Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# अळू

अळूची पाने
**अळू** (शास्त्रीय नाव : *Colocasia esculenta*, *कलोकेशिया एस्क्युलेंटा* ; इंग्लिश: *Taro*, *टॅरो* ;) ही कंदमूळ प्रकारात मोडणारी, *अरॅशिए* सुरण कुळातील वनस्पती आहे. मुळात आग्नेय आशियातली ही वनस्पती आता आफ्रिका व आशिया खंडांतील उष्ण कटिबंधीय प्रदेशांमध्ये सर्वत्र आढळते. अळू बारमाही उगवणारा असून, याची पाने व कंद खाण्याजोगे मानले जातात. अळू ही एक औषधी वनस्पती मानली जाते. मराठवाड्यात अळूला 'चमकोरा/चमकुरा' असे पण म्हणतात.

## उपयोग

### खाद्यपदार्थांमधील उपयोग

महाराष्ट्रात लग्नसमारंभांत याच्या पानांची पातळ भाजी करतात. त्या भाजीला कोंकणात अळूचे फदफदे असे म्हणतात. अळूच्या पानांवर हरबऱ्याच्या डाळीचे भिजवलेले पीठ आणि इतर मसाले थापून पानाला उभी घडी घालून उकडतात. नंतर त्या पानाच्या वड्या पाडतात. या वड्यांना गुजरातमध्ये पात्रा म्हणतात. उपवासाच्या दिवशी अळूचे कंद उकडून खातात. या कंदांना अळकुडी असे नांव आहे. गुजराथीत आरवी असे म्हणतात.
भाजीचा अळू, वडीचा अळू आणि शोभेचा अळू असे याचे तीन मुख्य प्रकार आहेत. अळूच्या पानाच्या मधोमधून पिवळे फुल येते.

अळूच्या देठापासून "\*देठी\*" हा पदार्थ बनवला जातो. अळूचे देठ सोलून त्याचे लहान तुकडे करावे. ते कुकरमध्ये वाफवून घ्यावेत. त्यानंतर ते थंड झाल्यावर हाताने कुस्करावे.त्यात गुळ,कांदा बारीक चिरून,हळद,मीठ,तिखट व दही घालावे. नंतर सर्व मिश्रण एकजीव करून वाढावे. हा पदार्थ जेवणापूर्वी खूप आधी करून ठेवू नये.

## हे सुद्धा पहा

* विकिपीडिया:वनस्पती/यादी

## संदर्भ

* आप्पाशास्त्री साठे, "घरगुती औषधे", आयुर्वेद भवन: १९८८, पृष्ठ १२

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर कोलोकेशिया एस्क्युलेंटा  संबंधित संचिका आहेत
* प्लॅंट ऑफ द वीक - अळू (इंग्लिश मजकूर)
# युनायटेड किंग्डमचा तिसरा चार्ल्स

| युनायटेड किंग्डमचा तिसरा चार्ल्स |
| --- |
|  |
| जन्म |
चार्ल्स फिलिप आर्थर जॉर्ज १४ नोव्हेंबर, १९४८  (1948-11-14) लंडन, इंग्लंड |
| जोडीदार |
लेडी डायना, कमिला पार्कर-बोल्स |
| अपत्ये |
राजपुत्र विल्यम, राजपुत्र हॅरी |
| वडील |
एडिनबराचा ड्यूक राजपुत्र फिलिप |
| आई |
एलिझाबेथ दुसरी |

**चार्ल्स तिसरा** (आधीचे नाव **चार्ल्स फिलिप आर्थर जॉर्ज** (इंग्लिश: Prince Charles Philip Arthur George of Wales;) (नोव्हेंबर १४, इ.स. १९४८ - हयात) हा युनायटेड किंग्डमचा राजा आहे. हा राणी एलिझाबेथचा सर्वात मोठा मुलगा होय.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर युनायटेड किंग्डमचा तिसरा चार्ल्स  संबंधित संचिका आहेत
* Official website of HRH The Prince of Wales
* Official Duchy of Cornwall Cottages website
# इंटरस्टेट ५

