Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# बाल्कन

**बाल्कन** हा आग्नेय युरोपातील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. बाल्कन प्रदेशाचे एकूण क्षेत्रफळ ५.५ लाख वर्ग किमी तर लोकसंख्या ५.५ कोटी आहे.

बाल्कन प्रदेशात खालील देश गणले जातात.

* आल्बेनिया

* बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना

* बल्गेरिया

* क्रोएशिया

* ग्रीस

* कोसोव्हो

* मॅसिडोनिया

* माँटेनिग्रो

* सर्बिया

खालील देशांचा कधीतरी समावेश केला जातो:

* मोल्दोव्हा

* रोमेनिया

* स्लोव्हेनिया

* तुर्कस्तान

## हे सुद्धा पहा

* बाल्कन युद्धे
# आर्क्टिक महासागर

पृथ्वीवरील आर्क्टिक महासागराचे स्थान
**उत्तरध्रुवी महासागर** पृथ्वीच्या उत्तर धृवाभोवतीचा महासागर आहे. ह्याच्या भोवताली रशिया, अलास्का, कॅनडा, ग्रीनलॅंड, आइसलॅंड, नॉर्वे, स्वीडन व फिनलंड हे देश/प्रदेश आहेत.
अतिथंड वातावरणामुळे आर्क्टिक महासागराचा बराचसा भाग कायमस्वरूपी बर्फाच्या रूपात आहे. उरलेल्या भागात वर्षाचे काही महिने पाणी असते. याचे क्षेत्रफळ सुमारे १,४२,४४,९३६ चौ. किमी इतके आहे. येत्या काही वर्षात आर्क्‍टिक महासागरावरील सर्व बर्फ वितळण्याची शक्‍यता आहे.
आधुनिक शोधाप्रमाणे जगातील खनिज तेल आणि नैसर्गिक वायूचे साठे या पाण्याखालील भूभागात आहेत. बर्फ वितळत चालल्याने तेल आणि नैसर्गिक वायू यांचे मोठ्या प्रमाणावरचे व्यावसायिक उत्खनन येथे आता शक्य होते आहे. तसेच् उन्हाळ्यातील काही महिने महासागरामधून सागरी वाहतूक शक्‍य झाली आहे.

## विवाद

स्वीडन, आइसलॅंड, फिनलंड आणि इतर अशा आठ देशांनी मिळून १९९६ मध्ये एक मंडळ स्थापन केले आणि या सर्व भागावर आपली सत्ता जाहीर केली आहे. परंतु कोणाची सत्ता कोठे याबाबत मात्र विवाद आहेत. या मंडळाचे दुय्यम सदस्यत्वासाठी इतर देश अर्ज करू शकतात. या मार्फत भारतही निरिक्षक म्हणून सामील झाला आहे. निरीक्षक देशांना खनिज तेल उत्खनन आणि आर्क्‍टिक महासागरातील समुद्रमार्गावर सवलती मिळू शकतात. यामुळे हे सदस्यत्व महत्त्वाचे आहे. भारताशिवाय चीन, सिंगापूर, इटली, जपान आणि दक्षिण कोरिया हे देशही निरीक्षक म्हणून या मंडळात सामील झाले आहेत.

## समुद्र

* अमुंडसेन आखात
* बॅफिन आखात
* बारेंट्स समुद्र
* बूफोर्ट समुद्र
* बेरिंग समुद्र
* चुक्ची समुद्र
* पूर्व सायबेरियन समुद्र
* ग्रीनलॅंड समुद्र
* हडसन उपसागर
* जेम्स उपसागर
* कारा समुद्र
* कारा सामुद्रधुनी
* लापतेव समुद्र
* लिंकन समुद्र
* पेचोरा समुद्र
* पांढरा समुद्र

 विकिमीडिया कॉमन्सवर आर्क्टिक महासागर  संबंधित संचिका आहेत
# उरल पर्वतरांग

|  |
| --- |
|   **उरलУра́льские го́ры**  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| देश |  रशिया  कझाकस्तान |
| सर्वोच्च शिखर | नारोद्नाया १,८९५ मी (६,२१७ फूट) |
| लांबी | २,५०० किमी (१,६०० मैल) |
| रूंदी | १५० किमी (९३ मैल) |
|

|  |
| --- |
|  |
| रशियाच्या नकाशावर उरल पर्वत |

 |

**उरल** (रशियन: Ура́льские го́ры) ही रशिया व कझाकस्तान देशांमधील एक पर्वतरांग आहे. ही पर्वतरांग आर्क्टिक समुद्रापासून उरल नदी पर्यंत उत्तर-दक्षिण दिशेने धावते. उरल पर्वताची पूर्व बाजू साधारणपणे युरोप व आशियाची सीमा मानण्यात येते.

भौगोलिक दृष्ट्या उरल पर्वतरांग रशियाच्या उरल संघशासित जिल्ह्यामध्ये स्थित आहे.

