Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# वार्षिक दरडोई उत्पन्न

2023
वार्षिक दरडोई उत्पन्न हे एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रात ( देश, प्रदेश, राज्य) राहण्याऱ्या प्रति व्यक्तीचे वार्षिक सरासरी उत्पादनाचे मोजमाप करते. हे मोजमाप त्या क्षेत्राचे एकूण उत्पन व एकूण लोकसंख्या यांचा भागाकर करून काढले जाते.

देशाचे दरडोई उत्पन्न हे राष्ट्रीय उत्पन्न व एकूण लोखसंख्या यांची सरासरी करून काढले जाते. तसेच प्रत्येक राज्याचे तेथील एकूण उत्पन व एकूण लोकसंख्या यांची सरासरी करून एखाद्या राज्याचे दारडोई उत्पन काढले जाते.

अर्थमंत्री सुधीर मुनगंटीवार यांनी सादर केलेल्या आर्थिक सर्वेक्षणानुसार, महाराष्ट्राचे दरडोई उत्पन्न (वार्षिक)खालीलप्रमाणे होते:

2016-17: 1,65,491 रुपये.

2017-18 : 1,80,000 रुपये.

2018-19: 1,91,736 रुपये.

2019-20: 2,07,727 रुपये.

वार्षिक दरडोई उत्पन हे देशाचे राहणीमान जाणून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरते.
# रामस्वामी वेंकटरामन

|  |
| --- |
| रामस्वामी वेंकटरमण |
|  |
|

---

८वे भारतीय राष्ट्रपती |
| **कार्यकाळ** जुलै २५, इ.स. १९८७ – जुलै २५ इ.स. १९९२ |
| उपराष्ट्रपती | शंकर दयाळ शर्मा |
| मागील | झैल सिंग |
| पुढील | शंकर दयाळ शर्मा |
|

---

 |
| जन्म | डिसेंबर ४, इ.स. १९१० तंजावर, तमिळनाडू, भारत |
| मृत्यू | जानेवारी २७, इ.स. २००९  |
| राजकीय पक्ष | भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |

**रामस्वामी वेंकटरामन** हे भारतीय राजकारणी होते. त्यांनी भारताचे आठवे राष्ट्रपती आणि भारताचे सातवे उपराष्ट्रपती म्हणून काम केले आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| मागील: **झैल सिंग** | **भारतीय राष्ट्रपती** जुलै २५, इ.स. १९८७ – जुलै २५, इ.स. १९९२ | पुढील: **शंकर दयाळ शर्मा** |
# तिरुवनमलाई जिल्हा

*हा लेख तिरुवनमलाई जिल्ह्याविषयी आहे. तिरुवनमलाई शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**तिरुवनमलाई** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र तिरुवनमलाई येथे आहे.
# बिलासपूर जंक्शन रेल्वे स्थानक

| **बिलासपूरभारतीय रेल्वे स्थानक** |
| --- |
| इमारत |
| स्थानक तपशील |
| पत्ता |
बिलासपूर, बिलासपूर जिल्हा, छत्तीसगढ |
| गुणक | ﻿ / ﻿ |
| समुद्रसपाटीपासूनची उंची |
२९२ मी |
| मार्ग |
हावडा−नागपूर−मुंबई रेल्वेमार्ग |
| फलाट |
८ |
| इतर माहिती |
| उद्घाटन |
इ.स. १८८९ |
| विद्युतीकरण |
होय |
| संकेत |
BSP |
| मालकी |
रेल्वे मंत्रालय, भारतीय रेल्वे |
| विभाग |
दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वे |
| स्थान |
| बिलासपूरछत्तीसगढमधील स्थान |

**बिलासपूर रेल्वे स्थानक** हे छत्तीसगढ राज्याच्या बिलासपूर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वे क्षेत्राचे मुख्यालय येथेच असून येथून दररोज अनेक गाड्या सुटतात.

## येथून सुरू होणाऱ्या गाड्या

* बिलासपूर-नवी दिल्ली राजधानी एक्सप्रेस
* बिलासपूर-नागपूर इंटरसिटी एक्सप्रेस
* बिलासपूर-अमृतसर छत्तीसगढ एक्सप्रेस
* बिलासपूर-इंदूर नर्मदा एक्सप्रेस
# तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेल्वे स्थानक

| **तिरुवनंतपुरम सेंट्रल** തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ **भारतीय रेल्वेस्थानक** |
| --- |
| फलक |
| स्थानक तपशील |
| पत्ता |
तिरुवनंतपुरम, केरळ |
| गुणक | ﻿ / ﻿ |
| समुद्रसपाटीपासूनची उंची |
६.७४ मी |
| मार्ग |
तिरुवनंतपुरम-कोल्लम-एर्नाकुलम मार्ग तिरुवनंतपुरम-कन्याकुमारी मार्ग |
| फलाट |
१२ |
| इतर माहिती |
| उद्घाटन |
इ.स. १९३१ |
| विद्युतीकरण |
होय |
| संकेत |
TVC |
| मालकी |
रेल्वे मंत्रालय, भारतीय रेल्वे |
| विभाग |
दक्षिण रेल्वे |
| स्थान |
| केरळमधील स्थान |

स्थानकाची इमारत
**तिरुवनंतपुरम सेंट्रल** हे केरळच्या तिरुवनंतपुरम शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. केरळमधील सर्वात वर्दळीचे असलेले तिरुवनंतपुरम सेंट्रल स्थानक भारताच्या सर्व मोठ्या शहरांसोबत जोडले गेले आहे. दक्षिण रेल्वेच्या तिरुवनंतपुरम विभागाचे मुख्यालय येथेच स्थित आहे.

