Озы тыртнявлӓ, ӓвӓвлӓ гӹц когорак ылыт.
# Батон-Руж (Луизиана)

Батон-Руж хала
**Батон-Руж**  (англла Baton Rouge, французла Bâton-Rouge , чоктавла Itta Homma "red stick") — Америкын ушымы штатвлӓн Луизиана штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 204.8 км². 2010-шы ин тӹштӹ 229,553 (metropol: 802,484) эдем ӹлен.
# Кого Зонда ошмаотывлӓ

Кого Зонда ошмаотывлӓ
**Кого Зонда ошмаотывлӓ** (индонезилӓ Kepulauan Sunda Besar; сундала Kapuloan Sunda Gedé) — кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ Малайзи, Бруней дӓ Индонези кугижӓнӹшвлӓн Зонда ошмаотывлӓжӹ. Территорижӹ 1 500 000 км².

## Ошмаотывлӓжӹ

* Суматра (Sumatra) 473 000 км²
* Ява (Jawa) 132 000 км²
* Калимантан тенгеок Борнео (Kalimantan, Borneo) 743 330 км²
* Сулавеси (Sulawesi) 174 600 км²
# Моротай

Моротай ошмаоты
**Моротай** (индонезилӓ Pulau Morotai) — Индонезиштӹ Малуку ошмаотывлӓ гӹц иктӹжӹ.Территорижӹ 1,800 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 119 063 эдем ӹлен.