Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# मध्यमक

**मध्यमक** (मध्यम मार्ग) (पारंपरिक चिनी : 中觀派) हा बौद्ध धर्माच्या महायान संप्रदायाचा उपसंप्रदाय आहे. महान बौद्ध तत्त्वज्ञ नागार्जुन यांनी त्या संप्रदायाला पुढे नेले.

## उपसंप्रदाय

* प्रासंगिक
* स्वातंत्रिक
* योगाचार-स्वातंत्रिक-माध्यमक

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

* Madhyamaka Buddhist Meditation Centre
* Thinking in Buddhism: Nagarjuna's Middle Way
* Glossary of Buddhist Terms Archived 2008-12-30 at the वेबॅक मशीन.
* Glossary of Buddhist Terms Archived 2008-12-30 at the वेबॅक मशीन.
# गांधार

एक प्राचीन राज्य आणि सध्याच्या अफगाणिस्तानातील कंदहार प्रांत. पश्चिम पंजाब, वायव्य सरहद्द प्रांत, काश्मीरचा दक्षिण व पश्चिम भाग आणि अफगाणिस्तान या सगळ्यांचा मिळून होणारा प्रदेश पूर्वी *गांधार* नावाने ज्ञात होता. तक्षशिला, पेशावर ही ठिकाणे या प्रदेशाच्या राजधान्या राहिलेली ठिकाणे आहेत.

## इतिहास

इ.स. पूर्व सहाव्या शतकात इराणचा सम्राट दरियस याने हा भाग जिंकून आपल्या साम्राज्याला जोडला होता. बऱ्याच वर्षांनी हा प्रदेश अशोकाच्या साम्राज्यात समाविष्ट झाला. त्यानंतर हा प्रदेश ग्रीक व इंडो पार्थियन यांच्या सात्तेखाली होता. पुढे जेव्हा तो कुषाण साम्राज्याचा भाग बनला तेव्हा पुरूषपूर (पेशावर) ही त्याची राजधानी बनली. गुप्त काळी या प्रदेशावर यवन, शक इत्यादी परकीयांची सत्ता होती. इ.स.चे सहावे ते दहावे शतक मूळचे तुर्की असणारे साही वंशाच्या राजांचे राज्य होते. त्यानंतर गझनीच्या महंमदाने हा प्रदेश जिंकला. तेव्हापासून इ.स.च्या अठराव्या शतकापर्यंत या भागावर निरनिराळ्या मोगल राजांनी राज्य केले. इ.स.च्या १९ व्या शतकाच्या प्रारंभी रणजितसिंगाने हा प्रदेश आपल्या राज्याला जोडला आणि नंतर इ.स. १८४९ साली तो इंग्रजांच्या ताब्यात गेला.

---
# हफथाली साम्राज्य

|
|  |
| **हफ्थाली साम्राज्य** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←   ←   ←  | **४०८** – **६७०** |  → |

 |
|

 |
|  |
| इ.स. ५०० मधील हफ्थाली साम्राज्य (हिरव्या रंगात) |
| **राजधानी** | कुन्डुझ बाल्ख  |
| **शासनप्रकार** | भटक्यांचे साम्राज्य |
| **राष्ट्रप्रमुख** | ४३०/४४०-४९० खिंगिल ४९०/५००-५१५ तोरमन ५१५-५२८ मिहिरकुल |
| **अधिकृत भाषा** | मध्य बॅक्ट्रियन, गांधारी, सोग्डियन, ख्वारेझ्मी, संस्कृत, तुर्की |
| **धर्म** | हिंदू, बौद्ध, झोराष्ट्रियन |

**हफथाली लोक** हे मध्य आशियातील लोक होते. इसवी सनाच्या पाचव्या शतकात त्यांनी दक्षिणेकडे व पश्चिमेकडे विस्तार करून गुप्त व सासानिद या प्रबळ सत्तांचा पराभव केला. उत्तर भारतावर पाचव्या शतकात आक्रमण करणारे **श्वेत हूण** हे बहुदा हफ्थाली असावेत परंतु त्यांच्यातील संबंध ज्ञात नाही.

इ.स. ६०० मधील वायव्य भारतातील हफ्थाली राज्ये
# इ.स. ४२२

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ४ थे शतक -  **५ वे शतक** - ६ वे शतक |
| **दशके:** |  ४०० चे - ४१० चे -  **४२० चे** - ४३० चे - ४४० चे |
| **वर्षे**: |  ४१९ - ४२० - ४२१ -  **४२२** - ४२३ - ४२४ - ४२५ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

## जन्म

## मृत्यू

* सप्टेंबर ४ - पोप बॉनिफेस पहिला.

