Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# एस.आर. रंगनाथन

**शियाळि रामामृत रंगनाथन्** (ऑगस्ट १२, इ.स. १८९२ - सप्टेंबर २७, इ.स. १९७२) हे एक भारतीय गणितज्ञ आणि पुस्तकालयतज्ञ होत. भारतीयांमध्ये वाचनसंस्कृती अधिकाधिक रुजावी यासाठी डॉ. रंगनाथन् यांनी ग्रंथालयशास्त्र आणि त्याच्या विकासात मोलाचे योगदान दिले.

## प्रारंभिक आयुष्य

डॉ.रंगनाथन् यांचा जन्म मद्रास प्रांतातील (सध्याचे चेन्नई) तंजावर जिल्ह्यातील शियाली या छोट्याशा गावात 12 ऑगस्ट 1892 साली झाला. त्याचे प्राथमिक शिक्षण शियाली येथील हिंदू हायस्कूलमध्ये झाले. विद्यार्थीदशेपासून त्यांनी संस्कृत वाङ्‌मयाचे अध्ययन सुरू केले होते. नंतर मद्रास येथील ख्रिश्‍चन कॉलेजमध्ये प्रवेश घेऊन इंग्रजी विषयात बी.ए.ची पदवी प्राप्त‍ केली.

## गणिताची प्राध्यापकी आणि ग्रंथपाल म्हणून कार्य

शिक्षण मिळविणे सोपे आहे, पण शिक्षण देणे हे एक शास्त्र आहे, हे लक्षात आल्यानंतर त्या शास्त्राचा अभ्यास करण्याचे ठरवून अध्यापनशास्त्राची ‘एल. टी.’परीक्षा उत्तीर्ण केली आणि गणिताचे प्राध्यापक झाले. नंतर प्राध्यापकाची नोकरी सोडून ते मद्रास विद्यापीठात ग्रंथपाल म्हणून काम पाहू लागले.

## लंडन विद्यापीठात अभ्यासक्रम

ग्रंथालय शास्त्राच्या शिक्षणाकरिता मद्रास विद्यापीठाने आपल्या स्वखर्चाने त्यांना ‘स्कूल ऑफ लायब्ररीयनशिप’साठी लंडनला पाठविले होते. लंडन विद्यापीठाचा एक वर्षाचा अभ्यासक्रम पूर्ण करून ते पुन्हा मायदेशी परतले. सार्वजनिक ग्रंथालयाची गरज ओळखून ३० जानेवारी १९२८ रोजी त्यांनी 'मद्रास ग्रंथालय संघाची' स्थापना केली. नंतर ग्रंथालयांची झपाट्याने प्रगती झाली.

## पुढील कार्य

सुसंस्कृत समाजनिर्मितीसाठी शालेय शिक्षणासोबतच निरंतर शिक्षणदेखील किती आवश्यक असते, याची महत्त्व डॉ. रंगनाथन् यांनी सर्वप्रथम पटवून दिले. त्याकरिता ग्रंथालयांचा विकास, प्रसार होऊन देशातील सर्वसामान्याना ज्ञानाची कवाडं विनामूल्य खुली करून द्यायला हवी, यासोबत वाचनसंस्कृती रुजवण्यासाठी जनतेला करण्याकरिता प्रवृत्त केले पाहिजे, हा विचार डॉ. रंगनाथन् यांनीच सर्वप्रथम देशात रुजवला.

## आधुनिक काळातील कार्याचे महत्त्व

आधुनिक भारतातील ग्रंथालयांच्या विकासात डॉ. रंगनाथन् ह्यांचा फार मोठा वाटा आहे. देशातील सर्वसामान्यांना ज्ञानाची कवाडं विनामूल्य खुली करण्याचा विचार सर्वप्रथम डॉ. रंगनाथन् ह्यांनीच रूजवला. नंतर तो जोपासण्यासाठीही आपले संपूर्ण आयुष्य झिजवले. डॉ. रंगनाथन् ह्यांनी मांडलेले पाच पुस्तकालयविज्ञान सिद्धांत हे भारतीय पुस्तकालयविज्ञानाचा पाया समजले जातात. डॉ. रंगनाथन् ह्यांचा वाढदिवस भारतात 'ग्रंथपाल दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

## संदर्भ आणि नोंदी
# एन. खेलचंद्र सिंह

এন.খেলচন্দ্র সিং; N. Khelchandra Singh; N. Khelchandra Singh; एन खेलचंद्र सिंह; एन. खेलचंद्र सिंह; ଏନ ଖେଲଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ; N. Khelchandra Singh; N. Khelchandra Singh; N. Khelchandra Singh; நி. கேல்சந்திர சிங்; Indian writer,lexicographer and historian; ଭାରତୀୟ ଲେଖକ, ଇତିହାସକାର ଓ ଅଭିଧାନ ଲେଖକ; Indian writer,lexicographer and historian; ভারতীয় লেখক, ভাষাতত্ত্ববিদ এবং ইতিহাসবিদ; भारतीय लेखक, शब्दावलीकार और इतिहासकार; bewerker; Ningthoukhongjam Khelchandra Singh; मणिपुरी के मणिपुरी और अंग्रेजी के लेखक

