Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Аристотель

| Аристотель |
| --- |
|  |
| Шочын | **Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 310: attempt to index global 'i18nTranslators' (a nil value).** |
| Шочмо вер | **Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 365: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).** |
| Колен | 322 и Х.ш.я.[…] |
| Колымо вер | **Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 365: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).** |
| Тыршымаш алан | философ |
| Ача | Никомах[d] |
| Шаблон:Wikidata gender switch | Пифиада[d] |
| Йоча-влак | Никомах[d] и Пифиада[d] |
|  Медиафайлы на Викискладе |
|  Произведения в Викитеке |

Аристотельӹн вуйжын скульптурыжы. Лисипп гӹц копи. Лувр
**Аристо́тель** (тошты греклӓ: *Ἀριστοτέλης*) (384 и Христос шачмы якте (Х.ш.я.), Стагир — 322 Х.ш.я., Халкида, Эвбея ошмаоты (остров)) — Кугезӹ Греци философ дӓ шӹнцӹзӹ. Платонын тыменьшӹжӹ. 343 Х.ш.я. и якте — Александр Македонскин тымдышыжы. 335 Х.ш.я. ин Ликей лӹмӓн перипатетика школым пачын. Формальный логикылын негӹцӹм пиштен. Философи лексиконын ынгылаш лимӹ аппартшым ӹштен, кыды шӹнсӹмӓш шанымы стильӹм кӹзӹтӓт эче ав-ӓлтӓ.

Аристотель пӹтӓриш шӹнцӹзӹ ылын, кыды философин системӹжӹм виӓнгден дӓ ӹлӹмӓшӹн шукы монгырыштыжы: социологиштӹ, философиштӹ, политикӹштӹ, логикӹштӹ дӓ физикӹштӹ кычылтын. Онтологи вӹкӹ анжалтышыжы паштекшӹ философлӓн дӓ эдемвлӓн эдемӹн шанен мыштымаштыжы пиш келгӹ кишӓвлӓм коденӹт. Аристотелӹн метафизикы гишӓн тымдымашвлӓжӹ Аквин Фома ярыктен дӓ схоластикы йӧн семӹнь анзыкыла виӓнгдӹмӹ линӹт.

## Биографижӹ

### Изи дӓ ӹрвезӹ годшаш ивлӓжӹ

Аристотель Стагирышты, грек колонштӹ, Афон кырык лишнӹ в 384 ин Х.ш.я. шачын. Аристотельӹн ӓтяжӹн лӹмжӹ Никомах ылын, кыды Кугезӹ Македонин Аминта III-шы кугижӓн кудвичӹштӹжӹ лӓкӹрӹн пӓшӓжӹм ӹштен. Никомахын ӓтяжӓт лӓкӹр ылын дӓ ти професси семняштӹштӹ ӓтя гӹц эргӹлӓн принцип доно ванжен миэн. Аристотельӹн пӹтӓриш тымдышыжы ӓтяжӹ ылын. Изи ылмыжы годымок эче Аристотель Македонин Александрын ӓтяжӹ Филипп доно пӓлӹм лин.

369 ин Х.ш.я. Аристотель тылыкеш кодын дӓ тӹдӹм кушташ дӓ ашнымашым (воспитаним) пуаш манын Проксен ӹшке докыжы нӓлеш. Аристотель ти эдем гишӓн пуры шанымашвлӓм сирен дӓ кынам тӹдӹ колен, Проксенӹн Никанор эргӹжӹм нӓлмӹ эргешӹжӹ ӹшта. Проксен Аристотельӹм кушкышвлӓ дон вольыквлӓм пӓлӓш тымден, ти тымдымаш такеш лиде – тенге жеп эртӹмӹкӹ Аристотель ”Вольыквла гишӓн” трактатым сирен.

Ӹрвезӹ ивлӓжӹм Аристотель Македонин пеледмӹ курымын ӹлен, тӹдӹн грек образовани ылын дӓ попашыжат ти йӹлмӹ донок попен. Ушемкымдемӹштӹш ядмашвлӓм анжалаш гӹнь, Аристотель демократ йӧн доно кугижӓнӹшӹм вуйлатымаг верц ылын дӓ тӹ годымок Македони кугижӓн дӹвӓлнӹжӹ ылын. Тидӹжӹ толшашышты тӹдӹн ӹлӹмӓшӹштӹжӹ ӹшке рольжым мадын.
# Апрель

|  |
| --- |
| январь • февраль • март • апрель • май • июнь • июль • август • сентябрь • октябрь • ноябрь • декабрь |

Беррий герцогын *Цевер жепшая* Йымым ыдылмы книгӓштӹжӹ анжыктымы апрель, XV к
**Апре́ль** (лат. *Aprilis*) — Григориан календарьын нӹлӹмшӹ тӹлзӹжӹ. Апрель 30 кечӓн тӹлзӹ. Апрельӹн Мары Элышты лым шылен пӹтӓ, йӓрвлӓ, ӓнгӹрвлӓ дӓ йогывлӓ и гӹц ирӹктӓлтӹт: Шур, Вӹтлӓ дӓ Йыл йогывлӓ кеӓт, пӹтӓриш пеледӹшвлӓ пеледӓш тӹнгӓлӹт, апрель мычашышты солавлӓштӹ кӹтӧвлӓм лыктыт, кыды инжӹ кыралашат тӹнгӓлӹт. Апрельӹн юж температуры пиш вашталтеш: йыдым шӹренжок минусышты, сотыгечӹн 15-18 градус яктеӓт шокшемден кердеш. Кырык мары йӹлмӹштӹ ти тӹлзӹн лӹмжӹ латин йӹлмӹ негӹцӓш ылеш, кышты Aprilis «пачылташ» (aperio) глагол гӹц лин.