युरली भाषासमूहाचा उगम ह्याच भागात झाला असे मानले जाते.

## हाब्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर उरल पर्वतरांग  संबंधित संचिका आहेत
* विकिव्हॉयेज वरील उरल पर्वतरांग पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
# अरल समुद्र

अरल समुद्र

former lake| ह्याचा भाग | Mediterranean Sea Area  |
| आंतर्वाह | अमू दर्या  |
| पाणलोट क्षेत्रामधील देश | कझाकस्तान, उझबेकिस्तान, अफगाणिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, ताजिकिस्तान  |
| देश | कझाकस्तान, उझबेकिस्तान  |
| या राजकीय व प्रशासकीय सीमांतर्गत असणारे स्थान | कझाकस्तान  |
| भौगोलिक गुणक | ४५°०′०″N ६०°०′०″E  |
| नंतरचे | North Aral Sea, South Aral Sea, Aralkum  |
| Described at URL |    |
| Category for maps or plans | Category:Maps of Aral Sea  |

  From Wikidata

**अरल समुद्र** (कझाक: Арал теңізі; उझबेक: Orol dengizi; रशियन: Аральскοе мοре; ताजिक: Баҳри Арал; फारसी: |دریاچه خوارزم) हे मध्य आशियातील एक खाऱ्या पाण्याचे सरोवर आहे. अरल समुद्र पूर्णपणे बंदिस्त असून त्यामधून कोणताही बहिर्वाह होत नाही. अरल समुद्राच्या उत्तरेला कझाकस्तान व दक्षिणेला उझबेकिस्तान हे देश आहेत.

१९६० च्या दशकामध्ये सोव्हिएत संघाने अरल समुद्राला मिळणाऱ्या अनेक नद्या सिंचनासाठी इतरत्र वळवल्या. ह्या कारणास्तव एकेकाळी जगातील सर्वात मोठ्या सरोवरांपैकी एक असणारा अरल समुद्र घटत चालला आहे. २००७ सालाअखेरीस ह्या सरोवराच्या मूळ आकाराच्या केवळ १० टक्केच पाणी अस्तित्वात आहे. ह्यामुळे येथील मच्छीमारी व्यवसाय पूर्णपणे उध्वस्त झाला आहे. अरल समुद्राचे घटणे ही जगातील सर्वात भयंकर नैसर्गिक दुर्घटनांपैकी एक मानली जाते.

अरल समुद्रामधील एक भंगार जहाज
## अरल समुद्र कोरडा होण्याची कारणे

एके काळी जगातील चौथ्या क्रमांकाचा तलाव असणारा अरल समुद्र आता कोरडा पडला आहे. हा समुद्र मूळच्या ६८,००० चौरस किलोमीटर आकारमानापासून, २०१४ साली फक्त १७,१६० चौरस किमी शिल्लक राहिला आहे.

२०२० पर्यंत हा समुद्र नष्ट झालेला असेल, असा अंदाज तज्ञांनी व्यक्त केला आहे. १९६० सालापर्यंत सगळे ठीक होते. रशिया एकसंध होता. आताचे कझाकस्तान आणि उझबेकिस्तान हे रशियाचेच भाग होते. नंतर रशियाचे तुकडे झाले आणि अनेक राष्ट्रे उदयाला आली. त्यांपैकी कझाकस्तान आणि उझबेकिस्तान ही दोन राष्ट्रे झाली.

अमुदर्या आणि सिरदर्या नावाच्या दोन प्रमुख नद्या या समुद्राला येऊन मिळत. ह्या नद्यांचे पाणी हाच अरलचा प्रमुख जलस्रोत होता.मात्र रशियाने कापूस आणि इतर पिकांसाठी या नद्यांचे पाणी शेतीकडे वळवले. त्यासाठी मोठमोठी धरणे बांधली आणि कालवे काढले. परिणामी समुद्रात गोडे पाणी येणे बंद झाले आणि समुद्राचा खारटपणा वाढला. हळूहळू समुद्र आटू लागला. २०२० मध्ये अरल समुद्र पूर्णपणे कोरडा होईल असे भाकित आहे.याचे नाव केवळ इतिहासात असेल.

## अरल समुद्राच्या नामशेष होण्याचे परिणाम

या समुद्राच्या आसपासचे वातावरण बदलले, उन्हाळा कडक आणि हिवाळा अतिथंड बनला. समुद्राची जमीन जी आता कोरडी आहे, ती खारट बनली आहे. वारे वाहताना आपल्याबरोबर येथील मीठयुक्त रेती घेऊन जातात. ही रेती शेजारील मोठ्या जमिनींवर पसरत जाऊन जमिनी क्षारयुक्त बनल्या आहेत. त्यामुळे शेतीचे उत्पन्‍न घटत आहे व त्याचा दर्जा घसरत आहे. शेतकरी (अज्ञानापोटी आणि दीर्घदृष्टीने विचार न करता) क्षाराचा परिणाम कमी करण्यासाठी शेताला जास्त पाणी देताहेत. त्यामुळे शेते अजूनच खारट बनत आहेत. श्वासावाटे क्षार शरीरात गेल्याने लोकांचे आरोग्य धोक्यात आले आहे.

