Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# नक्षलवाद

**नक्षलवाद** ही भारतातील कडव्या साम्यवादी संघटनांनी चालविलेली सशस्त्र चळवळ आहे.

गरीब शेतमजूर आणि आदिवासींच्या दुर्दशेस सरकारचे भांडवलशाही धोरण कारणीभूत असून त्याचा विरोध माओ ने दाखवून दिलेल्या सशस्त्र क्रांतीच्या मार्गानेच करता येईल ही नक्षलवाद्यांची विचारसरणी आहे.

## उगम

पश्चिम बंगाल राज्यातील नक्षलबारी गावात 'सोनम वांगडी' या पोलीस निरीक्षकाचा एका आदिवासी तरुणाच्या तीर कामठ्याने मृत्यू झाला होता, ज्याचे पर्यवसान **आसाम फ्रंटियर रॅफल्स**कडून जमावावर गोळीबार करण्यात झाले. मे २५, १९६७ रोजी घडलेल्या या घटनेत ७ महिला व ४ बालकांचा मृत्यू झाल्यानंतर माओवादी कम्युनिस्ट संघटनेने स्थानिक आदिवासींच्या मदतीने पश्चिम बंगाल सरकार विरुद्ध सशस्त्र उठाव केला. मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे झालेले विभाजन व माओवादी तसेच लेनिनवादी गट बाहेर पडल्यानंतर उद्भवलेल्या संघर्षात देखील नक्षलवादाचे मूळ आहे असे मानले जाते. चारू मुजुमदार आणि कानू सन्याल यांनी त्या उठावाचे नेतृत्व केले होते.
मुजुमदारांनी १९६९ साली चळवळीची राजकीय आघाडी, **कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट)**ची स्थापना केली.

## प्रसार

सध्या (जानेवारी २०१०) नक्षलवादी गट व समविचारी संघटना (उदा. आंध्रप्रदेशातील '**पीपल्स वॉर ग्रुप'**) भारताच्या वीस राज्यांतील २२० जिल्ह्यांत कार्यरत असून त्यांच्या कारवाया भारताच्या आदिवासीबहूल '**लाल पट्ट्यात'** केंद्रित झाल्या आहेत.

नक्षलवादी कारवायांचे केंद्र असलेला भारतातील 'लाल पट्टा'
भारतीय गुप्तचर संस्थांच्या माहितीनुसार देशात वीस हजार सशस्त्र नक्षलवादी व पन्नास हजार सक्रिय कार्यकर्ते असून त्यांचे लक्षावधी समर्थक आहेत.

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

*
* ट्रायबल गोरीलाज: दी संथाल्स ऑफ वेस्ट बेंगॉल अँड नक्षलाइट मुव्हमेंट. लेखक: एडवर्ड ड्युकर
# स्पॅनिश भाषा

| स्पॅनिश, एस्पान्योल, कास्तेयानो |
| --- |
|
español, castellano |
| स्थानिक वापर |
युरोपचा काही भाग, मध्य अमेरिका व दक्षिण अमेरिकेचा काही भाग, उत्तर अमेरिका व कॅरिबियन बेटांचा काही भाग, उत्तर आफ्रिका (इक्वेटोरियल गियाना, पश्चिम सहारा) आणि आशिया-प्रशांत (फिलिपाईन्स) |
| लोकसंख्या |
- |
| क्रम |
२-४ (विविध अंदाज) |
| बोलीभाषा |
- |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
 इटालिक
  रोमान्स
   पश्चिम इटालिक
    गॅलो-इबेरियन
     इबेरो-रोमान्स
      पश्चिम इबेरियन
* **स्पॅनिश, एस्पान्योल, कास्तेयानो**
 |
| लिपी |
रोमन लिपी |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |
स्पेन, आर्जेन्टिना, बोलिव्हिया, चिली, कोलंबिया, कॉस्टा रिका, क्युबा, डॉमिनिकन प्रजासत्ताक, इक्वेडोर, एल साल्वाडोर, इक्वेटोरियल गियाना, युरोपीय महासंघ, ग्वाटेमाला, होन्डुरास, मेक्सिको, निकाराग्वा, पनामा, पॅराग्वे, पेरू, पोर्तो रिको, संयुक्त राष्ट्रे, उरुग्वे, व्हेनेझुएला |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | es |
| ISO ६३९-२ | spa |
|  |