उत्तरेकडून कोचीमार्गे केरळकडे धावणाऱ्या गाड्या तसेच दक्षिणेक्डून कन्याकुमारीमार्गे धावणाऱ्या गाड्या तिरुवनंतपुरममध्ये थांबतात. कोकण रेल्वेमुळे दिल्ली तसेच मुंबई शहरांहून तिरुवनंतपुरमकडे जाणाऱ्या गाड्यांचे अंतर कमी झाले आहे. तिरुवनंतपुरम सेंट्रल स्थानकावरील ताण कमी करण्यासाठी येथे कोचुवेली नावाचे नवे स्थानक उघडण्यात आले.

## गाड्या

* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−लोकमान्य टिळक टर्मिनस नेत्रावती एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−बंगळूर आयलंड एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−नवी दिल्ली केरळ एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−हजरत निजामुद्दीन राजधानी एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−चेन्नई सेंट्रल जलद एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−चेन्नई इग्मोर अनंतपुरी एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−इंदूर अहिल्यानगरी एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−गुवाहाटी एक्सप्रेस
* तिरुवनंतपुरम सेंट्रल−कोळिकोड जन शताब्दी एक्सप्रेस
* जम्मू तावी−कन्याकुमारी हिमसागर एक्सप्रेस
* छत्रपती शिवाजी टर्मिनस−कन्याकुमारी जयंती जनता एक्सप्रेस

## बाह्य दुवे

* संपूर्ण माहिती
# ग्वाल्हेर जंक्शन रेल्वे स्थानक

| **ग्वाल्हेरभारतीय रेल्वेस्थानक** |
| --- |
|  |
| स्थानक तपशील |
| पत्ता |
ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश |
| गुणक | ﻿ / ﻿ |
| समुद्रसपाटीपासूनची उंची |
२१३ मी |
| मार्ग |
दिल्ली-चेन्नई रेल्वेमार्ग |
| फलाट |
५ |
| इतर माहिती |
| विद्युतीकरण |
होय |
| संकेत |
GWL |
| मालकी |
रेल्वे मंत्रालय, भारतीय रेल्वे |
| विभाग |
उत्तर मध्य रेल्वे |
| स्थान |
| ग्वाल्हेरमध्य प्रदेशमधील स्थान |

**ग्वाल्हेर** हे मध्य प्रदेशच्या ग्वाल्हेर शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. भारतीय रेल्वेच्या उत्तर मध्य रेल्वेच्या झाशी विभागाच्या अखत्यारीत असलेले ग्वाल्हेर स्थानक भारतामधील सर्वात महत्त्वाच्या व वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक आहे. दिल्ली व उत्तरेकडून दक्षिण भारतामधील सर्व राज्यांकडे धावणाऱ्या सर्व गाड्या ग्वाल्हेरमार्गे जातात. ग्वाल्हेर स्थानकावर ब्रॉड गेजसह काही नॅरो गेजवर चालणाऱ्या गाड्या देखील थांबतात.

## प्रमुख रेल्वेगाड्या

* चेन्नई राजधानी एक्सप्रेस
* बिलासपूर राजधानी एक्सप्रेस
* झेलम एक्सप्रेस
* बुंदेलखंड एक्सप्रेस
* मध्य प्रदेश संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
* कर्नाटक एक्सप्रेस
* केरळ एक्सप्रेस
* तमिळनाडू एक्सप्रेस
* ग्रँड ट्रंक एक्सप्रेस
* गोवा एक्सप्रेस
* माळवा एक्सप्रेस
* छत्तीसगढ एक्सप्रेस
# वाराणसी जंक्शन रेल्वे स्थानक

| **वाराणसीभारतीय रेल्वेस्थानक** |
| --- |
| स्थानकाची इमारत |
| स्थानक तपशील |
| पत्ता |
वाराणसी, उत्तर प्रदेश |
| गुणक | ﻿ / ﻿ |
| समुद्रसपाटीपासूनची उंची |
३१६.८ मी |
| मार्ग |
दिल्ली-हावडा रेल्वेमार्ग लखनौ-वाराणसी मार्ग लखनौ-रायबरेली-वाराणसी मार्ग |
| फलाट |
९ |
| इतर माहिती |
| उद्घाटन |
इ.स. १८७२ |
| विद्युतीकरण |
होय |
| संकेत |
BSB |
| मालकी |
रेल्वे मंत्रालय, भारतीय रेल्वे |
| विभाग |
उत्तर पूर्व रेल्वे |
| स्थान |
| वाराणसीउत्तर प्रदेशमधील स्थान |

**वाराणसी जंक्शन** हे भारताच्या उत्तर प्रदेशच्या वाराणसी शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. दिल्ली-कोलकाता ह्या भारतामधील सर्वात वर्दळीच्या रेल्वे मार्गावर स्थित असलेले हे स्थानक भारताच्या सर्व मोठ्या शहरांसोबत जोडले गेले आहे. दिल्लीकडून बिहार, झारखंड, पश्चिम बंगाल तसेच ईशान्य भारताकडे धावणाऱ्या गाड्या बहुतेक सर्व गाड्या येथे थांबतात.