1960–2014
२०१८मधील अरल समुद्राचे अवकाशातून घेतलेले चित्र

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 अरल समुद्र |
# येनिसे नदी

| येनिसे Енисе́й |
| --- |
| सायबेरियन रेल्वेमधून घेतलेले येनिसेचे क्रास्नोयार्स्कजवळील दृष्य |
| येनिसे नदीच्या मार्गाचा नकाशा |
| उगम |
मंगोलिया |
| मुख |
कारा समुद्र, आर्क्टिक महासागर |
| पाणलोट क्षेत्रामधील देश |
मंगोलिया, रशिया |
| लांबी |
५,५३९ किमी (३,४४२ मैल) |
| उगम स्थान उंची |
३,३५१ मी (१०,९९४ फूट) |
| सरासरी प्रवाह |
१९,६०० घन मी/से (६,९०,००० घन फूट/से) |
| पाणलोट क्षेत्राचे क्षेत्रफळ |
२५.८ लाख |
| उपनद्या |
अंगारा नदी |

**येनिसे** (रशियन: Енисе́й) ही आशियाच्या सायबेरिया प्रदेशामधील तीन विशाल नद्यांपैकी एक नदी आहे (इतर दोन नद्या: ओब व लेना). येनिसे नदी मंगोलियामध्ये उगम पावते. तेथून प्रामुख्याने उत्तरेस वाहत जाऊन येनिसे आर्क्टिक महासागराला मिळते. एकूण ५,५३९ किमी लांबीची येनिसे ही जगातील सर्वात लांबीच्या नद्यांपैकी एक आहे. सायबेरियातील बव्हंशी निर्मनुष्य तैगा प्रदेशातून वाहणाऱ्या येनिसेचे मुख टुंड्रा प्रदेशामध्ये असून तेथे वर्षातील बराच काळ येनिसे गोठलेल्या स्थितीत असते. बैकाल सरोवरामध्ये उगम पावणारी अंगारा ही येनिसेची प्रमुख उपनदी असून येनिसे, अंगारा व बैकालला पुरवठा करणारी सेलेंगा ह्या तीन नद्या मिळून जगातील सर्वात मोठ्या पाणलोट क्षेत्रांपैकी एक निर्माण झाले आहे.

येनिसेवरील क्रास्नोयार्स्क धरण
रशियाच्या तुवा, क्रास्नोयार्स्क क्राय, खाकाशिया, इरकुत्स्क ओब्लास्त, बुर्यातिया व झबायकल्स्की क्राय ह्या प्रदेशांमधून वाहणाऱ्या येनिसेवरील क्रास्नोयार्स्क हे सर्वात मोठे शहर तर अबाकान हे दुसरे मोठे शहर आहे. येनिसेच्या दक्षिण व मध्य भागात जलविद्युतनिर्मिती करणारी अनेक मोठी धरणे बांधली गेली आहेत.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर येनिसे  संबंधित संचिका आहेत
# कामचत्का द्वीपकल्प

कामचत्का द्वीपकल्पाचे रशियामधील स्थान
येथील अनेक ज्वालामुखींसाठी कामचत्काला युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थान यादीमध्ये स्थान मिळाले आहे.
**कामचत्का द्वीपकल्प** (रशियन: полуо́стров Камча́тка) हा रशियाच्या अति पूर्व भागामधील एक द्वीपकल्प आहे. १,२५० किमी लांबी असलेल्या ह्या द्वीपकल्पाच्या पूर्वेस प्रशांत महासागर तर पश्चिमेस ओखोत्स्कचा समुद्र आहेत. राजकीय दृष्टया हा भूभाग रशियामधील कामचत्का क्रायच्या अखत्यारीत आहे. पेत्रोपावलोव्स्क-कामचत्स्की हे ह्या द्वीपकल्पावरील प्रमुख शहर आहे.

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर कामचत्का  संबंधित संचिका आहेत
* विकिव्हॉयेज वरील कामचत्का पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
* युनेस्को जागतिक वारसा स्थान
* पर्यटन
# सॉलोमन द्वीपसमूह

|  |
| --- |
| **सॉलोमन द्वीपसमूह** Solomon Islands  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| सॉलोमन द्वीपसमूहचे स्थानसॉलोमन द्वीपसमूहचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | होनियारा  |
| **अधिकृत भाषा** | इंग्लिश |
|  - राष्ट्रप्रमुख | तिसरा चार्ल्स, डेव्हिड टिवा कापु (गव्हर्नर जनरल) |
|  - पंतप्रधान | जेरेमायइयाह मनेले |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | ७ जुलै १९७८  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | २८,८९२ किमी२ (१४२वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | ३.२ |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | ५,५२,४३८ (१७०वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | १७/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | १.०७० अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | सॉलोमन द्वीपसमूह डॉलर |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | SB |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +677 |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**सॉलोमन द्वीपसमूह** हा ओशनिया खंडाच्या मेलनेशिया भागातील एक देश आहे. सॉलोमन द्वीपसमूह पापुआ न्यू गिनीच्या पूर्वेला आहे.