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# अपंगत्व

**अपंगत्व** ही अशी कोणतीही स्थिती असते की ज्याच्यामुळे एखाद्या व्यक्तीला काही क्रिया करणे किंवा त्यांच्या सभोवतालच्या जगाशी (सामाजिक किंवा भौतिकदृष्ट्या) प्रभावीपणे संवाद साधणे अधिक कठीण होते. या स्थिती किंवा दोष हे संज्ञानात्मक, विकासात्मक, बौद्धिक, मानसिक, शारीरिक, संवेदी किंवा अनेक घटकांचे संयोजन असू शकतात. अपंगत्वास कारणीभूत असणारे दोष जन्मापासून असू शकतात किंवा एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनकाळात प्राप्त होऊ शकतात.

अपंगत्वाची चिन्हे
संयुक्त राष्ट्रांच्या अपंग व्यक्तींच्या हक्कांवरील अधिवेशनात अपंगत्वाची व्याख्या खालीलप्रमाणे आहे:

**इंग्रजी:**

> long-term physical, mental, intellectual or sensory impairments which in interaction with various barriers may hinder [a person's] full and effective participation in society on an equal basis with others.
>
>

**मराठी**:

> दीर्घकालीन शारीरिक, मानसिक, बौद्धिक किंवा संवेदनात्मक कमजोरी जी विविध अडथळ्यांसह परस्परसंवादामुळे [व्यक्तीचा] समाजात इतरांबरोबर समान आधारावर पूर्ण आणि प्रभावी सहभागास अडथळा आणू शकते.
>
>

## संदर्भ आणि नोंदी
# इ.स. ५८८

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ५ वे शतक -  **६ वे शतक** - ७ वे शतक |
| **दशके:** |  ५६० चे - ५७० चे -  **५८० चे** - ५९० चे - ६०० चे |
| **वर्षे**: |  ५८५ - ५८६ - ५८७ -  **५८८** - ५८९ - ५९० - ५९१ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |
# इ.स. ४४७

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ४ थे शतक -  **५ वे शतक** - ६ वे शतक |
| **दशके:** |  ४२० चे - ४३० चे -  **४४० चे** - ४५० चे - ४६० चे |
| **वर्षे**: |  ४४४ - ४४५ - ४४६ -  **४४७** - ४४८ - ४४९ - ४५० |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

* अट्टिलाच्या नेतृत्त्वाखाली हूणांनी डॅन्यूब नदी पार करून बाल्कन पर्वतरांगेच्या प्रदेशावर आक्रमण केले. त्यांनी या मोहीमेत ग्रीसमधील थर्मोपिलाईपर्यंत धडक मारली आणि सर्दिका (आताचे सोफिया) शहर उद्ध्वस्त केले. ४४२ च्या तहाची अवहेलना केल्याबद्दल अट्टिलाने तिप्पट खंडणी मागितली आणि दरवर्षी ७०० किलो सोने पाठविण्याची अट घातली तसेच पकडलेल्या प्रत्येक रोमन सैनिकामागे १२ सोलिदी किंमत मागितली.

## जन्म

## मृत्यू

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# कारावास

कारावास

शिक्षा| उपवर्ग | custodial sentence  |

  From Wikidata
तुरुंगवास या शब्दासाठी वापरला जाणारा हा जुना मराठी शब्द आहे. कारागृह या शब्दापासून तो तयार झाला आहे. आरोपीने गुन्हा कबुल केल्यावर त्यास कारावासाची शिक्षा दिल्यावर त्यास कारावासात म्हणजे तुरूंगात रहावे लागते
# इ.स. ५४९

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ५ वे शतक -  **६ वे शतक** - ७ वे शतक |
| **दशके:** |  ५२० चे - ५३० चे -  **५४० चे** - ५५० चे - ५६० चे |
| **वर्षे**: |  ५४६ - ५४७ - ५४८ -  **५४९** - ५५० - ५५१ - ५५२ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

## जन्म

## मृत्यू

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# भूप्रदेश

राज्याच्या सीमेअंतर्गत असलेला भौगोलिक प्रदेश म्हणजेच भूप्रदेश होय. राज्याला निश्चित भूप्रदेश असणे आवश्यक आहे.ज्या प्रदेशावर राज्याला शासन करण्याचा अधिकार आहे त्यांना त्याचे अधिकार क्षेत्र म्हणतात. अधिकार क्षेत्र बाबत राज्याला निर्णय घेण्याचा कायदेशीर अधिकार असतो.

```
             भूप्रदेशाचे तीन घटक असतात ते म्हणजे खालील प्रमाणे होय.
```

