Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# कांचीपुरम जिल्हा

|  |
| --- |
| **कांचीपुरम जिल्हा** காஞ்சிபுரம் மாவட்டம்  |
| तमिळनाडू राज्यातील जिल्हा |
| कांचीपुरम जिल्हा चे स्थानतमिळनाडू मधील स्थान |
| **देश** |  भारत |
| **राज्य** | तमिळनाडू |
| **मुख्यालय** | कांचीपुरम |
| **क्षेत्रफळ** |
|  - एकूण | ४,३९३ चौरस किमी (१,६९६ चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** |
| -एकूण | ३९९०८९७ (२०११) |
| -लोकसंख्या घनता | ९२७ प्रति चौरस किमी (२,४०० /चौ. मैल) |
| -साक्षरता दर | ८५.२९% |
| -लिंग गुणोत्तर | १.०१ ♂/♀ |
| **प्रशासन** |
| -जिल्हाधिकारी | एस्. शिवाशन्मुग राजा |
| -लोकसभा मतदारसंघ | श्रीपेरुम्बुदुर (लोकसभा मतदारसंघ), कांचीपुरम (लोकसभा मतदारसंघ) |
| -खासदार | थुरु बालु पी आर, थिरु पी. विश्वनाथन |
| **पर्जन्य** |
| -वार्षिक पर्जन्यमान | १,२१३ मिलीमीटर (४७.८ इंच) |
| संकेतस्थळ |

*हा लेख कांचीपुरम जिल्ह्याविषयी आहे. कांचीपुरम शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.*

**कांचीपुरम** हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र कांचीपुरम येथे आहे.
# छायाचित्रण संचालक

**छायाचित्रकार** किंवा **छायाचित्रण दिग्दर्शक** (कधीकधी डीपी किंवा डीओपी म्हणून लहान केले जाते) ही व्यक्ती चित्रपट, दूरचित्रवाणी निर्मिती, संगीत व्हिडिओ किंवा इतर थेट अॅक्शन पीसचे छायाचित्रण किंवा रेकॉर्डिंगसाठी जबाबदार असते. सिनेमॅटोग्राफर हा अशा प्रकल्पांवर काम करणाऱ्या कॅमेरा आणि लाइट क्रूचा प्रमुख असतो आणि सामान्यत: प्रतिमेशी संबंधित कलात्मक आणि तांत्रिक निर्णय घेण्यासाठी आणि कॅमेरा, फिल्म स्टॉक, लेन्स, फिल्टर इ. निवडण्यासाठी जबाबदार असतो. याचा अभ्यास आणि सराव या क्षेत्राला सिनेमॅटोग्राफी असे म्हणतात.

सिनेमॅटोग्राफर हा दिग्दर्शकाचा अधीनस्थ असतो, ज्याला दिग्दर्शकाच्या दृष्टीनुसार दृश्य कॅप्चर करण्याचे काम दिले जाते. सिनेमॅटोग्राफर आणि दिग्दर्शक यांच्यातील संबंध वेगवेगळे असतात. काही घटनांमध्ये, दिग्दर्शक सिनेमॅटोग्राफरला पूर्ण स्वातंत्र्याची परवानगी देतो, तर काहींमध्ये, दिग्दर्शक अगदी अगदी कॅमेरा प्लेसमेंट आणि लेन्स निवड निर्दिष्ट करण्यासाठी अगदी कमी किंवा काहीही परवानगी देत ​​​​नाही. जेव्हा दिग्दर्शक आणि सिनेमॅटोग्राफर एकमेकांशी सोयीस्कर असतात तेव्हा अशा प्रकारच्या सहभागाची पातळी कमी असते. दिग्दर्शक सामान्यत: सिनेमॅटोग्राफरला दृश्यातून काय हवे आहे ते सांगेल आणि तो परिणाम साध्य करण्यासाठी सिनेमॅटोग्राफरला अक्षांश परवानगी देईल.

