Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# इ.स. १९३४

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १९ वे शतक -  **२० वे शतक** - २१ वे शतक |
| **दशके:** |  १९१० चे - १९२० चे -  **१९३० चे** - १९४० चे - १९५० चे |
| **वर्षे**: |  १९३१ - १९३२ - १९३३ -  **१९३४** - १९३५ - १९३६ - १९३७ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

**इ.स. १९३४** हे ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेनुसार इ.स.च्या विसाव्या शतकातील ३५वे वर्ष होते.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी १३ - चेलियुस्किन हे रशियाचे जहाज आर्क्टिक समुद्राच्या बर्फात अडकुन फुटले व बुडाले. १११ मृत्युमुखी.
* फेब्रुवारी २३ - लिओपोल्ड तिसरा बेल्जियमच्या राजेपदी.
* मे ११ - अमेरिकेच्या मध्य भागात भयानक वादळ. शेतीलायक जमीनींवरून अतीप्रचंड प्रमाणात माती उडुन गेली. याचे पर्यवसान पुढील काही वर्षांतील दुष्काळात झाले.
* मे १५ - कार्लिस उल्मानिसने लात्व्हियाची सत्ता बळकावली.
* मे २३ - अमेरिकन दरोडेखोर बॉनी पार्कर व क्लाईड बॅरो पोलिसांकडून ठार.
* जून ६ - अमेरिकेत रोखे व बाजार समिती(एस.ई.सी.)ची स्थापना.
* जून ९ - डोनाल्ड डकचे चित्रपटसृष्टीत चित्रपट द वाइज लिटल हेन या चित्रपटाद्वारे पदार्पण.
* जून ३० - ऍडोल्फ हिटलरने आपल्या राजकीय प्रतीस्पर्ध्यांना तुरुंगात टाकले वा ठार मारले.
* जुलै २५ - ऑस्ट्रियाच्या चान्सेलर एंगेलबर्ट डॉलफसची हत्या.
* ऑगस्ट २ - ऍडोल्फ हिटलर जर्मनीच्या फ्युररपदी.
* सप्टेंबर २१ - चंद्रशेखर आगाशे यांनी बृहन्महाराष्ट्र शुगर सिंडिकेट या कंपनीची स्थापना केली..

## जन्म

* जानेवारी ९ - महेंद्र कपूर, विख्यात भारतीय पार्श्वगायक.
* फेब्रुवारी १५ - निक्लॉस वर्थ, स्वित्झर्लंडचा संगणकशास्त्रज्ञ.
* फेब्रुवारी १६ - श्री रामकृष्ण सरस्वती क्षीरसागर स्वामी, अहमदनगर.
* फेब्रुवारी २४ - बेट्टिनो क्रॅक्सी, इटलीचा पंतप्रधान.
* मार्च ११ - जॉर्ज स्टॅमॅटोयान्नोपोलस, ग्रीसचे वैद्यकिय जनुकीय संशोधक.
* मार्च ११ - जोसेफ विल्यम फ्रेड्रिक, रचनाकार.
* मार्च ११ - केथ स्पीड, ब्रिटिश संसदपटू.
* मार्च ११ - सॅम डोनाल्डसन, अमेरिकेच्या व्हाइट हाऊसचा पत्रकार.
* मार्च ११ - सिडने बर्क, दक्षिण आफ्रिकेचा जलद गोलंदाज क्रिकेट खेळाडू, न्युझीलंडविरुद्धच्या पहिल्यावहिल्या सामन्यात ११ बळी.
* जून ६ - आल्बर्ट दुसरा, बेल्जियमचा राजा.
* जून २८ - रॉय गिलक्रिस्ट वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* जून २९ - कमलाकर सारंग, मराठी अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता.
* जुलै १९ - फ्रांसिस्को से कमेरो, पोर्तुगालचा पंतप्रधान.
* जुलै २१ - चंदू बोर्डे, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २९ - लान्स गिब्स, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २९ - लिंडसे क्लाइन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* ऑक्टोबर २ - जॉफ मिलमन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* ऑक्टोबर ५ - डेव्हिड आर. स्मिथ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* फेब्रुवारी १७ - आल्बर्ट पहिला, बेल्जियमचा राजा.
* मे २३ - बॉनि पार्कर, अमेरिकन दरोडेखोर.
* मे २३ - क्लाईड बॅरो, अमेरिकन दरोडेखोर.
* जून ३० - चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव, भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ.
* जून ३० - कर्ट फोन श्लाइशेर, जर्मनीचा चान्सेलर.
* जुलै २५ - एंगेलबर्ट डॉलफस, ऑस्ट्रियाचा चान्सेलर.
* जुलै २८ - लुइस टॅंक्रेड, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
# जून २९