1. राष्ट्रीय सीमा अंतर्गत असलेली प्रत्यक्ष भूमी
2. किनारपट्टी लगतच्या सागरी प्रदेश हा किनारपट्टीपासून १२ नॉटीकल मैल (२२.२किमी किंवा १३.८ मैल)असतो.
3. आपल्या भूप्रदेशावरील आकाशाचा भाग.(आकाशात किती उंचीपर्यंत आपला प्रदेश असेल याबाबत आंतरराष्ट्रीय कायद्यात उल्लेख नाही.)
# इ.स. ५००

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ५ वे शतक -  **५ वे शतक** - ६ वे शतक |
| **दशके:** |  ४८० चे - ४९० चे -  **५०० चे** - ५१० चे - ५२० चे |
| **वर्षे**: |  ४९७ - ४९८ - ४९९ -  **५००** - ५०१ - ५०२ - ५०३ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

* विनयगुप्त गुप्त सम्राटपदी आला.
* कोरियामध्ये जिजेउंग सिला साम्राज्याचा राजा झाला.

## जन्म

## मृत्यू

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# इ.स. ५४२

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ५ वे शतक -  **६ वे शतक** - ७ वे शतक |
| **दशके:** |  ५२० चे - ५३० चे -  **५४० चे** - ५५० चे - ५६० चे |
| **वर्षे**: |  ५३९ - ५४० - ५४१ -  **५४२** - ५४३ - ५४४ - ५४५ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

## जन्म

## मृत्यू

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# इ.स. ५६५

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ५ वे शतक -  **६ वे शतक** - ७ वे शतक |
| **दशके:** |  ५४० चे - ५५० चे -  **५६० चे** - ५७० चे - ५८० चे |
| **वर्षे**: |  ५६२ - ५६३ - ५६४ -  **५६५** - ५६६ - ५६७ - ५६८ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

## जन्म

## मृत्यू

* नोव्हेंबर १४ - जस्टिनियन, बायझेन्टाईन सम्राट.

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# झेंगचौ

|  |
| --- |
| **झेंगचौ郑州** |
| **उप-प्रांतीय दर्जाचे शहर** |
|   |
| झेंगचौ शहर क्षेत्राचे हेनान प्रांतातील स्थान |
|
झेंगचौझेंगचौचे चीनमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **चीन** |
| प्रांत |  हेनान  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. पूर्व २२०  |
| क्षेत्रफळ |  ७,५०७ चौ. किमी (२,८९८ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या  (२०१०) |
|   - शहर |  ८६,२५,५०५  |
|   - घनता |  १,१०० /चौ. किमी (२,८०० /चौ. मैल)  |
|   - महानगर |  ३९,८०,२५० |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी+०८:००  |
|  |

**झेंगचौ** (मराठी नामभेद: **झेंगझाऊ** ; चिनी: 郑州; फीनयीन: *Zhengzhou* हे चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकातील हेनान या प्रांतातले सर्वांत मोठे व राजधानीचे शहर आहे. चीनच्या मध्य भागात पिवळ्या नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या चंचौ शहराची लोकसंख्या ८६ लाख आहे. ऐतिहासिक काळामध्ये चीनच्या आठ राजधान्यांपैकी चंचौ हे एक होते.

## हे सुद्धा पहा

* चीनमधील शहरांची यादी

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 झेंगचौ |

* विकिव्हॉयेज वरील झेंगचौ पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
* "अधिकृत संकेतस्थळ" (चिनी भाषेत).CS1 maint: unrecognized language (link)
# मिंग राजवंश

सम्राट योंग्ल याच्या कारकिर्दीत विस्तार सर्वाधिक वाढला असताना मिंग साम्राज्याची राज्यव्याप्ती दाखवणारा नकाशा (मजकूर : इंग्लिश)
**मिंग राजवंश** (सोपी चिनी लिपी: 明朝; पिन्यिन: Míng Cháo, IPA: [mǐŋ tʂʰɑ̌ʊ̯]), किंवा **महान मिंगांचे साम्राज्य** (सोपी चिनी लिपी: 大明国; पारंपरिक चिनी लिपी: 大明國; पिन्यिन: Dà Míng Guó) हा मंगोल-प्रभावित युआन राजवंशाच्या कालखंडानंतर इ.स. १३६८ ते इ.स. १६४४ या कालखंडात चिनावर राज्य करणारा राजवंश होता.
# जुलै १५