## नावाची व्युत्पत्ती

## काही तुलनात्मक उदाहरणे

---
# अलाबामा

|  |
| --- |
| अलाबामा Alabama |
|  अमेरिका देशाचे राज्य |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |
| टोपणनाव: Yellowhammer State, Heart of Dixie |
| ब्रीदवाक्य: *Audemus jura nostra defendere* |
| अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांत दर्शविणारा नकाशा अमेरिकेच्या नकाशावर चे स्थान |

 |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश |
| **इतर भाषा** | इंग्लिश ९६.१७%, स्पॅनिश २.१२% |
| **राजधानी** | मॉंटगोमेरी |
| **मोठे शहर** | बर्मिंगहॅम |
| **क्षेत्रफळ** | अमेरिकेत ३० वावा क्रमांक |
|  - एकूण | १,३५,७६५ किमी² (५२,४१९ मैल²) |
|   - रुंदी | ३०६ किमी (१९० मैल) |
|   - लांबी | ५३१ किमी (३३० मैल) |
|  - % पाणी | ३.२० |
|   - अक्षांश | ३०°११′ उ. to ३५° उ. |
|   - रेखांश | ८४°५३′ प. to ८८°२८′ प. |
| **लोकसंख्या** | अमेरिकेत २३ वावा क्रमांक |
|  - एकूण | ४४,४७,१०० (२०१० सालच्या गणनेनुसार) |
|  - लोकसंख्या घनता | ३३.८४/किमी² (अमेरिकेत २६ वावा क्रमांक) |
|  - सरासरी उत्पन्न | १८,१८९ USD |
| **संयुक्त संस्थानांमध्ये प्रवेश** | डिसेंबर १४, इ.स. १८१९ (२२ वावा क्रमांक) |
| **गव्हर्नर** | रॉ्बर्ट रेली(रि.) |
| **प्रमाणवेळ** | Central: UTC-6 |
| **संक्षेप** | AL  US-AL |
| **संकेतस्थळ** | alabama.gov |

**अलाबामा** हे अमेरिकेच्या ५० राज्यांपैकी एक राज्य आहे. अलाबामा हे अमेरिकेच्या आग्नेय भागात मेक्सिकोच्या आखातावर वसले आहे. ह्याच्या उत्तरेला टेनेसी, पूर्वेला जॉर्जिया, दक्षिणेला फ्लोरिडा व मेक्सिकोचे आखात तर पश्चिमेला मिसिसिपी ही राज्ये आहेत. मॉंटगोमेरी ही अलाबामाची राजधानी तर बर्मिंगहॅम हे सर्वात मोठे शहर आहे.

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

* Alabama.gov – अधिकृत संकेतस्थळ

 विकिमीडिया कॉमन्सवर अलाबामा  संबंधित संचिका आहेत
# नेव्हा नदी

| नेव्हा नदी Peка Нева |
| --- |
| सेंट पीटर्सबर्ग शहरामधील नेव्हाचे पात्र |
| नेव्हा नदीच्या मार्गाचा नकाशा |
| उगम |
लदोगा सरोवर ﻿ / ﻿ |
| मुख |
फिनलंडचे आखात ﻿ / ﻿ |
| पाणलोट क्षेत्रामधील देश |  रशिया |
| लांबी |
७४ किमी (४६ मैल) |
| सरासरी प्रवाह |
२,५०० घन मी/से (८८,००० घन फूट/से) |
| पाणलोट क्षेत्राचे क्षेत्रफळ |
२,८१,००० |

**नेव्हा** (रशियन: Нева) ही वायव्य रशियामधील एक प्रमुख नदी आहे. केवळ ७४ किमी लांबी असलेली ही नदी लेनिनग्राद ओब्लास्तमधील लदोगा सरोवरामध्ये उगम पावते. तेथून पश्चिमेस वाहत जाउन ती सेंट पीटर्सबर्ग शहरामध्ये बाल्टिक समुद्राला मिळते. मालवाहतूकीसाठी ती रशियाच्या महत्त्वाच्या जलमार्गांपैकी एक आहे.

लांबी कमी असली तरी सरासरी जलप्रवाहाच्या बाबतीत नेव्हा युरोपातील वोल्गा व डॅन्यूब खालोखाल तिसऱ्या क्रमांकाची मोठी नदी आहे.

## बाह्य दुवे

* नेव्हा नदी

 विकिमीडिया कॉमन्सवर नेव्हा  संबंधित संचिका आहेत
# एस्पो

|  |
| --- |
| **एस्पोEspoo** |
| **फिनलंडमधील शहर** |
|   |
|

|  |
| --- |
| चिन्ह |

 |
|
एस्पोएस्पोचे फिनलंडमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **फिनलंड** |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १४५८  |
| क्षेत्रफळ |  ५२८.२ चौ. किमी (२०३.९ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  २,४४,४७४  |
|   - घनता |  ७८३ /चौ. किमी (२,०३० /चौ. मैल)  |
|  |

**एस्पो** हे फिनलंड देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर हेलसिंकी महानगराचा भाग आहे.
# युरेशियन प्रस्तर