**एन. खेलचंद्र सिंह**निपात करा| Indian writer,lexicographer and historian |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | सप्टेंबर १, इ.स. १९२० Uripok |
| मृत्यू तारीख | फेब्रुवारी २, इ.स. २०११ |
| व्यवसाय | * editor
 |
| पुरस्कार | * साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार
* संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप
 |
|

| निपात कराअधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q20888529  |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**निंगथौखोंगजाम खेलचंद्र सिंह** हे एक भारतीय लेखक, कोशकार आणि इतिहासकार होते. *मणिपुरी ते मणिपुरी आणि इंग्रजी या* मेइतेई (मणीपुरी) भाषेतील पहिल्या आधुनिक सामान्य शब्दकोशाचे लेखक म्हणून ते ओळखले जातात, जे १९६४ मध्ये प्रकाशित झाले. ते साहित्य अकादमी (१९९९) आणि संगीत नाटक अकादमीचे (२००६) फेलो होते. १९८७ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री हा चौथा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान केला.

## संदर्भ
# विद्या निवास मिश्रा

Vidya Niwas Mishra; বিদ্যানিবাস মিশ্র; Vidya Niwas Mishra; વિદ્યા નિવાસ મિશ્રા; Vidya Niwas Mishra; Vidya Niwas Mishra; Vidya Niwas Mishra; Vidya Niwas Mishra; ବିଦ୍ୟା ନିବାସ ମିଶ୍ର; Vidya Niwas Mishra; Vidya Niwas Mishra; Vidya Niwas Mishra; ڤيديا نيواس ميشرا; വിദ്യ നിവാസ് മിശ്ര; Vidya Niwas Mishra; विद्यानिवास मिश्र; విద్యా నివాస్ మిశ్రా; Vidya Niwas Mishra; Vidya Niwas Mishra; विद्यानिवास मिश्र; Vidya Niwas Mishra; विद्या निवास मिश्रा; भारतीय पत्रकार आ बिद्वान आ साहित्यकार; ভারতীয় পণ্ডিত, হিন্দি ও সংস্কৃত ভাষার সাহিত্যিক এবং সাংবাদিক; ભારતીય પત્રકાર અને વિદ્વાન (૧૯૨૬-૨૦૦૫); Indiaas auteur (1926-2005); Olóṣèlú Ọmọ Orílẹ̀-èdè Indian; भारतीय राजनीतिज्ञ; भारतीय राजकारणी; ଭାରତୀୟ ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ପଣ୍ଡିତ; Indian journalist and scholar (1926–2005); ژورنالیست، نویسنده، و سیاست‌مدار هندی; iriseoir agus scoláire Indiach; India siyaasa nira ŋun nyɛ doo; विद्या निवास मिश्र; विद्या निवास मिश्र

**विद्या निवास मिश्रा**| भारतीय राजकारणी |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | जानेवारी २८, इ.स. १९२६ गोरखपूर जिल्हा |
| मृत्यू तारीख | फेब्रुवारी १४, इ.स. २००५ उत्तर प्रदेश |
| मृत्युचे कारण | * traffic collision
 |
| नागरिकत्व | * भारत (इ.स. १९५० – )
* ब्रिटिश राज ( – इ.स. १९४७)
* भारतीय अधिराज्य (इ.स. १९४७ – इ.स. १९५०)
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * अलाहाबाद विद्यापीठ
* दीनदयाळ उपाध्याय गोरखपूर विद्यापीठ
 |
| व्यवसाय | * लेखक
* राजकारणी
* पत्रकार
* Indologist
 |
| पद | * राज्यसभा सदस्य
 |
| पुरस्कार | * पद्मभूषण पुरस्कार
* साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q7928175  आयएसएनआय ओळखण: 0000000120859419  व्हीआयएएफ ओळखण: 110312162  जीएनडी ओळखण: 124745024  एलसीसीएन ओळखण: n79095654  बीएनएफ ओळखण: 121606444  एसयूडीओसी ओळखण: 067060811, 13877160X एनएलए (ऑस्ट्रेलिया) ओळखण: 35774133 एसईएलआयबीआर: 316430 National Library of Israel ID (old): 004152532  Nationale Thesaurus voor Auteursnamen ID: 071003436 बीआयबीएसआयएस ओळखण: 90850637  NUKAT ID: n2014141062 Libris-URI: 42gkpc7n1dm4bk2 J9U ID: 987007424523905171  Internet Archive OpenLibrary ID: OL7537A |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**विद्या निवास मिश्रा** (२८ जानेवारी १९२६ - १४ फेब्रुवारी २००५) हे भारतीय विद्वान, हिंदी-संस्कृत साहित्यिक आणि पत्रकार होते. त्यांना पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. १९९६ मध्ये त्यांना साहित्य अकादमी फेलोशिप मिळाली.

