Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# सार्क उपग्रह

"सार्क उपग्रह" हा भारतीय अवकाश संशोधन संस्था (Indian Space Research Organisation-ISRO) द्वारा निर्मित सार्क (South Asian Association for Regional Cooperation) अंतर्भूत प्रदेशासाठी नियोजित उपग्रह आहे. दक्षिण आशियातील पाणीसमस्येचे निवारण करण्यासाठी प्रस्तावित सार्क उपग्रहाचा उपयोग करता येऊ शकतो. इ.स.२०१४ साली नेपाळ येथे झालेल्या सार्क परिषदेत भारताचे प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी सार्क देशांसाठी (अफगाणिस्तान, नेपाळ, पाकिस्तान, बांग्ला देश, भारत, भूतान, मालदीव, श्रीलंका) असा उपग्रह सोडण्यात येणार अशी घोषणा केली होती.

## पार्श्वभूमी

सार्क उपग्रह विकसित करण्याची संकल्पना तशी जुनी आहे. एप्रिल २६, १९९८ला सार्क देशांच्या माहिती आणि प्रसारणमंत्र्यांनी याविषयी चर्चा केली होती. तत्कालीन सार्क महासचिव नईम हसन यांनी याविषयी माहिती देताना नमूद केले होते की, ‘‘आम्ही सार्क उपग्रह स्थापण्यासाठी आवश्यक आíथक आणि तांत्रिक शक्यता पडताळून पाहत आहोत.’’ परंतु, भारत आणि पाकिस्तानातील तणावाची छाया या संकल्पनेवरदेखील पडली. त्यानंतर एक वर्षांने कारगिल संघर्षांमुळे सार्क उपग्रहाचा विचार अडगळीत पडला. आता मात्र मोदींनी सार्क उपग्रहाचा विचार उचलून धरल्यामुळे या संकल्पनेस बळ प्राप्त झाले.

## निर्मिती

भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे अध्यक्ष ए.एस.किरणकुमार यांनी १८ महिन्याचे उद्दिष्ट ठेवून सदर *सार्क उपग्रह* मोहिमेस सुरुवात केली. सदर मोहिमेसाठीचा अंदाजे खर्च २३५ कोटी रुपये इतका आहे.

## आवश्यकता

दक्षिण आशियाच्या इतिहासाकडे बघितल्यास असे लक्षात येते की, नसíगक आपत्ती, विशेषतः चक्रीवादळे, भूकंप आणि दुष्काळ यांच्यामुळे येथील जनजीवन अनेक वेळा उद्ध्वस्त झाले आहे. नसíगक आपत्तीपासून रक्षण करण्यासाठी वास्तविक शास्त्रीय माहिती मिळवून तिचे संकलन करणे ही काळाची गरज आहे. या संदर्भात भारतीय दूरसंवेदन उपग्रहांची उपयुक्तता आपत्ती निवारणात वेळोवेळी त्यांची सिद्ध झाली आहे. भारतीय दूरसंवेदन उपग्रहांद्वारे प्राप्त झालेली माहिती संपूर्ण प्रादेशिक समूहासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. प्रस्तावित सार्क उपग्रह दक्षिण आशियातील नसíगक आपत्ती निवारणासाठी महत्त्वपूर्ण ठरेल. सुनामी संकटाची पूर्वसूचना मिळणे अंतराळ तंत्रज्ञानामुळे शक्य होऊ शकते आणि त्यामुळेच दक्षिण आशियातील सागरी किनारा असलेल्या देशांसाठी हे तंत्रज्ञान अत्यंत उपयुक्त आहे. भारताने यापूर्वीच सुनामी पूर्वसूचना प्रणाली विकसित केली आहे जी िहदी महासागरातील सुनामीविषयक धोक्याची पूर्वसूचना देते. या प्रणालीच्या उपलब्धतेमुळे सार्कच्या नवी दिल्लीस्थित आपत्ती व्यवस्थापन केंद्राला अधिक परिणामकारकरीत्या कार्य करता येईल.दक्षिण आशिया अनेक समस्यांना सामोरे जात आहे आणि त्यांचा सामना करणे केवळ एका देशाला शक्य नाही. सार्क उपग्रह या सर्व जटिल प्रश्नांवरील एकमेव रामबाण उपाय नक्कीच नाही; पण या उपग्रहाच्या माध्यमातून सर्व देशांना सामायिक प्रश्नांच्या सोडवणुकीसाठी काम करण्याची संधी मिळेल.