सिनेमॅटोग्राफरने रेकॉर्ड केलेल्या प्रतिमा संपादनासाठी चित्रपट संपादकाकडे पाठवल्या जातात.
# तेलुगू चलचित्रपट

**तेलुगू सिनेमा** किंवा **टॉलीवुड** (तेलुगू: తెలుగు సినీపరిశ్రమ) ही भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यामधील एक चित्रपट सृष्टी आहे. टॉलीवूड हे नाव तेलुगू भाषिक चित्रपटांसाठी संबोधन्यात येते. तेलुगू चित्रपट उद्योग हा भारतातील सर्वात मोठा चित्रपट उद्योग असल्याकारणाने ते चित्रपट निर्मितीचे एक मोठे केंद्र म्हणुन ओळखले जाते ,तसेच तिथे इतर भाषेतील (भारतीय प्रादेशिक भाषा) चित्रपटांची देखील निर्मिती केली जाते.
आज तेलुगू सिनेमा हा जगातील सर्वच प्रमुख राष्ट्रांमध्ये प्रदर्शित होतो. भारतात देखील आंध्रप्रदेश सोबत इतर सर्व प्रमुख महानगरात तेलुगू चित्रपट पहावयास मिळतात.

चित्रपटांच्या वाढत्या लोकप्रियतेमुळे येथील कलाकारांचे मानधन हा एक चर्चेचा विषय बनला आहे.तेलुगू चित्रपट उद्योगाने भारतीय चित्रपट सृष्टित मोठे योगदान केले आहे.आज आंध्रप्रदेशातील ३७०० हुन अधिक चित्रपट गृहातुन टॉलीवुडचे चित्रपट प्रदर्शित होतात.(भारतातील सर्वात जास्त चित्रपट गृह आंध्र प्रदेशात आहेत.) ह्या चित्रपट सृष्टिने अनेक गिनिज बुक रेकॉर्ड्स प्राप्त केले आहेत. जगातील सर्वात मोठी चित्रपट सृष्टी होण्याकडे तेलुगू सिनेमाची वाटचाल आहे.

## हे सुद्धा पहा

* दक्षिण भारतीय सिनेमा
* कॉलीवूड
* टॉलीवुड
* बॉलीवुड
* हॉलिवूड
* मॉलीवुड
# मल्याळम चलचित्रपट

पहिल्या मल्याळी सिनेमा *विगाथकुमारन* मधील दृष्य
**मल्याळी सिनेमा** हे "मॉलीवूड" नावाने ओळखले जातात. मल्याळी सिनेमा हा दक्षिण भारतातील केरळमधील चित्रपट उद्योग आहे.
# पी.सी. श्रीराम

P. C. Sreeram; পি সি শ্রীরাম; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; पी.सी. श्रीराम; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; П. Ч. Шрирам; P·C·沙雷拉姆; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; P・C・スリーラム; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; پى. سى. سريرام; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; P・C・施瑞安; P. C. Sreeram; sree ram pc; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; P. C. Sreeram; P.C. Sreeram; பி. சி. ஸ்ரீராம்; Indiaas director of photography; Indian cinematographer; indischer Kameramann; Indian cinematographer; cineamatagrafadóir Indiach; cyfarwyddwr ffilm a aned yn Chennai yn 1956; ভারতীয় চিত্রগ্রাহক; தமிழ்த் திரைப்பட ஒளிப்பதிவாளர்; P·C·斯里拉姆; பி. சி.ஸ்ரீராம்; பி.சி. சிறீராம்

**पी.सी. श्रीराम**| Indian cinematographer |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| उच्चारणाचा श्राव्य | तमिळ भाषा |
| जन्म तारीख | जानेवारी २६, इ.स. १९५६ चेन्नई |
| कार्य कालावधी (प्रारंभ) | * इ.स. १९८२
 |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * Adyar Film Institute
 |
| व्यवसाय | * छायाचित्रण संचालक
* चलचित्रदिग्दर्शक
 |
| पुरस्कार | * National Film Award for Best Cinematography
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q7117166 Europeana entity: agent/base/162631  आय.एम.डी.बी. दुवा: nm0820269 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |
# खाकी (हिंदी चित्रपट)