युरेशियन प्रस्तर

tectonic plate| याचे नावाने नामकरण | युरेशिया  |

  From Wikidata
**युरेशियन प्रस्तर** हे युरोप आणि आशियाचा भूभाग व्यापलेले प्रस्तर आहे. यात भारतीय उपखंड, अरबी द्वीपकल्प आणि अतिपूर्व सायबेरियाचा समावेश होत नाही.
# शीआन

|  |
| --- |
| **शीआन西安** |
| **चीनमधील शहर** |
|
शीआनशीआनचे चीनमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **चीन** |
| प्रांत |  षा'न्शी  |
| क्षेत्रफळ |  ९,९८३ चौ. किमी (३,८५४ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  १,३२९ फूट (४०५ मी)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ८२,५२,०००  |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी + ८:००  |
|  |

**शीआन** (मराठी लेखनभेद: **शिआन**; नवी चिनी चित्रलिपी: 西安;), ही चीन देशाच्या षा'न्शी प्रांताची राजधानी आहे. ३१०० वर्षे जुने असलेले शिआन शहर प्राचीन चीनच्या चार राजधान्यांपैकी एक गणले जाते.
# दुसरे चीन-जपान युद्ध

**दुसरे चीन-जपान युद्ध** हे जुलै ७, १९३७ पासून सप्टेंबर ९, १९४५ दरम्या चीन व जपान यांमधील युद्ध होते. यात १९३७ ते १९४१ पर्यंत चीनला जर्मनीची, १९३७-१९४१ पर्यंत सोवियेत संघाची तर त्यानंतर अमेरिकेने मदत केली. पर्ल हार्बर वरील हल्ल्यानंतर हे युद्ध दुसऱ्या महायुद्धाचा भाग झाले.
# दुःख

| विविध भाषेत नाव दुःख |
| --- |
| इंग्रजी |
suffering, pain, unsatisfactoriness, etc. |
| पाली | दुक्ख |
| संस्कृत | दुःख |
| बंगाली | দুঃখ |
| बर्मी |
साचा:My (साचा:IPA-my) |
| चीनी | 苦 (pinyin: kǔ) |
| जपानी | 苦 (rōmaji: ku) |
| ख्मेर | ទុក្ខ (Tuk) |
| कोरियन | 苦 (ko) |
| सिंहला | දුක්ඛ සත්යය |
| तिबेटी | སྡུག་བསྔལ། (Wylie: sdug bsngal; THL: dukngal) |
| थाई | ทุกข์ |
| व्हियेतनामी | khổ / Bất toại |
|
बौद्ध धर्म
 |

**दुक्ख** (पाली) किंवा **दुःख** (संस्कृत) ही महत्त्वाची बौद्ध संकल्पना आहे. दुःखाचा सामान्य अर्थ वा कारणे "वेदना", "असमाधान", "असंतोषपणा" किंवा "ताण" होतो. हे मौलिक असंतोष (मूलभूत असमाधानकारकता) आणि सांसारिक जीवनाच्या वेदनेला (दर्दनाकता) संदर्भित करते. दुःख हे चार आर्य सत्यातील पहिले आर्यसत्य आहे. हा शब्द मोक्षाच्या (आध्यात्मिक मुक्ती) चर्चेत उपनिषदेसारख्या हिंदू धर्मातील ग्रंथांत आढळतो.

## संदर्भ
# सम्राट चोंगचन

**सम्राट चोंगचन** (नवी चिनी चित्रलिपी: 崇祯; फीनयीन: Chóngzhēn; उच्चार: चोंङ्ग-चऽऽन्) (फेब्रुवारी ६ १६११ - एप्रिल २५ १६४४) हा चीनवर राज्य करणारा मिंग वंशातला १६ वा आणि शेवटचा सम्राट होता.
# रेल्वे स्थानक

मुंबईमधील छत्रपती शिवाजी टर्मिनस हे भारतातील सर्वात वर्दळीचे रेल्वे स्थानक आहे.
**रेल्वे स्थानक** किंवा **रेल्वे स्टेशन** ही रेल्वे वाहतूकीसाठीची एक इमारत आहे जेथे प्रवाशांच्या चढण्या-उतरण्याकरिता रेल्वेगाड्या थांबतात. रेल्वे स्थानकांमध्ये माल चढवून-उतरवून घेण्याची देखील सोय असते. साधारणपणे रेल्वे स्थानकांमध्ये एक वा अनेक फलाट (प्लॅटफॉर्म) असतात ज्यामुळे एका स्थानकावर एकाच वेळी अनेक गाड्या थांबू शकतात. रेल्वे स्थानकवर तिकीट विक्री, प्रतिक्षाखोली, उपहारगृहे, स्वच्छतागृहे इत्यादी अनेक सोयी असतात.

जी स्थानके रेल्वेमार्गाच्या सर्वात शेवटी असतात त्यांना टर्मिनस किंवा टर्मिनल असे म्हणतात (उदा. कुर्ल्याजवळील लोकमान्य टिळक टर्मिनस). तसेच ज्या स्थानकांमध्ये एकापेक्षा अधिक रेल्वेमार्ग येउन मिळतात त्यांना जंक्शन म्हणतात (उदा. भुसावळ जंक्शन). बरेच ठिकाणी (विशेषतः युरोपमध्ये) लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्यांसाठी व उपनगरी रेल्वेगाड्यांसाठी वेगळी स्थानके असतात. भारतात मात्र ह्या दोन गाड्यांसाठी एकाच स्थानकामधील वेगळे फलाट वापरण्यात येतात.(अपवाद:मुंबई सेंट्रल ह्या स्थानकामध्ये लांब पल्ल्याच्या रेल्वेगाड्यांसाठी व उपनगरी रेल्वेगाड्यांसाठी दोन वेगळी स्थानके आहेत.)