भारत देशातील उत्तर प्रदेश राज्यातील हे एक भारतीय रेल्वेचे केंद्र आहे व हे **वाराणशी कँण्टोंनमेंट रेल्वे स्थानक** या नावाने प्रसिद्ध आहे. या स्टेशन मध्ये ९ प्लॅटफॉर्म आणि १३ ट्रॅक्स आहेत. या स्टेशनचे जवळच प्रिपेड ऑटो कम टॅक्सी स्टँड आहे. येथे पार्किंग व्यवस्था आहे. या स्टेशनचा कोड BSB आहे. उत्तर पूर्व रेल्वेच्या वाराणसी विभागाचे मुख्यालय येथेच आहे.

## व्यवस्थापन

भारतीय रेल्वेच्या उत्तर रेल्वे विभागातील लखनौ विभागाकडे या स्टेशनचे कांही भागाचे व्यवस्थापन नियंत्रण आहे आणि उत्तर पूर्व विभागाचे वाराणशी विभागाकडे कांही भागाचे व्यवस्थापन नियंत्रण आहे. पूर्वीच्या रेल्वे मंत्री मा. ममता बॅनर्जी यांनी या रेल्वे स्थानकची जागतिक विकसनशील नियोजन (डेवलपमेंट प्रोजेक्ट) मध्ये समावेश केला.

## इतिहास

डिसेंबर १८६२ मध्ये हावडा स्टेशन ते बनारस ही पहिली रेल्वे लाइन अस्तित्वात आली होती. ईस्ट इंडियन रेल्वे कंपनीच्या जॉर्ज टर्नबुल या मुख्य अभियंत्यांनी ही रेल्वे लाइन मार्गे (व्हाया) बांदेल, बरद्वान, राजमहल आणि पाटणा असी ५४१ कि.मी. रेल्वे लाइन नियोजित केली आणि तयार केली. हा मार्ग गंगाकाठचा सपाट प्रदेश, त्यात कांही टेकड्या समविष्ट आहेत कारण त्यानंतर जुनी रेल्वे इंजिन उपलब्ध होतात. रेल्वे स्थानक गंगा नदीचे पूर्व तीरावर बांधलेले होते.

सन १८७२ मध्ये औद्ध आणि रोहिलखंड रेल्वे कंपनी ने बनारस ते लखनौ ही रेल्वे लाइन चालू केली. सन १८८७ मध्ये बनारस येथे गंगा नदीवर डुफ्फेरिण ब्रिज बांधला त्यामुळे मुघलसराई पर्यंत ट्रेन ये जा करू लागल्या. सन १९७५-७७ या काळात कमलापती त्रिपाठी रेल्वे मंत्री होते तेव्हा सध्याच्या रेल्वे स्थानकची इमारत बांधलेली आहे. सन १९९८ मध्ये नितीश कुमार रेल्वे मंत्री होते तेव्हा त्यांनी कँण्टांनमेंट बाजू उपयोगात आणली. सन २००८ मध्ये बाकी भागाचा विकास केला.

## येथून सुरुवात होणाऱ्या एक्सप्रेस गाड्या

* वाराणसी-नवी दिल्ली वंदे भारत एक्सप्रेस
* वाराणसी-मुंबई लोकमान्य टिळक टर्मिनस कामायनी एक्सप्रेस
* वाराणसी-मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस महानगरी एक्सप्रेस
* वाराणसी-ग्वाल्हेर बुंदेलखंड एक्सप्रेस
* वाराणसी-जम्मू तावी बेगमपुरा एक्सप्रेस
* वाराणसी-नवी दिल्ली काशी विश्वनाथ एक्सप्रेस

## येथे थांबा असणाऱ्या गाड्या

* दिब्रुगढ राजधानी एक्सप्रेस
* काशी एक्सप्रेस
* डून एक्सप्रेस

## पायाभूत सुविधा

वाराणसी कँटोन्मेंट रेल्वे स्थानक मध्ये ऑटोमेटेड सिग्नलिंग सिस्टम सह आधुनिक रूट इंटर्लॉक सिस्टम सुविधा आहे.

## संदर्भ
# रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय (भारत)

**रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय** हे भारत सरकारचे एक मंत्रालय आहे, जे रस्ते वाहतूक, वाहतूक संशोधन आणि गतिशीलता वाढवण्यासाठी नियम आणि कायदे तयार करण्यासाठी आणि प्रशासनासाठी सर्वोच्च संस्था आहे. भारतातील रस्ते वाहतूक व्यवस्थेची कार्यक्षमता. केंद्रीय अभियांत्रिकी सेवा (रस्ते) संवर्गातील अधिकाऱ्यांमार्फत ते देशाच्या राष्ट्रीय महामार्गांच्या विकासासाठी जबाबदार आहे. देशाच्या आर्थिक विकासासाठी रस्ते वाहतूक ही एक महत्त्वाची पायाभूत सुविधा आहे. ते विकासाची गती, रचना आणि नमुना प्रभावित करते. भारतात, एकूण मालाच्या ६० टक्के आणि प्रवासी वाहतुकीच्या ८५ टक्के वाहतुकीसाठी रस्त्यांचा वापर केला जातो. त्यामुळे भारतासाठी या क्षेत्राचा विकास अत्यंत महत्त्वाचा आहे आणि अर्थसंकल्पात त्याचा मोठा वाटा आहे.