ते राज्यसभेचे नामनिर्देशित सदस्य होते. १४ फेब्रुवारी २००५ रोजी देवरियाहून वाराणसीला जात असताना एका अपघातात त्यांचे निधन झाले.

## संदर्भ
# दया पवार

| दया पवार |
| --- |
| जन्म नाव |
दगडू मारुती पवार |
| टोपणनाव |
दया पवार |
| मृत्यू |
सप्टेंबर २०, १९९६ दिल्ली, भारत |
| राष्ट्रीयत्व |
भारतीय |
| कार्यक्षेत्र |
साहित्य |
| भाषा |
मराठी |
| साहित्य प्रकार |
कादंबरी |
| चळवळ |
मराठी दलित साहित्य |
| प्रसिद्ध साहित्यकृती |
बलुतं |
| वडील |
मारुती |

**दया पवार** (१५ सप्टेंबर इ.स.१९३५ - सप्टेंबर २०, १९९६) हे मराठी साहित्यिक होते. मराठी दलित साहित्यातील अग्रणी साहित्यिक म्हणून ते ओळखले जातात.

पवार यांचे खरे नाव *दगडू मारुती पवार* आहे.*जागल्या* या टोपणनावानेही त्यांनी लेखन केलेले आहे. त्यांचा जन्म अहमदनगर जिल्ह्यातील धामणगाव नावाच्या खेड्यात जन्मले. संगमनेरच्या बोर्डिंगमध्ये राहून ते शिक्षण पूर्ण करीत होते. त्याला किंवा त्याच्या आईला न विचारता दगडूच्या चुलत्याने दगडूचे लग्न ठरवले. त्यामुळे विचलित होऊन पवारमॅट्रिकमध्ये नापास झाले. इंग्लिशमध्ये त्यांना पास होण्यासाठी सात मार्क कमी पडले. त्यांच्या मामा आणि आईच्या धीराने त्यांनी ऑक्टोबरमध्ये पुन्हा परीक्षा दिली. बोर्डिंगच्या अधिकाऱ्यांनी दगडूला अपवाद म्हणून बोर्डिंगमध्ये राहण्याची परवानगी दिली. मुलांच्या चिडवण्याचा त्रास होई म्हणून पवार बोर्डिंगजवळच्या एका कोंबडीच्या खुराडात बसून अभ्यास करू लागलेव इंग्रजीमध्ये ६३ मार्क मिळवले.

मॅट्रिक नापास झालेल्या दया पवार यांना पद्मश्री पुरस्कार मिळाला आहे.

पवार यांच्या ’बलुतं’ या आत्मकथानत्मक पुस्तकाचे अनेक भारतीय भाषांमध्ये आणि इंग्रजी, फ्रेंच आणि जर्मन या युरोपियन भाषांत भाषांतरे झाली आहेत. बलुतं हे मराठीतले दलित लेखकाने पहिले प्रसिद्ध पुस्तक आहे. या पुस्तकाने मराठीत दलित साहित्याची पाऊलवाट निर्माण केली.

पवार यांची मुलगी प्रज्ञा ही एक मराठी कवयित्री आणि गद्यलेखक आहे.

## प्रकाशित साहित्य

* अछूत (बलुतं’चा हिंदी अनुवाद).
* कोंडवाडा (कवितासंग्रह)
* चावडी (कथासंग्रह)
* जागल्या (कथासंग्रह)
* धम्मपद (कवितासंग्रह)
* पाणी कुठंवर आलं गं बाई... (वैचारिक)
* पासंग(कथासंग्रह)
* बलुतं (आत्मकथन). ’बलुतं’चा जेरी पिंटो यांनी इंग्रजी अनुवाद केला आहे.
* बीस रुपये (’विटाळ’चा हिंदी अनुवाद)
* विटाळ (वैचारिक)

## पुरस्कार

* पद्मश्री
* ’*बलुतं*’ या पुस्तकाला महाराष्ट्र सरकारचा उत्कृष्ट वाङ्मयासाठीचा पुरस्कार (१९७९)

## दया पवारांवरील मराठी पुस्तके

* दया पवार यांच्या साहित्याचा अभ्यास (भास्कर खांडगे)

## दया पवारांवरील संशोधन

* दया पवार यांचे समग्र साहित्य(एक अभ्यास)(प्रभंजन चव्हाण)
# नीलमणी फूकन (कनिष्ठ)