## गॅलरी

* टोकियोमधील शिंजुकू स्टेशन जगातील सर्वात वर्दळीचे स्थानक आहे.
* ६७ फलाट असणारे न्यू यॉर्क शहरामधील ग्रँड सेंट्रल टर्मिनल हे जगतील सर्वात मोठे स्थानक आहे.
* १८३० साली बांधलेले लिव्हरपूल रोड स्टेशन हे जगातील सर्वात जुने स्थानक आहे.
* पॅरिसमधील गार द्यू नॉर हे युरोपातील सर्वात वर्दळीचे स्थानक आहे.
* चेन्नई सेंट्रल

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 रेल्वे स्थानक |
# आंह्वी

|  |
| --- |
| **आंह्वी**   安徽省 |
| चीनचा प्रांत |
|

---

 |
|  आंह्वीचे चीन देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  चीन |
| **राजधानी** | हफै |
| **क्षेत्रफळ** | १,३९,४०० चौ. किमी (५३,८०० चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | ६,१३,५०,००० |
| **घनता** | ४४० /चौ. किमी (१,१०० /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | CN-AH |
| **संकेतस्थळ** |  |

**आंह्वी** (देवनागरी लेखनभेद: **आंहुई**, **आंह्-वी**; सोपी चिनी लिपी: 安徽; फीन्यिन: Ānhuī ) हा चीन देशातला पूर्वेकडील प्रांत आहे. यांगत्से व ह्वायहे नद्यांच्या खोऱ्यांमध्ये वसलेल्या आंह्वीच्या सीमा पूर्वेस ज्यांग्सू, आग्नेयेस च-च्यांग, दक्षिणेस च्यांग्शी, नैऋत्येस हूपै, वायव्येस हनान व उत्तरेस शांतोंग या प्रांतांना लागून आहेत. हफै ही आंह्वीची राजधानी आहे.

## भूगोल

आंह्वी प्रांताच्या उत्तरेकडचा भूप्रदेश सखल असून तो उत्तर चिनी मैदानाचा भाग म्हणून गणला जातो. प्रांताच्या मध्यभागातून ह्वायहे नदी वाहते. आंह्वीच्या उत्तरेकडील मैदानी प्रदेशात व मध्य आंह्वीतल्या ह्वायहे नदीच्या खोऱ्यात दाट वस्ती आहे. प्रांताच्या दक्षिणेकडील भाग डोंगराळ असून त्यातून यांगत्से नदी वाहते. आंह्वीच्या नैऋत्येकडील भूप्रदेशात ताब्ये पर्वतरांग पसरली असून तिच्यापासून फुटणाऱ्या डोगरांच्या व लहानलहान टेकड्यांच्या माळा आंह्वीच्या आग्नेय भागापर्यंत पसरल्या आहेत.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर आंह्वी  संबंधित संचिका आहेत
* आंह्वी शासनाचे अधिकृत संकेतस्थळ (चिनी मजकूर)

* आंह्वी पर्यटन विभागाचे अधिकृत संकेतस्थळ (चिनी व इंग्लिश मजकूर)
# १९३२ हिवाळी ऑलिंपिक

| १९३२ हिवाळी ऑलिंपिक III हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा |
| --- |
|  |
| **यजमान शहर** | लेक प्लॅसिड, न्यू यॉर्क  अमेरिका

  |
| **सहभागी देश** | २५ |
| **सहभागी खेळाडू** | ४६४ |
| **स्पर्धा** | १४, ४ खेळात |
| समारंभ |
| **उद्घाटन** | फेब्रुवारी ४

  |
| **सांगता** | फेब्रुवारी १५ |
| **अधिकृत उद्घाटक** | राज्यपाल फ्रँकलिन रूझवेल्ट |
| **मैदान** | लेक प्लॅसिड स्पीडस्केटिंग ओव्हल

  |
| ◄◄ १९२८  १९३६ ►► |

**१९३२ हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा** ही हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धेची तिसरी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या न्यू यॉर्क राज्यामधील लेक प्लॅसिड ह्या गावामध्ये फेब्रुवारी ४ ते फेब्रुवारी १५ दरम्यान खेळवण्यात आली.

