Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ह्वांग हो नदी

**ह्वांग हो नदी** (चीनी:黃|河, पिनयिन:Huáng Hé, मोंगोलियन:*हतान गोल* (राणी नदी))) ही जगातील सहाव्या क्रमांकाची लांब नदी आहे.

या नदीने आत्तापर्यंत १८ वेळा आपले पात्र बदलल्याची नोंद आहे. या नदीला *यलो रिव्हर* (पिवळी नदी) व *ह्वांग हे* या नावांनीही ओळखतात.

## संदर्भ व नोंदी
# जेरुसलेम

|  |
| --- |
| **जेरुसलेमירושלים** |
| **इस्रायल देशाची राजधानी** |
|   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
|
जेरुसलेमजेरुसलेमचे इस्रायलमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **इस्रायल** |
| जिल्हा |  जेरुसलेम जिल्हा  |
| महापौर |  निर बरकत  |
| क्षेत्रफळ |  १२५.१६ चौ. किमी (४८.३२ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ७,६०,८००  |
|  |

**जेरुसलेम** ही इस्रायल देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. जेरुसलेम हे जगातील सर्वात जुन्या व पौराणिक शहरांपैकी एक आहे. यहुदी धर्मामध्ये जेरुसलेम शहर पृथ्वीवरील सर्वात पवित्र तर इस्लाम धर्मामध्ये तिसरे सर्वात पवित्र ठिकाण मानले जाते. तसेच जेरुसलेम येथे अनेक ऐतिहासिक ख्रिस्ती स्थळे व वास्तू आहेत.

जेरुसलेमचा ताबा व अखत्यारी हे इस्रायल-पॅलेस्टाइन दरम्यान सुरू असलेल्या भांडणाचे प्रमुख कारण आहे. पूर्व जेरुसलेम कायदेशीर रित्या जरी वेस्ट बँकचा भूभाग असला तरी तेथील अनेक जागांवर इस्रायलने लष्करी कब्जा करून अतिक्रमण केले आहे.

जेरुसलेममधील अस्थिर राजकीय परिस्थितीमुळे अनेक देशांनी आपले इस्रायलमधील दूतावास तेल अवीव येथे हलवले आहेत.

## हे सुद्धा बघा

* इस्रायल संग्रहालय

 विकिमीडिया कॉमन्सवर जेरुसलेम  संबंधित संचिका आहेत
# मेरीलँड

|  |
| --- |
| मेरीलॅंड Maryland |
|  अमेरिका देशाचे राज्य |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |
| टोपणनाव: *ओल्ड लाइन स्टेट (Old Line State)* |
| ब्रीदवाक्य: *Fatti maschii, parole femine* |
| अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांत दर्शविणारा नकाशा अमेरिकेच्या नकाशावर चे स्थान |

 |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश |
| **राजधानी** | अ‍ॅनापोलिस |
| **मोठे शहर** | बाल्टिमोर |
| **क्षेत्रफळ** | अमेरिकेत ४२वा क्रमांक |
|  - एकूण | ३२,१३३ किमी²  |
|   - रुंदी | १६३ किमी  |
|   - लांबी | ४०० किमी  |
|  - % पाणी | २१ |
| **लोकसंख्या** | अमेरिकेत १९वा क्रमांक |
|  - एकूण | ५७,२३,५५२ (२०१० सालच्या गणनेनुसार) |
|  - लोकसंख्या घनता | २०९.२/किमी² (अमेरिकेत ५वा क्रमांक) |
|  - सरासरी उत्पन्न | $६९,२७२ |
| **संयुक्त संस्थानांमध्ये प्रवेश** | २८ एप्रिल १७८८ (७वा क्रमांक) |
| **संक्षेप** |   US-MD |
| **संकेतस्थळ** | www.maryland.gov |

**मेरीलॅंड** (इंग्लिश: Maryland,  मेरीलंड ) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या पूर्व किनाऱ्यावर वसलेले मेरीलॅंड क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील ४२वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने १९व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

मेरीलॅंडच्या आग्नेयेला अटलांटिक महासागर, नैऋत्येला वॉशिंग्टन डी.सी., पूर्वेला डेलावेर, पश्चिमेला व दक्षिणेला व्हर्जिनिया, वायव्येला वेस्ट व्हर्जिनिया व उत्तरेला पेनसिल्व्हेनिया ही राज्ये आहेत. अ‍ॅनापोलिस ही मेरीलॅंडची राजधानी तर बाल्टिमोर हे सर्वात मोठे शहर आहे. मेरीलॅंडच्या क्षेत्रफळाच्या २१ टक्के भाग पाण्याने (चेसापीकचा उपसागर) व्यापला आहे. मेरीलॅंडच्या लोकसंख्येचा मोठा हिस्सा वॉशिंग्टन-बाल्टिमोर महानगर क्षेत्रात वसला आहे.