## सार्क देशांचा प्रतिसाद

भारताच्या सार्क उपग्रह मोहिमेबाबत श्रीलंका व बांगलादेश यांनी समर्थन देऊन अनुकुलता दर्शवली आहे.

### पाकिस्तानची भूमिका

पाकिस्तानणे या मोहिमे बाबत सुरुवातीला मोन बाळगले परंतु नंतर उपग्रह सुरक्षा आणि मिशन व्याप्ती संबंधित चिंता व्यक्त केली. पाकिस्तानची मुख्य चिंता हा उपग्रह भारताला पाकिस्तानची संवेदनशील माहिती डेटाबेस पायाभूत सुविधा यांची माहिती देऊ शकते की द्वारे चिन्हांकित केले आहे.

## सद्यःस्थिती

सार्क उपग्रह प्रकल्प मार्च २०१७ पर्यंत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे.दक्षिण आशियायी उपग्रह हा G-SAT9चा भाग असेल.

## हे सुद्धा पहा

भारतीय अवकाश संशोधन संस्था

## संदर्भ आणि नोंदी
# चल्लापल्ली

Challapalli; چلاپلی; ચલ્લાપલ્લી; Challapalle; Challapalli; Challapalle; Challapalli; چالاپالی; चल्लपल्लि, कृष्णा ज़िला; చల్లపల్లి; Challapalli; Challapalle; चल्लापल्ली; Чалапале; चल्लपल्लि मण्डल; luech te l'India; ভারতের একটি গ্রাম; village en Inde; ભારતના આન્ધ્ર પ્રદેશ રાજ્યનું એક ગામ; pueblu de la India; ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ; village in Challapalle mandal, Krishna district, Andhra Pradesh, India; Dorf in Indien; ଭାରତର ଏକ ଗାଆଁ; sráidbhaile in Andhra Pradesh na hIndia; գյուղ Հնդկաստանում; селище в Индия; οικισμός της Ινδίας; Bodeli, Hindistan'da köy; ভারতর আহান গাঙ; village in Challapalle mandal, Krishna district, Andhra Pradesh, India; pentref yn India; ఆంధ్రప్రదేశ్, కృష్ణా జిల్లా, చల్లపల్లి మండల గ్రామం; ഇന്ത്യയിലെ വില്ലേജുകള്‍; населений пункт в Індії; dorp in India; villaggio dell'India; भारत के आन्ध्र प्रदेश राज्य का एक गांव; ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱛᱳ; kylä Intiassa; ভাৰতৰ এখন গাওঁ; قرية في الهند; kêriadenn India; ಭಾರತ ದೇಶದ ಗ್ರಾಮಗಳು; Challapalle; Challapalle

**चल्लापल्ली**| village in Challapalle mandal, Krishna district, Andhra Pradesh, India చల్లపల్లి బాలుర వసతి గృహం |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| प्रकार | * भारतातील गाव
 |
| स्थान | * Challapalle mandal
* भारत
 |
| अधिकृत भाषा | * तेलुगू भाषा
 |
| लोकसंख्या | * १७,०६७ (इ.स. २०११)
 |
| क्षेत्र | * ४६६ ha (जनगणना, इ.स. २०११)
 |
| १६° ०७′ ०३″ N, ८०° ५५′ ५३″ E |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q3424066  OpenStreetMap node ID: 2465571172 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* विकिशूटमी
* ओपनस्ट्रीट मॅप
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**चल्लापल्ली** हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील कृष्णा जिल्ह्यात असलेले छोटे गाव आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १७,०६७ होती.