हा राष्ट्रकुलाचा भाग असून तिसरा चार्ल्स या देशाचा राजा आहे.
# टोंगा

|  |
| --- |
| **टोंगा** Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga Kingdom of Tonga टोंगाचे राजतंत्र |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| टोंगाचे स्थानटोंगाचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | नुकु-अलोफा  |
| **अधिकृत भाषा** | टोंगन, इंग्लिश |
|  - राष्ट्रप्रमुख | चौथा टुपोउ |
|  - पंतप्रधान | ऐस्के एके |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | ४ जून १९७०  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | ७४८ किमी२ (१८६वा क्रमांक) |
| लोकसंख्या |
|  -एकूण | १,१२,००० (१९४वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | १५३/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | ५५.३ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न |   |
| **राष्ट्रीय चलन** | टोंगन पांगा |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | TO |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | +676 |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**टोंगा** हा ओशनिया खंडाच्या पॉलिनेशिया भागातील एक छोटा द्वीपसमूह-देश आहे. टोंगा दक्षिण प्रशांत महासागरामधील १७६ लहान बेटांवर वसला आहे. यांपैकी ५२ बेटांवर वस्ती नाही. ही बेटे अंदाजे ७,००,००० किमी२ भागात पसरलेली आहेत.

## संदर्भ आणि नोंदी
# व्हँकूव्हर

|  |
| --- |
| **व्हँकूव्हरVancouver** |
| **कॅनडामधील शहर** |
|   |
|
व्हँकूव्हरव्हँकूव्हरचे ब्रिटिश कोलंबियामधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **कॅनडा** |
| राज्य |  ब्रिटिश कोलंबिया  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १८८६  |
| क्षेत्रफळ |  ११४.७ चौ. किमी (४४.३ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ७ फूट (२.१ मी)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ५,७८,०४१  |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी - ८:००  |
|  |

**व्हँकूव्हर** कॅनडाच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील ब्रिटिश कोलंबिया प्रांतातील प्रमुख शहर आहे.

इ.स. २००७ च्या अंदाजानुसार शहराची लोकसंख्या ६,११,८६९ तर उपनगरांसह वस्ती २२,४९,७२५ आहे. लोकसंख्येनुसार व्हॅनकुवर कॅनडातील तिसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे.

या शहराला *व्हॅन सिटी* असेही संबोधले जाते.
# सॅन फ्रान्सिस्को

|  |
| --- |
| **सॅन फ्रान्सिस्कोSan Francisco** |
| **अमेरिकामधील शहर** |
| सॅन फ्रान्सिस्कोमधील जगप्रसिद्ध गोल्डन गेट ब्रिज |
|

|  |
| --- |
| ध्वज |

 |
|
सॅन फ्रान्सिस्कोसॅन फ्रान्सिस्कोचे कॅलिफोर्नियामधील स्थान
 |
|
सॅन फ्रान्सिस्कोसॅन फ्रान्सिस्कोचे अमेरिकामधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **अमेरिका** |
| राज्य |  कॅलिफोर्निया  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १८७२  |
| क्षेत्रफळ |  २३१.९ चौ. किमी (८९.५ चौ. मैल)  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  २९६ फूट (९० मी)  |
| लोकसंख्या  (२०१३) |
|   - शहर |  ८,२५,१११  |
|   - घनता |  ६,८०० /चौ. किमी (१८,००० /चौ. मैल)  |
|   - महानगर |  ४३,३५,३९१ |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी−०८:००  |
|  |

**सॅन फ्रान्सिस्को** (इंग्लिश: San Francisco; पर्यायी उच्चारः सान फ्रांसिस्को) हे अमेरिका देशाच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील चौथे व अमेरिकेतील १२व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर कॅलिफोर्नियाच्या उत्तर भागात सॅन फ्रान्सिस्को आखाताच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते सॅन फ्रान्सिस्को बे एरियामधील प्रमुख शहर आहे.

## वाहतूक

सॅन फ्रान्सिस्को आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हे येथील प्रमुख विमानतळ आहे.

शहराला आखातापलीकडे जोडणारे दोन पूल आहेत. गोल्डन गेट ब्रिज उत्तरेस मरीन काउंटीशी तर सान फ्रांसिस्को बे ब्रिज सान फ्रांसिस्कोला ओकलंडशी जोडतो.