## सहभागी देश

खालील १७ देश ह्या स्पर्धेमध्ये सहभागी झाले होते.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * ऑस्ट्रिया
* बेल्जियम
* कॅनडा
* चेकोस्लोव्हाकिया
* फिनलंड
* फ्रान्स
* जर्मनी
* युनायटेड किंग्डम
* हंगेरी
 |  | * इटली
* जपान
* नॉर्वे
* पोलंड
* रोमेनिया
* स्वीडन
* स्वित्झर्लंड
* अमेरिका
 |

## खेळ

खालील पाच खेळ ह्या स्पर्धेत समाविष्ट केले गेले होते.

* बॉबस्ले
* आइस हॉकी
* फिगर स्केटिंग
* स्पीड स्केटिंग
* नॉर्डिक स्कीइंग
	+ क्रॉस कंट्री स्कीइंग
	+ नॉर्डिक सामायिक
	+ स्की जंपिंग

## पदक तक्ता

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  क्रम  | संघ | सुवर्ण | रौप्य | कांस्य | एकूण |
| 1 |  अमेरिका (यजमान देश) | 8 | 6 | 5 | 19 |
| 2 |  कॅनडा | 4 | 4 | 7 | 15 |
| 3 |  नॉर्वे | 3 | 4 | 3 | 10 |
| 4 |  स्वीडन | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 5 |  फिनलंड | 1 | 1 | 1 | 3 |
| 6 |  ऑस्ट्रिया | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 7 |  फ्रान्स | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 8 |  स्वित्झर्लंड | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 9 |  जर्मनी | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 10 |  हंगेरी | 0 | 0 | 1 | 1 |

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर १९३२ हिवाळी ऑलिंपिक  संबंधित संचिका आहेत
* आयओसीवरील नोंद
# मकाओ

|  |
| --- |
| **मकाओ** 中華人民共和國澳門特別行政區 Macau Special Administrative Region of the People's Republic of China चीनचा मकाओ विशेष शासकीय प्रदेश |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| मकाओचे स्थानमकाओचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) |  |
| **अधिकृत भाषा** | मँडेरिन, पोर्तुगीज |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | २९.२ किमी२ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | ५,४६,००० |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | १८,७०५/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | १७.६ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | मकावनी पटाका, हाँग काँग डॉलर |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | MO |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +853 |

**मकाओ** (देवनागरी लेखनभेद: **मकाउ**, **मकाव**) हा चीन देशाच्या दोन विशेष शासकीय प्रदेशांपैकी एक आहे (दुसरा प्रदेश: हाँग काँग). मकाओ हे जगातील सर्वात श्रीमंत शहरांपैकी एक आहे.

मकाओ ही चीनमधील पहिली व शेवटची युरोपीय वसाहत होती. पोर्तुगीज व्यापारी १६व्या शतकामध्ये येथे स्थायिक झाले व तेव्हापासून मकाओ हे पोर्तुगाल देशाचे एक प्रजासत्ताक होते. डिसेंबर २०, १९९९ रोजी मकाओची मालकी चीनकडे हास्तांतरीत करण्यात आली. ह्यावेळी करण्यात आलेल्या करारांच्या अंतर्गत मकाओला अनेक स्वायत्त अधिकार देण्यात आले जे २०४९ सालापर्यंत लागू राहतील.

मकाओ हाँग काँगच्या ६० किमी नैऋत्येस व ग्वांगझू शहरापासून १४५ किमी अंतरावर वसले आहे. मकाओ हा जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचा प्रदेश आहे. २९.२ वर्ग किमी क्षेत्रफळ असलेल्या ह्या शहरात ५ लाख ४६ हजार लोक राहतात (घनता: १८,७०५ प्रती किमी²).
# इ.स.चे २००० चे दशक

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे ३ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  २० वे शतक -  **२१ वे शतक** - २२ वे शतक |
| **दशके:** |  १९७० चे १९८० चे १९९० चे  **२००० चे** २०१० चे २०२० चे २०३० चे |
| **वर्षे:** |  २००० २००१ २००२ २००३ २००४ २००५ २००६ २००७ २००८ २००९ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - शोध स्थापत्य - निर्मिती - समाप्ती |

## महत्त्वाच्या घटना

## महत्त्वाच्या व्यक्ती
# इराणी (निःसंदिग्धीकरण)

|  |  |
| --- | --- |
|  | या निःसंदिग्धीकरण पानावर **एकाच शीर्षकाबद्दलच्या** (किंवा एकसारख्या वाटणार्‍या शीर्षकांबद्दलच्या) लेखांची यादी आहे. जर तुम्ही मराठी विकिपीडियावरील अंतर्गत दुव्यावरुन या पानावर आला असाल तर, स्रोत पानावर वापरलेल्या दुव्याचा अभिप्रेत अर्थ पाहून त्या लेखात, यापैकी योग्य तो दुवा घालावा. |