## इतिहास

### निर्मिती

युद्ध परिवहन विभागाची स्थापना जुलै, १९४२ मध्ये, तत्कालीन दळणवळण विभागाचे दोन विभागांमध्ये विभाजन करून करण्यात आली:

* पोस्ट विभाग
* युद्ध वाहतूक विभाग.

#### कार्ये

युद्ध वाहतूक विभागाला वाटप केलेल्या कार्यांमध्ये प्रमुख बंदरे, रेल्वे प्राधान्ये, रस्ते आणि जलवाहतुकीचा वापर, पेट्रोल रेशनिंग आणि उत्पादक गॅस यांचा समावेश आहे. व्यापकपणे सांगायचे तर, युद्ध वाहतूक विभागाचे कार्य युद्धकाळातील वाहतुकीच्या मागण्या, तटीय जहाज वाहतूक आणि प्रमुख बंदरांचे प्रशासन आणि विकास यांच्यात समन्वय साधणे हे होते. नंतर, वाहतूक प्राधान्यांच्या विभागांच्या नियंत्रणासाठी देखील निर्यातीचे नियोजन हाती घेण्यात आले.

मंत्रालयाच्या अंतर्गत खालील शाखा कार्यरत आहेत:

### रस्ते विंग

### वाहतूक शाखा

### नियोजन आणि देखरेख क्षेत्र

### मानक आणि संशोधन (S&R) झोन
# कोडाईकनाल

|  |
| --- |
|   ?**कोडाईकनाल** तमिळनाडू • भारत |
| —  **शहर**  — |
|
कोडै तलावकोडै तलाव |
|
१०° १४′ ००″ N, ७७° २९′ ००″ E
* ओपनस्ट्रीट मॅप
* गूगल अर्थ
* प्रोक्सिमिटीरामा

 |
|  |
| **प्रमाणवेळ** | भाप्रवे (यूटीसी+५:३०) |
| **क्षेत्रफळ** • उंची | २१.४५ चौ. किमी • २,१३३ मी |
| **हवामान** • वर्षाव |  • १,६५० मिमी (६५ इंच)  |
| **जिल्हा** | दिंडुक्कल |
| **लोकसंख्या** • घनता | ३२,९३१ (2001) • १,५३५/किमी२ |
| **संकेतस्थळ**: कोडाईकनाल महानगरपालिका संकेतस्थळ |
|  |

**कोडाईकनाल** (तामिळ: கோடைக்கானல்) हे दक्षिण भारताच्या तामिळनाडू राज्यातील एक थंड हवेचे पर्यटनस्थळ आहे.
# नास्तिकता

**नास्तिकता** नास्तिकवाद या अनीश्वरवाद (इंग्रजी:**Atheism** ) ही जो सार्वभौम पुरावा नसतानाही जगाला निर्माण करतो, राज्य करतो आणि नियंत्रित करतो अशा कोणत्याही ईश्वराचे अस्तित्त्व मान्य करत नाही. (नास्ति = न + अस्ति ) = नाही आहे, म्हणजेच ईश्वर/देव नाही आहे.) निरीश्वरवादी असत्यपणा बोलतात कारण देव (ईश्वर) अस्तित्त्वाचा कोणताही स्पष्ट पुरावा नाही. बहुतेक निरीश्वरवादी कोणत्याही देवता, अलौकिक शक्ती, धर्म आणि आत्मा यावर विश्वास ठेवत नाहीत. हिंदू तत्त्वज्ञानामध्ये जे वेदांना मान्यता देत नाहीत त्यांच्यासाठी नास्तिक हा शब्द वापरला जातो. नास्तिक विश्वास ठेवण्यापेक्षा जाणून घेण्यावर विश्वास ठेवतात. त्याच वेळी, आस्तिक काही ईश्वराचा विश्वास त्याच्या धर्माप्रमाणे, पंथ, जाती, कूळ किंवा कोणत्याही सत्यतेशिवाय स्वीकारतो. निरीश्वरवाद याला अंधश्रद्धा म्हणतात कारण कोणत्याही दोन धर्म आणि श्रद्धा देवावर समान विश्वास ठेवत नाहीत. नास्तिकता म्हणजे देव रूढीवादी मान्यतांच्या आधारे नव्हे तर वास्तविकता आणि पुराव्यांच्या आधारावर स्वीकारण्याचे तत्त्वज्ञान आहे. आतापर्यंतचे सर्व तर्क आणि पुरावे नास्तिकतेसाठी देवाचा अधिकार स्वीकारण्यास अपूर्ण आहेत.

निरीश्वरवादी म्हणजे पारलौकिक शक्तीचे अस्तित्त्व नाकारणारा**.** ईश्वराचे अस्तित्त्व मान्य नसलेल्या व्यक्तीस नास्तिक म्हणतात. जगभरात २.५ अब्ज लोक नास्तिक आहेत.