बे एरिया रॅपिड ट्रान्झिट तथा *बार्ट* ही स्थानिक रेल्वे सेवा सान फ्रांसिस्को शहर आणि आसपासच्या प्रदेशाला सेवा पुरवते.

## खेळ

खालील संघ सॅन फ्रान्सिस्को बे एरियामधील प्रमुख संघ आहेत.

| क्लब | खेळ | स्थापना | लीग | स्थान |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ओकलंड रेडर्स | अमेरिकन फुटबॉल | 1960\* | नॅशनल फुटबॉल लीग | ओ.सीओ कोलिसियम |
| सॅन फ्रान्सिस्को फोर्टीनाइनर्स | अमेरिकन फुटबॉल | 1946 | नॅशनल फुटबॉल लीग | लिवाइस स्टेडियम |
| ओकलंड ॲथलेटिक्स | बेसबॉल | 1968 | मेजर लीग बेसबॉल | ओ.सीओ कोलिसियम |
| सॅन फ्रान्सिस्को जायंट्स | बेसबॉल | 1958 | मेजर लीग बेसबॉल | एटी अँड टी पार्क |
| गोल्डन स्टेट वॉरियर्स | बास्केटबॉल | 1962 | नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशन | ओरॅकल अरीना |
| सॅन होजे शार्क्स | आइस हॉकी | 1991 | नॅशनल हॉकी लीग | एसएपी सेंटर |

विस्तृत चित्र (दिवसा)

विस्तृत चित्र (रात्री)

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* बे एरिया रॅपिड ट्रांझिट

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 सॅन फ्रान्सिस्को |
# युनेस्को

युनेस्को

specialized agency of the United Nations, intergovernmental organization| स्थापना | १६ नोव्हेंबर 1945  |
| मूळ लेबल | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, Organisation des Nations unies pour l'éducation, la science et la culture  |
| लघुनाम | UNESCO, ONUÉSC, UNESKO  |
| Archives at | University of Maryland Libraries  |
| Has works in the collection | Wereldmuseum, Stedelijk Museum Amsterdam, Amsab - Instituut voor Sociale Geschiedenis Gent, Anne Frank House  |
| Position held by head of the organization | Director-General of UNESCO  |
| अध्यक्ष | Khaled al-Anani  |
| देश | फ्रान्स  |
| भौगोलिक गुणक | ४८°५०′५९″N २°१८′२२″E  |
| सदस्यता | Global Citizen Science Partnership, Global Academic Integrity Network  |
| पालक संस्था | संयुक्त राष्ट्रे  |
| Owner of | The Symbolic Globe, World Heritage Centre  |
| Partnership with | United Cities and Local Governments, Wapikoni Mobile, आंतरराष्ट्रीय नागरी उड्डाण संस्था  |
| मुख्यालयाचे स्थान | पॅरिस  |
| मागील | International Committee on Intellectual Cooperation  |
| पुरस्कार | पीबॉडी पुरस्कार  |
| Street address | 7, place de Fontenoy 75007 Paris  |
| Terms of service URL |   |
| राष्ट्रध्वज वर्णन | flag of UNESCO  |
| Operating area | worldwide  |
| Grants | UNESCO/Institut Pasteur Medal, UNESCO awards  |
| Related category | Category:UNESCO awards  |
| Open data portal | UNESCO Data portal  |
| Official observer status in organization | World Intellectual Property Organization, Global Partnership on Artificial Intelligence, International Organization for Migration, संयुक्त राष्ट्रे आमसभा  |
| Charter URL |   |

  From Wikidata
**संयुक्त राष्ट्रे शैक्षणिक, वैज्ञानिक व सांस्कृतिक संस्था** अथवा **युनेस्को** (इंग्लिश: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) ही १६ नोव्हेंबर १९४५ रोजी स्थापन करण्यात आलेली संयुक्त राष्ट्रसंघाची एक विशेष संस्था आहे. शिक्षण, विज्ञान व संस्कृतीमधील आंतरराष्ट्रीय सहयोग वाढवून जगामध्ये शांतता व सुरक्षा कायम करण्याचे कार्य युनेस्को पार पाडते. युनेस्कोचे मुख्यालय पॅरिस येथे असून जगभर ५० पेक्षा अधिक कार्यालये आहेत. युनेस्कोने अनेक उपक्रम आणि जागतिक चळवळी सुरू केल्या आहेत, जसे की सर्वांसाठी शिक्षण.