हे गाव राष्ट्रीय महामार्ग २१४अ वर आहे.
# वॉल्ट डिझ्नी पिक्चर्स

वॉल्ट डिझनी पिक्चर्स| कंपनी लोगो |
| लॉस एंजिलिसमधील कंपनीचे सभागृह |
| प्रकार |
उपकंपनी |
| मागील |
वॉल्ट डिझनी प्रॉडक्शन्स (इंग्रजी: Walt Disney Productions) |
| स्थापना |
१९२३ |
| मुख्यालय |
500 South Buena Vista Street, Burbank, California, United States |
| उत्पादने |
चित्रपट |
| पालक कंपनी |
वॉल्ट डिझनी स्टुडिओज् |
| संकेतस्थळ |
 |

**वॉल्ट डिझनी पिक्चर्स** किंवा **वॉल्ट डिस्ने पिक्चर्स** हा अमेरिकन चित्रपटनिर्मिती स्टुडिओ आहे, जो वॉल्ट डिस्ने स्टुडिओची उपकंपनी आहे. याची द वॉल्ट डिस्ने कंपनीकडे आहे. स्टुडिओ हा वॉल्ट डिस्ने स्टुडिओ युनिटमधील लाइव्ह-अ‍ॅक्शन फीचर फिल्म्सचा प्रमुख निर्माता आहे. कॅलिफोर्नियाच्या बरबँक येथील वॉल्ट डिस्ने स्टुडिओमध्ये स्थित आहे. वॉल्ट डिस्ने अ‍ॅनिमेशन स्टुडिओ आणि पिक्सार अ‍ॅनिमेशन स्टुडिओद्वारे निर्मित अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट देखील स्टुडिओ बॅनरखाली प्रदर्शित केले जातात. वॉल्ट डिस्ने स्टुडिओ मोशन पिक्चर्स वॉल्ट डिस्ने पिक्चर्सद्वारे निर्मित चित्रपटांचे वितरण आणि मार्केटिंग करते.

वॉल्ट डिस्ने पिक्चर्स सध्या वॉल्ट डिस्ने स्टुडिओमधील पाच लाईव्ह-अ‍ॅक्शन फिल्म स्टुडिओपैकी एक आहे. इतर पाच 20th सेंच्युरी स्टुडिओ, मार्व्हेल स्टुडिओ, लुकासफिल्म आणि सर्चलाइट पिक्चर्स आहेत. द लायन किंग(२०१९)चा या स्टुडिओचा $1.6 बिलियनसह जगभरात सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट आहे. Pirates of the Caribbean ही स्टुडिओची सर्वात यशस्वी चित्रपट मालिका आहे, ज्यामध्ये पाच चित्रपटांनी एकूण $4.5 बिलियन पेक्षा जास्त कमाई केली आहे.

## इतिहास

डिस्नेने 1950च्या दशकात वॉल्ट डिस्ने प्रॉडक्शन या कंपनीच्या सर्वसमावेशक नावाखाली लाईव्ह-अ‍ॅक्शन चित्रपटांची निर्मिती करण्यास सुरुवात केली. 1983 मध्ये जेव्हा डिस्नेने त्याच्या संपूर्ण स्टुडिओ विभागाची पुनर्रचना केली तेव्हा थेट-अ‍ॅक्शन डिव्हिजनने वॉल्ट डिस्ने पिक्चर्सचे सध्याचे समाविष्ट केलेले नाव घेतले; ज्यामध्ये फीचर अ‍ॅनिमेशन विभागापासून वेगळे करणे आणि टचस्टोन पिक्चर्सची त्यानंतरची निर्मिती समाविष्ट आहे; वॉल्ट डिस्ने पिक्चर्सच्या माध्यमातून रिलीज होण्यासाठी योग्य नसलेल्या परिपक्व चित्रपटांच्या निर्मितीसाठी जबाबदार एक भगिनी विभाग. त्या दशकाच्या शेवटी, टचस्टोनच्या आउटपुटसह, वॉल्ट डिस्ने पिक्चर्सने वॉल्ट डिस्ने स्टुडिओला हॉलीवूडच्या प्रमुख फिल्म स्टुडिओपैकी एक म्हणून उन्नत केले.