दरडोई उत्पन्नाच्या बाबतीत मेरीलॅंडचा देशात पहिला क्रमांक लागतो. शेती, जीवशास्त्र संशोधन, बँकिंग, माहिती तंत्रज्ञान हे येथील प्रमुख उद्योग आहेत.

## मोठी शहरे

* बाल्टिमोर - ६,२०,९६१
* फ्रेडरिक - ६५,२३९
* रॉकव्हिल - ६१,२०९

## गॅलरी

* बाल्टिमोर.
* चेसापीकच्या उपसागरावरील चेसापीक बे ब्रिज.
* मेरीलॅंडमधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग
* मेरीलॅंडचे विधानभवन.
* मेरीलॅंडचे २५ सेंट्सचे नाणे.

## बाह्य दुवे

* अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
* पर्यटन

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 मेरीलॅंड |
# गुरुत्व स्थितीज ऊर्जा

*गुरुत्व विभव किंवा गुरुत्व शक्ति याच्याशी गल्लत करू नका.*
**गुरुत्व स्थितीज उर्जा**, **गुरुत्व विभवी उर्जा** किंवा **गुरुत्व सामर्थिक उर्जा** ही स्थितीज किंवा विभवी उर्जा असून ते काही वस्तूमानबिंदूवर प्रयुक्त अक्षय्य गुरुत्व बलाने केलेले ठराविक विस्थापन म्हणजेच कार्यामुळे निर्माण होते.

## व्याख्या

गुरुत्व स्थितीज उर्जा खालीलप्रमाणे काढली जाते-

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
म्हणजेच-

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
येथे,

Ug(r) ही (गुरुत्व त्वरणावलंबी) गुरुत्व स्थितीज उर्जा
F हे गुरुत्व बल
ds हे गुरुत्व बलाने विस्थापित केलेला m वस्तूमानाचे विस्थापन
G हा वैश्विक गुरुत्व स्थिरांक
M, m हे अनुक्रमे पहिले वस्तूमान आणि ज्याच्यावर बलप्रयुक्त आहे असे दुसरे वस्तूमान
r हे M, m ह्या दोन वस्तूमानांमधले अंतर
# न्यूट्रॉन तारा

**न्यूट्रॉन तारा** (इंग्लिश: *Neutron star*, *न्यूट्रॉन स्टार* ;) हा मृत ताऱ्याच्या अवशेषांपासून बनलेला खगोल आहे. तो प्रचंड वस्तुमानाच्या ताऱ्याचा अतिनवतारा प्रकार २, प्रकार १ब व १क याप्रकारच्या स्फोटातून निर्माण होणाऱ्या गुरुत्वीय अवपातामुळे निर्माण होऊ शकतो. सहसा हे तारे न्यूट्रॉन या विद्युतभार नसलेल्या परमाणुकणांचे बनले असतात.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर न्यूट्रॉन तारे  संबंधित संचिका आहेत
* दुसरा सूर्य: सत्य की मिथ्या - न्यूट्रॉन तारे, अतिनवतारे इत्यादींबद्दल माहिती (मराठी मजकूर)

```
विदागारातील आवृत्ती
```
# विल्टशायर

| **विल्टशायर** |
| --- |
|  **इंग्लंडची काउंटी** |
|  विल्टशायरचा ध्वज |
|  विल्टशायरचे इंग्लंडमधील स्थान |
| भूगोल |
| देश |  युनायटेड किंग्डम |
| दर्जा | औपचारिक काउंटी |
| प्रदेश | नैऋत्य इंग्लंड |
| **क्षेत्रफळ** - एकूण | १४ वा क्रमांक ३,४८५ चौ. किमी (१,३४६ चौ. मैल) |
| मुख्यालय | ट्रोब्रिज |
| आय.एस.ओ. ३१६६-२ | GB-WIL |
| जनसांख्यिकी |
| **लोकसंख्या** - एकूण (२०११) - घनता | ३४ वा क्रमांक ४,७४,३०० १४६ /चौ. किमी (३८० /चौ. मैल) |
| वांशिकता | ९७.५% श्वेतवर्णीय |
| राजकारण |
| **संसद सदस्य** | ७ |
| जिल्हे |
| 1. विल्टशायर
2. स्विंडन
 |

**विल्टशायर** (इंग्लिश: Wiltshire) ही इंग्लंडच्या नैऋत्य भागातील एक काउंटी आहे. ही एक औपचारिक काउंटी असून ट्रोब्रिज हे येथील मुख्यालय आहे.