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **जुलै २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ |
| ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
| १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ |
| २२ | २३ | २४ | २५ | २६ | २७ | २८ |
| २९ | ३० | ३१ |

जुलै १५ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **१९६ वा** किंवा लीप वर्षात **१९७ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना

### सतरावे शतक

### अठरावे शतक

### एकोणिसावे शतक

### विसावे शतक

### एकविसावे शतक

## जन्म

* १५७३ - इनिगो जोन्स, लंडनचा वास्तुशास्त्रज्ञ ज्याने सेंट पॉलचे चर्च पुनर्स्थापित केले.
* १६०६ - रेम्ब्रॅन्ड व्हॅन रिन, नेदरलॅंडसचा चित्रकार.
* १७०१ - पेरी ज्युबर्ट, कॅनडातील सर्वात दीर्घायु व्यक्ती, वय वर्षे ११३, दिवस १२४ पर्यंतचे आयुर्मान लाभले.
* १७०४ - ऑगस्ट गॉटलिब स्पॅन्गेन्बर्ग, दक्षिण अमेरिकेतील मोराव्हियन चर्चचा संस्थापक.
* १७७९ - क्लेमेंट क्लार्क मूर, अमेरिकन लेखक.
* १७९६ - थॉमस बुलफिंच
* १८५० - सेंट फ्रांसिस झेविअर कॅब्रिनी, अमेरिकेतील प्रथम संत.
* १८७२ - जॉस एन्रिक रोड मॉन्टव्हिडिओ, तत्त्वज्ञ, निबंधकार व शिक्षणतज्ञ.
* १८८९ - मार्जोरी राम्बाऊ, अभिनेत्री.
* १९०२ - बेल्जियमचे जिन रे, युरोपियन कमिशनचे अध्यक्ष (१९६७-७०) .
* १९१३ - मर्विन व्हे, अभिनेता.
* १९१८ - डॉ. चित्रा नाईक, मराठी शिक्षणतज्ज्ञ.
* १९१९ - आयरिस मर्डोक, आयर्लंडचा कादंबरीकार.
* १९२५ - फिल कॅरे, अभिनेता.
* १९२७ - कार्मेन झपाटा, अभिनेत्री.
* १९३७ - विश्वनाथ मोरे - संगीतकार
* १९४७ - बकुळ ढोलकिया, आय.आय.एम अहमदाबादचे माजी संचालक

## मृत्यू

* १२९१ - रुडॉल्फ पहिला, पवित्र रोमन सम्राट.
* १५२१ - हुआन पॉन्से दे लेऑन, स्पेनचा शोधक.
* १६५५ - गिरोलामो रैनाल्डी, इटलीचा स्थपती.
* १९१९ - हेर्मान एमिल फिशर, जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९४६ - रेझर स्मिथ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४६ - वन यिदुओ, चिनी भाषेमधील कवी, लेखक.
* १९४८ - जॉन पर्शिंग, अमेरिकन सेनापती.
* १९७९ - गुस्तावो दियाझ ओर्दाझ, मेक्सिकोचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९२ - हॅमर डिरॉबुर्ट, नौरूचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९७ - ज्यानी व्हर्साची, इटलीचा फॅशन डिझायनर.

## प्रतिवार्षिक पालन

* सुलतानाचा वाढदिवस - ब्रुनेई.

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर जुलै १५ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

---

जुलै १३ - जुलै १४ - जुलै १५ - जुलै १६ - जुलै १७ - (जुलै महिना)
# डिसेंबर ७

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **डिसेंबर २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  | १ | २ | ३ | ४ |
| ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
| १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ |
| १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ | २५ |
| २६ | २७ | २८ | २९ | ३० | ३१ |

डिसेंबर ७ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **३४१ वा** किंवा लीप वर्षात **३४२ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### अठरावे शतक

* १७३२ - कॉव्हेन्ट गार्डन, लंडन येथील रॉयल ऑपेरा हाउस उघडले.
* १७८७ - डेलावेर अमेरिकेचे संविधान मान्य करणारे पहिले राज्य ठरले.