ईश्वर, आत्मा, पुनर्जन्म, स्वर्ग, नरक इत्यादी कल्पनिक गोष्टी नाकारणारे व्यक्ती वा तत्त्वज्ञान हे नास्तिक असते. लोकायत, बौद्ध धर्म, जैन धर्म या दृष्टीने नास्तिक ठरतात. हिंदू तत्त्वज्ञानांत नास्तिक हे एक दर्शन मानले आहे.

## भारतीय तत्त्वज्ञानातील नास्तिकता

हिंदू तत्त्वज्ञानात नास्तिक शब्द तीन अर्थांनी वापरला जातो.

१. जे लोक वेदांना प्रमाण मानत नाहीत ते नास्तिक समजले जातात. या व्याख्येनुसार बौद्ध, जैन, आणि लोकायत तत्त्वज्ञानाने अनुयायी नास्तिक होतात आणि ही तीन तत्त्वज्ञाने नास्तिक तत्त्वज्ञान मानली जातात.

२. जे लोक परलोक (स्वर्ग/नरक) आणि पुनर्जन्म यावर विश्वास ठेवत नाहीत; या व्याख्येनुसार केवळ चार्वाक दर्शन ज्याला लोकायत दर्शनही म्हणतात, ते नास्तिक ठरते.

३. जे लोक ईश्वराच्या अस्तित्त्वावर विश्वास ठेवत नाहींत.

## आधुनिक काळातील नास्तिक

नास्तिक लोक सर्व देशात व काळात मिळतात. ह्या वैज्ञानिक युगात नास्तिकांची कमी नाही. उलट असे म्हणणे योग्य होइल की नास्तिक नसलेले लोक कमी झाले आहेत. नास्तिकांचे असे म्हणणे आहे की देवावरच्या विश्वासची गरज राहिली नाही, तसेच विज्ञानाच्या प्रगतिमुळे ही सृष्टी कशी चालते याची अधिकाधिक माहिती मिळालामुळे त्यासाठी कोणत्या विधात्याची गरज नाही. नास्तिकांचे असे सांगतात की देवाचे अस्तित्त्व सिद्ध करण्याचे सर्व प्रयत्न अयशस्वी झाले आहेत. मानव हा निसर्गाच्या सानिध्यात निर्माण झालेला आहे.बुद्धांनी ईश्वरांचे अस्तित्त्व नाकारले.आणि विज्ञानावर आधारलेले तत्त्वज्ञान दिले.

## साहित्य

भगतसिंग यांनी लिहिलेले "मी नास्तिक का झालो" हे पुस्तक भारताच्या दृष्टीकोनातून नास्तिकतेवर केलेले भाष्य आहे.

## हे सुद्धा पहा

रिचर्ड डॉकिन्स

## संदर्भ यादी
# निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र

**निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र** भारताच्या पश्चिम घाटातील संरक्षित जैविक क्षेत्र आहे. याचा विस्तार ५,५२० किमी२ इतका आहे.

हे क्षेत्र भारताच्या कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू राज्यांमध्ये आहे.
# देवमासा

| देवमासा 50–0 Ma
PreЄ

Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N

Eocene – Recent |
| --- |
|   |
| शास्त्रीय वर्गीकरण |
|

|  |  |
| --- | --- |
| वंश: | कणाधारी  |
| जात: | सस्तन  |
| वर्ग: | सीटॅसिया  |

 |

सीटॅसिया या वर्गातील सर्व जलचर सस्तन प्राण्यांना देवमासा म्हणतात. सीटॅसिया वर्गातील सर्वांना जरी देवमासा म्हणतात, तरी बऱ्याचदा Odontoceti या उपवर्गातील डॉल्फिन व गाधामासा(डॉल्फिन सारखाच, ज्याला इंग्रजीत पॉर्पॉइज म्हणतात) यांना त्यातून वगळण्यात येते. या उपवर्गामधे स्पर्मव्हेल, किलरव्हेल, व बेलुगा व्हेल हे देखील आहेत.

## वर्गीकरण

* उपवर्ग Mysticeti - यांना वरच्या जबड्यात दातांऐवजी शृंगप्रथिनापासून बनलेली चाळणी सारखी संरचना असते, ज्याला इंग्रजीत बलीन म्हणतात.या बलीनचा उपयोग पाण्यातून प्लवक गाळण्यासाठी केला जातो. या उपवर्गामधे बहुतांश व्हेल्सचा समावेश होतो.
* उपवर्ग Odontoceti - यांना शिकारीसाठी तिक्ष्ण दात असतात.या उपवर्गामधे स्पर्म व्हेल, चोच असलेले व्हेल तसेच डॉल्फिन्सचा स्मावेश होतो.

## संदर्भ
# चेन्नई जिल्हा

*हा लेख चेन्नई जिल्ह्याविषयी आहे. चेन्नई शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**चेन्नई** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र चेन्नई येथे आहे.