Nilmani Phookan; নীলমণি ফুকন; Nilmani Phookan; નિલમણી ફૂકન; Nilmani Phookan; Nilmani Phookan; नीलमणी फूकन (कनिष्ठ); Nilmani Phookan; ନୀଳମଣି ଫୁକାନ; Nilmani Phookan (Junior); Nilmani Phookan; نيلمانى فوكان; നില്‍മണി ഫൂക്കാന്‍; Nilmani Phookan; नीलमणि फूकन (कनिष्ठ); ನೀಲಮಣಿ ಫೂಕನ್ (ಜೂನಿಯರ್); নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ); నీలమణి ఫ్యూకన్ (జూనియర్); Nilmani Phookan; Нилмони Пхукан; escritor indio; ভারতীয় লেখক; écrivain indien; આસામી ભાષાના સાહિત્યકાર; escriptor indi; Indian Assamese-language writer (1933–2023); ଆସାମୀ ଲେଖକ; نویسنده هندی; סופר הודי; Indiaas auteur; Indian Assamese-language writer (1933–2023); असमिया भाषा के साहित्यकार; భారతీయ అస్సామీ రచయిత; ആസാമീസ് ഭാഷാ കവി; ভাৰতীয় অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্যিক; كاتب هندي; escritor indio; ಭಾರತೀಯ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಲೇಖಕ(1933-2023); नीलमणि फूकन (कनिष्ठ); ನೀಲಮಣಿ ಫೂಕನ್ (ಜೂನಿಯರ್); ନୀଳମଣି ଫୁକାନ (କନିଷ୍ଠ); Nilmani Phookan Jr; Nilmani Phookan; Nilamani Phookan; നില്‍മണി ഫൂക്കാന്‍; నీలమణి ఫ్యూకన్ (జూనియర్)

**नीलमणी फूकन (कनिष्ठ)**निपात करा| Indian Assamese-language writer (1933–2023) |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| स्थानिक भाषेतील नाव | * নীলমণি ফুকন
 |
| जन्म तारीख | सप्टेंबर १०, इ.स. १९३३ Dergaon |
| मृत्यू तारीख | जानेवारी १९, इ.स. २०२३ Gauhati Medical College and Hospital |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * गुवाहाटी विद्यापीठ ( – इ.स. १९६१)
 |
| व्यवसाय | * कवी
 |
| पुरस्कार | * साहित्य अकादमी पुरस्कार (इ.स. १९८१)
* साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार (इ.स. १९९०)
* Gangadhar National Award (इ.स. २००६)
 |
|

| निपात कराअधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q7037128  आयएसएनआय ओळखण: 0000000021934698  व्हीआयएएफ ओळखण: 75122692  जीएनडी ओळखण: 1145592252  एलसीसीएन ओळखण: n79031539 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**नीलमणी फूकन** (१० सप्टेंबर १९३३ - १९ जानेवारी २०२३) हे आसामी भाषेतील कवी आणि शैक्षणिक होते. त्यांचे कार्य, प्रतीकात्मकतेने परिपूर्ण, फ्रेंच प्रतीकवादाने प्रेरित होते आणि आसामी कवितेतील शैलीचे प्रतिनिधी आहे. त्यांच्या उल्लेखनीय कामांमध्ये *सूर्य हेनू नामी अहे एई नोदियेदी*, *गुलापी जमूर लग्न*, आणि *कोबिता* यांचा समावेश आहे.

फूकन यांनी २०२० सालचा ५६ वा ज्ञानपीठ पुरस्कार, भारतातील सर्वोच्च साहित्य पुरस्कार जिंकला आहे. *कोबिता* या त्यांच्या कविता संग्रहासाठी त्यांना १९८१ चा आसामी भाषेतील साहित्य अकादमी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. १९९० मध्ये त्यांना भारत सरकारकडून पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले, आणि २००२ मध्ये त्यांना साहित्य अकादमी फेलोशिप देण्यात आली.

## संदर्भ
# पी.टी. नरसिंहाचार

P. T. Narasimhachar; পি. টি. নরসিংহাচর; P. T. Narasimhachar; P. T. Narasimhachar; P. T. Narasimhachar; पी.टी. नरसिंहाचार; ପି ଟି ନରସିଂହାଚାର; P. T. Narasimhachar; P. T. Narasimhachar; پی ٹی نرسمہا چار; P. T. Narasimhachar; پى. تى. ناراسيمهاتشار; P. T. Narasimhachar; പി ടി നരസിംഹാചാർ; ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್; पु ति नरसिंहाचार्यः; पु. ति. नरसिम्हाचार; పి. కె. నరసింహాచార్; ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਤਿਰੁਨਾਰਾਇਣ ਨਰਸਿਮਹਾਚਾਰ; P. T. Narasimhachar; بي تي ناراسيمهاشار; ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್; பு. தி. நரசிம்மாச்சார்; scrittore indiano; ভারতীয় লেখক; écrivain indien; India kirjanik; idazle indiarra; poeta indiu (1905–1998); escriptor indi; Indian writer (1905–1998); ଭାରତୀୟ ଲେଖକ; Indian writer; نویسنده هندی; 印度作家; escritor indiano; scriitor indian; scríbhneoir Indiach; كاتب هندي; escritor indio; escritor indio; ಕನ್ನಡದ ನವೋದಯ ಕವಿ; індійський письменник; ಕನ್ನಡೊದ ನವೋದಯ ಕವಿ; ഇന്ത്യന്‍ രചയിതാവ്; भारतीय लेखक; కన్నడ రచయిత; סופר הודי; Indian writer (1905–1998); Indian writer; shkrimtar indian; இந்திய எழுத்தாளர்; Purohita Thirunarayana Narasimhachar; పుతిన; ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ಗೀತನಾಟಕ ರಚನೆ

