Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# शिंतो मंदिर

दोन महिला एका देवस्थानसमोर प्रार्थना करत आहेत
शिंटो मंदिर (神社 जिंजा, पुरातन: शिन्शा) याचा अर्थ: "देवांचे स्थान". या रचनेचा मुख्य उद्देश असतो की या घरात एक किंवा अधिक कामी (पवित्र शक्ती) वास करू शकतील. या वास्तूमधील सर्वात महत्त्वाची इमारत पूजेसाठी नसून पवित्र वस्तू सुरक्षित ठेवण्यासाठी वापरली जाते. मराठीमध्ये फक्त एकच शब्द "मंदीर" वापरला जात असला तरी, जपानी भाषेत, शिंटो मंदिर याचे बरेच वेगवेगळे अर्थ होतात उदा गोंगेन, -गि, जिंजा, जिंगि, मोरी, माययोजिन, -शा, ताईशा, उबुसुना, किंवा याशिरो.

रचनात्मकदृष्ट्या, शिन्टो मंदिरात होंडेन (मुख्य गाभाऱ्यासारखा भाग) उठून दिसतो आणि कामी (एक भाग) थोडासा लपलेला असतो. परंतु काहीवेळेस शिंटो मंदिरात, होंडेन पूर्णपणे अनुपस्थित असू शकतो, उदाहरणार्थ जेव्हा शिंटो मंदिर एखाद्या पवित्र डोंगरावर बांधलेले असेल. जेव्हा जवळपास वेदीसारखी रचना (हेरॉरोगी) असते किंवा योरीशिरो जे आत्म्यांना आकर्षित करण्यास सक्षम असते तेव्हा देखील होंडेन बांधत नाहीत. शिन्टो मंदिरात एक हेडेन (拝 अर्थ: "उपासनेची जागा") आणि इतरही जागा असू शकतात. तथापि, या मंदिराची सर्वात महत्त्वाची इमारत पवित्र वस्तूंच्या सुरक्षिततेसाठी वापरली जाते.

मंदिरांच्या लहान प्रतिकृती (होकोरा) अधूनमधून रस्त्यांच्या कडेला आढळतात. मोठ्या मंदिरांच्या आवारामध्ये त्यांच्याच लहान प्रतिकृती , शेषा (摂 社) किंवा माशा (末 社) आढळतात. सहज हातातून नेता येणाऱ्या आकाराची मंदिरे (मिकोशी) उत्सवांच्या (मात्सुरी) वेळी खांबावर ठेवून मिरवली जातात. या छोट्या मंदिरातही कामी (पवित्र शक्ती) वास करतात त्यामुळे ही देखील खरी मंदिरे मानली जातात.

सन ९२७ मध्ये, एन्जी-शिकी (延 式 式, शब्दशः अर्थ: "एन्जी कालावधीची कार्यपद्धती") मोठ्या प्रमाणात पसरवली गेली. या कार्यामध्ये त्यावेळी अस्तित्वात असलेल्या सर्व २,८६१ शिंटो मंदिरांची यादी होती आणि ३,१३१ अधिकृत-मान्यताप्राप्त आणि कामी वास करु शकणाऱ्या मंदिराचीही. १९७२ मध्ये, सांस्कृतिक कार्य एजन्सीने गणना केली असता त्यांना एकूण मंदिरांची संख्या ७९,४६७ झाल्याची कळली. ती सर्व मंदिरे असोसिएशन ऑफ शिंटो श्राईन (神社 本 庁) शी संबंधित होती. यासुकुनी मंदिरासारखी काही मंदिरे कोणत्याही बाह्य प्राधिकरणापासून पूर्णपणे स्वतंत्र आहेत. जपानमधील शिंटो मंदिरांची संख्या अंदाजे १,००,००० इतकी आहे. या आकड्यांमध्ये घरे आणि लहान गटांच्या मालकीची, बेबंद किंवा मोडतोड झालेली मंदिरे, रस्त्याच्या कडेला असणारी होकोरा इत्यादींच्या खाजगी मंदिरांचा समावेश असू शकतो किंवा नसू शकतो. शिंटो मंदिर दर्शविणारे युनिकोड वर्ण U+26E9 आहे.