## हे सुद्धा पहा

## संदर्भ
# बेळ्ळारी जिल्हा

|  |
| --- |
| **बेळ्ळारी जिल्हा** बेळ्ळारी जिल्हा  |
| कर्नाटक राज्यातील जिल्हा |
| बेळ्ळारी जिल्हा चे स्थानकर्नाटक मधील स्थान |
| **देश** |  भारत |
| **राज्य** | कर्नाटक |
| **विभागाचे नाव** | गुलबर्गा विभाग |
| **मुख्यालय** | बेळ्ळारी |
| **क्षेत्रफळ** |
|  - एकूण | ८,४४७ चौरस किमी (३,२६१ चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** |
| -एकूण | २२,४५,००० (२००३) |
| -लोकसंख्या घनता | १९६ प्रति चौरस किमी (५१० /चौ. मैल) |
| **प्रशासन** |
| -लोकसभा मतदारसंघ | बेळ्ळारी |
| -खासदार | सोनिया गांधी |

*हा लेख बेळ्ळारी जिल्ह्याविषयी आहे. बेळ्ळारी शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**बेळ्ळारी** हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील जिल्हा आहे. हा जिल्हा गुलबर्गा प्रशासकीय विभागात मोडतो.
# चालुक्य राजघराणे

| चालुक्य साम्राज्य |
| --- |
|   |
| इ.स. ५४३ - इ.स. ७५३ |
| राजधानी |
बादामी |
| राजे |
इ.स. ५४३ - इ.स. ५६६: पुलकेशी पहिला इ.स. ६५५ - इ.स. ६८५: विक्रमादित्य पहिला इ.स. ७४६ - इ.स. ७५३: कीर्तीवर्मा दुसरा.
* दुसरा तैलप: कल्याणीचे चालुक्य
 |
| भाषा |
कन्नड संस्कृत |
| क्षेत्रफळ |
११,००,००० वर्ग किमी |
| * ब
* च
* सं
 |

**चाळुक्य** दक्षिण भारत आणि महाराष्ट्राच्या काही भागांवर राज्य केले. पट्टदकल किंवा वातापी (बदामी) ही तत्कालीन राज्यकर्ते चालुक्यांची राजधानी होती. लाल दगडांच्या डोंगराच्या चोहीकडे रांगा असलेले पट्टदकल एकेकाळी रक्तपुरा म्हणजे लाल शहर म्हणून ओळखले जात होते. कन्नड साहित्यातील सिंगीराज पुराणातील उल्लेखानुसार तत्कालीन पुराणकालीन निग्रा, नहुष, नल, पुरुष, वसु, सागर, नंद आणि मौर्यकालीन राजे इत्यादींनी त्यांचा ‘**पट्टबंध**’ महोत्सव म्हणजे राज्याभिषेक करण्यासाठी या ठिकाणाची निवड केली होती.

"ए गाइड टू जियोग्राफी" या २ऱ्या शतकाच्या मध्यावरील संशोधन पुस्तकात या शहराचा रोमन साम्राज्याशी व्यापार उदीम होता याचा उल्लेख आहे.
दरवर्षी जानेवारी- फेब्रुवारीत वार्षिक नृत्य महोत्सव, ज्याला चालुक्य महोत्सवही म्हणतात- होतो त्याला पर्यटक खूप मोठय़ा प्रमाणात येतात.

## बादामीच्या चालुक्यांची वंशावळ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|   |   |   | जयसिंह |
|
|   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   | रणराग |
|
|   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   | पहिला पुलकेशी (इ.स. ५३५ ते ५६३) |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |
|   | पहिला कीर्तिवर्मा (इ.स. ५६६ ते ५९८) |   | मंगलेश (इ.स. ५९८ ते ६११) |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | दुसरा पुलकेशी (इ.स. ६११ ते ६४२) |   | कुब्ज विष्णूवर्धन |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | पहिला विक्रमादित्य (इ.स. ६५५ ते ६८५) |   | धराश्रय जयसिंह |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | विनयादित्य (इ.स. ६८५ ते ६९६) |   | श्रयाश्रय शीलादित्य |   |   |
|
|   |   |   |   |  |
|
|   | विजयादित्य (इ.स. ६९६ ते ७३३) |   |
|
|   |   |   |   |  |
|
|   | दुसरा विक्रमादित्य (इ.स. ७३३ ते ७४५) |   |
|
|   |   |   |   |  |
|
|   | दुसरा कीर्तिवर्मा (इ.स. ७४५ ते ७५७) |   |
|

## महत्त्वाच्या घटना

## राज्य विस्तार

महाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्रप्रदेश, तेलंगणा (आत्ताचे).