## हे सुद्धा पहा

* जागतिक वारसा स्थान

## बाह्य दुवे

* UNESCO.org अधिकृत संकेतस्थळ

 विकिमीडिया कॉमन्सवर युनेस्को  संबंधित संचिका आहेत
# बाल्टिक देश

बाल्टिक देश

region, triad| ह्याचा भाग | युरोप, Northeastern Europe, Baltic region, Põhjala  |
| देश | एस्टोनिया, लात्व्हिया, लिथुएनिया  |
| पाणीसाठ्याजवळ | बाल्टिक समुद्र  |
| भौगोलिक गुणक | ५७°०′०″N २५°०′०″E  |
| शेजारी देश | Pomorze  |
| Studied by | baltistics  |
| History of topic | history of the Baltic States  |

  From Wikidata
**बाल्टिक देश** हा उत्तर युरोपातील व बाल्टिक समुद्राच्या पूर्व किनाऱ्यावरील तीन देशांचा समूह आहे. खालील तीन देश बाल्टिक देश ह्या नावाने ओळखले जातात:

युरोपाच्या नकाशावर बाल्टिक देश
* लात्व्हिया

* एस्टोनिया

* लिथुएनिया

हे तीनही बाल्टिक देश भूतपूर्व सोवियेत संघाचा भाग होते. १ मे २००४ रोजी तिन्ही बाल्टिक देशांना युरोपियन संघामध्ये प्रवेश देण्यात आला.

 विकिमीडिया कॉमन्सवर बाल्टिक देश  संबंधित संचिका आहेत
# समुद्रशास्त्र

**समुद्रशास्त्र** तथा **सागरशास्त्र** (ग्रीक शब्द ὠκεανός म्हणजे "महासागर" आणि γράφω म्हणजे "लिहिणे"चा अर्थ), हा भौगोलिक आणि जैविक जैविक घटकांचा अभ्यास आहे. हे पर्यावरणीय तंत्रज्ञानासह विविध विषयांचा समावेश असलेल्या पृथ्वी विज्ञान आहे; महासागर प्रवाह, लाटा, आणि भौगोलिक द्रव गतिशीलता; प्लेट टेक्टोनिक्स आणि समुद्राच्या तळावरील भूगोल; आणि महासागर आणि त्याच्या सीमा ओलांडून विविध रासायनिक पदार्थ आणि भौतिक गुणधर्म असणारी या वैविध्यपूर्ण विषयांवर अनेक विषयांचा अभ्यास करण्यात आला आहे ज्यात समुद्रशास्त्रज्ञ जगभरातील अधिक ज्ञान आणि त्यातील प्रक्रियेची समज वाढवतात: खगोलशास्त्र, जीवशास्त्र, रसायनशास्त्र, हवामानशास्त्र, भूगोल, भूगर्भशास्त्र, जल विज्ञान, हवामानशास्त्र आणि भौतिकशास्त्र. पॅलिओ ओशनोग्राफी भूगर्भीय भूतकाळात महासागरांच्या इतिहासाचा अभ्यास करते

१ . समुद्रमार्ग, महासागरांच्या तळाशी आणि सागरी वनस्पती आणि प्राणी यांच्यासह महासागरांचा अभ्यास.

२. महासागरांचा अभ्यास आणि त्यांचे जीवन.

सागरशास्रा मध्ये सागर व महासागरतील घटकांचा भौतिक, रासायनिक व जैविक दृष्टाने अभ्यास केला जाता.
# गुरुत्व विभव

*गुरुत्व विभवी उर्जा याच्याशी गल्लत करू नका.*
**गुरुत्व विभव** अथवा **गुरुत्व सामर्थ्य** हे अवकाशातील एका वस्तूमानबिंदूवर एखाद्या वस्तूमानबिंदूने प्रयुक्त केलेले कार्याचे मापन आहे. थोडक्यात, एका वस्तूमानबिंदूने दुसऱ्या वस्तूमानबिंदूवर केलेले कार्य - कार्य प्रत्येकी वस्तूमान होय. हेच परिमाण वस्तूमानाची गुरुत्व तीव्रता आणि त्याने विस्थापित केलेले वस्तूमानप्रभाराने काटलेले अंतर ह्याचा बिंदू गुणाकारानेही दर्शवितात.

## गणिती सूत्रीकरण

विद्युत विभव खालीलप्रमाणे काढले जाते -

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
येथे,

U - गुरुत्व विभव
dW - यामिक कार्य
dm - वस्तूमान
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
येथे,

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 - (गुरुत्व त्वरणावलंबी) विद्युत विभव
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 हे रेषीय ऐकन
g - गुरुत्व त्वरण
dl - विस्थापित अंतर
# इ.स. १९७८