**खाकी** हा एक हिंदी भाषेतील चित्रपट आहे. यामध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.

| खाकी |
| --- |
| देश |
भारत |
| भाषा |
हिंदी |
| प्रदर्शित |
२००३ |

## पार्श्वभूमी

## कथानक

## उल्लेखनीय

## बाह्य दुवे
# एस. शंकर

Shankar; S. Shankar; S.Shankar; S. Shankar; Shankar; اس شانکار; S·尚卡尔; Shankar; एस शङ्कर; シャンカール; Shankar; S. Shankar; Shankar; שאנקר; Shankar; शंकर; ఎస్. శంకర్; Shankar; Shankar; ஷங்கர்; Shankar; এস. শঙ্কর; S. Shankar; Shankar; എസ്. ഷങ്കർ; Shankar; ایس شنکر; एस. शंकर (अभिनेता); S. Shankar; S. Shankar; एस शङ्कर; Shankar; Shankar; Шанкар Шанмугам; Shankar; Shankar; S. Shankar; S. Shankar; Shankar; Shankar; Shankar; Shankar; Shankar; Shankar; ಶಂಕರ್; شانكار; S. Shankar; إس. شانكار; С. Шанкар; S. Shankar; director de cine indio; ভারতীয় চলচ্চিত্র পরিচালক; réalisateur indien; India filmirežissöör; ہِندوستٲنؠ اَداکار; director de cinema indi; भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक (जन्म १९६३); indischer Schauspieler; Indian film director; بازیگر، فیلمنامه‌نویس، تهیه‌کننده، و کارگردان هندی; actor a aned yn 1963; regjisor indian; regizor de film indian; インドの映画監督; مخرج أفلام هندي; director de cinema indio; pemeran asal India; індійський кінорежисер; ഇന്ത്യന്‍ ചലചിത്ര അഭിനേതാവ്; Indiaas filmregisseur; తమిళ సినీ దర్శకుడు; भारतीय फिल्म निर्देशक; ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ; במאי קולנוע הודי; Indian filmmaker; Indian film director; stiúrthóir scannán Indiach; இந்திய திரைப்பட இயக்குநர்; एस शंकर; శంకర్; Shankar Shanmugam; Shankar Shanmugam; Shankar; Shanmugam Shankar; S.Shankar; சங்கர்

**एस. शंकर (अभिनेता)**निपात करा| भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक (जन्म १९६३) |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | ऑगस्ट १७, इ.स. १९६३ कुंभकोणम |
| कार्य कालावधी (प्रारंभ) | * इ.स. १९९३
 |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| निवासस्थान | * चेन्नई
 |
| व्यवसाय | * चलचित्रदिग्दर्शक
* चित्रपट निर्माता
* पटकथाकार
* अभिनेता
* film editor
 |
| अपत्य | * Aditi Shankar
 |
| पुरस्कार | * फिल्मफेर पुरस्कार दक्षिण
* CNN-News18 Indian of the Year (इ.स. २०१०)
 |
| अधिकृत संकेतस्थळ |
|

| निपात कराअधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q1156039  आयएसएनआय ओळखण: 0000000114402076  व्हीआयएएफ ओळखण: 26548446  एलसीसीएन ओळखण: n2008207973  बीएनएफ ओळखण: 16264596s  Nationale Thesaurus voor Auteursnamen ID: 30347016X आयसीसीयू / एसबीएन ओळखण: RMSV121486  एमबीए ओळखण: 85f5704f-3e44-441b-a03a-fdde07a55641  आय.एम.डी.बी. दुवा: nm0788171 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**शंकर शण्मुगम** तथा **एस. शंकर** (१७ ऑगस्ट, १९६३ - ) हा तमिळ चित्रपट दिग्दर्शक आहे. याचा पहिला चित्रपट जंटलमनला तमिळनाडू राज्य पुरस्कार आणि फिल्मफेर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार मिळाला होता.