|   राष्ट्रीय महामार्ग आय-5 (अमेरिका)  |
| --- |
|
Interstate ५ map.svg |
| लांबी |
२,२२२.९७ किमी |
| सुरुवात |
कॅनडाच्या सीमेवर ब्रिटिश कोलंबिया महामार्ग ९९, ब्लेन, वॉशिंग्टन जवळ (उत्तर) |
| मुख्य शहरे |
सिॲटल, पोर्टलॅंड, साक्रामेंटो, लॉस एंजेलस, सान डियेगो |
| शेवट |
मेक्सिकोच्या सीमेवर फेडरल महामार्ग १, सान इसिद्रो जवळ (दक्षिण) |
| जुळणारे प्रमुख महामार्ग |
यूएस-२ (एव्हरेट, वॉशिंग्टन) आय-९० (सिॲटल, वॉशिंग्टन) यूएस-१०१ (ऑलिंपिया, वॉशिंग्टन) आय-८४ (पोर्टलॅंड, ओरेगन) आय-८०, यूएस-५० (साक्रामेंटो, कॅलिफोर्निया) आय-१० (लॉस एंजेलस, कॅलिफोर्निया) आय-८ (सान डियेगो, कॅलिफोर्निया) |
| राज्ये |
वॉशिंग्टन, ओरेगन, कॅलिफोर्निया |
| **रा.म.** – **यादी** – **भाराराप्रा** – **एन.एच.डी.पी.** |
| * ब
* च
* सं
 |

**इंटरस्टेट ५** तथा **आय-५** हा अमेरिकेतील महामार्ग आहे. वॉशिंग्टन, ओरेगन आणि कॅलिफोर्निया राज्यांना जोडणारा हा रस्ता देशाच्या उत्तर सीमेपासून दक्षिण सीमेपर्यंत आहे.

हा महामार्ग २,२२२.९७ किमी लांबीचा आहे.
# एल साल्वादोर

|  |
| --- |
| **एल साल्व्हाडोर** República de El Salvador एल साल्व्हाडोरचे प्रजासत्ताक |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| ब्रीद वाक्य: "Dios, Unión, Libertad" (देव, एकता, स्वातंत्र्य) |
| राष्ट्रगीत: *Himno Nacional de El Salvador*  |
| एल साल्व्हाडोरचे स्थानएल साल्व्हाडोरचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | सान साल्व्हाडोर  |
| **अधिकृत भाषा** | स्पॅनिश |
| **सरकार** | अध्यक्षीय प्रजासत्ताक |
|  - राष्ट्रप्रमुख | नायिब बुकेले |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | १५ सप्टेंबर १८२१  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | २१,०४० किमी२ (१५३वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | १.४ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | ६१,३४,००० (९७वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | ३४१.५/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | ४४.५७६ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न | ७,५४९ अमेरिकन डॉलर  |
| **मानवी विकास निर्देशांक**  . | ▲ ०.६५९ (मध्यम) (९० वा) (२०१०) |
| **राष्ट्रीय चलन** | अमेरिकन डॉलर |
| **आंतरराष्ट्रीय कालविभाग** | मध्य प्रमाणवेळ (यूटीसी−०६:००) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | SV |
| **आंतरजाल प्रत्यय** | .sv |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | ५०३ |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**एल साल्व्हाडोरचे प्रजासत्ताक** (स्पॅनिश: *República de El Salvador*) हा मध्य अमेरिकेतील सर्वांत लहान व सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचा देश आहे. साल्व्हाडोरच्या पश्चिमेला होन्डुरास, उत्तर व पूर्वेला ग्वातेमाला तर दक्षिणेला प्रशांत महासागर आहेत. सान साल्व्हाडोर ही साल्व्हाडोरची राजधानी व सर्वात मोठे शहर असून सांता आना व सान मिगेल ही इतर महत्त्वाची शहरे आहेत.

१६व्या शतकाच्या सुरुवातीपासून स्पेनच्या अधिपत्याखाली असलेल्या साल्व्हाडोरला इ.स. १८२१ साली स्वातंत्र्य मिळाले. विसाव्या शतकाचा बराच काळ येथे लष्करी राजवट होती. सध्या येथे लोकशाही असून साल्व्हादोर सांचेझ सेरेन हा येथील विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. साल्व्हाडोरची अर्थव्यवस्था कमकूवत असून कॉफीची लागवड हा येथील प्रमुख उद्योग राहिला आहे.