**पी.टी. नरसिंहाचार**| Indian writer (1905–1998) |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | मार्च १७, इ.स. १९०५ मेलुकोटे |
| मृत्यू तारीख | ऑक्टोबर १३, इ.स. १९९८ बंगळूर |
| नागरिकत्व | * भारत (इ.स. १९५० – )
* ब्रिटिश राज ( – इ.स. १९४७)
* भारतीय अधिराज्य (इ.स. १९४७ – इ.स. १९५०)
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * महाराजा कॉलेज, म्हैसूर
 |
| व्यवसाय | * कवी
* लेखक
 |
| उल्लेखनीय कार्य | * Hamsa Damayanti Mattu Itara Rupakagalu
 |
| पुरस्कार | * साहित्य अकादमी पुरस्कार (इ.स. १९६६, इ.स. १९६६)
* साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q7117564  आयएसएनआय ओळखण: 0000000026591954  व्हीआयएएफ ओळखण: 30876576  जीएनडी ओळखण: 1145884563  एलसीसीएन ओळखण: n82028432  Internet Archive OpenLibrary ID: OL13729A Europeana entity: agent/base/76387 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**पुरोहिता थिरुनारायणय्यंगार नरसिंहाचार** (१७ मार्च १९०५ – २३ ऑक्टोबर १९९८), सामान्यतः **पुतीना** म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या, कन्नड भाषेतील नाटककार आणि कवी होते. कुवेंपु आणि दत्तात्रेय बेंद्रे यांच्यासोबत, ते कन्नड नवोदय कवींचे सुप्रसिद्ध त्रिकूट बनवतात. १९९१ मध्ये त्यांना भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले. ते साहित्य अकादमीचे फेलो (१९९४) होते आणि १९९१ मध्ये कर्नाटक सरकारने दिलेल्या पंपा पुरस्काराचे विजेते होते.

## संदर्भ
# रेहमान राही

Rehman Rahi; রহমান রাহি; Rehman Rahi; રહેમાન રાહી; رَحمان راہی; Rehman Rahi A; Rehman Rahi A; रेहमान राही; Rehman Rahi; ରହମାନ ରାହୀ; Rehman Rahi; Rehman Rahi A; رحمان راہی; رحمان راہی; ఎ. రహమాన్ రహీ; रहमान राही; Rehman Rahi; Rahman Rahi; റഹ് മാൻ റാഹി; Rehman Rahi; रहमानराही; رحمان راہی; ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ; ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ; Rehman Rahi; Rahman Rahi; A. Rahman Rahi; எ. ரஹ்மான் ரஹி; escritor indio; કાશ્મીરી કવિ; idazle indiarra; کٲشُر شٲیِر; escritor indiu; escriptor indi; Indian writer; نویسنده هندی; scriitor indian; کشمیری شاعر; סופר הודי; काश्मीरीकविः; कश्मीरी कवि; కాశ్మీరీ కవి (1925-2023); intialainen runoilija; Indian writer; காஷ்மீரி கவிஞர் (1925–2023); scrittore indiano; কাশ্মীরি কবি; écrivain indien; India kirjanik; ते काश्मिरी कवी, अनुवादक आणि समीक्षक होते.; କାଶ୍ମିରୀ କବି; ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ; ഇന്ത്യന്‍ രചയിതാവ്‌; dichter; shkrimtar indian; file Caismíreach; ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಕವಿ (1925–2023); escritor indiano; Kashmiri poet (1925–2023); كاتب هندي; escritor indio; індійський письменник; A. Rahman Rahi; এ. রহমান রাহী; এ রহমান রাহী; Rehman Rahi A; ए. रहमान राही; Abdur Rehman Rahi; ఎ రెహమాన్ రహీ; Rehman Rahi; റെഹ്മാന്‍ റാഹി എ; A. Rahman Rahi; अब्दुर्रहमानराही; ए. रहमान राही; अब्दुर रहमान राही; ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ ಎ; ಅಬ್ದುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ರಹಿ; ରହମାନ ରାହୀ ଏ; ଏ ରହମାନ ରାହୀ; Abdur Rehman Rahi; A. Rahman Rahi; عبدالرحمن راہی; Rehman Rahi; அப்துர் ரஹ்மான் ரஹி