## चित्र दालन

* जगप्रसिद्ध स्टोनहेंज
* सॉल्झब्री येथील मध्य युगीन कॅथेड्रल

## हे सुद्धा पहा

* विल्टशायर काउंटी क्रिकेट क्लब

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* पर्यटन

 विकिमीडिया कॉमन्सवर विल्टशायर  संबंधित संचिका आहेत
# अलेक्झांड्रिया

|  |
| --- |
| **अलेक्झांड्रियाلإسكندرية Alexandria** |
| **इजिप्तमधील शहर** |
|   |
|

|  |
| --- |
| चिन्ह |

 |
|
अलेक्झांड्रियाअलेक्झांड्रियाचे इजिप्तमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **इजिप्त** |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. पुर्व ३३२  |
| क्षेत्रफळ |  २,६७९ चौ. किमी (१,०३४ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ४१,१०,०१५  |
|   - घनता |  १,४६२ /चौ. किमी (३,७९० /चौ. मैल)  |
|  |

**अलेक्झांड्रिया** हे इजिप्त देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व सर्वात मोठे बंदर आहे. अलेक्झांड्रिया इजिप्तच्या उत्तरेकडील भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले आहे.

अलेक्झांड्रिया प्राचीन आणि अर्वाचीन काळात जगातील सर्वात प्रसिद्ध शहरांपैकी एक होते. इ.स.पूर्व ३३१ मध्ये अलेक्झांडर द ग्रेट ह्याने अलेक्झांड्रिया शहराची स्थापना केली.
# तारकासमूह

आधुनिक खगोलशास्त्रामध्ये **तारकासमूह** (Constellation: कॉन्स्टेलेशन) हे इंटरनॅशनल अ‍ॅस्ट्रॉनॉमिकल युनियनने (आय.ए.यू.ने) ठरवलेले खगोलावरील विशिष्ट क्षेत्र आहे.त्यानुसार संपूर्ण आकाश व्यापतात असे अधिकृत मान्यता असलेले एकूण ८८ तारकासमूह आहेत.

खगोलीय निर्देशक पद्धतीमध्ये प्रत्येक बिंदूला निःसंदिग्धपणे एक तारकासमूह नेमला जाऊ शकतो. खगोलशास्त्रामध्ये एखादी गोष्ट आकाशामध्ये अंदाजे कुठल्या भागात आहे हे दर्शवण्यासाठी त्या गोष्टीच्या निर्देशकांसोबत ती कोणत्या तारकासमूहात आहे हेही सांगितले जाते.

## इतिहास

### पुरातन बॅबिलोनिअन खगोलशास्त्र

### चिनी खगोलशास्त्र

### भारतीय खगोलशास्त्र

### इस्लामी खगोलशास्त्र

## आय.ए.यू. प्रणीत तारकासमूह

इ.स. १९२२ मध्ये हेन्री रसेल याने खगोलाला ८८ अधिकृत भागात विभागण्यात आय.ए.यू.ला मदत केली. या प्रणालीचा हेतू खगोलाला सलग क्षेत्रात विभागणे हा होता. शक्य तेवढ्या तारकासमूहांची नावे ग्रीक-रोमन नावांवरून घेण्यात आली. महाराष्ट्रात प्रचलित असलेली तारकासमूहांची काही मराठी नावे बाळशास्त्री जांभेकर यांनी इंग्रजी नावांवरून रूपांतरित केली असली तरी बरीच नावे पुरातनकालापासून अस्तिवात असलेली संस्कृत नावे आहेत. ८८ तारकासमूहांपैकी १२ तारकासमूह सर्वांनाच परिचित असतात. सूर्याच्या आकाशातील भासमान भ्रमणमार्गावर, आयनिक वृत्तावर असलेले बारा तारकासमूह भारतात ‘राशी’ या नावाने ओळखले जातात. या राशींव्यतिरिक्त उत्तर व दक्षिण आकाशात अनेक तारकासमूह आहेत. ८८ पैकी ३६ तारकासमूह मुख्यत: उत्तर गोलार्धात आहेत आणि ५२ तारकासमूह दक्षिण गोलार्धात आहेत.

## संदर्भ
# अदिस अबाबा

|  |
| --- |
| **अदिस अबाबाአዲስ አበባ** |
| **इथियोपिया देशाची राजधानी** |
|

|  |
| --- |
| ध्वज |

 |
|
अदिस अबाबाअदिस अबाबाचे इथियोपियामधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **इथियोपिया** |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १८८६  |
| क्षेत्रफळ |  ५३० चौ. किमी (२०० चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ७,७२६ फूट (२,३५५ मी)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ३३,८४,५६९  |
|   - घनता |  ५,१६५ /चौ. किमी (१३,३८० /चौ. मैल)  |
| प्रमाणवेळ |  +३ UTC  |

**अदिस अबाबा** ही इथियोपियाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे.

चाळीस लाख लोकसंख्या असलेले हे शहर समुद्रसपाटीपासून अंदाजे २,५०० मीटर उंचीवर आहे.