## इतिहास

### नावाची व्युत्पत्ती

### प्रागैतिहासिक कालखंड

## भूगोल

एल साल्व्हाडोर हा देश मध्य अमेरिकेत आहे. त्याचे एकूण क्षेत्रफळ २१,०४० चौ.किमी.(८,१२३चौ.मैल) आहे. हा अमेरिका खंडातील सर्वात लहान देश आहे. या देशाचा ३२० चौ.किमी. भाग पाण्याने व्यापला आहे. या देशात अनेक लहान नद्या वाहतात. यांत गोआसकोरान, जिबोआ, तोरोला, पाझ, रिओ ग्रांडे दे सान मिगुएल या नद्यांचा समावेश होतो. लेंपा ही एकमेव मोठी नदी आहे. नद्यांसोबतच या देशात अनेक सरोवर आहेत.

### चतुःसीमा

### राजकीय विभाग

### मोठी शहरे

## समाजव्यवस्था

### वस्तीविभागणी

### धर्म

### शिक्षण

### संस्कृती

## राजकारण

## अर्थतंत्र

## खेळ

* एल साल्व्हाडोर फुटबॉल संघ
* ऑलिंपिक खेळात एल साल्व्हाडोर

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 एल साल्वादोर |

* राष्ट्राध्यक्ष Archived 2008-09-11 at the वेबॅक मशीन.
* एल साल्वादोरचे विकिमिडिया अ‍ॅटलास
* विकिव्हॉयेज वरील एल साल्वादोर पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# नॅन्सी पेलोसी

|  |
| --- |
| नॅन्सी पेलोसी |
|  |
|

---

अमेरिकन प्रतिनिधी सभागृहाच्या सभापती |
| **विद्यमान** |
| **पदग्रहण** ३ जानेवारी, २००१९ |
| राष्ट्राध्यक्ष | डोनाल्ड ट्रम्प, ज्यो बायडेन |
| मागील | पॉल रायन |
|

---

प्रतिनिधींच्या सभागृहाचा सदस्य कॅलिफोर्निया |
| **विद्यमान** |
| **पदग्रहण** २ जून, १९९३ |
| मागील | सेला बर्टन |
|

---

 |
| जन्म | २६ मार्च, १९४०  (1940-03-26) बाल्टिमोर, मेरीलॅंड, अमेरिका |
| राष्ट्रीयत्व | अमेरिका |
| राजकीय पक्ष | डेमोक्रॅटिक पक्ष |
| पती | पॉल पेलोसी |
| अपत्ये | ५ |
| धर्म | कॅथोलिक |
| सही |  |

**नॅन्सी पॅट्रिशिया द'अलेसांद्रो पेलोसी** (जन्म : बाल्टिमोर, मेरीलॅंड, अमेरिका, २६ मार्च १९४०) या एक अमेरिकन राजकारणी आणि अमेरिकन प्रतिनिधी सभागृहाच्या ६३व्या सभापती आहेत. या २००७ ते २०११ दरम्यान सभापती होत्या. पेलोसी डेमोक्रॅटिक पक्षातर्फे कॅलिफोर्नियाच्या ५व्या, ८व्या आणि १२व्या मतदारसंघातून १९९३पासून १७ वेळा सतत निवडून आलेल्या आहेत.

## बाह्य दुवे

* प्रतिनिधी नॅन्सी पेलोसी

## संदर्भ आणि नोंदी
# सोनोमा (कॅलिफोर्निया)

**सोनोमा** अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील छोटे शहर आहे. सोनोमा खोऱ्यातील हे शहर येथील वाइन बनविणाऱ्या स्थळांसाठी प्रसिद्ध आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १०,६४८ तर आसपासचा प्रदेशातील लोकसंख्या ३२,७६८ होती.
# सान वाकिन काउंटी (कॅलिफोर्निया)

स्टॉक्टन शहराच्या मध्यवर्ती भागातून वाहणारी सान वाकिन नदी
हा लेख अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील सान वाकिन काउंटी याबद्दल आहे.  या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, सान वाकिन काउंटी (निःसंदिग्धीकरण).सान वाकिन काउंटी** ही अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील ५८ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र स्टॉक्टन येथे आहे.

२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी ७,७९,२२३ होती.

सान वाकिन काउंटी स्टॉक्टन-लोडी-ट्रेसी महानगरक्षेत्राचा भाग आहे. या काउंटीची रचना १८५०मध्ये झाली.

