Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# कर्कवृत्त

कर्कवृत्ताची काल्पनिक रेषा दाखविणारा जगाचा नकाशा
**कर्कवृत्त** (The Tropic of Cancer or, Northern Tropic) हे पृथ्वीवरील पाच प्रमुख अक्षवृत्तांपैकी एक आहे. सूर्य जिथे मध्यान्ही बरोबर डोक्यावर येईल अशा ठिकाणांमधे कर्कवृत्त हे सर्वात उत्तरेकडील अक्षवृत्त होय. कर्कवृत्तावर २१ जून (June Solstice) ह्या दिवशी मध्यान्ही सूर्य बरोबर डोक्यावर येतो.

कर्कवृत्त विषुववृत्तापासून २३° २६′ २२″ अंश(सुमारे साडेतेवीस अंश) उत्तरेस आहे. विषुववृत्तापासून कर्कवृत्तासारख्याच अंतरावर असलेल्या दक्षिण गोलार्धातील अक्षवृत्तास मकरवृत्त असे नाव आहे. कर्कवृत्त आणि मकरवृत्त ह्यामधील भागास उष्ण कटिबंध असे म्हणतात.

## हे पहा

* सुमारे २००० वर्षांपूर्वी उत्तरायणाच्या शेवटाला म्हणजेच दक्षिणायनाच्या प्रारंभाला (२१ जून) सूर्य कर्क राशीत असे, त्यामुळे या वृत्ताला कर्कवृत्त हे नाव पडले.
* मकरवृत्त
* अक्षवृत्त

भारतातील कर्कवृत्त एकूण आठ राज्यातून जाते. १)गुजरात. २) राजस्थान,३) मध्यप्रदेश, ४) छत्तीसगढ, ५) झारखंड, ६) पश्चिम बंगाल, ७) त्रिपुरा, ८) मिझोरम
# अरबी द्वीपकल्प

अरबी द्वीपकल्प

द्वीपकल्प, cultural region, प्रांत| ह्याचा भाग | मध्यपूर्व  |
| मूळ लेबल | شبه الجزيرة العربية  |
| या राजकीय व प्रशासकीय सीमांतर्गत असणारे स्थान | किंमत टाकलेली नाही  |
| Located in/on physical feature | Arabian Plate  |
| भौगोलिक गुणक | २३°०′०″N ४६°०′०″E  |
| सर्वोच्च बिंदू | Jabal an Nabi Shu'ayb  |
| शेजारी देश | Levant, मेसोपोटेमिया  |
| History of topic | history of the Saudi Arabian Peninsula  |

  From Wikidata
अरबी द्वीपकल्पाचे उपग्रह चित्र
**अरबी द्वीपकल्प** (अरबी: شبه الجزيرة العربية) किंवा *अरेबिया* हा मध्यपूर्वेतील आशिया व आफ्रिका खंडांच्या सीमेवरील एक द्वीपकल्प आहे.

 विकिमीडिया कॉमन्सवर अरबी द्वीपकल्प  संबंधित संचिका आहेत
# लाल समुद्र

लाल समुद्र

समुद्र| ह्याचा भाग | हिंदी महासागर  |
| याचे नावाने नामकरण | लाल  |
| भौगोलिक गुणक | २२°०′०″N ३८°०′०″E  |
| शेजारी देश | उत्तर आफ्रिका, मध्यपूर्व  |
| Connects with | भूमध्य समुद्र, सुएझ कालवा  |
| OpenStreetMap zoom level | 5  |

  From Wikidata
लाल समुद्राचे उपग्रहाने घेतलेले चित्र
**लाल समुद्र** हा आफ्रिका व आशिया खंडांच्या मधील एक चिंचोळा समुद्र आहे. लाल समुद्राच्या उत्तरेस सिनाई द्वीपकल्प, अकबाचे आखात व सुएझचे आखात (जेथून सुएझ कालवा सुरू होतो) आहेत तर दक्षिणेस एडनचे आखात आहे. लाल समुद्राच्या पूर्वेस पश्चिम आशियामधील सौदी अरेबिया व येमेन तर पश्चिमेस आफ्रिकेमधील इजिप्त, सुदान, इरिट्रिया व जिबूती हे देश आहेत. दक्षिणेस आफ्रिकेच्या शिंगाला आशियापासून वेगळे करणारी बाब-अल-मांदेब ही सामुद्रधुनी लाल समुद्राची सीमा मानली जाते.

