# जी-२०

जी-२० समूहातील देश दर्शवणारा नकाशा
**जी-२०** हा जगातील २० प्रमुख देशांच्या अर्थमंत्री व मध्यवर्ती बँकेच्या गव्हर्नरांचा एक गट आहे. वास्तविकपणे ह्या गटात १९ देश व युरोपियन संघाचा सहभाग आहे. युरोपीय परिषदेचे अध्यक्ष व युरोपीय मध्यवर्ती बँकेचे अध्यक्ष युरोपियन संघाचे जी-२० मध्ये प्रतिनिधित्व करतात. जी-२० सदस्य देशांचा एकत्रित जीडीपी जगाच्या ८५ टक्के आहे व हे २० देश एकूण जागतिक व्यापाराच्या ७५ टक्के व्यापारासाठी कारणीभूत आहेत. 2008च्या सुरुवातीच्या बैठकीपासून जी -20 देशांच्या प्रमुखानी ठराविक कालावधीत परिषदेत वेळोवेळी सह्भाग घेतला आहे आणि अलिकडच्या वर्षांत आपल्या कार्यसूचीच्या विस्तारामुळे या गटामध्ये वित्त मंत्री आणि परराष्ट्र मंत्र्यांची स्वतंत्र सभा देखील आयोजित केली जातात.

जी - २० च्या सदस्यतेमध्ये १९ वैयक्तिक देश आणि युरोपियन संघ (ईयू) यांचा समावेश आहे. युरोपियन युनियनचे प्रतिनिधित्व युरोपियन कमिशन आणि युरोपियन सेंट्रल बँक याने केले आहे. एकत्रितपणे, जी २० देशांमध्ये एकूण जागतिक उत्पादनापैकी ८५% जागतिक जीडीपी , जागतिक व्यापाराच्या ८०% किंवा (ईयूच्या अन्तर्गत व्यापाराचा समावेश नाही तर ७५%) आणि जगाच्या लोकसंख्येच्या दोन-तृतीयांश व्यापाराचा वाटा आहे.

२००९ आणि २०१० च्या दरम्यान झालेल्या जी २० शिखर परिषदेचे संमेलन अर्ध वार्षिक होती. नोव्हेंबर २०११ च्य कान्स् संमेलना पासून सर्व जी-२० परिषदेचे आयोजन दरवर्षी झाले.

जी-२० सदस्यांमध्ये भारतासह अनेक विकसनशील देशांचा समावेश आहे.

## सदस्य

| खंड | सदस्य | सकल वार्षिक उत्पन्न (किरकोळ · पीपीपी) दशलक्ष अमेरिकन डॉलर | दरडोई उत्पन्न अमेरिकन डॉलर | लोकसंख्या |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| आफ्रिका | **दक्षिण आफ्रिका** | 287,219 | 492,684 | 5,700 | 49,320,500 |
| उत्तर अमेरिका | **कॅनडा** | 1,336,427 | 1,281,064 | 39,600 | 34,088,000 |
| **मेक्सिको** | 874,903 | 1,465,726 | 9,100 | 111,211,789 |
| **अमेरिका** | 14,256,275 | 14,256,275 | 46,400 | 309,173,000 |
| दक्षिण अमेरिका | **आर्जेन्टिना** | 310,065 | 584,392 | 7,500 | 40,134,425 |
| **ब्राझील** | 1,574,039 | 2,013,186 | 8,000 | 193,088,765 |
| पूर्व आशिया | **चीन** | 4,908,982 | 8,765,240 | 3,700 | 1,338,612,968 |
| **जपान** | 5,068,059 | 4,159,432 | 39,800 | 127,390,000 |
| **दक्षिण कोरिया** | 832,512 | 1,364,148 | 17,100 | 48,875,000 |
| दक्षिण आशिया | **भारत** | 1,310,171 | 3,526,124 | 1,000 | 1,180,251,000 |
| आग्नेय आशिया | **इंडोनेशिया** | 539,337 | 962,471 | 2,200 | 231,369,500 |
| मध्यपूर्व | **सौदी अरेबिया** | 369,671 | 593,385 | 14,400 | 25,721,000 |
| युरेशिया | **रशिया** | 1,229,227 | 2,109,551 | 8,800 | 141,927,297 |
| **तुर्कस्तान** | 615,329 | 880,061 | 7,900 | 72,561,312 |
| युरोप | **युरोपियन संघ** | 16,447,259 | 14,793,979 | 32,900 | 501,259,840 |
| **फ्रान्स** | 2,675,951 | 2,108,228 | 41,600 | 65,447,374 |
| **जर्मनी** | 3,352,742 | 2,806,226 | 40,800 | 81,757,600 |
| **इटली** | 2,118,264 | 1,740,123 | 36,400 | 60,325,805 |
| **युनायटेड किंग्डम** | 2,183,607 | 2,139,400 | 35,000 | 62,041,708 |
| ओशनिया | **ऑस्ट्रेलिया** | 997,201 | 851,170 | 46,300 | 22,328,632 |

## **जी-२० चे आयोजक पद**

कोणता सदस्य देश जी-२० नेत्यांच्या एका विशिष्ट वर्षासाठी बैठक बोलावतो, कोणता देश या बैठकीचे अयोजन करनार हे ठरवण्यासाठी सर्व २० सार्वभौम देश पाच वेगवेगळ्या गटांत एकाला विभागले जातात. प्रत्येक समूहात जास्तीतजास्त चार राष्ट्रे आहेत. ही प्रणाली २०१० पासून अस्तित्वात आली आहे, जेव्हा दक्षिण कोरिया जो गट 5 मध्ये आहे, जी -२० बैठक आयोजित केली होती. खालील तक्त्यामध्ये राष्ट्राच्या गटांची सूची दिलेली आहे.

| **गट १** | **गट २** | **गट ३** | **गट ४** | **गट ५** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ऑस्ट्रेलिया | भारत | अर्जेंटिना | फ्रान्स | चीन |
| कॅनडा | रशिया | ब्राझिल | जर्मनी | इंडोनेशिया |
| सौदी अरेबिया | दक्षिण आफ्रिका | मेक्सिको | इटली | जपान |
| संयुक्त राष्ट्र | तुर्की |  | युनायटेड किंग्डम | दक्षिण कोरिया |

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर जी-२०  संबंधित संचिका आहेत
* "अधिकृत संकेतस्थळ" (स्पॅनिश भाषेत).