## हे सुद्धा पहा

* अमेरिकेच्या काउंट्यांची यादी

## संदर्भ आणि नोंदी
# चुवाश भाषा

| चुवाश |
| --- |
|
Чӑвашла |
| स्थानिक वापर |
रशिया (चुवाशिया) |
| लोकसंख्या |
१०.८ लाख |
| भाषाकुळ |
तुर्की
* पर्मी
	+ **चुवाश**
 |
| लिपी |
सिरिलिक |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |
चुवाशिया |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | cv |
| ISO ६३९-२ | chv |
| ISO ६३९-३ | chv |

**चुवाश** ही रशिया देशातील चुवाशिया प्रजासत्ताकाच्या दोन अधिकृत भाषांपैकी एक भाषा आहे. ही भाषा प्रामुख्याने चुवाश वंशीय लोक वापरतात.

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची चुवाश आवृत्ती
# गुरुत्व क्षेत्र

भौतिकीत गुरुत्व क्षेत्र ही प्रारूप असून, एखादे पदार्थ वस्तूमान दुसऱ्या वस्तूमानावर जे बल प्रयुक्त करते त्याचे स्पष्टीकरण करते.

## अभिजात यामिकी

भौतिकीप्रमाणेच अभिजात यामिकीत क्षेत्र हे वास्तव नसून एक प्रारूप आहे जे गुरुत्वाकर्षणाच्या परिणामांचे स्पष्टीकरण देते. ह्या क्षेत्राचे निश्चितीकरण न्यूटनचा वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा नियमावरून केले जाते.

त्याप्रमाणे गुरुत्व क्षेत्र (अथवा गुरुत्व तीव्रता) म्हणजे एखाद्या वस्तूमानावरील प्रयुक्त गुरुत्व बल होय.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
येथे, g हे गुरुत्व क्षेत्र, F हे गुरुत्व बल, m हे गुरुत्वबल प्रयुक्त वस्तूमान, R आकर्षिणारे वस्तूमान आणि गुरुत्वबल प्रयुक्त वस्तूमानामधले अंतर, WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 हे Rचे सदिश एकक, t हा काल, G हा वैश्विक गुरुत्व स्थिरांक आणि ∇ हा डेल क्रियक.

वस्तूमान घनतेच्या संज्ञेत ते पुढीलप्रमाणे मांडले जाते. (ज्यात गॉसचा गुरुत्वाकर्षणाचा नियम आणि पॉइसनचे गुरुत्वाकर्षणाचे समीकरणही समाविष्ट आहे.)

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
येथे, WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 हा गुरुत्व प्रवाह, आणि ρ वस्तूमान घनता

## सामान्य सापेक्षता

सामान्य सापेक्षतेत आइनस्टाइनची क्षेत्र समीकरणे सोडवल्यावर गुरुत्व क्षेत्राचे निश्चितीकरण करता येते-

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
येथे, **T** ही ताठरता-उर्जा प्रदिश, **G** ही आइनस्टाइन प्रदिश, आणि *c* हा प्रकाशाचा वेग.
# स्पर्श (त्रिकोणमितीय फल)

गणितानुसार **स्पर्श** (अन्य मराठी नावे: **स्पर्श फल** ; इंग्लिश: *Tangent* / *Tangent function*, *टँजंट*/ *टँजंट फंक्शन* ;) हे कोनाचे फल असते. काटकोन त्रिकोणामध्ये एखाद्या कोनाचा स्पर्श म्हणजे कोनासमोरची बाजू किंवा *लंब* व कोनालगतची बाजू यांचे गुणोत्तर असते. त्रिकोणमितीय फलांमधील प्रधान फलांपैकी हे एक मानले जाते.

## काटकोन त्रिकोणाद्वारे व्याख्या

काटकोन त्रिकोणाद्वारे स्पर्शाची व्याख्या
समजा, एका समतल काटकोन त्रिकोणाला *A*, *B*, *C* असे तीन कोन आणि त्यांना अनुक्रमे संमुख अश्या *a*, *b*, *h* या तीन बाजू असून कोन *C* काटकोन व बाजू *h* कर्ण असतील, तर *A* या कोनाचा स्पर्श, म्हणजेच WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 खालील सूत्राने दर्शवली जाते :

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2

 विकिमीडिया कॉमन्सवर स्पर्श (त्रिकोणमितीय फल)  संबंधित संचिका आहेत