स्थानिक अम्हारिक भाषा भाषेत अदिस अबाबाचा अर्थ *नवीन फुल* असा होतो.
# कूक द्वीपसमूह

|  |
| --- |
| **कूक द्वीपसमूह** Cook Islands Kūki 'Āirani  |
|

|  |
| --- |
|   |
| ध्वज |

 |
| कूक द्वीपसमूहचे स्थानकूक द्वीपसमूहचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | अव्हारुआ  |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश, माओरी |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | ४ ऑगस्ट १९६५  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | २४० किमी२ (२१०वा क्रमांक) |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | १९,५६९ (२१३वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | ७६/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | १८.३२ कोटी अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | न्यू झीलँड डॉलर, Cook Islands dollar |
| **आंतरराष्ट्रीय कालविभाग** | यूटीसी -१०:०० |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | CK |
| **आंतरजाल प्रत्यय** | .ck |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | ६८२ |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**कूक द्वीपसमूह** हा ओशनिया खंडाच्या पॉलिनेशिया भागातील अनेक बेटांवर वसलेला एक देश आहे. रारोटोंगा हे कूक बेटांपैकी सर्वात मोठे व सर्वाधिक लोकसंख्येचे बेट आहे. अव्हारुआ ही कूक द्वीपसमूहाची राजधानी याच बेटावर आहे.

कूक द्वीपसमूह व न्युए ह्या दोन देशांचे न्यू झीलंडशी मुक्त संबंध (फ्री असोसिएशन) आहेत.

रारोटोन्गा किनारा
## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 कूक द्वीपसमूह |

* अधिकृत संकेतस्थळ सरकारी संकेतस्थळ
* विकिव्हॉयेज वरील कूक द्वीपसमूह पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# फेब्रुवारी महिना

* जानेवारी
* फेब्रुवारी
* मार्च
* एप्रिल
* मे
* जून
* जुलै
* ऑगस्ट
* सप्टेंबर
* ऑक्टोबर
* नोव्हेंबर
* डिसेंबर

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **फेब्रुवारी २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  | १ | २ | ३ | ४ |
| ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
| १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ |
| १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ | २५ |
| २६ | २७ | २८ |  |  |  |

**फेब्रुवारी** हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील दुसरा महिना आहे. साधरणता: हा महिना २८ दिवसांचा असतो पण दर चार वर्षांनी येणाऱ्या लीप ईयर मुळे दर चार वर्षांनी ह्या महिन्यातील दिवस २८ वरून २९ होतात.

| ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेतील महिने व दिवस |
| --- |
| जानेवारी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| फेब्रुवारी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ (२९) (३०) |
| मार्च | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| एप्रिल | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| मे | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| जून | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| जुलै | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| ऑगस्ट | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| सप्टेंबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| ऑक्टोबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| नोव्हेंबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| डिसेंबर     | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
# मलावी

|  |
| --- |
| **मलावी** Republic of Malaŵi Chalo cha Malawi, Dziko la Malaŵi  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| ब्रीद वाक्य: *Unity and Freedom* (एकता व स्वातंत्र्य) |
| राष्ट्रगीत: *Mulungu dalitsa Malaŵi* (चेवा) |
| मलावीचे स्थानमलावीचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | लिलॉंग्वे  |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश, चेवा |
| **सरकार** | अध्यक्षीय प्रजासत्ताक |
|  - राष्ट्रप्रमुख | लाझारस चक्वेरा |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | ६ जुलै १९६४ (युनायटेड किंग्डमपासून)  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | १,१८,४८४ किमी२ (९९वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | २०.६ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | १,४९,०१,००० (६४वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | १२८.८/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | १३.९०१ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **मानवी विकास निर्देशांक**  . | ▲ ०.४९३ (कमी) (१६० वा) (२००८) |
| **राष्ट्रीय चलन** | क्वाचा |
| **आंतरराष्ट्रीय कालविभाग** | यूटीसी + २:०० |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | MW |
| **आंतरजाल प्रत्यय** | .mw |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | २६५ |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**मलावीचे प्रजासत्ताक** हा दक्षिण पूर्व आफ्रिकेतील एक चिंचोळा भूपरिवेष्ठित देश आहे. १९६४ सालापर्यंत ब्रिटिश वसाहत असलेला हा देश न्यासालॅंड ह्या नावाने ओळखला जात असे. मलावीच्या उत्तर व पूर्वेला टांझानिया, पश्चिमेला झांबिया तर इतर दिशांना मोझांबिक हे देश आहेत. मलावीच्या पूर्वेस न्यासा हे आफ्रिका खंडामधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे सरोवर आहे. लिलॉंग्वे ही मलावीची राजधानी व सर्वात मोठे शहर असून ब्लॅंटायर हे येथील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