**रेहमान राही**| ते काश्मिरी कवी, अनुवादक आणि समीक्षक होते. |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | मे ६, इ.स. १९२५ श्रीनगर |
| मृत्यू तारीख | जानेवारी ९, इ.स. २०२३ |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * Sri Pratap College
 |
| व्यवसाय | * कवी
* लेखक
* अनुवादक
 |
| उल्लेखनीय कार्य | * Nouroz-e-saba
 |
| पुरस्कार | * ज्ञानपीठ पुरस्कार (इ.स. २००४)
* साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार
* साहित्य अकादमी पुरस्कार (इ.स. १९६१)
* साहित्य अकादमी फेलोशिप (इ.स. २०००)
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q3595741  आयएसएनआय ओळखण: 0000000046423560  व्हीआयएएफ ओळखण: 39061203  जीएनडी ओळखण: 1378828062  एलसीसीएन ओळखण: no2003033612 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**अब्दुर रेहमान राही** (६ मे १९२५ - ९ जानेवारी २०२३) हे एक काश्मिरी कवी, अनुवादक आणि समीक्षक होते. त्यांना १९६१ मध्ये त्यांच्या काव्यसंग्रह *"नवरोज-ए-सबा"* साठी भारतीय साहित्य अकादमी पुरस्कार, २००० मध्ये पद्मश्री आणि २००७ मध्ये भारतातील सर्वोच्च साहित्यिक पुरस्कार, ज्ञानपीठ पुरस्कार (२००४ साठी) प्रदान करण्यात आला. त्यांच्या काव्यसंग्रह "सियाह रुड जैरेन मांझ" (इन ब्लॅक ड्रिझल) साठी भारतातील सर्वोच्च साहित्यिक पुरस्कार ज्ञानपीठने सन्मानित होणारे ते पहिले काश्मिरी लेखक आहेत. २००० मध्ये त्यांना साहित्य अकादमी फेलोशिपने सन्मानित केले.

## संदर्भ
# गोविंद चंद्र पांडे

G. C. Pāṇḍe; গোবিন্দচন্দ্র পাণ্ডে; G. C. Pāṇḍe; ગોવિંદચંદ્ર પાંડે; G. C. Pāṇḍe; G. C. Pāṇḍe; G. C. Pāṇḍe; गोविंद चंद्र पांडे; G. C. Pāṇḍe; ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଣ୍ଡେ; G. C. Pāṇḍe; پاند، جی. سی.; G. C. Pāṇḍe; G. C. Pāṇḍe; G. C. Pāṇḍe; G. C. Pāṇḍe; Govind Chandra Pande; G. C. Pāṇḍe; جوفيند شاندرا باندى; G. C. Pāṇḍe; ഗോവിന്ദ് ചന്ദ്ര പാണ്ഡേ; G. C. Pāṇḍe; गोविन्द चन्द्र पाण्डे; गोविन्द चन्द्र पाण्डे; గోవింద్ చంద్ర పాండే; Govind Chandra Pande; গোৱিন্দ চন্দ্ৰ পাণ্ডে; G. C. Pāṇḍe; Govind Chandra Pande; G. C. Pāṇḍe; historiador indio; ভারতীয় ইতিহাসবেত্তা; historien indien; ભારતીય ઇતિહાસકાર; indijski povjesničar; historiador indi; Indian historian; ଭାରତୀୟ ଐତିହାସିକ; historian indian; istoric indian; historiador indio; مؤرخ من دومينيون الهند; India ajaloolane; היסטוריון הודי; Indiaas auteur (1923-2011); مؤرخ هندي; भारतीय इतिहासकार (1923-2011); staraí Indiach; Indian historian; Indian historian; Indian historian; indický historik védského a buddhistického období, básník, literární kritik, esejista a překladatel; onye nchọpụta akụkọ nke India; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govind Candra Pāṇḍe; Govindacandra Pandeya; Govind Chandra Pandey; G. C. Pande; Govinda Candra Pande; Góvind Č. Pándé; Govind Candra Pāṇḍe

**गोविंद चंद्र पांडे**| Indian historian |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | जुलै ३०, इ.स. १९२३ प्रयागराज |
| मृत्यू तारीख | मे २२, इ.स. २०११, मे २१, इ.स. २०११ |
| नागरिकत्व | * भारत (इ.स. १९५० – )
* ब्रिटिश राज ( – इ.स. १९४७)
* भारतीय अधिराज्य (इ.स. १९४७ – इ.स. १९५०)
 |
| व्यवसाय | * इतिहासकार
* literary critic
* कवी
* लेखक
* अनुवादक
* Indologist
 |
| कार्यक्षेत्र | * इतिहास
* literary criticism
* साहित्य
* अनुवाद
 |
| पुरस्कार | * साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार
* सरस्वती सन्मान (इ.स. २००३)
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q3632735  आयएसएनआय ओळखण: 0000000109054521  व्हीआयएएफ ओळखण: 59117262  जीएनडी ओळखण: 104254807  एलसीसीएन ओळखण: n82020544  बीएनएफ ओळखण: 12127005f  एसयूडीओसी ओळखण: 069460833 एनकेसी ओळखण: xx0240602  Nationale Thesaurus voor Auteursnamen ID: 071184201 बीआयबीएसआयएस ओळखण: 97008766  NUKAT ID: n96401663 National Library of Korea ID: KAC201904613 J9U ID: 987007274908205171 NACSIS-CAT author ID: DA02468477 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**गोविंद चंद्र पांडे** (३० जुलै १९२३ - २१ मे २०११) हे वैदिक आणि बौद्ध काळाचे एक प्रसिद्ध भारतीय विद्वान, तत्वज्ञानी आणि इतिहासकार होते. त्यांनी जयपूर आणि अलाहाबाद विद्यापीठांमध्ये प्राचीन इतिहासाचे प्राध्यापक आणि कुलगुरू म्हणून काम केले. ते अनेक वर्षे सिमला येथील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲडव्हान्स्ड स्टडीचे अध्यक्ष, अलाहाबाद म्युझियम सोसायटीचे अध्यक्ष आणि वाराणसी येथील सेंट्रल तिबेटी सोसायटीचे अध्यक्ष होते. २००२ मध्ये त्यांना साहित्य अकादमी फेलोशिप व २०१० मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाले होते.