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **जून २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  |  | १ | २ | ३ |
| ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० |
| ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
| १८ | १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ |
| २५ | २६ | २७ | २८ | २९ | ३० |  |

जून २९ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **१८० वा** किंवा लीप वर्षात **१८१ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### बारावे शतक

* ११९४ - स्व्हेर नॉर्वेच्या राजेपदी.

### सतरावे शतक

* १६१३ - विल्यम शेक्सपियरच्या नाटकांचे पहिले प्रयोग जेथे झाले ते ग्लोब थियेटर आगीत भस्मसात.

### एकोणिसावे शतक

* १८५० - कॅनडात व्हॅनकुवर द्वीपावर कोळसा सापडला.
* १८८० - ताहिती फ्रांसची वसाहत झाले.

### विसावे शतक

* १९१४ - सायबेरियात जिना गुसेव्हाने रास्पुतिनचा खून करण्याचा प्रयत्न केला.
* १९२२ - पहिल्या महायुद्धातील शौर्याच्या कृतज्ञतेदाखल फ्रांसने कॅनडाला व्हिमी रीज येथे १ वर्ग कि.मी. जागा तहहयात दिली
* १९२६ - आर्थर मेइघेन कॅनडाच्या पंतप्रधानपदी.
* १९५६ - अमेरिकेत देशभर हमरस्ते तयार करण्यासाठी केंद्रीय मदत देण्यासाठी कायदा मंजुर.
* १९७६ - सेशेल्सला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९८६ - आर्जेन्टिनाने १९८६चा फुटबॉल विश्वकप जिंकला.
* १९९५ - दक्षिण कोरियाची राजधानी सोलमध्ये दुकानाची ईमारत कोसळली. ५०१ ठार, ९३७ जखमी.

### एकविसावे शतक

## जन्म

* १३९७ - जॉन दुसरा,अरागॉनचा राजा.
* १५९६ - गो-मिझुनू, जपानी सम्राट.
* १८६१ - विल्यम मेयो, अमेरिकन डॉक्टर व मेयो क्लिनिकचा स्थापक.
* १८६८ - जॉर्ज एलेरी हेल, अमेरिकन अंतरिक्षशास्त्रज्ञ.
* १८७१ - श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर, मराठी नाटककार, विनोदकार, व वाङ्मय समीक्षक.
* १९३४ - कमलाकर सारंग, मराठी अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता.
* १९३९ - ऍलन कॉनोली, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४५ - चंद्रिका कुमारतुंगा, श्रीलंकेची राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४६ - अर्नेस्टो पेरेझ बॅलादारेस, पनामाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५६ - पेद्रो संताना लोपेस, पोर्तुगालचा पंतप्रधान.
* १९६५ - पॉल जार्व्हिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* ६९ - संत पीटर.
* १२५२ - एबेल, डेन्मार्कचा राजा.
* १८७३ - मायकेल मधुसूदन दत्त, बंगाली कवी.
* १८७५ - फर्डिनांड पहिला, ऑस्ट्रियाचा राजा.
* १८९५ - थॉमस हेन्री हक्सले, ब्रिटिश जीवशास्त्रज्ञ.
* १९९२ - मोहम्मद बुदियाफ, अल्जीरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २००० - कॅप्टन वासुदेव श्रीपाद बेलवलकर, मराठी ऐतिहासिक कादंबरीकार.
* २००३ - कॅथेरिन हेपबर्न अमेरिकन अभिनेत्री.