1. कल्याणीचे चालुक्य
2. वातापीचे चालुक्य
3. वेंगीचे चालुक्य

## बाह्य दुवे

* पट्टदकल विषयक लोकसत्ता मधील लेख.

## हे सुद्धा पहा

* भारतातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांची यादी
* मौर्य साम्राज्य
* मुघल साम्राज्य
* वेंगीचे चालुक्य घराणे
# चेंगलपट्टू लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००९)

चेंगलपट्टू मतदारसंघाचा नकाशा
**चेंगलपट्टू** हा तमिळनाडू राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ होता. १९५२ साली स्थापन झालेला हा मतदारसंघ २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान बंद करण्यात आला व त्यामधील विधानसभा मतदारसंघ कांचीपुरम ह्या नवीन मतदारसंघामध्ये विलीन करण्यात आले.

## हे सुद्धा पहा

* भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची
# कांचीपुरम सिल्क साडी

**कांजीवरम सा**डी ही भारताच्या तमिळनाडू प्रांतातील कांचीपुरम येथील विणकर विणतात.

कांजीवरम साडीचे वैशिष्ट्य म्हणजे रुंद आणि साडीच्या रंगाशी कॉन्ट्रास्ट करणाऱ्या रंगांचे काठ. या साडीची किंमत २५०० पासून सहा लाख रुपयांपर्यंत असते. पर्यंत असते. साडीमधले सुंदर नक्षीकाम, रंगसंगती, साडी विणण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरलेले रेशीम, खरी जर इत्यादी घटकांनुसार साडीची किंमत ठरते. या कांचीपुरम साडीला २००५ सालापासून ‘भौगोलिक स्थानदर्शक’ प्रमाणपत्र देऊन संरक्षण देण्यात आले आहे.

कांजीवरम साडी साडी विणायला नेहमी तीन विणकर लागतात. या साडीच्या काठाचे नक्षीकाम आणि रंग हे त्या साडीच्या मध्य भागातील रंगापेक्षा पूर्णतः वेगळे असते. साडीचा पदर अगदी भिन्न रंगाने आणि स्वतंत्रपणे विणला जातो. पदर विणून झाल्यावर तो अतिशय नाजूकपणाने साडीला जोडला जातो. मूळ साडी आणि पदर जिथे जोडला जातो तिथे नागमोडी आकाराची सूक्ष्म रेषा दिसते. या साडीत टेम्पल बॉर्डर, चेक्स (चौकडे), पट्टे आणि बुट्टे विणलेले असतात. ही साडी विणताना अतितलम रेशमाचा व बहुधा खऱ्या जरीचाच वापर केला जातो.

इतर साड्यांची रुंदी ४५ इंच असते तर कांजीवरम ४८ इंच रुंद असते.

कांजीवरम साडीच्या नक्षीकामांत सूर्य, चंद्र, रथ, मोर, पोपट, राजहंस, सिंह, नाणी, आंबे, पाने, जाई-जुईच्या कळ्या अशा प्रकारच्या आकारांचा समावेश असतो. या साडीचा वापर प्राधान्याने लग्नासारख्या मोठ्या सणां-समारंभांत होतो.

पौराणिक कल्पनांनुसार कांजीवरम साडीच्या विणकरांना महर्षी मार्कंडेयाचे वंशज समजले जाते. ते पुराणकाळी कमळाच्या फुलांच्या रेषांपासून ही साडी देवतांसाठी तयार करत असत. वर्तमान कांजीवरम साडी राज कृष्णदेव रायच्या वेळेपासून तिच्या श्रेष्ठतम कारागिरीसाठी प्रसिद्ध झाली.