### विसावे शतक

* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - जपानच्या नौदलाने अमेरिकेच्या पॅसिफिक फ्लीटवर पर्ल हार्बर येथे हल्ला केला.
* १९४९ - चीनी यादवी - चीनी गणराज्याने आपली राजधानी नानकिंगहून ताइपेईला हलविली.
* १९७५ - इंडोनेशियाने पूर्व तिमोर वर हल्ला केला.
* १९८३ - स्पेनची राजधानी माद्रिदच्या बराहास आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर दोन विमाने एकमेकांवर आदळली. ९३ ठार.
* १९८७ - पॅसिफिक साउथवेस्ट एरलाइन्स फ्लाइट १७७१ कॅलिफोर्नियात पासो रोब्लेसजवळ कोसळली. ४३ ठार. विमानातील एका प्रवाश्याने स्वतःच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यास गोळ्या घातल्या व वैमानिकांना मारून स्वतःवरही गोळ्या झाडल्या.
* १९८८ - आर्मेनियात स्पिताक प्रांतात रिश्टर मापनपद्धतिनुसार ६.९ तीव्रतेचा भूकंप. २५,००० ठार, १५,००० जखमी, ४,००,००० बेघर.

### एकविसावे शतक

* २००४ - हमीद करझाई अफगाणिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* २००४ - जॉन कुफुरची घानाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी फेरनिवड.
* २०२४ - सिरियामध्ये बंडखोरांनी दमास्कसवर चाल करून शहर काबीज केल्यावर राष्ट्राध्यक्ष बशर अल असादने मॉस्कोला पळ काढला. तेथे व्लादिमिर पुतिनच्या सरकारने त्याला राजकीय आश्रय दिला.

## जन्म

* ५२१ - संत कोलंबा, स्कॉटलंडमधिल आयरिश मिशनरी.
* १८५६ - विल्फ्रेड फ्लॉवर्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८६९ - फ्रँक लॅव्हर, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८८२ - केनेथ हचिंग्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९७ - जॉर्ज मॅकोले, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०२ - जनार्दन नवले, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९१४ - विन्स्टन प्लेस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५७ - जॉफ लॉसन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९५७ - रोहन जयसेकरा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५९ - सलीम युसुफ, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९७० - कोर्टनी ब्राउन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* ४३ - सिसेरो, रोमन राजकारणी व लेखक.
* २८३ - पोप युटिचीयन.
* १२५४ - पोप इनोसंट चौथा.
* १२७९ - बॉलेस्लॉ पाचवा, पोलंडचा राजा.
* १६३२ - सिसिनॉस, इथियोपियाचा सम्राट.

## प्रतिवार्षिक पालन

* पर्ल हार्बर दिन - अमेरिका.
* ध्वजदिन - भारत

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर डिसेंबर ७ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

---

डिसेंबर ५ - डिसेंबर ६ - **डिसेंबर ७** - डिसेंबर ८ - डिसेंबर ९ - (डिसेंबर महिना)
# माल्टी भाषा

| माल्टी |
| --- |
|
Malti |
| स्थानिक वापर |  माल्टा |
| लोकसंख्या |
३,७१,९०० |
| भाषाकुळ |
आफ्रो-आशियन
* सामी
	+ **माल्टी**
 |
| लिपी |
लॅटिन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  माल्टा  युरोपियन संघ |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | mt |
| ISO ६३९-२ | mlt |
| ISO ६३९-३ | mlt (विदागारातील आवृत्ती वेबॅक मशिनवर) |

**माल्टी** (अन्य नावे: **माल्टिज**) ही माल्टा ह्या देशाची राष्ट्रभाषा व युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची माल्टिज आवृत्ती
# दांते अलिघियेरी

| दांते अलिघियेरी Dante Alighieri |
| --- |
|  |
| जन्म |
मे/जून, इ.स. १२६५ फ्लोरेन्स |
| मृत्यू |
सप्टेंबर १४, इ.स. १३१२ रावेन्ना |
| राष्ट्रीयत्व |
इटालियन |
| पेशा |
कवी |

**दांते अलिघियेरी** (इटालियन: Dante Alighieri; इ.स. १२६५ - सप्टेंबर १४, इ.स. १३१२) हा एक मध्ययुगीन इटालियन कवी होता. त्याने लिहिलेली १४,२३३ ओळींची दिव्हिना कॉमेदिया ही ऐतिहासिक कविता इटालियन व जागतिक साहित्यामधील एक सर्वोत्कृष्ट नमुना मानला जातो.