## प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - सेशेल्स.
* सैनिक दिन - नेदरलँड्स.

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर जून २९ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

---

जून २७ - जून २८ - **जून २९** - जून ३० - जुलै १ (जून महिना)
# जुलै १

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **जुलै २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ |
| ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
| १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ |
| २२ | २३ | २४ | २५ | २६ | २७ | २८ |
| २९ | ३० | ३१ |

जुलै १ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **१८२ वा** किंवा लीप वर्षात **१८३ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### एकोणिसावे शतक

### विसावे शतक

### एकविसावे शतक

* २००२ - बाश्किरियन एरलाइन्स फ्लाइट २९३७ हे तुपोलेव तू-१५४ प्रकारचे विमान आणि डीएचएल कंपनीचे बोईंग ७५७ प्रकारचे विमान जर्मनीतील ऊबेरलिंगेन गावावर आकाशात एकमेकांस आदळली. ७१ ठार.
* २००६ - चीन मध्ये किंगहाइ-तिबेट रेल्वेचे उद्घाटन.

## जन्म

* १४८१ - क्रिस्चियन दुसरा, डेन्मार्कचा राजा.
* १५३४ - फ्रेडरिक दुसरा, डेन्मार्कचा राजा.
* १६४६ - गॉट्फ्रीड लाइबनिझ, जर्मन गणितज्ञ.
* १७४२ - जॉर्ज क्रिस्तॉफ लिश्टेनबर्ग, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १७८८ - ज्याँ-व्हिक्टर पाँसेले, फ्रेंच गणितज्ञ.
* १९०६ - एस्टे लॉडर, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९१३ - वसंतराव नाईक, हरितक्रांतीचे आणि रोजगार हमी योजनेचे जनक, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री.
* १९२१ - सेरेत्से खामा, बोत्स्वानाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३८ - पंडित हरिप्रसाद चौरासिया, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे बासरीवादक.
* १९४७ - शरद यादव खासदार
* १९४९ - व्यंकय्या नायडू भाजपा नेते
* १९५१ - फ्रेड श्नायडर, अमेरिकन संगीतकार.
* १९६० - सुदेश भोसले गायक
* १९६० - गिरीश पंचवाडकर गायक
* १९६१ - कल्पना चावला, अंतराळवीर
* १९६१ - डायना, वेल्सची राजकुमारी.

## मृत्यू

* १९७१ - सर विल्यम लॉरेन्स ब्रॅग, ऑस्ट्रेलियन-ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९९४ - राजाभाऊ नातू, मराठी रंगभूमीवरील नेपथ्यकार.

## प्रतिवार्षिक पालन

* कॅनडा दिन - कॅनडा.
* प्रजासत्ताक दिन - घाना.
* केटी कोटी (मुक्ती दिन) - सुरिनाम.
* महाराष्ट्र कृषी दिन
* राष्ट्रीय डॉक्टर दिन
* भारतीय स्टेट बँक स्थापना दिवस

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर जुलै १ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

---

जून २९ - जून ३० - **जुलै १** - जुलै २ - जुलै ३ - (जुलै महिना)
# विकिमीडिया फाउंडेशन

विकिमीडिया फाउंडेशनाचा लोगो
**विकिमिडिया फाउंडेशन** (इंग्लिश: *Wikimedia Foundation, Inc.*, *विकिमीडिया फाउंडेशन, इन्कॉ.* ;) ही *ना-नफा* तत्त्वावर चालवण्यात येणारी व सॅन फ्रान्सिस्को, अमेरिका येथे मुख्यालय असलेली संस्था आहे. ही संस्था विकिपीडिया, विक्शनरी, विकिक्वोट्स, विकिबुक्स, विकिमीडिया कॉमन्स, विकिस्पीशीज, विकिवर्सिटी, विकिमीडिया इन्क्युबेटर व मेटा-विकी या प्रकल्पांचे आर्थिक व इतर व्यवस्थापन करते

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश व बहुभाषी मजकूर)

* Wikimedia blog
* Wikimedia on freenode, irc.freenode.net
* Wikimedia Foundation mailing list archives
# सर्बियन भाषा

| सर्बियन |
| --- |
|
српски, srpski |
| स्थानिक वापर |
युरोपातील अनेक देश |
| प्रदेश |
मध्य युरोप, दक्षिण युरोप |
| लोकसंख्या |
१.२ कोटी |
| क्रम |
६३ |
| लिपी |
सिरिलिक |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  सर्बिया  बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना  माँटेनिग्रो- 64% of the population  ग्रीस  क्रोएशिया (regional)  मॅसिडोनिया (regional)  रोमेनिया (regional) |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | sr |
| ISO ६३९-२ | srp |
| ISO ६३९-३ | srp |