## चतुःसीमा

## तालुके

## बाह्य दुवे
# चोळ राजांची मंदिरे

**चोळ (चोळर् राजघराणे) राजांची देवळे .**

## चोळ राज्यकर्त्यांचा सांस्कृतिक वारसा

चोळ राजांच्या साम्राज्यात तमिळ राष्ट्राने कला साहित्य आणि धर्म ह्या क्षेत्रात प्रगतीचे उच्च शिखर गाठले.पल्लवांच्या राज्यात आरंभ झालेल्या सांस्कृतिक आंदोलनाचे आपले शिखर चोळांच्या शासनात गाठले.भारतात ह्या पूर्वी कधीही न झालेल्या शिल्पकला,वास्तूकला आणि धातूपासून पुतळ्यांची निर्मितीस प्रारंभ झाला आणि भारतीय इतिहासात एका नव्या पर्वाने प्रारंभ केला.पल्लवांच्या शासनात सुरू झालेल्या भव्यदिव्य देवळांची निर्मिती तशीच चालू ठेवत चोळ राज्यकर्त्यांनी त्यात अधिक भर घालून द्राविडी वास्तूशिल्पकलेला नवसंजीवनी प्राप्त करून दिली.

## कला स्थापत्य आणि धर्मविस्तार

चोळ शासनातील देऊळांची यादी (काम चालू...)

* तंजावुर येथील शिवाचे देऊळ
* गंगैकोण्डचोळपुरम येथील गंगैकोण्डचोळीश्वरमचे देऊळ
* तंजावुर येथील बृहदेश्वराचे देऊळ
* दारासुरम येथील ऐरावतेश्वराचे देऊळ

## बाह्य दुवे

* युनेस्कोच्या यादीवर चोळ राजांची मंदिरे (इंग्रजी मजकूर)
# फिरकी गोलंदाज

**फिरकी गोलंदाज** क्रिकेटच्या खेळातील गोलंदाजांचा प्रकार आहे. हे गोलंदाज सहसा मंदगतीने (साधारणतः ७०-९० किमी/तास) चेंडू टाकतात व चेंडू टाकताना चेंडूला फिरकी देतात. यामुळे टप्पा पडल्यावर चेंडू आपल्या हवेतल्या दिशेपेक्षा वेगळ्या दिशेला वळतो.

फिरकी गोलंदाजांचे दोन मुख्य प्रकार आहेत --

* बोटे फिरकी गोलंदाज - हे गोलंदाज चेंडू टाकताना बोटांनी चेंडूला फिरकी देतात.
* मनगटे फिरकी गोलंदाज - हे गोलंदाज चेंडू टाकताना मनगटाला झटका देतात व त्याद्वारे चेंडूला फिरकी देतात.
# स्विंग गोलंदाजी

| गोलंदाजी माहिती |
| --- |
| * गोलंदाजी उद्देश
* जलदगती गोलंदाजी

* सीम गोलंदाजी
* स्विंग गोलंदाजी
* स्पिन गोलंदाजी

* फिंगर स्पिन

* ऑफ स्पिन
* डावखोरा ऑर्थोडॉक्स

* रिस्ट स्पिन

* लेग स्पिन
* डावखोरा अन-ऑर्थोडॉक्स
* थ्रोइंग
 |
| चेंडू |
| * फुल टॉस / बीमर
* जलदगती गोलंदाजी
	+ बाउंसर
	+ Indipper
	+ इनस्विंग
	+ ऑफ कटर
	+ लेग कटर
	+ आउटस्विंग
	+ Reverse
	+ स्लोवर बॉल
	+ यॉर्कर
* स्पिन गोलंदाजी
	+ आर्म बॉल
	+ चायनामन
	+ दुसरा
	+ फ्लिपर
	+ गुगली
	+ लेग ब्रेक
	+ ऑफ ब्रेक
	+ स्लायडर
	+ टॉप स्पिनर
 |
| इतिहासीक पद्धती |
| * अंडर आर्म
* राउंड आर्म
* ओवर आर्म
* लॉब

हा बॉक्स: * बघा
* चर्चा
* संपादन
 |

स्विंग गोलंदाजी हे क्रिकेटमधील गोलंदाजीचे एक तंत्र आहे. अशी गोलंदाजी करणाऱ्यांना स्विंग गोलंदाज म्हणून ओळखले जाते. स्विंग गोलंदाजी हा सामान्यतः जलदगती गोलंदाजीचा एक उपप्रकार आहे.
# ऑफ स्पिन

| गोलंदाजी माहिती |
| --- |
| * गोलंदाजी उद्देश
* जलदगती गोलंदाजी

* सीम गोलंदाजी
* स्विंग गोलंदाजी
* स्पिन गोलंदाजी

* फिंगर स्पिन

* ऑफ स्पिन
* डावखोरा ऑर्थोडॉक्स

* रिस्ट स्पिन

* लेग स्पिन
* डावखोरा अन-ऑर्थोडॉक्स
* थ्रोइंग
 |
| चेंडू |
| * फुल टॉस / बीमर
* जलदगती गोलंदाजी
	+ बाउंसर
	+ Indipper
	+ इनस्विंग
	+ ऑफ कटर
	+ लेग कटर
	+ आउटस्विंग
	+ Reverse
	+ स्लोवर बॉल
	+ यॉर्कर
* स्पिन गोलंदाजी
	+ आर्म बॉल
	+ चायनामन
	+ दुसरा
	+ फ्लिपर
	+ गुगली
	+ लेग ब्रेक
	+ ऑफ ब्रेक
	+ स्लायडर
	+ टॉप स्पिनर
 |
| इतिहासीक पद्धती |
| * अंडर आर्म
* राउंड आर्म
* ओवर आर्म
* लॉब