सांद्रो बोत्तिचेल्लीने काढलेले अलिघियेरीचे चित्र
## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 दांते अलिघियेरी |

* "दांते अलिघियेरी - व्यक्तीचित्र" (इंग्लिश भाषेत).CS1 maint: unrecognized language (link)
# रोमानी भाषा

| रोमानी |
| --- |
|
Rromani ćhib |
| स्थानिक वापर |
युरोप, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, एशिया |
| लोकसंख्या |
४८ लाख |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
* इंडो-इराणीय
	+ इंडो-आर्य
		- **रोमानी**
 |
| लिपी |
देवनागरी,रोमन |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |
- |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-२ | rom |

**रोमानी** ही इंडो-युरोपीय भाषाकुलातील भाषा आहे.
# सिंट मार्टेन

|  |
| --- |
| **सिंट मार्टेन** Sint Maarten  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| ब्रीद वाक्य: *Semper progrediens* (लॅटिन) |
| राष्ट्रगीत: *O Sweet Saint Martin's Land* |
| सिंट मार्टेनचे स्थानसिंट मार्टेनचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** | फिलिप्सबर्ग  |
| **अधिकृत भाषा** | डच, इंग्लिश |
|  - राणी | बेआट्रिक्स |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | ३४ किमी२ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | ३७,४२९ |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | ११,०००/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | ४० कोटी अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | Caribische gulden |
| **आंतरराष्ट्रीय कालविभाग** | यूटीसी - ४:०० |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | SX |
| **आंतरजाल प्रत्यय** | .sx |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | ७२१ |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**सिंट मार्टेन**व्(डच: *Sint Maarten*) हा कॅरिबियनमधील नेदरलँड्सच्या राजतंत्रामधील एक घटक देश आहे. हा देश सेंट मार्टिन ह्याच नावाच्या बेटाच्या दक्षिणेकडील भागात वसला आहे. सेंट मार्टिन बेटाचा उत्तरेकडील भाग सेंट मार्टिन ह्या फ्रान्स देशाच्या अधिपत्याखालील स्वायत्त प्रांताने व्यापला आहे. २३ मार्च १६४८ रोजी ह्या बेटाचे दोन भाग करण्यात आले व फ्रान्स आणि नेदरलँड्सच्या अधिपत्याखाली नेमण्यात आले.

ऑक्टोबर २०१० पर्यंत नेदरलँड्स अँटिल्स नावाच्या देशाचा भाग असणाऱ्या सिंट मार्टेनला १० ऑक्टोबर २०१० रोजी स्वायत्तता व देशाचा दर्जा मिळाला.

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 सिंट मार्टेन |

* सिंट मार्टेनचे विकिमिडिया अ‍ॅटलास
* विकिव्हॉयेज वरील सिंट मार्टेन पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# इ.स. १६७४

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १६ वे शतक -  **१७ वे शतक** - १८ वे शतक |
| **दशके:** |  १६५० चे - १६६० चे -  **१६७० चे** - १६८० चे - १६९० चे |
| **वर्षे**: |  १६७१ - १६७२ - १६७३ -  **१६७४** - १६७५ - १६७६ - १६७७ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* जून ६: शिवाजीराजांना रायगडावर राज्याभिषेक करण्यात आला. त्या दिवसापासून शिवाजीराजांनी शिवराज्याभिषेक शक सुरू केला आणि शिवराई हे चलन जारी केले.

## जन्म

## मृत्यू

* १६ मार्च - महाराणी काशीबाई (मराठा राणी, शिवरायांची पत्नी)
* १८ जून - राजमाता जिजाबाई (शिवरायांची आई)
# इ.स. १६३२

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १६ वे शतक -  **१७ वे शतक** - १८ वे शतक |
| **दशके:** |  १६१० चे - १६२० चे -  **१६३० चे** - १६४० चे - १६५० चे |
| **वर्षे**: |  १६२९ - १६३० - १६३१ -  **१६३२** - १६३३ - १६३४ - १६३५ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

## जन्म

* ऑगस्ट २९ - जॉन लॉक, इंग्लिश तत्त्वज्ञ.

## मृत्यू

* सप्टेंबर ७ - सुसेन्योस, इथियोपियाचा सम्राट.
# इ.स. १५७३

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १५ वे शतक -  **१६ वे शतक** - १७ वे शतक |
| **दशके:** |  १५५० चे - १५६० चे -  **१५७० चे** - १५८० चे - १५९० चे |
| **वर्षे**: |  १५७० - १५७१ - १५७२ -  **१५७३** - १५७४ - १५७५ - १५७६ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* जुलै ६ - कोर्दोबा, अर्जेन्टीना शहराची स्थापना.

## जन्म

* जुलै १५ - इनिगो जोन्स, लंडनचा वास्तुशास्त्रज्ञ ज्याने सेंट पॉलचे चर्च पुनर्स्थापित केले.