**इराणी** ही संज्ञा इराणमध्ये राहणाऱ्या लोकांना किंवा इराणाशी संबंधित वस्तूंना अथवा गोष्टींना उद्देशून वापरली जाते.

* ईराणी- आडनांव
# दियाबाकर प्रांत

|  |
| --- |
| **दियाबाकर प्रांत**   Diyarbakır ili |
| तुर्कस्तानचा प्रांत |
|

---

 |
|  दियाबाकर प्रांतचे तुर्कस्तान देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  तुर्कस्तान |
| **राजधानी** | दियाबाकर |
| **क्षेत्रफळ** | १५,३५५ चौ. किमी (५,९२९ चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | १५,२८,९५८ |
| **घनता** | १०० /चौ. किमी (२६० /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | TR-21 |
| **संकेतस्थळ** | diyarbakir.gov.tr |

दियाबाकर प्रांतामधील जिल्ह्यांचा विस्तृत नकाशा (तुर्की भाषा)
**दियाबाकर** (तुर्की: Diyarbakır ili; कुर्दी: Parêzgeha Amed) हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या आग्नेय भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे १५ लाख आहे. दियाबाकर ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर दियाबाकर प्रांत  संबंधित संचिका आहेत
* अधिकृत संकेतस्थळ
# सौंदर्य

**सौंदर्य** हे एक नैसर्गिक वैशिष्ट्य किंवा विशेषण असते जे सामान्यतः मनुष्य,प्राणी,ठिकाण,स्थळ,वस्तू किंवा कल्पना ह्यांचे असू शकते तसेच त्याची जाणीव मानवी इंद्रियांद्वारे जाणीवेद्वारे,समाधानाद्वारे किंवा सहज समजूती द्वारे व्यक्त केली जाऊ शकते.
# लॉकहीड मार्टिन एफ-३५ लाईटनिंग २

| एफ-३५ लाईटनिंग २ |
| --- |
|
एफ-३५ए लाईटनिंग २ |
| प्रकार | स्टेल्थ बहुउद्देशीय लढाऊ विमान |
| उत्पादक देश | युनायटेड स्टेट्स |
| उत्पादक | लॉकहीड मार्टिन |
| पहिले उड्डाण | १५ डिसेंबर २००६ (एफ-५३ए) |
| समावेश | एफ-३५बी: ३१ जुलै २०१५ एफ-३५ए: २ ऑगस्ट २०१६ एफ-३५सी: २०१८ |
| सद्यस्थिती | सेवेत आहे |
| मुख्य उपभोक्ता | युनायटेड स्टेट्स वायुदल |
| उत्पादन काळ | २००६ - आता |
| उत्पादित संख्या | २०० (जानेवारी २०१७ पर्यंत) |
| एकूण कार्यक्रमखर्च | $१,५०८ अब्ज (२०७० पर्यंत) |
| प्रति एककी किंमत | एफ-३५ए: $९.४६ कोटी
एफ-३५बी: $१२.२८ कोटी
एफ-३५सी: $१२.१८ कोटी |
| मूळ प्रकार | लॉकहीड एक्स-३५ |

**एफ-३५ लाईटनिंग २** हे अमेरिकन बनावटीचे, एक चालक दलाचे, पाचव्या पिढीचे अत्याधुनिक बहुउद्देशीय स्टेल्थ लढाऊ विमान आहे. अमेरिकेच्या लॉकहीड मार्टिन, या कंपनीने याची निर्मिती केली आहे. या पाचव्या पिढीच्या विमानाची निर्मिती जमिनीवरील हल्ला आणि हवाई सुरक्षेसाठी करण्यात आली आहे. याचे तीन प्रमुख प्रकार आहेत: एफ-३५ए: पारंपारिक उड्डाण आणि लॅंडिंग, एफ-३५बी: छोट्या धावपट्टीवरून उड्डाण आणि उभे लॅंडिंग, एफ-३५सी: विमानवाहू नौकांसाठीची विमाने.

हा कार्यक्रम जगाच्या इतिहासातील सर्वात महाग लष्करी शस्त्रास्त्र प्रणाली आहे.

## वैशिष्ट्ये

माहिती स्रोत: लॉकहीड मार्टिन तपशील

* चालक दल : १
* लांबी : १५.६७ मी (५०.५ फुट)
* पंखांची लांबी : १०.७ मीटर (३५ फुट)
* उंची : ४.३३ मी (१४.२ फुट)
* पंखांचे क्षेत्रफ़ळ : ४२.७ चौरस मी (४६० चौरस फुट)
* निव्वळ वजन : १३,१९९ कि.ग्रॅ.
* सर्व भारासहित वजन : २२,४७० कि.ग्रॅ.
* कमाल वजन क्षमता : ३१,८०० किलो
* इंधन क्षमता : ८,३८२ कि.ग्रॅ. आंतरिक
* कमाल वेगः
	+ अति उंचीवर : माख १.६+ (१,९३० किमी/तास)
* पल्ला : >२,२२० किमी (आंतरिक इंधनावर)
* प्रभाव क्षेत्र : १,१५८ किमी
* बंदुक : २५ मिमी, १८० गोळ्या