## कांजीवरम साड्यांचे काही प्रकार

* वल्ली मुहूर्तम साडी : ही जाडी पूर्णपणे ब्रोकेड व जरीची असते. साडी सोनेरी रंगाची असून आणि सोन्याच्या धाग्यांनी विणली जाते. कांजीवरम साडीच्या या प्रकाराचे वैशिष्ट्य असे की हिच्यावर कोणत्याही रंगाचे पोलके शोभून दिसते. साडीची किंमत ५०,००० रुपये ते सहा लाख रुपये. हिंदी अभिनेत्री रेखा नेहमी नेसते म्हणून या 'वल्ली मुहूर्तम' साडीला रेखा साडी म्हणूनही ओळखतात,
* अंबरनाथ साडी : कांजीवरम साडीच्या या प्रकाराला काठ नसतात. साडीचा पदर आणि साडी एकसमान नसतात. किंमत १५,००० ते ३०,००० रुपये.
* कट्टम आणि वरी : कट्टम म्हणजे चौकडी आणि वरी म्हणजे धागे. या प्रकारच्या कांजीवरम साडीत चौकड्यांच्या सरहद्दीवर जरीचे धागे असतात. काही चौकड्यांत जरीचे बुट्टेही असतात. किंमत ३० ते ५५ हजार रुपये.
* अहेरी : या शुद्ध रेशमी धाग्यांपासून बनलेल्या कांजीवरम साडीवर अस्सल सोन्याची जर असते. किंमत २० ते ५० हजार रुपये.
* मोल्टन : ही कांजीवरम साडी पेस्टल मेटॅलिक रंगाची असून तिला वितळलेल्या सोने, तांबे किंवा कांसे या धातूंसारखी चमक असते. किंमत १५ ते ६० हजार रुपये.
# थिरुथानी

Thiruttani; થિરુત્તની; Thiruttani; Tiruttani; Tiruttani; Թիրուտանի; Тхирутхани; Thiruttani; تھیروتانی; Thiruthani; Тируттанӣ; तिरुत्तणि; తిరుత్తణి; ਤੀਰੁੱਟਨੀ; திருத்தணி; Tiruttani; তিরুতণি; Tiruttani; थिरुथानी; Tiruttani; 蒂鲁塔尼; Тируттани; তিরুত্তানি; Tiruttani; 티루타니; Thiruthani; Tiruttani; തിരുട്ടണി; Tiruttani; Tiruttani; シールッタニ; ತಿರುತ್ತಣಿ; Thiruttani; Tiruttani; Thiruttani; 提如坦尼; 提如坦尼; By i delstaten Tamil Nadu i Indien; населений пункт в Індії; nederzetting in India; ciutat a l'estat de Tamil Nandu, Índia; तामिळनाडूमधील शहर, भारत; തമിഴ്നാടിലെ തിരുവള്ളൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമം; तमिलनाडु के तिरुवल्लूर जिले का एक गाँव; Village in Tiruvallur District, Tamil Nadu, India; مستوطنة في الهند; οικισμός της Ινδίας; இந்தியாவின் தமிழ்நாட்டில் உள்ள ஒரு நகரம்; تھیروتانی; ティルタニ

**थिरुथानी**| तामिळनाडूमधील शहर, भारत |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| प्रकार | * मानवी वसाहती
 |
| स्थान | * तिरुवल्लुर जिल्हा
* Chingleput District
* भारत
 |
| क्षेत्र | * १२.३६ km²
 |
| समुद्रसपाटीपासूनची उंची | * ७६ ±1 m
 |
| १३° ११′ ००″ N, ७९° ३८′ ००″ E |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q1557417  |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* विकिशूटमी
* ओपनस्ट्रीट मॅप
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**थिरुथानी** हे भारताच्या तामिळनाडू राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर अरूपायदेवेपैकी एक असलेल्या तिरुथानी मुरुगन मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे आणि (कार्तिकेय) मुरुगनला समर्पित आहे.