हा बॉक्स: * बघा
* चर्चा
* संपादन
 |

नमुनेदार आननी फिरक (अंगुली फिरक) मिळालेला चेंडू. उजव्या हाताच्या फलंदाजाच्या संदर्भात. डावखुऱ्या फलंदाजासाठी हाच चेंडू पृष्ठीय फिरक मिळालेला गणला जाईल.
**ऑफ स्पिन** तथा **आननी फिरकी** हा क्रिकेटमधील गोलंदाजीचा एक प्रकार आहे. या गोलंदाजीला आंतरफिरकी किंवा उजवी फिरकी अशी पर्यायी नावे आहेत. या प्रकारात उजव्या हाताचा फिरकी गोलंदाज त्याच्या बोटांचा व/वा मनगटाचा वापर करून चेंडूला उजव्या हाताच्या फलंदाजाच्या आननी क्षेत्रापासून पृष्ठीय क्षेत्राकडे फिरक देतो. याचा अर्थ टप्पा पडल्यानंतर चेंडू उजव्या हाताच्या फलंदाजाकडे किंवा डाव्या हाताच्या फलंदाजापासून दूर जातो. पृष्ठीय फिरकीमध्ये चेंडू पृष्ठीय क्षेत्राकडून आननी क्षेत्राकडे फिरक घेतो.

## संदर्भ
# निकाल (क्रिकेट)

क्रिकेटच्या खेळाचा **निकाल** दोनपैकी एक खेळणाऱ्या संघासाठी "विजय" किंवा "बरोबरीत" असू शकतो. मर्यादित षटकांच्या खेळाच्या बाबतीत, खेळ वेळेवर (सामान्यतः हवामान किंवा खराब प्रकाशामुळे) संपला नाही तर "निकाल नाही" आणि क्रिकेटच्या इतर प्रकारांमध्ये "ड्रॉ" देखील शक्य होऊ शकतो. यापैकी कोणता निकाल लागू होतो आणि निकाल कसा व्यक्त केला जातो, हे क्रिकेटच्या कायद्याच्या १६ कायद्यानुसार नियंत्रित केले जाते.

## संदर्भ
# ॲडलेड ओव्हल

ऍडलेड ओव्हल|  |
| मैदान माहिती |
| स्थान |
ऍडलेड |
| स्थापना |
१८७१ |
| आसनक्षमता |
३३,५९७ |
| मालक |
साउथ ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट असोसिएशन |
| यजमान | ऑस्ट्रेलिया, सदर्न रेडबॅक्स |
|  |
| आंतरराष्ट्रीय माहिती |
| प्रथम क.सा. | १२ डिसेंबर १८८४: ऑस्ट्रेलिया  वि. इंग्लंड |
| अंतिम क.सा. | २४ जानेवारी २००८: ऑस्ट्रेलिया  वि. भारत  |
| प्रथम ए.सा. | २० डिसेंबर १९७५: ऑस्ट्रेलिया वि. वेस्ट इंडीज |
| अंतिम ए.सा. | १९ फेब्रुवारी २००८: भारत वि. श्रीलंका |
| यजमान संघ माहिती |
|
South Australia (१८७७ – present) |
| शेवटचा बदल ५ मार्च २००८ स्रोत: CricketArchive (इंग्लिश मजकूर) |

**ऍडलेड ओव्हल** हे ऑस्ट्रेलियाच्या ऍडलेड शहरातील क्रिकेटचे मैदान आहे.
# न्यू झीलंड क्रिकेट

न्यू झीलंड क्रिकेट| चित्र:NZCricket.png |
| खेळ |
क्रिकेट |
| अधिकारक्षेत्र |
राष्ट्रीय |
| संक्षेप |
एनझेडसी |
| स्थापना |
27 डिसेंबर 1894 (1894-१२-27) क्राइस्टचर्च, न्यू झीलंड |
| संलग्नता |
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |
| संलग्नता तारीख |
इ.स. १९२६ (1926) |
| प्रादेशिक संलग्नता |
पूर्व आशिया-पॅसिफिक |
| संलग्नता तारीख |
इ.स. १९९६ (1996) |
| मुख्यालय |
क्राइस्टचर्च, न्यू झीलंड |
| राष्ट्रपती |
डेबी हॉकले |
| अध्यक्ष |
मार्टिन स्नेडेन |
| सीईओ |
डेव्हिड व्हाईट |
| पुरुष प्रशिक्षक |
गॅरी स्टेड |
| महिला प्रशिक्षक |
हैडी टिफेन |
| इतर प्रमुख कर्मचारी | **निवडकर्ता** मार्क ग्रेटबॅच |
| प्रायोजक |
एएनझेड, असाही, कँटरबरी, ड्रीम११, ड्युलक्स, फोर्ड, जिलेट, जी.जे. गार्डनर होम्स, केएफसी, लाईफडायरेक्ट, पल्स, पॉवरडे, स्पार्क, टेगल |
| अधिकृत संकेतस्थळ |
| www.blackcaps.co.nz |
|  |

**न्यू झीलंड क्रिकेट**, पूर्वी **न्यू झीलंड क्रिकेट परिषद**, ही न्यू झीलंडमधील व्यावसायिक क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था आहे.