इतर बहुतांशी आफ्रिकन देशांप्रमाणे मलावी गरीब व अविकसित आहे. येथील बालमृत्यूचे प्रमाण अत्यंत तीव्र असून एड्स ह्या रोगाने मलावीला ग्रासले आहे. शेती हा येथील प्रमुख व्यवसाय आहे. जगातील इतर देशांकडून मिळणाऱ्या अनुदानावर मलावी अवलंबुन आहे.

## इतिहास

## भूगोल

### मोठी शहरे

* लिलॉंग्वे
* ब्लॅंटायर

## समाजव्यवस्था

## खेळ

* ऑलिंपिक खेळात मलावी
* मलावी फुटबॉल संघ

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 मलावी |

* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)

* मलावीचे विकिमिडिया अ‍ॅटलास
* विकिव्हॉयेज वरील मलावी पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# शीत युद्ध

शीतयुद्ध नकाशा १९५९

| **साम्यवाद**
 |
|
मॅनिफेस्टो
मार्क्स · लेनिन  |
| **कम्युनिस्ट पक्ष**
भाकप · माकप  |
| **देशात**
सोवियत संघ
चीन
क्युबा
व्हियेतनाम
उत्तर कोरिया
लाओस  |

**शीतयुद्ध** (१९४५ - १९९१) हा शब्द विसाव्या शतकातील लोकशाहीवादी पश्चिमात्य राष्ट्रांचा गट व सोव्हियत संघाच्या नेतृत्वाखालील कम्युनिस्ट राष्ट्रांचा गट ह्यांदरम्यानच्या राजकीय व आर्थिक संघर्षाचा उल्लेख करण्याकरिता वापरला जातो. ह्या दोन गटांदरम्यान वास्तविक युद्ध कधीही झाले नाही तरी शीतयुद्धामधील मोठ्या काळासाठी जगातील ह्या महासत्तांमध्ये राजकीय व लष्करी तणावाचे वातावरण होते.

## राजकीय

आपल्या ताब्यात असलेल्या प्रदेशावर राजकीय प्रभाव ठेवण्यासाठी केलेले प्रयत्न हा पहिला पैलू होता. सोव्हिएत रशियाच्या प्रभावाखाली पूर्व जर्मनी,पोलंड,चेकोस्लोव्हाकिया,हंगेरी, रुमानिया,बल्गेरिया आणि आल्बेनिया हे देश होते,तर नेदरलँड्स,डेन्मार्क, बेल्जियम,पश्चिम जर्मनी, फ्रान्स,इटली,स्पेन, ग्रीस आणि युनायटेड किंग्डम हे अमेरिकेच्या प्रभावाखाली होते.अमेरिका व सोव्हिएत रशिया दरम्यान संघर्ष होऊ नये म्हणून फिनलंडवर तटस्थता लादली होती.

## विचार प्रणाली

सोव्हिएत रशियाच्या प्रभावाखाली पूर्व युरोपीय राष्ट्रांनी साम्यवादी व्यवस्था स्वीकारली व साम्यवादी सरकारे स्थापन केली.पश्चिम युरोपीय राष्ट्रांनी अमेरिकेच्या प्रभावाखाली भांडवलशाही व्यवस्था स्वीकारली व लोकशाही सरकारे स्थापन केली गेली.

## आर्थिक

साम्यवादी सरकारे असलेल्या पूर्व युरोपीय राष्ट्रांनी साम्यवादी अर्थव्यवस्था स्वीकारली.याचाच अर्थ तिथे सरकारी उद्योगधद्यांना महत्त्वाचे स्थान असणार होते,तर लोकशाही व्यवस्था असलेल्या पश्चिम युरोपीय राष्ट्रांनी भांडवलशाही अर्थव्यवस्था अंमलात आणली.या राष्ट्रांमध्ये खासगी उद्योगधंद्यांना महत्त्व असणार होते.