**सर्बियन** ही भूतपूर्व युगोस्लाव्हिया देशाच्या घटक प्रजासत्ताकांमध्ये बोलली जाणारी एक प्रमुख भाषा आहे.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी
# आल्बेनियन भाषा

| आल्बेनियन |
| --- |
|
Shqip |
| स्थानिक वापर |
मध्य युरोपातील अनेक देश |
| लोकसंख्या |
७० लाख |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
* **आल्बेनियन**
 |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  आल्बेनिया  कोसोव्हो |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | sq |
| ISO ६३९-२ | alb |

**आल्बेनियन** ही प्रामुख्याने आल्बेनिया व कोसोव्हो ह्या देशांमध्ये वापरली जाणारी एक भाषा आहे. युरोपातील अनेक देशांमध्ये आल्बेनियन भाषा बोलली जाते.

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी
# सर्बिया

|  |
| --- |
| **सर्बिया** Република Србија / Republika Srbija Republic of Serbia सर्बियाचे प्रजासत्ताक |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
| सर्बियाचे स्थानसर्बियाचे जागतिक नकाशावरील स्थान |
| **राजधानी** (व सर्वात मोठे शहर) | बेलग्रेड  |
| **अधिकृत भाषा** | सर्बियन |
| **सरकार** | सांसदीय प्रजासत्ताक |
|  - राष्ट्रप्रमुख | तोमिस्लाव्ह निकोलिच |
|  |
|  |
|  |
| **महत्त्वपूर्ण घटना** |
|  - स्वातंत्र्य दिवस | ५ जून २००६  |
| क्षेत्रफळ |
|  - एकूण | ८८,३६१ किमी२ (११३वा क्रमांक) |
|  - पाणी (%) | ०.१३ |
| लोकसंख्या |
|  - २००९ | ७३,३४,९३५ (कोसोव्हो वगळून) (८१वा क्रमांक) |
|  - गणती | {{{लोकसंख्या\_गणना}}}
{{{लोकसंख्या\_गणना\_वर्ष}}} |
|  - घनता | १०६.३४/किमी² |
| **वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)** |
|  - एकूण | ७९.६६२ अब्ज अमेरिकन डॉलर  |
|  - वार्षिक दरडोई उत्पन्न | ५,८९८ अमेरिकन डॉलर  |
| **राष्ट्रीय चलन** | सर्बियन दिनार |
| **आंतरराष्ट्रीय कालविभाग** | मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ (यूटीसी + १:००) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-१** | RS |
| **आंतरजाल प्रत्यय** | .rs |
| **आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक** | ३८१ |
| राष्ट्र\_नकाशा |

**सर्बिया** हा दक्षिण युरोपातील एक देश आहे. बेलग्रेड ही सर्बियाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.

## इतिहास

१९९१ सालापर्यंत सर्बिया हा भूतपूर्व युगोस्लाव्हिया देशाचा एक भाग होता. ११९२ साली युगोस्लाव्हियाचे विघटन झाले व इतर स्वतंत्र देशांबरोबर युगोस्लाव्हियाचे संघीय प्रजासत्ताक ह्या देशाची २७ मे १९९२ रोजी स्थापना करण्यात आली, ज्याची सर्बिया व माँटेनिग्रो ही दोन संघराज्ये होती. ४ फेब्रुवारी २००३ रोजी ह्या देशाचे नाव बदलून सर्बिया व माँटेनिग्रोची संघीय राज्ये असे ठेवण्यात आले. पण ५ जून २००६ रोजी सर्बिया आणि माँटेनिग्रो हे दोन देश वेगळे झाले.

१७ फेब्रुवारी २००८ रोजी कोसोव्हो ह्या प्रांताने सर्बियापासुन स्वातंत्र्याची घोषणा केली. सर्बियाने अद्याप स्वतंत्र कोसोव्होला मान्यता दिलेली नाही व कोसोव्हो आपल्या देशाचाच एक प्रांत असल्याचा दावा केला आहे.