## संदर्भ
# चिनी तैपे

चिनी ताइपेइ ऑलिंपिक ध्वज
चीनच्या प्रजासत्ताकाचा ध्वज
चिनी ताइपेइ पॅराऑलिंपिक ध्वज
**चिनी ताइपेइ** हे नाव चीनचे प्रजासत्ताक (तैवान) हा देश ऑलिंपिक स्पर्धा, आशियाई खेळ, फिफा विश्वचषक इत्यादी अनेक आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांमध्ये आपल्या संघाचे वर्णन करण्यासाठी वापरतो. तैवानचे राजकीय अस्तित्त्व वादग्रस्त असल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तैवान अथवा चीनचे प्रजासत्ताक ही नावे वापरण्यास चीन देशाचा विरोध आहे. ह्यामुळे चीन व तैवान ह्या दोन्ही देशांनी सहमत होऊन **चिनी ताइपेइ** हे नाव वापरण्याचे ठरवले. १९७९ मध्ये झालेल्या एका ठरावादरम्यान आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समितीने तैवानला चिनी ताइपेइ हे नाव दिले.

## हे सुद्धा पहा

* ऑलिंपिक खेळात चिनी ताइपेइ

## बाह्य दुवे

* चिनी ताइपेइ ऑलिंपिक संघटना Archived 2011-09-28 at the वेबॅक मशीन.
# न्यू यॉर्क जेट्स

न्यू यॉर्क जेट्सचा पर्यायी लोगो
**न्यू यॉर्क जेट्स** हा अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क महानगरातील एक व्यावसायिक फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या अमेरिकन फुटबॉल कॉन्फरन्स ह्या गटातील पूर्व विभागातून खेळतो. इ.स. १९५९ साली स्थापन झालेल्या ह्या संघाने आजवर एकदा (१९६८) सुपर बोल जिंकला आहे.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर न्यू यॉर्क जेट्स  संबंधित संचिका आहेत
# भांडवल

नव-अभिजात अर्थशास्त्रानुसार **भांडवल** (इंग्लिश: *Capital* ;) हे स्थावर भांडवल (म्हणजे जमीन, नैसर्गिक संसाधने इत्यादी), श्रम या अन्य दोन उत्पादनसाधनांसोबत उपभोग्य उत्पादने व सेवा निर्मिण्याचे एक उत्पादनसाधन आहे. बहुतेककरून या प्रक्रियेत भांडवल उपभोगले जात नाही (मात्र ते घटू शकते), तर त्यातून निर्मित उत्पादन किंवा सेवा उपभोक्त्या ग्राहकाला विकण्याजोगी असते.

भांडवल म्हणजे संपत्तीचा  असा भाग की जो उत्पादन प्रक्रियेसाठी वापरला जातो, उदा. कच्चा  माल ,मशिनरी,उपकरणांसाठी लागणारे भांडवल

अर्थव्यवस्थेत **भांडवला** संदर्भात खालील संकल्पना वापरल्या  जातात

१) अधिकृत भांडवल

२) विक्रीस काढलेले भांडवल

३) भरणा भांडवल

४) प्रदत्त भांडवल

## भाग भांडवल

कुठलेही व्यापारी प्रतिष्ठान , कंपनी उभारण्यासाठी आर्थिक भांडवल आवश्यक असते. आधुनिक काळात अनेक लोक एकत्र येऊन भांडवल गोळा करतात आणि उद्योग सुरू करतात. प्रत्येकाच्या हिस्स्याला भाग भांडवल असे म्हणले जाते. व्यावहारिक सोयीसाठी ठराविक किंमतिचा एक भाग असतो . प्रत्येक भागधारक आपल्याकडे असणाऱ्या आर्थिक उपलब्धतेनुसार भाग विकत घेतो.प्रत्येक भागधारक हा उद्योगाचा मालक असतो. मालकीचे प्रमाण मात्र त्याच्याकडे असणाऱ्या भागांच्या संख्येवर ठरते. मिळणारा फायदा सर्व भागधारकांमध्ये , भागांच्या मालकीच्या प्रमाणात वाटला जातो.

## हे सुद्धा पहा

* भांडवलशाही
# लाहोर

|  |
| --- |
| **लाहोरلاہور‎** |
| **पाकिस्तानमधील शहर** |
|
लाहोरलाहोरचे पाकिस्तानमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **पाकिस्तान** |
| प्रांत |  पंजाब  |
| क्षेत्रफळ |  १,७७२ चौ. किमी (६८४ चौ. मैल)  |
| लोकसंख्या  (२००९) |
|   - शहर |  ९६ लाख  |
|   - महानगर |  १.२५ कोटी |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी+०५:००  |

**लाहोर** (पंजाबी: ਲਹੌਰ; उर्दू: لاہور) ही पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांताची राजधानी व देशामधील कराचीच्या खालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. लाहोर पाकिस्तानच्या पूर्व भागात रावी नदीच्या काठावर वसले असून ते भारत-पाकिस्तानच्या वाघा सीमेपासून २२ किमी तर अमृतसरपासून केवळ ४२ किमी अंतरावर स्थित आहे. दक्षिण आशियामधील ऐतिहासिक केंद्रांपैकी एक असलेले लाहोर हे पंजाबी लोक स्थानिक असलेले जगातील सर्वात मोठे शहर आहे. पंजाब प्रदेशाची सांस्कृतिक राजधानी मानले जात असलेले लाहोर आर्थिक, राजकीय व शैक्षणिक दृष्ट्या पाकिस्तानमधील सर्वात महत्त्वाच्या शहरांपैकी एक आहे.