त्यांनी "प्रोजेक्ट ऑफ हिस्ट्री ऑफ इंडियन सायन्स, फिलॉसॉफी अँड कल्चर" या पुस्तकात प्राचीन इतिहासाचे अनेक खंड संपादित केले.

## संदर्भ
# उर्वशी बुटालिया

Urvashi Butalia; Urvashi Butalia; Urvashi Butalia; Urvashi Butalia; Urvashi Butalia; Urvashi Butalia; اُروشی بٹالیا; ウルワシー・ブターリア; ارڤاشى بوتاليا; אורוואשי בוטאליה; Urvashi Butalia; उर्वशी बुटालिया; ఉర్వశీ బుటాలియా; ਉਰਵਸ਼ੀ ਬੁਟਾਲੀਆ; উৰ্বশী বুটালিয়া; ஊர்வசி புட்டாலியா; Urvashi Butalia; উর্বর্শী বুলিয়া; Urvashi Butalia; उर्वशी बुटालिया; ଉର୍ବଶୀ ବୁଟାଲିଆ; Urvashi Butalia; اروشی بٹالیا; Urvashi Butalia; ഉർവഷി ഭൂട്ടാലിയ; Urvashi Butalia; Urvashi Butalia; उर्वशी बुटालिया; ಊರ್ವಶಿ ಬುಟಾಲಿಯಾ; ئورڤاشی بوتالیا; Urvashi Butalia; اروشي بٽاليا; ᱩᱨᱵᱚᱥᱤ ᱵᱩᱴᱟᱞᱤᱭᱟ; اروشی بٹالیا; Feminista, escritora e historiadora; بھارتی صحافی; indische Historikerin, Autorin, Verlegerin und Feministin; Feminista, escriptora i historiadora; פמיניסטית והיסטוריונית הודית; Indiaas journaliste; Feminista, idazlea eta historialaria; स्त्रीवादी आणि इतिहासकार; స్త్రీవాది మరియు చరిత్ర్రకారిణి; ନାରୀବାଦୀ ଓ ଐତିହାସିକ; Indian feminist and historian; ناري وَادِ (فيمينسيٽ) ۽ اتهاسڪار (تاريخدان); ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീപക്ഷ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകയും പ്രസാധക; ভারতীয় নারীবাদী ও ইতিহাসবিদ; Kali for Woman; Butalia; اَروَشي بوٽاليا

**उर्वशी बुटालिया**| स्त्रीवादी आणि इतिहासकार |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| उच्चारणाचा श्राव्य | पंजाबी भाषा |
| जन्म तारीख | इ.स. १९५२ अंबाला |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडन
* दिल्ली विद्यापीठ
* Miranda House
 |
| व्यवसाय | * पत्रकार
* प्रकाशक
* इतिहासकार
* लेखक
 |
| कर्मस्थळ | * दिल्ली
* ग्रेटर लंडन
 |
| पुरस्कार | * साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार
* Goethe Medal (इ.स. २०१७)
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q2119956  आयएसएनआय ओळखण: 000000011751433X  व्हीआयएएफ ओळखण: 24783244  जीएनडी ओळखण: 121229270  एलसीसीएन ओळखण: n89209458  बीएनएफ ओळखण: 13756494j  एसयूडीओसी ओळखण: 060556609  बीएनई ओळखण (datos.BNE.es): XX4695962  Nationale Thesaurus voor Auteursnamen ID: 150604556  NUKAT ID: n2017054920 National Library of Korea ID: KAC200303402 PLWABN ID: 9810642279505606 J9U ID: 987007259253605171 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**उर्वशी बुटालिया** (१९५२:अंबाला, पंजाब, भारत - ) या भारतीय स्त्रीवादी कार्यकर्त्या आणि प्रकाशिका आहेत. त्यांनी १९८४मध्ये रितू मेनन यांसह काली फॉर विमेन ही स्त्रीवादी प्रकाशन संस्था काढली. २००३मध्ये ही संस्था बंद पडल्यावर त्यांनी झुबान बूक्स ही प्रकाशन संस्था काढली. याआधी त्यांनी ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसमध्ये काम केले होते.
# अरविंद गुप्ता

|  |
| --- |
| **अरविंद गुप्ता** |
|  अरविंद गुप्ता |
| **पूर्ण नाव** | अरविंद गुप्ता |
| **जन्म** | ४ डिसेंबर, १९५३  |
| **निवासस्थान** | पुणे  |
| **नागरिकत्व** | भारतीय  |
| **राष्ट्रीयत्व** | भारतीय  |
| **कार्यक्षेत्र** | वैज्ञानिक खेळण्यांद्वारे विज्ञानप्रसार |
| **कार्यसंस्था** | आयुका |
| **प्रशिक्षण** | आयआयटी, कानपूर |