युगोस्लाव्हियाचे विघटन दाखवणारे धावचित्र.

---

  युगोस्लाव्हियाचे साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक
  युगोस्लाव्हियाचे संघीय प्रजासत्ताक; सर्बिया आणि माँटेनिग्रो; सर्बिया
  क्रोएशिया
  स्लोव्हेनिया
  मॅसिडोनिया
  बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना
                     बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनाची दोन गणराज्ये
  माँटेनिग्रो
  कोसोव्हो
## भूगोल

### चतुःसीमा

सर्बियाच्या उत्तरेला हंगेरी, पूर्वेला रोमेनिया व बल्गेरिया, दक्षिणेला मॅसेडोनिया, नैऋत्येला आल्बेनिया तर पश्चिमेला क्रोएशिया व बोस्निया आणि हर्झगोव्हिना हे देश आहेत.

### राजकीय विभाग

सर्बिया देशामध्ये एकूण २९ जिल्हे आहेत व व्हॉयव्होडिना व कोसोव्हो हे दोन स्वायत्त प्रांत आहेत. २००८ सालापासून कोसोव्हो प्रांताने स्वातंत्र्याची घोषणा केली आहे.

### मोठी शहरे

* बेलग्रेड
* नोव्ही साद
* नीस

## समाजव्यवस्था

### वस्तीविभागणी

### धर्म

### शिक्षण

### संस्कृती

## राजकारण

## अर्थतंत्र

## खेळ

* ऑलिंपिक खेळात सर्बिया
* सर्बिया फुटबॉल संघ

## हे सुद्धा पहा

* नोव्हाक जोकोविच
# इ.स. १९६५

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे २ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  १९ वे शतक -  **२० वे शतक** - २१ वे शतक |
| **दशके:** |  १९४० चे - १९५० चे -  **१९६० चे** - १९७० चे - १९८० चे |
| **वर्षे**: |  १९६२ - १९६३ - १९६४ -  **१९६५** - १९६६ - १९६७ - १९६८ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी २६ - भारताने हिंदी भाषाला राष्ट्रभाषा जाहीर केले.
* फेब्रुवारी १५ - कॅनडाने नवीन ध्वज अंगिकारला.
* फेब्रुवारी २१ - न्यू यॉर्क मध्ये नेशन ऑफ इस्लामच्या सदस्यांनी माल्कम एक्सची हत्या केली.
* मार्च ७ - अलाबामाच्या सेल्मा शहरात ६०० लोकांचे समान हक्कांसाठीचे निदर्शन पोलिसांनी मोडुन काढले.
* मार्च ८ - सुमारे ३,५०० अमेरिकन मरीन दक्षिण व्हियेतनाममध्ये दाखल.
* एप्रिल ११ - अमेरिकेच्या मध्य भागात ५१ टोर्नेडोंचा उत्पात. २५६ ठार.
* एप्रिल २८ - अमेरिकेने डॉमिनिकन प्रजासत्ताकमध्ये लश्कर पाठवले.
* मे १२ - सोवियेत संघाचे चांद्रयान लुना ५ चंद्रावर कोसळले.
* जून ७ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने परिणित दांपत्याने गर्भनिरोधक साधने वापरणे कायदेशीर ठरवले.
* जुलै १८ - सोवियेत संघाच्या झॉॅंड ३ या अंतराळयानाचे प्रक्षेपण.
* जुलै २० - एलियास त्सिरिमोकोस ग्रीसच्या पंतप्रधानपदी.
* जुलै २४ - व्हियेतनाम युद्ध - उत्तर व्हियेतनामने अमेरिकेचे लढाउ विमान पाडले.
* जुलै २६ - मालदीवला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* ऑगस्ट ७ - सिंगापुरची मलेशियामधून हकालपट्टी.
* ऑगस्ट ९ - अमेरिकेतील लिटल रॉक, आर्कान्सा येथील क्षेपणास्त्र तळावर आग. ५३ ठार.
* सप्टेंबर 7 ते 20 - पाकिस्तानच्या सियालकोट शहरात भारतीय लष्कर आणि पाकिस्तान लष्कर यांच्यात भयंकर युध्य झाले.
* डिसेंबर १ - भारतात सीमा सुरक्षा दल (बॉर्डर सिक्युरीटी फोर्स)ची स्थापना.