लाहोर १६व्या शतकामध्ये मोगल साम्राज्याचे, इ.स. १८०२ ते १८४९ दरम्यान शीख साम्राज्याचे तर ब्रिटिश राजवटीमध्ये पंजाब प्रांताची राजधानी होती. येथील बादशाही मशीद, लाहोर किल्ला, शालिमार बागा इत्यादी स्थाने जगप्रसिद्ध आहेत.

## वाहतूक

कराची-पेशावर रेल्वे मार्गावर असलेले लाहोर रेल्वे स्थानक हे पाकिस्तानमधील सर्वात मोठे रेल्वे स्थानक आहे. लाहोरहून समझौता एक्सप्रेससह अनेक रेल्वेगाड्या सुटतात. अल्लामा इक्बाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा लाहोरमधील प्रमुख विमानतळ असून येथे पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय एरलाइन्सचा हब आहे.

## खेळ

क्रिकेट हा लाहोरमधील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून येथील गद्दाफी स्टेडियममध्ये १९९६ क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेचा अंतिम सामना खेळवला गेला होता.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर लाहोर  संबंधित संचिका आहेत
* महिती
* विकिव्हॉयेज वरील लाहोर पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# च्यांग झमिन

*हे चिनी नाव असून, आडनाव* **च्यांगअसे आहे.*

च्यांग झमिन (इ.स. १९९७)
**च्यांग झमिन** (मराठी लेखनभेद: **च्यांग झ-मिन**, **ज्यांग झेमिन**, **जियांग झेमिन** ; चिनी: 江泽民 ; फीनयीन: *Jiang Zemin* ; ) (ऑगस्ट १७, इ.स. १९२६; यांग्चौ, च्यांग्सू - नोव्हेंबर ३०, इ.स. २०२२) हा चिनी साम्यवादी पक्षातील "तिसऱ्या पिढीतला" आघाडीचा राजकारणी होता. तो इ.स. १९९३ ते इ.स. २००३ या कालखंडात चिनाच्या जनता-प्रजासत्ताकाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. त्याआधी इ.स. १९८९ ते इ.स. २००२ या काळात तो चिनी साम्यवादी पक्षाचा सर्वसाधारण सचिव होता.
# चू रोंग्जी

*हे चिनी नाव असून, आडनाव* **चूअसे आहे.*

चू रोंग्जी (इ.स. २००१)
**चू रोंग्जी** (सोपी चिनी लिपी: 朱镕基 ; पारंपरिक चिनी लिपी: 朱鎔基 ; पिन्यिन: Zhū Róngjī ;) (ऑक्टोबर १, १९२८ - हयात) हे मार्च १९९८ ते मार्च २००३ काळादरम्यान चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकाचे पाचवे पंतप्रधान होते. त्याआधी १९८७ ते १९९१ सालांदरम्यान ते शांघायाचे महापौर व पक्षप्रमुख होते.
# संविधान

**संविधान** किंवा **राज्यघटना** (इंग्रजी : Constitution) हा एखादा देश अथवा राष्ट्र चालवण्यासाठी आखून दिलेले मूळ आदर्श, पायंडे अथवा नियमांचा संच आहे. हे नियम एकत्रितपणे राष्ट्राचे अस्तित्त्व ठरवतात. जर हे नियम एक अथवा अनेक पुस्तके अथवा कायदेशीर कलमामध्ये लिहिले गेले असतील तर त्याला *लिखित संविधान* असे म्हणतात. संविधान हे केवळ एका देशापुरते मर्यादित नसून संस्था, संघटना इत्यादी देखील आपापले संविधान बनवू शकतात.

इंग्रजी भाषेमध्ये २२ भाग, ४४४ कलमे, ११८ दुरुस्त्या व १,१७,३६९ शब्द असलेले भारताचे संविधान हे एका सार्वभौम राष्ट्राने तयार केलेले जगातील सर्वात मोठे संविधान आहे. ह्याउलट केवळ ७ कलमे व २६ दुरुस्त्या असलेले अमेरिकेचे संविधान हे जगातील सर्वात लहान लिखित संविधान मानले जाते.

## हे सुद्धा पहा

* भारताचे संविधान
* भारतीय संविधान दिन
* भारतीय संविधानातील दुरुस्त्या