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १९ वे शतक -  **२० वे शतक** - २१ वे शतक |
| **दशके:** |  १९५० चे - १९६० चे -  **१९७० चे** - १९८० चे - १९९० चे |
| **वर्षे**: |  १९७५ - १९७६ - १९७७ -  **१९७८** - १९७९ - १९८० - १९८१ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* मार्च १ - स्वित्झर्लंडमधील चार्ली चॅप्लिनची शवपेटिका चोरीला गेली.
* एप्रिल १९ - लागुमॉट हॅरिस नौरूच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* एप्रिल २० - सोवियेत संघाच्या लढाउ विमानांनी कोरियन एर फ्लाइट ९०२ हे बोईंग ७०७ जातीच्या विमानावर क्षेपणास्त्रे सोडली. २ ठार. वैमानिकांनी कुशलतेने विमान गोठलेल्या तळ्यावर उतरवले.
* एप्रिल २८ - अफगाणिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद दाउद खानची हकालपट्टी व हत्या.
* मे १ - जपानचा नाओमी उएमुरा उत्तर ध्रुवावर एकटा पोचला.
* मे १२ - झैरमध्ये अतिरेक्यांनी कोल्वेझी शहर जिंकले.
* मे १५ - नौरूच्या अध्यक्ष लागुमॉट हॅरिसचा राजीनामा.
* जून ९ - मॉर्मोन चर्चने श्यामवर्णीय पुरूषांना पादरी होण्याची परवानगी दिली.
* जून १९ - गारफील्ड या कार्टून व्यक्तिमत्त्वाचे वर्तमानपत्रात पदार्पण.
* जून २२ - प्लुटोचा उपग्रह खारॉनचा शोध लागला.
* जून २६ - एर कॅनडा फ्लाइट १८९ हे डी.सी.९ प्रकारचे विमान टोरोंटो येथे उड्डाण करताना कोसळले. २ ठार.
* जून २८ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने महाविद्यालीन प्रवेशप्रक्रियेत आरक्षण बेकायदा ठरवले.
* जून ३० - अमेरिकेच्या संविधानातील २६वा बदल संमत. मतदानाचे वय १८ वर्षे.
* जुलै ७ - सोलोमन आयलॅंड्सला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* जुलै १० - मॉरिटानियात लश्करी उठाव.
* जुलै ११ - स्पेनमध्ये प्रवाहीकृत वायू घेउन चाललेल्या ट्रकला अपघात. २१६ ठार.
* जुलै २५ - जगातील प्रथम टेस्ट ट्यूब बेबी लुईझ जॉय ब्राऊनचा इंग्लंडमधील लॅंकेशायर येथे जन्म.
* नोव्हेंबर १८ - जोन्सटाउन दुर्घटना - गयानाच्या जोन्सटाउन शहरात जिम जोन्सने आपल्या पीपल्स टेम्पल या पंथाच्या लोकांना विष पिउन आत्महत्या करण्यास सांगितले.
* डिसेंबर २७ - ४० वर्षांच्या हुकुमशाहीनंतर स्पेन प्रजासत्ताक.

## जन्म

* मे १२ - थॉमस ओडोयो, केन्याचा क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट १० - क्रिस रीड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २९ - मोहिनी भारद्वाज, अमेरिकन जिम्नॅस्ट.

## मृत्यू

* एप्रिल २८ - मोहम्मद दाउद खान, अफगाणिस्तानचा राष्ट्राध्यक्ष.
* मे ९ - अल्डो मोरो, इटलीचा पंतप्रधान.
* जून ७ - रोनाल्ड जॉर्ज व्रेफोर्ड नॉरिश, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* जून १२ - गुओ मोरुओ, चिनी भाषेमधील कवी, लेखक, इतिहासकार.
* जून २८ - क्लिफर्ड ड्युपॉॅंट, ऱ्होडेशियाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* जुलै १० - जॉन डी. रॉकफेलर तिसरा, अमेरिकन उद्योगपती.
* सप्टेंबर २८ - पोप जॉन पॉल पहिला.
* नोव्हेंबर २७ - लक्ष्मीबाई केळकर, भारतीय समाजसेविका, राष्ट्रसेविका समितीच्या संस्थापिका.
* डिसेंबर ८ - गोल्डा मायर, इस्रायलची पंतप्रधान.
# अमेरिगो वेस्पुची

| अमेरिगो वेस्पुची Amerigo Vespucci |
| --- |
|  |
| जन्म |
९ मार्च १४५४ फ्लोरेन्स, इटली |
| मृत्यू |
२२ फेब्रुवारी १५२२ सेबिया, स्पेन |
| राष्ट्रीयत्व |
इटालियन |
| प्रसिद्ध कामे |
नवे जग शोधून काढणारा |

**अमेरिगो वेस्पुची** (९ मार्च १४५४ ते २२ फेब्रुवारी १५२२) हा एक इटालियन खलाशी होता. अमेरिका (खंड) हेच नवे जग आहे हे सिद्ध करण्याचे श्रेय वेस्पुचीला दिले जाते. अमेरिका हे नाव अमेरिगो वेस्पुचीच्या नावावरूनच पडले आहे.