## सुरक्षा

राष्ट्रांची सुरक्षा राखण्यासाठी युरोपमध्ये लष्करी गट तयार केले गेले.पश्चिम युरोपला सोव्हिएत रशिया व पूर्व युरोप पासून असलेल्या धोक्यांनपासून संरक्षण करण्यासाठी १९४९ मध्ये उत्तर अटलांटिक लष्करी गटाची (The North Atlantic Treaty organization - NATO) निर्मिती केली गेली.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व सोव्हियत संघामधील वाढते मतभेद हे शीतयुद्धाचे मोठे कारण मानले जाते. दुसऱ्या महायुद्धानंतर सोव्हियत संघाने पूर्व व मध्य युरोपातील अनेक राष्ट्रांवर कब्जा केला व तेथे कम्युनिस्ट राजवटी स्थापन केल्या तसेच ह्या सर्व राष्ट्रांचा ईस्टर्न ब्लॉक हा समूह तयार केला. अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, युनायटेड किंग्डम व फ्रान्स ह्या व्यवस्थापश्चिमी व खुल्या अर्थव्यवस्था असलेल्या देशांनी साम्यवादी चळवळ हाणुन पाडण्याचे प्रयत्न केले.

१९९१ मधील घडलेल्या सोव्हियत संघाच्या विघटनाबरोबरच शीतयुद्धाची देखील समाप्ती झाली.
# ॲरिझोना

|  |
| --- |
| अ‍ॅरिझोना Arizona |
|  अमेरिका देशाचे राज्य |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |
| टोपणनाव: The Grand Canyon State, The Copper State (ग्रांड कॅनियनचे राज्य, तांब्याचे राज्य) |
| ब्रीदवाक्य: *Ditat Deus* |
| अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांत दर्शविणारा नकाशा अमेरिकेच्या नकाशावर चे स्थान |

 |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश |
| **रहिवासी** | अ‍ॅरिझोनियन |
| **राजधानी** | फीनिक्स |
| **मोठे शहर** | फीनिक्स |
| सर्वात मोठे महानगर | फिनिक्स महानगरीय क्षेत्र |
| **क्षेत्रफळ** | अमेरिकेत ६वा क्रमांक |
|  - एकूण | २,९५,२५४  किमी² (१,१३,९९८ मैल²) |
|   - रुंदी | ५०० किमी (३१० मैल) |
|   - लांबी | ६४५ किमी (४०० मैल) |
|  - % पाणी | ०.३२ |
|   - अक्षांश | ३१°२०′ उ. to ३७° उ. |
|   - रेखांश | १०९°०३′ प. to ११४°४९′ प. |
| **लोकसंख्या** | अमेरिकेत १६वा क्रमांक |
|  - एकूण | ६३,३८,६६६ (२०१० सालच्या गणनेनुसार) |
|  - लोकसंख्या घनता | ११७.३/किमी² (अमेरिकेत ३६वा क्रमांक) |
|  - सरासरी उत्पन्न | ४१,१७१ अमेरिकन डॉलर |
| **संयुक्त संस्थानांमध्ये प्रवेश** | फेब्रुवारी १४, इ.स. १९१२ (४८वा क्रमांक) |
| **प्रमाणवेळ** | Mountain: UTC-7 |
| **संक्षेप** | AZ  US-AZ |
| **संकेतस्थळ** | www.az.gov |

**अ‍ॅरिझोना** (इंग्लिश: Arizona,  उच्चार ) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या नैऋत्य भागात वसलेले अ‍ॅरिझोना क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील सहावे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने १६व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

अ‍ॅरिझोनाच्या दक्षिणेला मेक्सिकोची सोनोरा व बाहा कॅलिफोर्निया ही राज्ये, पश्चिमेला कॅलिफोर्निया, वायव्येला नेव्हाडा, पूर्वेला न्यू मेक्सिको, उत्तरेला युटा तर ईशान्येला कॉलोराडो ही राज्ये आहेत. फीनिक्स ही अ‍ॅरिझोनाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

अ‍ॅरिझोना १९१२ साली अमेरिकेचे ४८वे राज्य बनले. अमेरिकन संघात सामील झालेले संलग्न ४८ राज्यांमधील ते सर्वात शेवटचे राज्य आहे. सोनोराच्या वाळवंटात वसलेले हे राज्य आपल्या रुक्ष व उष्ण हवामानासाठी तसेच ग्रँड कॅन्यन व इतर अनेक राष्ट्रीय उद्याने, जंगले व वास्तूंकरिता प्रसिद्ध आहे.

## मोठी शहरे

* फीनिक्स महानगर - ४० लाख
* तुसॉन - ५,२०,११६
* युमा - ९०,०४१

## गॅलरी

* तुसॉनजवळील वाळवंटात आढळणारे निवडुंग.
* ग्रँड कॅन्यन.
* कॉलोराडो नदीने घेतलेले घोड्याच्या नालेच्या आकाराचे वळण.
* अ‍ॅरिझोनामधील प्रमुख रस्ते.
* अ‍ॅरिझोनाचे विधानभवन.
* नेव्हाडाचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे.