## जन्म आणि उत्क्रांती

### अगोदरची उत्पत्ति

पूर्वजांची पूजा करता यावी यासाठी कामी (पवित्र शक्ती) आहेत. यायोई-काळातील ग्राम परिषदांनी पूर्वज आणि इतर कामी यांचा सल्ला घेता यावा म्हणून यूरिशिरो (依 り 代) नावाची साधने विकसित केली. योशिशिरो म्हणजे "विनंती करण्यासाठीचा किंवा जवळ जाण्यासाठीचा पर्याय" याद्वारे ते कामीला भौतिक जगतात वास करण्याची आणि आकर्षित करण्याची कल्पना मांडली गेली, यामुळे कामीला मानवांसाठी सहज साध्य बनवले गेले.

## नोटस्

### Footnotes

## संदर्भ
# कोगाजाजिमा बेट

कोगाजाजिमा| Native name: जपानी: *小臥蛇島* |
| --- |
| कोगाजाजिमा बेटाचा उंचीवरुन घेतलेला फोटो |
|  |
| Geography |
| स्थान |
पूर्व चीन समुद्र |
| Coordinates | ﻿ / ﻿ |
| Archipelago |
तोकारा द्विपसमुह |
| क्षेत्रफळ |
साचा:Convinfobox/pri2 |
| Coastline |
२.५ km (१.५५ mi) |
| Highest elevation |
३०१ m (९८८ ft) |
| Administration |
| **जपान** |
|
कागोशिमा प्रांत |
| Demographics |
| Ethnic groups |
-निर्जन- |

**कोगाजाजिमा** (小臥蛇島) जपानमधील कागोशिमा प्रांताचा भाग असलेल्या तोकारा बेटांमध्ये स्थित एक निर्जन ज्वालामुखी बेट आहे.

## भूगोल

कोगाजाजिमा गजाजीमा पासून पूर्व-आग्नेय दिशेला ५.६ किलोमीटर (३.० nmi) अंतरावर आहे. हा समुद्राच्या तळापासून निर्माण झालेला स्ट्रॅटोव्होल्कॅनो प्रकारचा लावा घुमटाच्या आकाराचा भाग आहे. याची कमाल उंची ३०१ मीटर (९८८ फूट) ) आहे. ऐतिहासिक काळात कोणत्याही ज्वालामुखीच्या क्रियाकलापांची नोंद झालेली नाही.

स्थानिक हवामानाचे वर्गीकरण उपोष्णकटिबंधीय म्हणून केले जाते, मे ते सप्टेंबर दरम्यान पावसाळी हंगाम असतो.

## इतिहास

कोगजाजिमामध्ये कायमस्वरूपी मानवी वस्ती असल्याचे दिसून येत नाही.

र्युक्यु राज्याच्या काळात, राज्याचा प्रदेश कोगाजाजिमा बेटापर्यंत पोहोचला होता.

इडो काळात, कोगाजाजिमा सत्सुमा डोमेनचा भाग होता. हा कवाबे जिल्ह्याचा भाग म्हणून प्रशासित होता. स.न १८९६ मध्ये, हे बेट ओशिमा जिल्हा, कागोशिमाच्या प्रशासकीय नियंत्रणाकडे हस्तांतरित करण्यात आले आणि १९११ पासून तोशिमा, कागोशिमा गावाचा एक भाग म्हणून प्रशासित करण्यात आले. १९४६ ते १९५२ पर्यंत, उत्तर र्युक्यु बेटांच्या तात्पुरत्या सरकारचा भाग म्हणून हे बेट युनायटेड स्टेट्सद्वारे प्रशासित होते.

## हे सुद्धा पहा

* जपानमधील ज्वालामुखींची यादी
* बेटांची यादी
* वाळवंटी बेट

## संदर्भ

* नॅशनल जिओस्पेशियल इंटेलिजेंस एजन्सी (एनजीआयए). प्रोस्टार सेलिंग दिशानिर्देश २००५ जपान मार्गात . प्रोस्टार पब्लिकेशन्स (२००५).आयएसबीएन 1577856511ISBN १५७७८५६५११

## बाह्य दुवे

* "कोगाजाजीमा". जागतिक ज्वालामुखी कार्यक्रम. स्मिथसोनियन संस्था. 2021-06-24 रोजी पाहिले.
# इ.स. १८७१

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १८ वे शतक -  **१९ वे शतक** - २० वे शतक |
| **दशके:** |  १८५० चे - १८६० चे -  **१८७० चे** - १८८० चे - १८९० चे |
| **वर्षे**: |  १८६८ - १८६९ - १८७० -  **१८७१** - १८७२ - १८७३ - १८७४ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* जुलै २० - ब्रिटिश कोलंबिया कॅनडात सामील झाले.