## जन्म

* मार्च ११ - एरिक जेलेन, जर्मन टेनिस खेळाडू.
* मे २३ - वूर्केरी रामन, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* जून २९ - पॉल जार्व्हिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* जुलै १२ - संजय मांजरेकर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट ८ - ॲंगस फ्रेझर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २५ - मिन्हाजुल आबेदिन, बांगलादेशचा क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २५ - डेव्ह रंडल, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* ऑक्टोबर २ - टॉम मूडी, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* जानेवारी ४ - टी.एस.इलियट, अमेरिकन साहित्यिक.
* फेब्रुवारी २३ - स्टॅन लॉरेल, अमेरिकन अभिनेता, लॉरेल व हार्डीचा अर्धा भाग.
* जुलै ७ - मोशे शॅरेड, इस्रायेलचा दुसरा पंतप्रधान.
* जुलै १९ - सिंगमन ऱ्ही, दक्षिण कोरियाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* सप्टेंबर १४ - जे.डब्ल्यु. हर्न, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* डिसेंबर २३ - गणपतराव बोडस, मराठी संगीत नाटकांतील गायक-अभिनेता.
# ऑगस्ट १०

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **ऑगस्ट २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  | १ | २ | ३ | ४ |
| ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
| १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ |
| १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ | २५ |
| २६ | २७ | २८ | २९ | ३० | ३१ |

ऑगस्ट १० हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **२२१ वा** किंवा लीप वर्षात **२२२ वा** दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

### सोळावे शतक

* १५१९ - फर्डिनांड मॅगेलन पाच जहाजे घेऊन पृथ्वी-प्रदक्षिणेसाठी निघाला.

### सतरावे शतक

* १६८० - न्यू मेक्सिकोत पेब्लो क्रांती सुरू.

### अठरावे शतक

* १७९२ - फ्रेंच क्रांती - राजा लुई सोळाव्याला अटक.

### एकोणिसावे शतक

* १८०९ - इक्वेडोरची राजधानी क्विटोने स्पेनपासून स्वातंत्र्य जाहीर केले.
* १८२१ - मिसुरी अमेरिकेचे २४वे राज्य झाले.
* १८४६ - जेम्स स्मिथसनच्या ५,००,००० डॉलरच्या देणगीने स्मिथसॉनियन इंस्टीट्युटची स्थापना.

### विसावे शतक

* १९१३ - दुसरे बाल्कन युद्ध-बुखारेस्टचा तह - युद्धाचा अंत.
* १९२० - पहिले महायुद्ध-सेव्ह्रेसचा तह - दोस्त राष्ट्रांनी ऑट्टोमन साम्राज्य आपसांत वाटून घेतले.
* १९८८ - दुसऱ्या महायुद्धात बेकायदेशीरपणे बंदिवासात टाकलेल्या जपानी वंशाच्या अमेरिकन नागरिकांना अमेरिकेने प्रत्येकी २०,००० डॉलर देण्याचे कबूल केले.
* १९९० - मॅगेलन अंतराळयान शुक्र ग्रहावर पोचले.

### एकविसावे शतक

* २००६ - युनायटेड किंग्डमची गुप्त पोलीस संस्था स्कॉटलंड यार्डने इंग्लंडहून अमेरिकेला जाणारी विमाने नष्ट करण्याचा दहशतवाद्यांचा कट उधळून लावला.

## जन्म

* १२६७ - जेम्स दुसरा, अरागॉनचा राजा.
* १३९७ - आल्बर्ट दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट.
* १८६० - पंडित विष्णू नारायण भातखंडे, भारतीय संगीतकार, संगीततज्ञ.
* १८७४ - हर्बर्ट हूवर, अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १८९५ - हॅमी लव्ह, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९२३ - फ्रेड रिजवे, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४३ - शफाकत राणा, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९५८ - जॅक रिचर्ड्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७० - ब्रेंडन ज्युलियन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७८ - क्रिस रीड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७९ - दिनुशा फर्नान्डो, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.