नैसर्गिक सौंदर्य लाभलेल्या या शहरात डॉ. राधाकृष्णन सर्वपल्ली यांचे जन्मगाव आहे.
# रांजणगाव

|  |
| --- |
|   ?रांजणगाव महाराष्ट्र • भारत |
| —  **गाव**  — |
|
१८° ४५′ ००″ N, ७४° १४′ ००″ E
* ओपनस्ट्रीट मॅप
* गूगल अर्थ
* प्रोक्सिमिटीरामा

 |
|  |
| **प्रमाणवेळ** | भाप्रवे (यूटीसी+५:३०) |
| **जवळचे शहर** | शिरूर |
| **जिल्हा** | पुणे जिल्हा |
| **भाषा** | मराठी |
| **सरपंच** |  |
| **बोलीभाषा** |  |
| **कोड** • आरटीओ कोड |  • एमएच/ |

**रांजणगाव** हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील शिरूर तालुक्यातील एक गाव आहे.

## पार्श्वभूमी

महाराष्ट्रात असलेल्या अष्टविनायकांपैकी चौथा गणपती **रांजणगावा**त आहे. या गणपतीला महागणपती असे म्हणतात. हे महागणपतीचे स्वयंभू स्थान आहे. पुणे-अहमदनगर राज्य महामार्गावर शिरूर तालुक्यात हे ठिकाण आहे.

या स्थानासंदर्भात एक दंतकथा आहे ती अशी की :- त्रिपुरासुर या दैत्यास शिवशंकरांनी काही शक्ती प्रदान केल्या होत्या. या शक्तीचा दुरूपयोग करून त्रिपुरासुर स्वर्गलोक व पृथ्वीलोक येथील लोकांना त्रास देऊ लागला. शेवटी एक वेळ अशी आली की, शिवशंकराला श्री गणेशाचे नमन करून त्रिपुरासुराचा वध करावा लागला. म्हणून या गणेशाला ‘त्रिपुरारीवदे महागणपती’ असेही म्हणले जाते.

अष्टविनायकांपैकी सर्वाधिक शक्तिमान असे महागणपतीचे रूप आहे. हा महागणपती उजव्या सोंडेचा असून गणेशाला कमळाचे आसन आहे. माधवराव पेशव्यांच्या काळात या मंदिराचा जीर्णोद्धार केल्याचे इतिहासात आढळते. इंदूरचे सरदार किबे यांनीदेखील या मंदिराचे नूतनीकरण केल्याचा उल्लेख आढळतो. त्यांनी या देवळातला लाकडी सभामंडप बांधून दिला आहे.

हे महागणपतीचे स्थान इसवी सनाच्या १० व्या शतकातील आहे. श्री गणेशाला दहा हात आहेत आणि प्रसन्न व मनमोहक अशी श्रींची मूर्ती आहे.

## हे सुद्धा पहा

* रांजणगाव रोड रेल्वे स्थानक

## भौगोलिक स्थान

## हवामान

येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४७० मिमी पर्यंत असते.

## लोकजीवन

## प्रेक्षणीय स्थळे

## नागरी सुविधा

## जवळपासची गावे

## संदर्भ

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.  Archived 2021-01-23 at the वेबॅक मशीन.

## बाह्य दुवे

* अष्टविनायक
* अष्टविनायक मंदिरे Archived 2012-09-10 at the वेबॅक मशीन.
* अष्टविनायक स्तुती

| अष्टविनायक स्थाने (अनुक्रम परंपरेप्रमाणे) |
| --- |
| मोरगाव • थेऊर • सिध्दटेक • रांजणगाव • ओझर • लेण्याद्री  • महड  • पाली |
# मीनाक्षी मंदिर

मीनाक्षी मंदिर दृश्य
**मीनाक्षी मंदिर** हे भारतातील तमिळनाडू जिल्ह्यातील मदुराई येथील मंदिर आहे. याला *अरुलमिगु मीनाक्षी सुंदरेश्वर मंदिर* किंवा *मीनाट्चीअम्मन कोविल* (मीनाक्षी आईचे देउळ) असेही म्हणतात. पार्वतीचे मीनाक्षी या रूपात आणि शंकराचे सुंदरेश्वर रूपात येथे मूर्तींच्या रूपात पूजन केले जाते.