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

* अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
* पर्यटन

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 अ‍ॅरिझोना |
# इ.स. ८२४

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे १ ले सहस्रक |
| **शतके:** |  ८ वे शतक -  **९ वे शतक** - १० वे शतक |
| **दशके:** |  ८०० चे - ८१० चे -  **८२० चे** - ८३० चे - ८४० चे |
| **वर्षे**: |  ८२१ - ८२२ - ८२३ -  **८२४** - ८२५ - ८२६ - ८२७ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी

## जन्म

## मृत्यू

* फेब्रुवारी ११ - पोप पास्कल पहिला.

## शोध

## निर्मिती

## समाप्ती
# ल्याओनिंग

|  |
| --- |
| **ल्याओनिंग**   辽宁省 |
| चीनचा प्रांत |
|

---

 |
|  ल्याओनिंगचे चीन देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  चीन |
| **राजधानी** | षन्यांग |
| **क्षेत्रफळ** | १,४५,९०० चौ. किमी (५६,३०० चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | ४,३०,६०,००० |
| **घनता** | २८९ /चौ. किमी (७५० /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | CN-LN |
| **संकेतस्थळ** |  |

**ल्याओनिंग** (देवनागरी लेखनभेद: **ल्यावनिंग**; सोपी चिनी लिपी: 辽宁; पारंपरिक चिनी लिपी: 遼寧; फीनयीन: *Liáoníng*) हा चीन देशाच्या ईशान्येकडील प्रांत आहे. याच्या दक्षिणेस पीत समुद्र व बोहाय समुद्र, आग्नेयेस उत्तर कोरियाशी संलग्न आंतरराष्ट्रीय सीमा, ईशान्येस चीलिन प्रांत, पश्चिमेस हपै प्रांत, तर वायव्येस आंतरिक मंगोलिया वसले आहेत. षन्यांग येथे ल्याओनिंगाची राजधानी आहे.

ल्याओनिंगाचे एका चिन्हातले लघुरूप "辽" (फीनयीन: *liáo*, *ल्याओ* ;) हे या प्रदेशाचे ऐतिहासिक काळापासून रूढ असलेले नाव आहे. इ.स. ९०७ ते इ.स. ११२५ या काळात या प्रदेशावर राज्य केलेल्या ल्याओ वंशावरून हे नाव पडले. आधुनिक काळात इ.स. १९०७ साली फंगथ्यान (चिनी लिपी: 奉天 ; फीनयीन: *Fèngtiān* ;) नावाने या प्रांताची स्थापना करण्यात आली. इ.स. १९२९ साली फंगथ्यान हे नाव बदलून ल्याओनिंग असे नवीन नाव ठेवण्यात आले. दुसऱ्या महायुद्धकाळात जपान-प्रभावित कळसूत्री मांचूकुओ राजवटीत पुन्हा इ.स. १९०७ सालातले नाव स्वीकारण्यात आले; मात्र महायुद्ध संपताच इ.स. १९४५ साली पूर्ववत ल्याओनिंग हेच नाव ठेवले गेले.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर ल्याओनिंग  संबंधित संचिका आहेत
* ल्याओनिंग शासनाचे अधिकृत संकेतस्थळ (चिनी मजकूर)

* विकिव्हॉयेज वरील ल्याओनिंग पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# छिंगहाय

|  |
| --- |
| **छिंगहाय**   青海省 |
| चीनचा प्रांत |
|

---

 |
|  छिंगहायचे चीन देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  चीन |
| **राजधानी** | शीनिंग |
| **क्षेत्रफळ** | ७,२१,००० चौ. किमी (२,७८,००० चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | ५५,५७,००० |
| **घनता** | ७.४८ /चौ. किमी (१९.४ /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | CN-QH |
| **संकेतस्थळ** |  |