## जन्म

* मे २२ - विष्णू वामन बापट, संस्कृत-मराठी अनुवादनकार.
* जून २९ - श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर, मराठी नाटककार, विनोदकार, व वाङ्मय समीक्षक.
* सप्टेंबर ७ - जॉर्ज हर्स्ट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* मे ११ - जॉन हर्षल, इंग्लिश गणितज्ञ व अंतराळतज्ञ.
# सायबेरियाई क्रौंच

सायबेरियन क्रौंच
सैबेरियन क्रौञ्च
1)(Ref.No 325)

2)मराठी-शुभ्र कुलंग

3)International-Grus leucogeranus

4)English-Siberian or Great White Crane

हा मुख्यत्वे सायबेरियातील स्थानिक क्रौंच असून भारतात स्थलांतर करतो. अत्यंत दुर्मिळ अश्या पक्ष्यांमध्ये याची गणना होते व सध्या नामाशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. हा पक्षी भारतातील भरतपुर येथील राष्ट्रीय उद्यानात काही काळापर्यंत नियमीतपणे स्थलांतर करत असे. परंतु काही वर्षांपासुन या पक्ष्यांची संख्याच न उरल्याने स्थलांतर होत नाहि. सध्या रशियन सरकार तर्फे या पक्ष्याला वाचवायचे मोठ्या प्रमाणावर प्रयत्न चालु आहेत. सायबेरीयातील जंगलामध्ये काही कळप शिल्ल्क असून त्यांची संख्या काही शेकड्यांमध्ये आहे. या पक्ष्यांची संख्या कमी व्हायचे मोठे कारण म्हणजे झालेली शिकार. या पक्ष्यांचा स्थलांतराच्या मार्गात खासकरून अफगणीस्थान व पाकिस्तान मध्ये मोठ्या प्रमाणात शिकार होत असे.

## संदर्भ

१)पक्षीकोश-मारुति चितमपल्ली

२)Handbook of the Birds of India and Pakistan(Vol-1 to 10)-Salim Ali and D.Reply
# खुजस्तान प्रांत

|  |
| --- |
| **खुजस्तान**   استان خوزستان |
| इराणचा प्रांत |
|

---

 |
|  खुजस्तानचे इराण देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  इराण |
| **राजधानी** | अहवाज |
| **क्षेत्रफळ** | ६४,०५५ चौ. किमी (२४,७३२ चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | ७३,२१,०२१ |
| **घनता** | ११० /चौ. किमी (२८० /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | IR-06 |
| **प्रमाणवेळ** | यूटीसी+०३:३० |

**खुजस्तान** (फारसी:  *استان خوزستان*) हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या पश्चिम भागात इराकच्या सीमेवर व पर्शियन आखाताच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. इराणमधील सर्वात जुना असलेला खुजस्तान हखामनी साम्राज्याचे उगमस्थान मानला जातो.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर खुजस्तान प्रांत  संबंधित संचिका आहेत
* अधिकृत संकेतस्थळ Archived 2007-06-23 at the वेबॅक मशीन.
# इराणचे आखात

पर्शियन आखाताचा नकाशा
**इराणचे आखात** ऊर्फ **पर्शियन आखात** हा मध्यपूर्वेतील इराणला अरबी द्वीपकल्पापासून वेगळा करणारा हिंदी महासागराचा एक भाग आहे. ह्या आखाताला कधीकधी *अरबी आखात* असेही संबोधले जाते. होर्मुझची सामुद्रधुनी इराणच्या आखाताला ओमानचे आखात व अरबी समुद्राशी जोडते.

इराणच्या आखाताच्या भोवताली इराण, ओमान, संयुक्त अरब अमिराती, सौदी अरेबिया, कतार, बहरैन, कुवेत व इराक हे देश आहेत. ९८९ किमी लांबीच्या ह्या आखाताच्या पूर्व टोकाला होर्मुझची सामुद्रधुनी तर पश्चिम टोकाला युफ्रेटिस व तैग्रिस ह्या नद्यांच्या संगमामधून निर्माण झालेला त्रिभुज प्रदेश आहे.