अरविंद गुप्ता काड्यापेटीपासून मॉडेल बनवायला शिकवत असताना
**अरविंद गुप्ता** ( ४ डिसेंबर १९५३) हे एक भारतीय संशोधक आहेत. टाकाऊ वस्तूंमधून वैज्ञानिक खेळणी तयार करण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. गुप्ता मूळचे उत्तर प्रदेशातील बरेली येथील आहेत.

## शिक्षण

गुप्ता यांचे आई वडील अशिक्षित आहेत. वडिलांचा साबण बनवण्याचा कारखाना होता. आईने शालेय शिक्षण घेतलेले नाही. गुप्ता लहानपणी विविध वस्तूंची खेळणी बनवत असत. त्यासाठी आईने त्यांना प्रोत्साहन दिले.

पुढे गुप्ता यांनी आय.आय.टी. कानपूर मधून विद्युत अभियांत्रिकीची पदवी घेतली. तेथे शिक्षण घेत असतानाच ते खाणावळीतील कर्मचाऱ्यांच्या आणि सफाई कामगारांच्या गरीब मुलांना शिकवण्याचे कामसुद्धा करत होते. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्यांनी पुणे येथील टाटा मोटर्समध्ये पाच वर्षे काम केले.

## कारकीर्द

१९७८ मध्ये मध्य प्रदेशातील हुशंगाबाद इथे हुशंगाबाद विज्ञान अध्यापन प्रकल्पात ते सहभागी झाले. स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेल्या वस्तूपासून व टाकाऊ वस्तूंपासून साधी वैज्ञानिक खेळणी बनवण्याची कल्पना त्यांना येथे असताना सुचली. अशा खेळण्यांच्या माध्यमातून मुलांना विज्ञानाची गोडी लावता येईल आणि विज्ञान लोकप्रिय करता येईल, असे त्यांच्या लक्षात आले. त्यानंतर त्यांनी अशा प्रकारची अनेक खेळणी बनवली. त्याबद्दल पुस्तके लिहिली. अशी वैज्ञानिक खेळणी कशी बनवावीत, याच्या ध्वनिचित्रफिती त्यांनी भारतातील विविध भाषांमध्ये तयार केल्या.  या त्यांच्या संकेतस्थळावर त्यांचे सर्व साहित्य प्रताधिकारमुक्त स्वरूपात त्यांनी प्रसिद्ध केले आहे.
गुप्ता यांनी २००३-२०१४ या काळात पुण्यातील आयुका येथे मुलांसाठीच्या विज्ञान केंद्रात काम केले.

त्यांनी ३५ वर्षांच्या कालखंडात ३०००पेक्षा जास्त शाळा आणि संस्थांमध्ये मुलांसाठी आणि शिक्षकांसाठी विज्ञान विषयक कार्यशाळा घेतल्या.

१९९७-९८ मध्ये ते नॅशनल बुक ट्रस्टच्या नॅशनल सेंटर फॉर चिल्ड्रन्स लिटरेचरचे सल्लागार होते. विज्ञान शिक्षणाबाबतचे युनेस्कोचे सल्लागार म्हणून त्यांनी विविध दक्षिण आशियाई देशांतील शिक्षकांसाठी बँकॉक (१९८८) आणि माले (१९९०) येथे कार्यशाळा घेतल्या.

## पुस्तके

* गुप्ता यांनी लिहिलेले पहिले पुस्तक **काड्यापेटीपासून बनवलेली मॉडेल्स आणि इतर शास्त्रीय प्रयोग** १२ भाषांमध्ये छापण्यात आले.
* पानांचे प्राणी
* ग गणिताचा - गणितातील गमती
* खिलौनों का खजाना
* कचरे का कमाल
* अतीत के प्रेरक भारतीय वैज्ञानिक
* हाथ के साथ
* नन्हे खिलौने
* गणित की गतिविधियॉं (अनुवादित)
* अपने हाथ गणित
* सौर ऊर्जा की कहानी
* मेरी दस उंगलियाँ
* दोरी के खेल

## पुरस्कार

* महाराष्ट्र फाऊंडेशनतर्फे देण्यात येणारा डॉ. नरेंद्र दाभोलकर स्मृती पुरस्कार (२०१८)
* पद्मश्री पुरस्कार (२०१८)
* आयबीएन लोकमत प्रेरणा पुरस्कार (२०१४)

## बाह्य दुवे

अरविंद गुप्ता ह्यांची वैज्ञानिक खेळणी, पुस्तके आणि इतर वाचनसामग्री ह्यांचे संकेतस्थळ

## संदर्भ आणि नोंदी