**छिंगहाय** (देवनागरी लेखनभेद : **छिंघाय**; चिनी लिपी: 青海 ; फीनयिन: Qīnghǎi ; ) हा चीन देशाच्या पश्चिम भागातील प्रांत आहे. छिंगहाय सरोवरावरून या प्रांताचे नाव छिंगहाय ठेवले आहे. याच्या ईशान्येस कान्सू, वायव्येस शिंच्यांग स्वायत्त प्रदेश, आग्नेयेस सिच्वान व नैऋत्येस तिबेट स्वायत्त प्रदेश हे चिनी राजकीय विभाग वसले आहेत. शीनिंग येथे छिंगहायाची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर छिंगहाय  संबंधित संचिका आहेत
* छिंगहाय शासनाचे अधिकृत संकेतस्थळ (चिनी मजकूर)
# १९५६ हिवाळी ऑलिंपिक

| १९५६ हिवाळी ऑलिंपिक VII हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा |
| --- |
|  |
| **यजमान शहर** | कोर्तिना द'अम्पिझ्झो, व्हेनेतो  इटली

  |
| **सहभागी देश** | ३२ |
| **सहभागी खेळाडू** | ८२१ |
| **स्पर्धा** | २४, ४ खेळात |
| समारंभ |
| **उद्घाटन** | जानेवारी २६

  |
| **सांगता** | फेब्रुवारी ५ |
| **अधिकृत उद्घाटक** | राष्ट्राध्यक्ष ज्योव्हानी ग्राँकी |
| **मैदान** | स्तादियो ओलिंपिका

  |
| ◄◄ १९५२  १९६० ►► |

**१९५६ हिवाळी ऑलिंपिक** ही हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धेची सहावी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा इटली देशाच्या व्हेनेतो प्रदेशामधील कोर्तिना द-अम्पिझ्झो ह्या शहरामध्ये जानेवारी २६ ते फेब्रुवारी ५ दरम्यान खेळवण्यात आली. ह्या स्पर्धेमध्ये जगातील ३२ देशांच्या ८२१ खेळाडूंनी सहभाग घेतला.

## यजमान शहर

कोर्तिना द'अम्पिझ्झो कोर्तिना द'अम्पिझ्झोचे इटलीमधील स्थान
ह्या स्पर्धेसाठी आल्प्स पर्वतामधील कोर्तिना द'अम्पिझ्झो या शहराची निवड १९४९ साली करण्यात आली. अमेरिकेमधील कॉलोराडो स्प्रिंग्ज व लेक प्लॅसिड तसेच कॅनडामधील माँत्रियाल ही शहरे देखील यजमानपदासाठी उत्सुक होती.

## सहभागी देश

खालील ३२ देश ह्या स्पर्धेमध्ये सहभागी झाले होते. सोव्हिएत संघाची ही पहिलीच हिवाळी स्पर्धा होती.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * ऑस्ट्रेलिया (१०)
* ऑस्ट्रिया (६६)
* बेल्जियम (६)
* बोलिव्हिया (१)
* बल्गेरिया (७)
* कॅनडा (३७)
* चिली (४)
* चेकोस्लोव्हाकिया (४१)
* फिनलंड (३४)
* फ्रान्स (३७)
* युनायटेड किंग्डम (४५)
 |  | * ग्रीस (३)
* जर्मनी (७५)
* हंगेरी (२)
* इराण (४)
* आइसलँड (८)
* इटली (७९)
* जपान (१०)
* दक्षिण कोरिया (४)
* लेबेनॉन (३)
* लिश्टनस्टाइन (८)
* नेदरलँड्स (८)
 |  | * नॉर्वे (५१)
* पोलंड (५३)
* रोमेनिया (२०)
* स्पेन (१४)
* स्वित्झर्लंड (६१)
* स्वीडन (६८)
* तुर्कस्तान (६)
* अमेरिका (७४)
* सोव्हियेत संघ (६७)
* युगोस्लाव्हिया (१८)
 |

## खेळ

खालील आठ खेळ ह्या स्पर्धेत समाविष्ट केले गेले होते.

* आल्पाइन स्कीइंग
* बॉबस्ले
* आइस हॉकी
* फिगर स्केटिंग
* स्पीड स्केटिंग
* क्रॉस कंट्री स्कीइंग
* नॉर्डिक सामायिक
* स्की जंपिंग

## पदक तक्ता

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  क्रम  | संघ | सुवर्ण | रौप्य | कांस्य | एकूण |
| १ |  सोव्हियेत संघ | ७ | ३ | ६ | १६ |
| २ |  ऑस्ट्रिया | ४ | ३ | ४ | ११ |
| ३ |  फिनलंड | ३ | ३ | १ | ७ |
| ४ |  स्वित्झर्लंड | ३ | २ | १ | ६ |
| ५ |  स्वीडन | २ | ४ | ४ | १० |
| ६ |  अमेरिका | २ | ३ | २ | ७ |
| ७ |  नॉर्वे | २ | १ | १ | ४ |
| ८ |  इटली (यजमान) | १ | २ | ० | ३ |
| ९ |  जर्मनी | १ | ० | १ | २ |
| १० |  कॅनडा | ० | १ | २ | ३ |

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर १९५६ हिवाळी ऑलिंपिक  संबंधित संचिका आहेत
* आयओसीवरील नोंद