जेद्दाह हे सौदी अरेबियामधील शहर लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेले सर्वात मोठे शहर आहे. सुएझ कालव्यामुळे भूमध्य समुद्रामधून लाल समुद्रापर्यंत थेट जलवाहतूक शक्य आहे.
# तैवान (बेट)

| तैवान 臺灣 台灣 |
| --- |
|  |
| बेटाचे स्थान |
पूर्व आशिया |
| क्षेत्रफळ |
३५,९८० वर्ग कि.मी. |
| लोकसंख्या |
२,०३,४६,१७७ |
| देश |  तैवान |

**तैवान** (इंग्लिश: Taiwan; हिंदी: तायवान) हे प्रशांत महासागरात चीनच्या १२० किमी पूर्व दिशेला वसलेले एक बेट आहे. इ.स. १९४९ सालापासून या बेटावर चीनचे प्रजासत्ताक अर्थात तैवान ह्या देशाची सत्ता आहे. त्यामुळे ह्या देशाचा उल्लेख करण्याकरता तैवान हे नाव वापरले जाते. तैवानचे जुने नाव 'फॉर्मोसा' असे होते.

## धर्म

एका सर्वेक्षणानुसार तैवान मध्ये ९१% लोकसंख्या ही बौद्ध धर्मीय आहे. सरकारी आकड्यांनुसार बौद्ध धर्म हा तैवानचा मुख्य धर्म असुन एकूण लोकसंख्येच्या ३५.१% लोक बौद्ध धर्माचे अनुयायी आहेत तर ताओ धर्म ३३% अनुयायांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. यीगींडाओ धर्माचे ३.५% लोक अनुयायी आहेत तर त्यापाठोपाठ अनुक्रमे प्रोटेस्टंट आणि कॅथोलीक धर्माचे २.६% आणि १.३% अनुयायी आहेत.
# सहारा

सहारा वाळवंटाचे नासाच्या उपग्रहाने टिपलेले चित्र
**सहारा** हे जगातील सर्वात मोठे उष्ण वाळवंट आहे. उत्तर आफ्रिका प्रदेशाचा जवळजवळ सर्व भाग सहाराने व्यापला आहे. सहाराचे एकूण क्षेत्रफळ ९० लाख वर्ग किमी इतके आहे. सहाराच्या पूर्वेला लाल समुद्र, उत्तरेला भूमध्य समुद्र व ॲटलास पर्वतरांग, पश्चिमेला अटलांटिक महासागर तर दक्षिणेला साहेल पट्टा आहे. सहाराच्या उत्तरेस माघरेब हा भौगोलिक प्रदेश स्थित आहे.

सहाराचा पश्चिम लिब्यातील एक भाग
सहारा वाळवंट साधारण ३० लाख वर्षांपुर्वी तयार झाले असावे असा अंदाज आहे. सहारा ह्या शब्दाचा अरबी भाषेमध्ये *सर्वात भव्य वाळवंट* असा अर्थ आहे.

प्राचीन काळी सहारा वाळवंट हे गवताळ होते. सहारा दर ४१००० वर्षांनी पृथ्वीच्या अक्षमुळे बदलते. पुढील बदल अजून १५००० वर्षांनी होणार आहे.