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 अमेरिगो वेस्पुची |
# उंची

उंची

| उपवर्ग | लांबी  |
| ISQ dimension |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0   |
| Quantity symbol (LaTeX) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ,  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4   |
| Recommended unit of measurement | मीटर  |
| च्या विरुद्ध | width  |

  From Wikidata
# बिल क्लिंटन

बिल क्लिंटन
**विल्यम जेफरसन क्लिंटन** (इंग्लिश: *William Jefferson Clinton*), ऊर्फ **बिल क्लिंटन** (इंग्लिश: *Bill Clinton*) (ऑगस्ट १९, इ.स. १९४६; होप, आर्कान्सा, अमेरिका - हयात) हा अमेरिकन राजकारणी असून अमेरिकेचा ४२वा राष्ट्राध्यक्ष होता. याने २० जानेवारी, इ.स. १९९३ ते २० जानेवारी, इ.स. २००१ या कालखंडात अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्षपद सांभाळले. शीतयुद्धाच्या अखेरच्या कालखंडात याने अध्यक्षपदाची धुरा स्वीकारली. तत्पूर्वी हा इ.स. १९७९-८१ व इ.स. १९८३-९२, अश्या दोन मुदतींसाठी आर्कान्सा राज्याचा गव्हर्नर होता.

अमेरिकी इतिहासामध्ये दीर्घकाळ शांतता नांदलेल्या व भरभराटीचा कालखंडात क्लिंटनाची अध्यक्षीय कारकीर्द झाली. त्याच्या अध्यक्षीय कार्यकाळात त्याने *उत्तर अमेरिकी मुक्त व्यापार करारावर* सही केली, सर्वसाधारण आरोग्यसेवा व बालकांसाठीच्या शासकीय आरोग्य विमा कार्यक्रमात सुधारणा घडवल्या. मॉनिका लेविन्स्की प्रकरणात न्यायालयात खोटा कबुलीजबाब दिल्याबद्दल त्याच्यावर महाभियोग चालवला गेला, मात्र अमेरिकी सेनेटेने त्याला मुभा दिल्यामुळे त्याला अध्यक्षपदाची मुदत पुरी करता आली.

क्लिंटन अमेरिकेतील डेमोक्रॅटिक पक्षाचा सदस्य आहे. त्याची पत्नी हिलरी क्लिंटन हीदेखील डेमोक्रॅट राजकारणी असून ती २१ जानेवारी, इ.स. २००९पासून इ.स. २०१२ पर्यंत अमेरिकेची परराष्ट्रसचिव होती.

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 बिल क्लिंटन |

* "व्हाइट हाउस संकेतस्थळावरील परिचय" (इंग्लिश भाषेत). 2011-07-22 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2011-03-25 रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
* वरील दुव्याची वेबॅक मशिनवरील आवृत्ती फेब्रुवारी ४, २०११ (वरील दुव्यात त्रुटी जाणवल्याने वेबॅक मशिन वापरुन ही आवृत्ती मिळवलेली आहे.)
* "क्लिंटन अध्यक्षीय प्रशासनाच्या दस्तऐवजांचा समग्र संग्रह" (इंग्लिश भाषेत). 2013-07-26 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2011-03-25 रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
* "क्लिंटन अध्यक्षीय प्रशासनाच्या संदर्भांचे ग्रंथालय व संग्रहालय" (इंग्लिश भाषेत).CS1 maint: unrecognized language (link)
# तियांगाँग मोहीम

तियांगॉंग अंतराळ कार्यक्रम हा चीन देशाचा अंतराळ कार्यक्रम आहे या अंतर्गत तियांगॉंग १ तियांगॉंग २ आणि तियांगॉंग ३ ही स्थानके अवकाशात स्थापीत केली जात आहेत.

## बांधणी

## दाब नियंत्रित भाग

## शक्ती स्रोत

## भ्रमण कक्षा

## संवाद

## जीवन राखणारी यंत्रणा

## आंतरराष्ट्रीय मदत

## स्थानकावरील जीवन

### व्यायाम

### स्वच्छता

### झोप

### अन्न व पाणी

## स्थानकाचे कार्य

## अपघात

## हे सुद्धा पहा

* अवकाश गणवेश
* आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक
* मिर अंतराळ स्थानक

## बाह्य दुवे
# पल्सार

पल्सारचे कलात्मक ॲनिमेशन.
साधारणपणे ताऱ्यांपासून होणाऱ्या प्रारणाचे उत्सर्जन अखंडपणे होत असते. रेडिओ तरंगांचे ठराविक कालखंडाने स्पंदांच्या स्वरूपात उत्सर्जन करणाऱ्‍या ताऱ्‍याला **पल्सार** (इंग्रजी: *pulsar*) असे म्हणतात. पल्सार हा शब्द pulsating radio star या इंग्रजी शब्दांपासून बनवला आहे. सर्व पल्सार चुंबकीय न्यूट्रॉन तारे असतात जे विद्युतचुंबकीय प्रारण उत्सर्जीत करतात.

## इतिहास

## गट

## स्वरूप

## संदर्भ