## मृत्यू
# वाईन

दोन वेगळ्या प्रकारच्या वायनी (डावीकडून), पांढरी व तांबडी.
**वाईन** (मराठी लेखनभेद: **वाइन** ; अनेकवचन: *वायनी* ; इंग्लिश: *Wine* ; इटालियन, स्पॅनिश: *Vino*, *विनो*; फ्रेंच: *Vin*; जर्मन: *Wein* ;) हे द्राक्षांच्या रसापासून बनवण्यात येणारे एक मद्य आहे. वाईन तयार करण्यासाठी द्राक्षांचा चोथा करून त्यात यीस्ट मिसळले जाते. द्राक्षांतील नैसर्गिक घटकांची यीस्टसोबत प्रक्रिया होऊन वाईन तयार होते.

पश्चिमात्य देशांमध्ये इ.स. पूर्व ६००० सालापासून वाईन बनवण्यात येत आहे. इटली, फ्रान्स, स्पेन, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व आर्जेन्टिना हे देश वाईन उत्पादनात अग्रेसर आहेत.

मर्यादेत व नियमित वाईनचे सेवन केल्यास हृदयरोगाची शक्यता कमी होते असा दावा केला जातो.

```
हिंदी मध्ये हाला किंवा द्राक्षिरा म्हणतात. हे एक मादक पेय आहे. यात द्राक्षचे किण्वन बिना कोण्त्याही शर्करा, अम्ल, प्रकिण्व (एन्ज़ाइम), जल किंवा अन्य कोणत्याही पोषक तत्त्वाला टाकल्या विना होते. खमीर (यीस्ट) द्राक्ष रस मध्ये उपस्थित शर्कराला किण्वित करून इथेनॉल व कार्बन डाईऑक्साइड मध्ये परिवर्तित करतात. द्राक्ष आणि खमीरच्या वेगवेगळ्या जातीचा उपयोग करून वेगवेगळ्या स्वाद, गंध व रंगांची हाला बनते . हाला वर द्राक्ष लावण्यासाठीची जागा, वर्षा, सूर्य व द्राक्ष तोड़ण्याच्या वेळेसचा पण प्रभाव पडतो.
```

लाल, श्वेत आणि गुलाबी हाला
अंगूर जांभळे ते हिरवे अनेक रंगांत येतात परंतु जवळ जवळ सर्व प्रकारच्या रसांचा रंग हिरवा-श्वेत असतो. लाल हाला (red wine, रेड वाइन) बनविण्यासाठी त्यात लाल द्राक्षांची साल सोडून देतात. ज्या मुळे त्याला रंग देणारे ऐन्थोसायनिन (anthocyanin) रसायन पण पाझरून हाला म्हणजे वाइनला रंग देतात. याच्या विरुद्ध श्वेत हाला (white wine, व्हाइट वाइन) साठी फक्त रसालाच किण्वित केले जाते. गुलाबी हाला (rosé wine, रोज़े वाइन) मध्ये लाल द्राक्षांची साली काही प्रमाणात टाकल्या जातात. अगदी थोडी एवढी नाही की वाइनचा रंग पूर्णच लाल होइल.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर वाईन  संबंधित संचिका आहेत
* चणेफुटाणे.कॉम - *द्राक्ष मद्यार्क किंवा वाईन* Archived 2016-03-13 at the वेबॅक मशीन. (मराठी मजकूर)
* *द गार्डियन अँड ऑब्झर्वर गाइड टू वाइन* ('द गार्डियन अँड ऑब्झर्वर' नियतकालिकाचा 'वाइन मार्गदर्शक' (मराठी मजकूर)
# व्हिक्तोर युगो

व्हिक्टर ह्यूगो
**व्हिक्टर ह्यूगो** (फ्रेंच: Victor-Marie Hugo, फेब्रुवारी २६ १८०२ - मे २२ १८८५) हा एक सुप्रसिद्ध फ्रेंच लेखक, नाटककार, कवी, चित्रकार होता. तो इंग्लिश कवी विल्यम वर्ड्‌सवर्थ ह्याचा समकालीन आणि Romantic Movement (चर्चापान पाहावे!)चा कट्टर पुरस्कर्ता म्हणून ओळखला जातो.
# इ.स. १७८७

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १७ वे शतक -  **१८ वे शतक** - १९ वे शतक |
| **दशके:** |  १७६० चे - १७७० चे -  **१७८० चे** - १७९० चे - १८०० चे |
| **वर्षे**: |  १७८४ - १७८५ - १७८६ -  **१७८७** - १७८८ - १७८९ - १७९० |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ११ - विल्यम हर्षल याने ओबेरॉन आणि टायटेनिया या युरेनसच्या दोन चंद्रांचा शोध लावला.
* मे २४ - अमेरिकेची संविधान सभा सुरू.