## भूगोल

सहाराचे एकूण क्षेत्रफळ ९० लाख वर्ग किमी इतके आहे आणि अनेक उत्तर आफ्रिकन देशांचे बहुतांश भाग हे या वाळवंटाने व्यापले आहेत. आफ्रिकेच्या ३१% भागावर सहारा वाळवंट आहे. सहाराच्या उत्तरेला भूमध्य समुद्र असून तिथे उष्ण उन्हाळा व हलक्या प्रमाणात पाऊस पडतो. सहाराच्या दक्षिणेला सहेल नावाचा कोरडी विषुववृतिय सवाना प्रदेश आहे. सहारा वाळवंटाचे अनेक विभाग आहेत. उदा. तानेझरुफ्त,तेणेरे, लिबीयन वाळवंट,पूर्व वाळवंट. नूबीयन वाळवंट.

## हवामान

सहारा हे जगातील सर्वात मोठे कमी उंचीवरील वाळवंट आहे. वातावरणातील उष्णता व त्याची स्थिरता पावसाला निश्रप्रभ बनवते.त्यामुळे येथील हवामान उष्ण व कोरडे बनवते. सर्वाधिक उष्ण भाग हा पूर्वेकडील लीबियन वाळवंटामध्ये येतो. हा भाग अटकामा वाळवंटाएवढा उष्ण मानला जातो.

## भाषा आणि संस्कृती

सहारा वाळवंटात अनेक भाषा बोलल्या जातात. अरबी भाषा सगळ्यात जास्त प्रमाणात वापरली जाणारी भाषा आहे. येथे अनेक संस्कृती व वंशाचे लोक वास्तव्य करतात. अरब लोक जवळ जवळ सगळ्या सहारात राहतात. बर्बर लोक पश्चिम इजिप्तपासून मोरोक्को पर्यंत तसेच तुआरेग भागात आढळतात. बेजा लोक लाल समुद्राजवळच्या टेकाड प्रदेशात राहतात.

## देश

सहारा वाळवंटाने साधारणपणे खालील देश व्यापले आहेत.

* अल्जीरिया
* चाड
* इजिप्त
* लिबिया
* मोरोक्को
* मॉरिटानिया
* माली
* नायजर
* सुदान
* ट्युनिसिया
* पश्चिम सहारा

## हे सुद्धा पहा

* गोबी वाळवंट

## संदर्भ
# मलाक्काची सामुद्रधुनी

मलाक्क्याच्या सामुद्रधुनीचा नकाशा
**मलाक्क्याची सामुद्रधुनी** (भासा मलेशिया: Selat Malaka; उच्चार: *सलात मलाक्का*) ही द्वीपकल्पीय मलेशिया व सुमात्रा हे इंडोनेशियाचे बेट यांच्यामधील ८०५ कि.मी. रुंदीची सामुद्रधुनी आहे. १४१४ ते १५११ सालांदरम्यान या द्वीपसमूहांवर अंमल गाजवलेल्या मलाक्क्याच्या साम्राज्यावरून हे नाव पडले.
# मकरवृत्त

मकरवृत्ताची काल्पनिक रेषा दाखविणारा जगाचा नकाशा
**मकरवृत्त** (The Tropic of Capricorn or, Southern Tropic) हे पृथ्वीवरील पाच प्रमूख अक्षवृत्तांपैकी एक आहे. सूर्य जिथे मध्यान्ही बरोबर डोक्यावर येईल अशा ठिकाणांमधे मकरवृत्त हे सर्वात दक्षिणेकडील अक्षवृत्त होय.

मकरवृत्त विषुववृत्तापासून २३° २६′ २२″ (सुमारे साडेतेवीस) अंश दक्षिणेस आहे. मकरवृत्तासारखेच उत्तर गोलार्धातील अक्षवृत्तास कर्कवृत्त असे नाव आहे. कर्कवृत्त आणि मकरवृत्त ह्यामधील भागास उष्ण कटिबंध असे म्हणतात. M

## हे पहा

* सुमारे २००० वर्षांपूर्वी दक्षिणायनाच्या शेवटाला म्हणजेच उत्तरायणाच्या प्रारंभाला (२२ डिसेंबर) सूर्य मकर राशीत असे, त्यामुळे या वृत्ताला मकरवृत्त हे नाव पडले.
* विषुववृत्त
* कर्कवृत्त
* अक्षवृत्त