## मृत्यू

* १७५९ - फर्डिनांड सहावा, स्पेनचा राजा.
* १९४५ - रॉबर्ट गॉडार्ड, अमेरिकन रॉकेटतज्ञ.
* १९७६ - बर्ट ओल्डफील्ड, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - याह्या खान, पाकिस्तानचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २००० - गिल्बर्ट पार्कहाउस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

## प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - इक्वेडोर.

---

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर ऑगस्ट १० च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

ऑगस्ट ८ - ऑगस्ट ९ - **ऑगस्ट १०** - ऑगस्ट ११ - ऑगस्ट १२ - ऑगस्ट महिना
# डिसेंबर ३१

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **डिसेंबर २०२६** | >> |
| सो | मं | बु | गु | शु | श | र |
|  |  |  | १ | २ | ३ | ४ |
| ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
| १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ |
| १९ | २० | २१ | २२ | २३ | २४ | २५ |
| २६ | २७ | २८ | २९ | ३० | ३१ |

डिसेंबर ३१ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील **३६५ वा** किंवा लीप वर्षात **३६६ वा** दिवस असतो.

हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षाचा अखेरचा दिवस असतो.

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* १६०० - ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना
* १८०२ - दुसरा बाजीराव याने तैनाती फौजा स्वीकारून वसई येथे तह केला.

## जन्म

* १८६९ - हेन्री मॅटिसे चित्रकार.
* १८७१ - गजानन यशवंत ताम्हणे तथा माणिकराव, वडोदरा येथील भारतीय आधुनिक व्यायामविद्येचे प्रवर्तक, कन्या आरोग्य मंदिराचे स्थापक.
* १९०७ - हरिवंशराय बच्चन, हिंदी कवी
* १९१० - पं. मल्लिकार्जुन मन्सूर, ग्वाल्हेर घराण्याचे हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक.
* १९४३ - बेन किंग्जली अभिनेता.

## मृत्यू

* १९२ - कोमॉडस, रोमन सम्राट.
* ३३५ - संत सिल्व्हेस्टर.
* १६१० - लुडॉल्फ व्हान स्युलेन, जर्मन गणितज्ञ.
* १६५० - दॉर्गोन, चीनी सम्राट.
* १६७९ - जियोव्हानी आल्फोन्सो बोरेली, इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १७९९ - ज्यॉॅं-फ्रांस्वा मारमोंटेल, फ्रेंच लेखक.
* १८७२ - अलेक्सिस किवी, फिनिश लेखक.
* १८७७ - गुस्ताव कुर्बे, फ्रेंच चित्रकार.
* १८८९ - इयोन क्रेंगा, रोमेनियन लेखक.
* १८९४ - थॉमस जोन्स स्टिल्ट्येस, डच गणितज्ञ.
* १९०५ - अलेक्झांडर पोपोव्ह, रशियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९२६ - वि.का. राजवाडे इतिहासाचार्य.
* १९३६ - मिगेल दि उनामुनो, स्पॅनिश लेखक.
* १९५२ - हॅंक विल्यम्स, अमेरिकन संगीतकार.
* १९६४ - ओलाफुर थॉर्स, आइसलॅंडचा पंतप्रधान.
* १९७१ - डॉ. विक्रम साराभाई, भारतीय अंतराळ संशोधक.
* १९७७ - सबाह तिसरा अल-सलीम अल-सबाह, कुवैतचा शेख.
* १९८० - मार्शल मॅकलुहान, केनेडियन लेखक.
* १९८६ - राजनारायण, भारताचे केंद्रीय आरोग्य मंत्री.
* १९९३ - झ्वियाद गामसाखुर्दिया, जॉर्जियाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९७ - छोटा गंधर्व स्वरराज.
* २००३ - आर्थर आर. फोन हिप्पेल, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* २००४ - जरार्ड देब्रू, नोबेल पारितोषिक विजेता फ्रेंच अर्थशास्त्रज्ञ.
* २०११ - वंदना विटणकर, मराठी कवयित्री, गीतकार, बालसाहित्यकार.
* २०१६ ‌- बाळासाहेब विखे पाटील, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे नेते.