## जन्म

## मृत्यू
# सेटी

सेटी

आंतरविद्याशाखीय, branch of science| लघुनाम | SETI  |
| Is the study of | extraterrestrial life  |

  From Wikidata
**सर्च फॉर एक्स्ट्रॉटेरेस्टेरीयल इन्टलिजन्स** (Search for Extra-Terrestrial Intelligence) अंतराळातल्या इतर ग्रहांवर जीवसृष्टी शोधणारी संस्था.
# बोरिस स्पास्की

| बोरिस स्पास्की |
| --- |
|  |
| *बोरिस स्पास्की, १९८९* |
| **पूर्ण नाव** | बोरिस व्हासिलिएविच स्पस्क्य |
| **देश** | सोव्हियेत संघ,फ्रान्स |
| **जन्म** | ३० जानेवारी, १९३७  (1937-01-30) सेंट पीटर्सबर्ग, सोवियेत संघ |
|  |
| **पद** | ग्रँडमास्टर |
| **विश्व अजिंक्यपद** | १९६९-१९७२ |
|  |
|  |

**बोरिस व्हासिलिएविच स्पास्की** (३० ऑक्टोबर, १९३७:सेंट पीटर्सबर्ग, रशिया - ) हा रशियाचा बुद्धिबळ खेळाडू आहे.
# जेम्स मॅकअव्हॉय

जेम्स मॅकअव्हॉय

मानव| लिंग | पुरूष  |
| नागरिकत्व | युनायटेड किंग्डम  |
| स्थानिक भाषेतील नाव | James McAvoy  |
| दिलेले नाव | James  |
| आडनाव | McAvoy  |
| जन्म तारीख | २१ एप्रिल 1979  |
| जन्मस्थान | ग्लासगो  |
| भावंडे | Joy McAvoy  |
| वैवाहिक जोडीदार | अनोळखी किंमत  |
| बोलण्याची वा लेखनाची भाषा | इंग्लिश भाषा  |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | St. Thomas Aquinas Secondary School, Glasgow, Royal Conservatoire of Scotland  |
| निवासस्थान | लंडन, Crouch End  |
| कार्य कालावधी (प्रारंभ) | 1995  |
| धर्म | Roman Catholic  |
| पुरस्कार | BAFTA Rising Star Award, London Film Critics Circle Award for British Actor of the Year, British Independent Film Award for Best Performance by an Actor in a British Independent Film  |

  From Wikidata
**जेम्स मॅकॲवॉय** (जन्म २१ एप्रिल १९७९) एक स्कॉटिश अभिनेता आहे. त्याने *द नियर रूम* (१९९५) मधून किशोरवयीन म्हणून अभिनयात पदार्पण केले आणि २००३ पर्यंत त्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपट कारकिर्दीला सुरुवात होईपर्यंत तो मुख्यतः टेलिव्हिजनवर दिसला. थ्रिलर *स्टेट ऑफ प्ले* (२००३), *फ्रँक हर्बर्ट्स चिल्ड्रन ऑफ ड्युन* (२००३) या सायन्स फिक्शन लघुपट आणि *शेमलेस* (२००४-०५) या नाटक मालिका यांचा त्यांच्या उल्लेखनीय दूरदर्शन कार्यात समावेश आहे.

*द क्रॉनिकल्स ऑफ नार्निया: द लायन, द विच अँड द वॉर्डरोब* (२००५) आणि ॲक्शन फिल्म *वॉन्टेड* (२००८) मध्ये भूमिकेसाठी त्यांना ओळख मिळाली. *द लास्ट किंग ऑफ स्कॉटलंड* (२००६) आणि *ऍटोनमेंट* (२००७) या कालखंडातील त्यांच्या अभिनयामुळे त्यांना बाफ्टा पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले.

नाटकांमध्ये मॅकअवॉयने *थ्री डेज ऑफ रेन* (२०१०),*मॅकबेथ* (२०१३), *द रुलिंग क्लास* (२०१५) आणि *सायरानो डी बर्गेरॅक* (२०२०) यासारख्या वेस्ट एंड प्रॉडक्शनमध्ये काम केले आहे, ज्यासाठी त्याला सर्वोत्कृष्ट अभिनेता म्हणून लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कारासाठी चार नामांकन मिळाले होते.

## संदर्भ