एस. शंकर
# सूर्या सिवकुमार

| सर्वणन सुर्या सिवकुमार [ तमिळ :சரவணன் "சூர்யா" சிவகுமார் ] |
| --- |
| सुर्या सिवकुमार |
| जन्म | **सुर्या सिवकुमार** २३ जुलै, इ.स. १९७५ चेन्नै,तमिळनाड, भारत. |
| इतर नावे |
सुर्या |
| राष्ट्रीयत्व |
भारतीय  |
| कार्यक्षेत्र |
चित्रपट, मॉडेलींग |
| कारकीर्दीचा काळ |
१९९७- |
| भाषा |
तमिळ |
| प्रमुख चित्रपट |
गजनी |
| पुरस्कार |
फिल्मफेअर,स्टारडस्ट,स्क्रीन,IIFA,ITFA इत्यादी. |
| पत्नी |
ज्योतिका सर्वणन |
| अपत्ये |
१, दिया (मुलगी). |

सरवणन "सुर्या"सिवकुमार (तमिळ: சரவணன் "சூர்யா" சிவகுமார்) (जन्मः २३ जुलै १९७५)
तमिळ चित्रपट सृष्टितला आघाडिचा नायक आणि एक यशस्वी अभिनेता.

## सुर्याची चित्रपट कारकीर्द

| वर्ष | चित्रपट | व्यक्तिरेखा | भाषा | नोंदी |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | *Nerrukku Ner* | Surya | तमिळ | **Winner**, Dinakaran Award for Best New Actor |
| 1998 | *Kaadhale Nimmadhi* | Sindhu | तमिळ |  |
| *Sandhippoma* | Surya | तमिळ |  |
| 1999 | *Periyanna* | Suryanna | तमिळ |  |
| *पूवेल्लाम केट्ट्पार* | Chandru | तमिळ |  |
| 2000 | *ऊयिरिले कलन्ददु* | Surya | तमिळ |  |
| 2001 | *Friends* | Chandru | तमिळ |  |
| *नंदा* | Nandha | तमिळ | **Winner**, तमिळ Nadu State Film Award for Best Actor |
| 2002 | *उन्नै निनैदु* | Surya | तमिळ |  |
| *श्री* | Shree | तमिळ |  |
| *मौनम पेसियादे* | Gautham | तमिळ |  |
| 2003 | *काक काक* | Anbuselvan | तमिळ | **Winner**, ITFA Best Actor Award |
| *पितमगन* | Sakthi | तमिळ | **Winner**, Filmfare Best तमिळ Supporting Actor Award |
| 2004 | *पेराळ्गन* | Karthik, Chinna | तमिळ | **Winner**, Filmfare Best तमिळ Actor Award |
|  *आयुद एळुदु* | Michael Vasanth | तमिळ |  |
| 2005 | *Maayavi* | Balayya | तमिळ |  |
| *गजनी (2005 film)* | Sanjay Ramasamy (Manohar) | तमिळ | **Winner**, तमिळ Nadu State Film Special Award for Best Actor |
| *आरु (film)* | Aaru | तमिळ |  |
| *June R* | Raja | तमिळ | Guest appearance |
| 2006 |  *सिल्लुनु ओरु कादल* | Gautham | तमिळ |  |
| 2007 |  *वेल (film)* | Vetrivel, Vasudevan | तमिळ |  |
| 2008 | *Kuselan* | Himself | तमिळ | Cameo appearance |
|  *वारणम आयिरम*  | Krishnan, Surya Krishnan | तमिळ | **Winner**, Filmfare Best तमिळ Actor Award **Winner**, तमिळ Nadu State Film Special Award for Best Actor **Winner**, Vijay Award for Best Actor |
| 2009 | *अयन* | Devaraj Velusamy | तमिळ |  |
| *आदवन* | Madhavan Subramaniyam (Aadhavan / Murugan) | तमिळ |  |
| 2010 | *सिंगम* | Durai Singam | तमिळ | चित्रीकरणात |
| 2010 | *कंदाहर* | --- | मल्याळम | चित्रीकरणात |
| *रक्त चरित्र* | Maddalcheruvu Suri | Telugu Hindi | Announced |