## संदर्भ
# जॉन मेजर

|  |
| --- |
| जॉन मेजर |
|  |
|

---

युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान |
| **कार्यकाळ** २८ नोव्हेंबर १९९० – २ मे १९९७ |
| राणी | एलिझाबेथ दुसरी |
| मागील | मार्गारेट थॅचर |
| पुढील | टोनी ब्लेअर |
|

---

 |
| जन्म | २९ मार्च, १९४३  (1943-03-29) कारशॅल्टन, सरे, इंग्लंड |
| राजकीय पक्ष | हुजूर पक्ष |

सर **जॉन मेजर** (२९ मार्च, इ.स. १९४३:कारशॅल्टन, सरे, इंग्लंड - ) हा एक ब्रिटिश राजकारणी व युनायटेड किंग्डमचा माजी पंतप्रधान आहे.

मेजर क्रिकेटचा मोठा चाहता असून त्याने क्रिकेटबद्दल लिहिलेल्या *मोर दॅन अ गेम* या पुस्तकाला पुरस्कार मिळाला आहे.

## बाह्य दुवे

* व्यक्तिचित्र (इंग्लिश मजकूर)

## संदर्भ आणि नोंदी

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 जॉन मेजर |
# सुपर स्मॅश

| एचआरव्ही चषक |
| --- |
|  |
| देश |  न्यू झीलंड |
| आयोजक |
न्यू झीलंड क्रिकेट |
| प्रकार |
२०-२० सामने |
| प्रथम |
२००५-०६ |
| स्पर्धा प्रकार |
साखळी सामने आणि अंतिम |
| संघ |
६ |
| सद्य विजेता |
ऑकलंड एसेस |
| यशस्वी संघ |
ऑकलंड एसेस (३ वेळा) |
| पात्रता |
२०-२० चॅंपियन्स लीग |
| संकेतस्थळ |
HRV Cup |
| * ब
* च
* सं
 |

**एचआरव्ही चषक** ही न्यू झीलंड मधील टी-२० क्रिकेट स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा २००६ पासून दरवर्षी खेळवली जाते. विजेता संघ २०-२० चॅंपियन्स लीग सामन्यासाठी पात्र होतो. स्पर्धेचे नाव २००९ पर्यंत स्टेट टी२० होते.

## संघ

| संघ | विजेता | द्वितिय |
| --- | --- | --- |
| ऑकलंड एसेस | ३ | २ |
| सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट स्टॅग्स | २ | १ |
| कँटरबरी विझार्ड्स | १ | २ |
| ओटॅगो वोल्ट्स | १ | १ |
| नॉर्थन डिस्ट्रीक्ट नाईट्स | ० | १ |
| वेलिंग्टन फायरबर्ड्स | ० | ० |

## स्पर्धा निकाल

| स्पर्धा | अंतिम सामना मैदान | अंतिम सामना | प्रकार | सामने |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| विजेता | निकाल | उप-विजेता |
| न्यू झीलंड टी२० स्पर्धा |
| २००५-०६ | इडन पार्क, ऑकलंड | कँटरबरी विझार्ड्स १८०/४ (१७.२ षटके) | ६ गडी राखुन विजयी **धावफलक** | ऑकलंड एसेस १७९/७ (२० षटके) | साखळी सामने, दोन गट, अंतिम सामना | ७ |
| स्टेट टी२० |
| २००६-०७ | इडन पार्क, ऑकलंड | ऑकलंड एसेस २११/५ (२० षटके) | ६० धावांनी विजयी **धावफलक** | ओटॅगो वोल्ट्स १५१ (२० षटके) | साखळी सामने, अंतिम सामना | 16 |
| २००७-०८ | पुकेकुरा पार्क, न्यू प्लिमथ | सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट स्टॅग्स १५०/५ (२० षटके) | ५ गडी राखुन विजयी **धावफलक** | नॉर्थन डिस्ट्रीक्ट नाईट्स १४८/८ (२० षटके) |
| २००८-०९ | युनिव्हर्सिटी ओव्हल, ड्युनेडिन | ओटॅगो वोल्ट्स | साखळी सामन्यात नं १**) धावफलक** | कँटरबरी विझार्ड्स | साखळी सामने, अंतिम सामना | 25 |
| एचआरव्ही चषक |
| २००९-१० | पुकेकुरा पार्क, न्यू प्लिमथ | सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट स्टॅग्स २०६/६ (२० षटके) | ७८ धावांनी विजयी **धावफलक** | ऑकलंड एसेस १२८ (१६.१ षटके) | साखळी सामने दुहेरी, अंतिम सामना | 31 |
| २०१०-११ | कोलिन मेडन पार्क, ऑकलंड | ऑकलंड एसेस १५८/८ (२० षटके) | ४ धावांनी विजयी **धावफलक** | सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट स्टॅग्स १५४/९ (२० षटके) |
| २०११-१२ | कोलिन मेडन पार्क, ऑकलंड | **ऑकलंड एसेस १९६/५ (२० षटके)** | ४४ धावांनी विजयी **धावफलक Archived 2016-10-11 at the वेबॅक मशीन.** | कँटरबरी विझार्ड्स १५३ (१८.३ षटके) |

माहिती
* २००८-०९ हंगामा पासुन, विजेता संघ २०-२० चॅंपियन्स लीग सामन्यासाठी पात्र.
* २०१०-११ हंगामा पासून प्रत्येक संघाला २ परदेशी खेळाडू खेळवण्याची परवाणगी.

## संदर्भ आणि नोंदी