१९८०-८८ दरम्यान झालेल्या इराण–इराक युद्धामध्ये दोन्ही पक्षांकडून इराणच्या आखातातील शत्रूंच्या तेलवाहू जहाजांवर बॉंबहल्ले केले गेले होते.
# जम्मू आणि काश्मीर (केंद्रशासित प्रदेश)

|  |
| --- |
|   ?**जम्मू आणि काश्मीर** भारत |
| —  **केंद्रशासित प्रदेश**  — |
| Wikimedia | © OpenStreetMap
३४° ०५′ २८″ N, ७४° ४८′ २२″ E
* ओपनस्ट्रीट मॅप
* गूगल अर्थ
* प्रोक्सिमिटीरामा

 |
|  |
| **प्रमाणवेळ** | भाप्रवे (यूटीसी+५:३०) |
| **क्षेत्रफळ** | २,२२,२३६ चौ. किमी |
| **राजधानी** | * जम्मू (हिवाळी) \* श्रीनगर (उन्हाळी)
 |
| **मोठे शहर** | जम्मू |
| **जिल्हे** | २२ |
| **लोकसंख्या** • घनता |  (१८ वा) (२००१) • ४५.३१/किमी२ |
| **भाषा** | उर्दू, काश्मिरी, डोग्री |
| **राज्यपाल** | मनोज सिन्हा |
| **स्थापित** | २६ ऑक्टोबर १९४७ |
| **विधानसभा** (जागा) | Bicameral (८९+३६) |
| **आयएसओ संक्षिप्त नाव** | IN-JK |
| **संकेतस्थळ**: jammukashmir.nic.in |

**जम्मू आणि काश्मीर** हा भारताचा एक केंद्रशासित प्रदेश आहे. हा २०१९ पर्यंत भारताचे एक राज्य होता. भारतीय संसदेने मंजूर केलेल्या ठरावानुसार ३१ ऑक्टोबर २०१९ पासून जम्मू आणि काश्मीर हा केंद्रशासित प्रदेश बनला आहे. त्याचबरोबर लडाखला जम्मू-काश्मीरपासून वेगळे केले गेले आहे आणि लडाखला सुद्धा केंद्रशासित प्रदेश बनविण्यात आले आहे.

केंद्र सरकारने जम्मू-काश्‍मीरमधील कलम ३७० रद्द केल्यानंतर जम्मू-काश्मीर राज्यातील वेगळी राज्यघटना आणि वेगळा झेंडा यांच्यासह अनेक गोष्टी राज्यात लागू होणार नाहीत. परंतू, अजूनही राज्यातील सरकारी कार्यालयावर असणाऱ्या राज्याच्या झेंड्याविषयी आता सरकारकडून स्पष्टीकरण देण्यात आले आहे. येत्या स्वातंत्र्यदिनी जम्मू आणि काश्‍मीरमधील प्रत्येक ग्रामपंचायतीवर राष्ट्रध्वज फडकवला जाईल, असे केंद्रीय गृह राज्यमंत्री जी. किशन रेड्डी यांनी सांगितले.

काश्मीरच्या चाश्मेशाही बागेतील एक छायाचित्र
२० जिल्हे असलेला जम्मू व काश्मीर, आणि २ जिल्हे असलेला लडाख असे दोन संघराज्यीय प्रदेश निर्माण करण्यात आले. कलम ३७०, ३५अ रद्द केल्याने देशात सर्वात मोठा केंद्रशासित प्रदेश लडाख ठरला आहे.

जम्मू आणि काश्मीर हा केंद्रशासित प्रदेश हिमाचल प्रदेश आणि पंजाब या भारतीय राज्यांच्या उत्तरेस आणि लडाखच्या पश्चिमेस आहे. जम्मू आणि काश्मीरची राजधानी श्रीनगर आणि उपराजधानी जम्मू आहे.

## संदर्भ
# बॅटन रूज (लुईझियाना)

|  |
| --- |
| **बॅटन रूजBaton Rouge** |
| **अमेरिकामधील शहर** |
|   |
|

|  |
| --- |
| ध्वज |

 |
|
बॅटन रूजबॅटन रूजचे लुईझियानामधील स्थान
 |
|
बॅटन रूजबॅटन रूजचे अमेरिकामधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **अमेरिका** |
| राज्य |  लुईझियाना  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १६९९  |
| क्षेत्रफळ |  २०४.८ चौ. किमी (७९.१ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ४६ फूट (१४ मी)  |
| लोकसंख्या  (२०१०) |
|   - शहर |  २,२९,५५३  |
|   - घनता |  १,१४५ /चौ. किमी (२,९७० /चौ. मैल)  |
|   - महानगर |  ८,०२,४८४ |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी - ६:००  |
| www.brgov.com |

**बॅटन रूज** (इंग्लिश: Baton Rouge; फ्रेंच: Bâton-Rouge) ही अमेरिका देशातील लुईझियाना राज्याची राजधानी व दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (न्यू ऑर्लिन्सखालोखाल) आहे. हे शहर लुईझियानाच्या आग्नेय भागात मिसिसिपी नदीच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते न्यू ऑर्लिन्सच्या ८४ मैल वायव्येस स्थित आहे.

