# शोभना रानडे

Shobhana Ranade; শোভনা রানাডে; શોભના રાનડે; Shobhana Ranade; शोभना रानडे; Shobhana Ranade; ଶୋଭନା ରାନାଡେ; شوبھنا راناڈے; Shobhana Ranade; ശോഭന റണാഡെ; शोभाना रानडे; ಶೋಭನಾ ರಾನಡೆ; ਸ਼ੋਭਾਨਾ ਰਾਨਾਡੇ; Shobhana Ranade; శోభన రానాడే; Shobhana Ranade; சோபனா ராணடே; সামাজিক কর্মী; ભારતીય સામાજિક કાર્યકર અને ગાંધીવાદી; Mfanyikazi wa kijamii wa India na gandhian; ഇന്ത്യന്‍ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തില്‍ പങ്കെടുത്ത വനിത; maatschappelijk werker; भारतीय सामाजिक कार्यकर्ता और गांधीवादी; ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ; ସାମାଜିକ କର୍ମୀ; Indian social worker and gandhian; भारतीय गांधीवादी सामाजिक कार्यकर्त्या; భారత సామాజిక కార్యకర్త మరియు గాంధీవాది; இந்திய சமூக சேவகர், காந்தியவாதி

**शोभना रानडे**| भारतीय गांधीवादी सामाजिक कार्यकर्त्या |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | ऑक्टोबर २६, इ.स. १९२४ पुणे |
| मृत्यू तारीख | ऑगस्ट ४, इ.स. २०२४ |
| नागरिकत्व | * भारत
* ब्रिटिश राज
* भारतीय अधिराज्य (इ.स. १९४७ – )
 |
| व्यवसाय | * सामाजिक कार्यकर्ता
 |
| पुरस्कार | * पद्मभूषण पुरस्कार
* जमनालाल बजाज पुरस्कार (इ.स. २०११)
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q17517343 आयसीसीयू / एसबीएन ओळखण: BIAV091415 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**शोभना रानडे** (२६ ऑक्टोबर १९२४ - ४ ऑगस्ट २०२४) या एक भारतीय सामाजिक कार्यकर्त्या आणि गांधीवादी होत्या, ज्या निराधार महिला आणि मुलांच्या सेवेसाठी ओळखल्या जातात. भारत सरकारने २०११ मध्ये त्यांना समाजातील त्यांच्या सेवेसाठी पद्मभूषण हा तिसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार देऊन सन्मानित केले.

## चरित्र

रानडे यांचा जन्म २६ ऑक्टोबर १९२४ रोजी पुणे येथे मुंबई प्रेसिडेन्सी येथे झाला. त्यांच्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा टप्पा १९४२ मध्ये आला, जेव्हा त्या १८ वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्यांची भेट महात्मा गांधी यांच्याशी पुण्यातील आगा खान पॅलेसमध्ये झाली, ज्यामुळे तरुण शोभना यांनी आयुष्यभर गांधीवादी आदर्श स्वीकारले.

रानडे यांचे जीवन निराधार महिला आणि मुलांच्या कल्याणासाठी समर्पित होते. १९५५ मध्ये, त्या आसाममधील उत्तर लखीमपूर येथे गेल्या आणि विनोभा भावे यांच्यासोबत पदयात्रेत सामील झाल्या. *मैत्रेयी आश्रम* आणि *शिशु निकेतनची* स्थापना करण्यास त्यांनी मदत केली होती. हे या प्रदेशातील पहिले बाल कल्याण केंद्र होते. त्यांनी नागा महिलांना चरखा विणण्याचे प्रशिक्षण देण्यासाठी *आदिम जातीय सेवा संघ* ही मोहीम देखील सुरू केली.

१९७९ मध्ये, त्या पुण्यात परतल्या आणि आगा खान पॅलेस येथे गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्था आणि महिला प्रशिक्षण संस्थेची स्थापना करण्यात त्यांनी मदत केली. १९९८ मध्ये, गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्थेच्या तत्वाखाली, रानडे यांनी *कस्तुरबा महिला खादी ग्रामोद्योग विद्यालयाची* स्थापना केली. ही एक निराधार महिलांसाठीची एक संस्था आहे, ज्याद्वारे त्यांना २० वेगवेगळ्या ग्रामीण व्यवसाय आणि कौशल्यांचे प्रशिक्षण दिले जाते व आपले जीवन घडवण्याची संधी मिळवून दिली जाते.

तिने महाराष्ट्रात *बालग्राम महाराष्ट्र* या नावाने एक *एसओएस मुलांचे गाव* सुरू केले, जे आता १६०० अनाथांना आश्रय देणारे बनले आहे. पुण्यातील शिवाजीनगर येथे रानडे यांनी स्थापन केलेले आणि हरमन ग्माईनर सोशल सेंटर हे रस्त्यावरील मुलांच्या पुनर्वसन आणि शिक्षणासाठी समर्पित बालगृह आहे, जे ११२ मुले आणि १३८ मुलींची काळजी घेते.

पुण्यातील सासवड येथे रानडे यांनी स्थापन केलेला *बालगृह* आणि *बालसदन* हे आणखी बाल कल्याण प्रकल्प आहेत. ही केंद्रे आता ६० निराधार मुलींना घर देतात. गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्थेच्या माध्यमातून गंगा नदीला प्रदूषणापासून वाचवण्यासाठी सुरू केलेल्या *गंगा वाचवा चळवळीतही* रानडे सहभागी होत्या.

रानडे पुण्यात राहत होत्या आणि आगा खान पॅलेसवर केंद्रित असलेल्या त्यांच्या कामांची काळजी घेत होत्या. ४ ऑगस्ट २०२४ रोजी वयाच्या ९९ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.

## कारकीर्दीमधील पदे

* विश्वस्त - कस्तुरबा गांधी राष्ट्रीय स्मारक ट्रस्ट
* विश्वस्त – गांधी स्मारक निधी
* विश्वस्त - बालग्राम महाराष्ट्र
* सचिव - गांधी राष्ट्रीय स्मारक संस्था
* अध्यक्ष - महिलांमध्ये निरक्षरता निर्मूलनासाठी अखिल भारतीय समिती
* बोर्ड सदस्य - एसओएस चिल्ड्रन्स व्हिलेजेस - दिल्ली
* अध्यक्ष - अखिल भारतीय महिला परिषद
* अध्यक्ष – *भूदान* *ग्राम दान* मंडळ महाराष्ट्र

## पुरस्कार आणि सन्मान

* २०१० - पद्मभूषण पुरस्कार
* २०११ - जमनालाल बजाज पुरस्कार
* २०१२ - रिलायन्स फाउंडेशन - सीएनएन आयबीएन रिअल हीरोज लाईफ टाईम अचिव्हमेंट अवॉर्ड
* रवींद्रनाथ टागोर पुरस्कार
* २००७ - राजीव गांधी मानव सेवा पुरस्कार
* पुणे विद्यापीठाचा गौरव पुरस्कार
* १९८३ - बाल कल्याण कार्यासाठी राष्ट्रीय पुरस्कार
* महात्मा गांधी पुरस्कार

## संदर्भ