## प्रतिवार्षिक पालन

## बाह्य दुवे

* बीबीसी न्यूजवर डिसेंबर ३१ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)

डिसेंबर २९ - डिसेंबर ३० - डिसेंबर ३१ - जानेवारी १ - जानेवारी २ - डिसेंबर महिना

---
# बायझेंटाईन साम्राज्य

|
|  |
| **बायझेंटाईन साम्राज्य** Ῥωμανία Rhōmanía Romania Imperium Romanum  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **इ.स. ३३०** – **इ.स. १४५३** |  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| इ.स. १४ व्या शतकातील बायझेंटाइन साम्राज्याचा ध्वज | चिन्ह |

 |
|  |
| **राजधानी** | कॉन्स्टॅंटिनोपल  |
| **शासनप्रकार** | राजतंत्र |
| **अधिकृत भाषा** | ग्रीक, लॅटिन |
| **लोकसंख्या** | ५०,००,००० (इ.स. १२८१ अंदाज) |

**बायझेंटाईन साम्राज्य** (देवनागरी लेखनभेद : **बायझेंटाइन साम्राज्य**, **बायझेन्टाईन साम्राज्य**; ग्रीक: Ῥωμανία ; लॅटिन: *Imperium Romanum*, *इंपेरिउम रोमानिउम* ;) हे भूमध्य समुद्र व नजीकच्या भूप्रदेशावर पसरलेले मध्ययुगातील ग्रीक भाषक-बहुल साम्राज्य होते. सम्राट कॉन्स्टंटाइनाने रोमन साम्राज्याची राजधानी रोम येथून कॉन्स्टॅंटिनोपल येथे हलवल्यानंतर ग्रीस हे रोमन साम्राज्याचे केंद्र झाले. पुढे रोमन साम्राज्याचे विघटन झाल्यानंतर *पूर्व रोमन साम्राज्य* हे बायझेंटाईन साम्राज्य म्हणून ओळखू जाऊ लागले. याची राजभाषा ग्रीक होती. याच काळात बायबलाची रचना झाली व ख्रिश्चन धर्म हा बायझेंटाईन साम्राज्याचा अधिकृत धर्म बनला. बायझेंटाईन राज्य हे आफ्रिका, मध्य युरोप, पर्शियापर्यंत पसरले होते. अनेक प्रांत या साम्राज्यात असले तरी या साम्राज्याची ख्रिश्चन धर्मीय म्हणून ओळख होती. बेलारियस व तिसरा लिओ यांसारख्या महान सेनांनीनी हे साम्राज्य विस्तारले.

इस्लामाचा उदय झाल्यानंतर इस्लामी फौजांचे पहिले आक्रमण बायझेंटाईन साम्राज्यावर झाले. त्यात त्यांना आफ्रिका व मध्यपूर्वेकडचा भाग गमवावा लागला. तुर्कांचे आक्रमण होईपर्यंत पुढील अनेक वर्षे युरोपातील भूप्रदेश बायझेंटाईन साम्राज्याने टिकवून ठेवले. दरम्यान इ.स.च्या १० व्या शतकात बायझेंटाईन ख्रिस्ती धर्माधिकाऱ्यांचे व रोमच्या ख्रिस्ती धर्माधिकाऱ्यांचे मतभेद टोकाला गेले, रोम व ग्रीसमध्ये पुन्हा एकदा दरी निर्माण् झाली. ग्रीसचे ख्रिस्ती लोक स्वतःला पारंपारिक ख्रिस्ती म्हणू लागले. बायझेंटाईन साम्राज्याचा प्रभाव ग्रीस व सभोवतालच्या देशांवर ११०० वर्षांपर्यंत राहिला. बायझेंटाईन साम्राज्याने इस्लामी आक्रमणे अनेक शतकांपर्यंत थोपवून धरली होती. परंतु सरतेशेवटी ओस्मानी साम्राज्याने कॉन्स्टॅंटिनोपलाचा पाडाव केला व ११०० वर्षांची एकछत्री सत्ता संपुष्टात आणली.

## हे सुद्धा पहा

* प्राचीन रोम

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 बायझेंटाईन साम्राज्य |

* द केंब्रिज मेडीएवल हिस्टरी (चतुर्थ) - द ईस्टर्न रोमन एंपायर (इ.स. ७१७ - १४५३) (इंग्लिश मजकूर)