बॅटन रूज हे दक्षिण अमेरिकेमधील एक महत्त्वाचे औद्योगिक व शैक्षणिक केंद्र आहे. येथील बंदर अमेरिकेमधील सातव्या क्रमांकाचे मोठे आहे.

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ Archived 2010-10-26 at the वेबॅक मशीन.
* स्वागत कक्ष Archived 2012-01-07 at the वेबॅक मशीन.
* विकिव्हॉयेज वरील बॅटन रूज पर्यटन गाईड (इंग्रजी)

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 बॅटन रूज |
# फॅरो

फॅरोचे काल्पनिक चित्र
प्राचीन इजिप्तच्या शासनकर्त्यास **फॅरो** असे म्हणले जात असे. इ.स. पूर्व ३००० सालापासून ते इ.स. पूर्व ३० पर्यंत अनेक फॅरोंनी इजिप्तवर राज्य केले. क्लिओपात्रा ही इजिप्तची अखेरची फॅरो मानली जाते.
# बाष्पीभवन

या आकृतीमध्ये वेगवेगळ्या टप्पे संक्रमणाचे नाव दर्शविले आहे.
उष्णतेमुळे पाण्याची वाफ होणे या प्रक्रियेला “**बाष्पीभवन**” असे म्हणतात.

घटक किंवा कंपाऊंडची बाष्पीकरण म्हणजे द्रव टप्प्यापासून वाफ एक चरण संक्रमण आहे. बाष्पीकरण दोन प्रकारचे असते: बाष्पीभवन आणि उकळणे. बाष्पीभवन एक पृष्ठभागावर होणारी क्रिया आहे आणि उकळणे ही क्रिया घटकात सर्वत्र होत असते.

बाष्पीकरण हे द्रव टप्प्यापासून वाफेपर्यंतचे एक चरण संक्रमण आहे जे उष्मांक तापमानाच्या जवळ दिलेल्या दबावाने तापमानात येते. बाष्पीभवन केवळ तेव्हाच होते जेव्हा एखाद्या पदार्थाच्या वाफेचे आंशिक दाब संतुलित संतुलनास वाफ दाबापेक्षा कमी असते.

बाष्पीभवन हे फक्त द्रवाच्या वरील भागावर होते. उकळने या प्रकियेपेक्षा बाष्पीभवन हे मूलभूत तत्त्व मुले वेगळे आहे , उकळण्याची प्रकिया द्रवाच्या सर्व भागात होते , तर बाष्पीभवन हे फक्त वरील भागावर होते.

बाष्पीभवन करण्यासाठी द्रवाच्या रेणूंसाठी ,ते पृष्ठभागाजवळ असले पाहिजेत, त्यांना योग्य दिशेने वाटचाल करावी लागेल,आणि द्रवाच्या आण्विक बलावर मात करण्यासाठी पुरेशी गतीशील उर्जा असली पाहिजे.जेव्हा रेणूंचा थोडासा भाग या निकषांवर अवलंबून असतो, तेव्हा बाष्पीभवन दर कमी असतो.

बाष्पीभवन हा जलचक्राचा एक आवश्यक भाग आहे.सूर्य (सौर ऊर्जा) समुद्र, तलाव, जमिनीतील ओलावा आणि पाण्याचे इतर स्त्रोतांमधून पाण्याचे बाष्पीभवन करतो.पाण्याचे बाष्पीभवन जेव्हा द्रवाची पृष्ठभाग उघडकीस येते तेव्हा रेणू बाहेर पडतात आणि पाण्याची वाफ तयार करतात;ही वाफ नंतर वर येऊन ढग तयार करू शकते.पुरेशी उर्जा असल्यास, द्रव वाफेत बदलते.

## ऊत्कलन बिंदू

जर द्रव्य उत्कलन बिन्दुच्या वर गेले तरच त्याचे बाष्पीभवन होण्यास सुरुवात होते.
ज्या तापमानास दिलेल्या पदार्थाचे द्रवावस्थेतून वायू अवस्थेत रूपांतरण होते, त्या तापमानास त्या पदार्थाचा "'क्वथनबिंदू"' असे म्हणतात, यालाच उत्कलनांक अथवा उत्कलनबिंदू म्हणूनही ओळखले जाते.आसपासच्या वातावरणाच्या दाबानुसार द्रवाच्या उत्कलन बिंदूमध्ये बदल होतो.जेव्हा द्रव वातावरणातील दाबांवर असते. तेव्हापेक्षा अंशतः निर्वात पोकळीमध्ये द्रवाचा उत्कलन बिंदू कमी असतो.वातावरणीय दाब असलेल्या द्र्वापेक्षा पेक्षा उच्च दाब असलेल्या द्रवाचा उत्कलन बिंदू जास्त असतो.उदाहरणार्थ, समुद्राच्या पातळीवर 100 डिग्री सेल्सियस तापमानात पाणी उकळते ,परंतु 1,795 मीटर उंचीवर 93.4 डिग्री सेल्सियसला पाणी उकळते.दिलेल्या दाबासाठी,  वेगवेगळे पातळ पदार्थ भिन्न तापमानात उकळतात.

## परिणामी घटक

### तापमान

जेवढे तापमान जास्त असेल, तेवढे बाष्पीभवणाचे प्रमाण जास्त असते.
कमी तापमानस कमी बाष्पीभवन होते.

### आकारमान

द्रव्याचे आकारमान जेवढे अधिक, तेवढा द्रव्याचा बाष्पीभवनचा दर वाढतो.
# वाहन

२००९ मध्ये इंग्लंडमधील थेम येथे प्रदर्शनात ठेवलेल्या कार, मोटरसायकल आणि एक बस.२०१६ मध्ये इंग्लंडमधील डार्ट नदीजवळून जाणाऱ्या बोटींच्या समूहाजवळून जाणारी एक रेल्वेगाडी२००८ मध्ये चीनमधील यांगझोऊ येथील सायकली, इलेक्ट्रिक सायकली आणि स्कूटर (मोटारसायकल)१९७७ मध्ये अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया शहराच्या आकाशात एक स्पेस शटल आणि एक बोईंग ७४७.
वाहन म्हणजे मानवी अथवा वस्तूंच्या वाहतुकीसाठी असलेले साधन. वाहनांचे विविध प्रकार आहेत.

* सायकल
* दुचाकी
* स्कूटर
* मोटार कार
* रेल्वे
* जहाज
* विमान

जी वाहने जमिनीवर चालत नाही त्यांना यान जसे अंतरिक्ष यान असे संबोधन आहे.

मराठी मध्ये वाहन प्रकारानुसार नावे.

वडाप - १० ते २० प्रवासी वाहतूक करणारी गाडी.

टूरटूर - ऑटो रिक्षा

फटफट - बाईक, दुचाकी,स्कुटी

टमटम - तीन चाकी प्रवासी गाडी

डुग/डूगडूग - ऑटो रिक्षा /तीनचाकी गाडी

दुटांगी- टांग म्हणजे पायाने चालवावी लागते म्हणून टांगी जीला आता इंग्लिश सायकल शब्द वापरतात.

लाल डबा - परिवहन मंडळ गाडी

आराम गाडी - लक्झरी बस

मुंगळा - ट्रॅक्टरचाआकार मुंगळ्यासारखा असतो

त्यामुळे ट्रॅक्टरला ग्रामीण भागात मुंगळा म्हणतात.

आगगाडी/वीज गाडी.. रेलवे

सवारी/छकडी - कार

टेम्पो.. हत्ती (हत्ती सारखी ताकद असते त्यामुळे)

ट्रॅक- सामान गाडी/ मालगाडी.

## इतिहास

मानवाने वाहन म्हणून साधनांचा उपयोग केल्याची नोंद हजारो वर्षांपासून आहे. पहिल्या जलयानाचा शोध सुमारे ७ ते ९ हजार वर्षांपूर्वी लागला असावा असे काही पुराव्यां वरून दिसून आले आहे.
सुमारे ७ हजार वर्षांपूर्वी समुद्रावर चालू शकेल अशी नौका कुवेत देशातील उत्खननात दिसून आली.

## वाहनांचे प्रकार

### जमिनी वरील वाहने

* ट्रक

### पाण्यावरील वाहने

* होडी

### हवेत चालणारी वाहने

* विमान

## वाहन व्यवस्थेचे कायदे

## बाह्य दुवे