|*जय भिम*|2021| Jai Bhim|| Telugu
Hindi ||}
# भारतीय वाघ

**बेंगाल टायगर** अथवा **भारतीय वाघ** (*Panthera tigris tigris*)

भारतीय वाघ ब्रिटिश सर्वात प्रथम भारतात बंगालमध्येच स्थायिक झाल्याने त्यांनी भारतीय वाघाचे बंगाली वाघ असेच नामकरण केले. भारतीय उपजात ही भारत, नेपाळ, भूतान, बांग्लादेश व ब्रम्हदेशात आढळते. भारतातील विविध प्रकारच्या जंगलात त्याचे अस्तित्त्व आहे. हा आकाराने मध्यम वाघ असून त्याचे २०५ ते २२७ किलो पर्यंत वजन भरते. मादीचे साधारणपणे १४० किलोपर्यंत वजन असते. उत्तर भारतातील वाघांचे वजन दक्षिणेतील वाघांच्या तुलनेत जास्त असते. सध्यस्थितीत भारतात २००० पे़क्षाही कमी वाघ आहेत. सध्याच्या गणनेनुसार भारतात २९६७ वाघ आहेत. २००२ मध्ये भारतात ३,६४२ वाघ होतेव ही अतिशय चिंताजनक गोष्ट आहे. १९७२ मध्ये वाघांना कायद्यानुसार सरक्षंण मिळाले व अनेक व्याघ्रप्रकल्पांची स्थापना करण्यात आली. त्यानुसार साधारणपणे १९९० पर्यंत चांगले यश मिळाले ४५०० पर्यंत वाघांची संख्या पोहोचण्यास मदत झाली. भारतात वाघ हा संरक्षित प्राणी असून त्याची शिकार करणे हा दंडनीय अपराध आहे. परंतु आंतराष्ट्रीय माफ़ियांनी भारतीय वाघांना लक्ष्य केले व चोरट्या शिकारीत वाढ ज़ाली. चोरट्या शिकारीमुळे सरिस्का सारख्या एकेकाळी बरेच वाघ असणाऱ्य व्याघ्रप्रकल्पातून आज वाघ नाहिसे झाले आहेत. इ.स. २०१० पासून जगभरात २९ जुलै हा जागतिक व्याघ्र दिन म्हणून पाळला जातो.

बंगालच्या वाघाचा कोट पिवळ्या ते फिकट केशरी असून गडद तपकिरी ते काळ्या पट्ट्यासह; पोट आणि अंगांचे अंतर्गत भाग पांढरे आहेत आणि शेपटी काळ्या रिंगांसह नारंगी आहे. पांढरा वाघ हा वाघाचा एक निरंतर उत्परिवर्तन आहे, जो जंगलीमध्ये आसाम, बंगाल, बिहार, आणि विशेषतः पूर्वेकडील रीवा राज्यातील अधूनमधून आढळतो. तथापि, अल्बनिझमची घटना म्हणून चुकीचे ठरू नये. खरं तर, 1946 मध्ये चटगांवमध्ये तपासल्या गेलेल्या एका मृत नमुनाचा अपवाद वगळता खरा अल्बिनो वाघाचा केवळ एक पूर्णपणे अधिकृत केलेला केस आहे आणि काळे वाघ काहीही नाही. [२२]

पुरुष वाघाची शेपटीसह सरासरी लांबी 270 ते 310 सेमी (110 ते 120 इंच) असते, तर मादी सरासरी 240 ते 255 सेमी (90 to ते 110 इंच) मोजतात. [2] शेपटी सामान्यत: 85 ते 110 सेमी (33 ते 43 इंच) लांबीची असते आणि सरासरी वाघ खांद्यावर उंच 90 ते 110 सेमी (35 ते 43 इंच) पर्यंत असतात. पुरुषांचे वजन १ to० ते २88 किलो (7 7 to ते 9 56 l पाउंड) पर्यंत आहे, तर महिलांचे प्रमाण 100 ते 160 किलो (220 ते 350 पाउंड) पर्यंत आहे. [२] बंगालच्या वाघांसाठी सर्वात लहान नोंदवलेले वजन बांगलादेश सुंदरबनमधील आहे, जेथे प्रौढ स्त्रिया 75 ते 80 किलो (165 ते 176 पाउंड) आहेत. [2]

## संदर्भ
# भरतनाट्यम्

**भरतनाट्यम्** ही एक प्राचीन अभिजात दक्षिण भारतीय नृत्यशैली आहे. भरतनाट्यम् प्राचीन असले तरी त्याला मध्ययुगात तामिळनाडूमध्ये प्रोत्साहन मिळाले.भरतनाट्यमचा शोध भरतमुनी यांनी लावला.

भरतनाट्यम करतांना एक नृत्यांगना
## परिचय

 नृत्यातील भाव दर्शन
भाव, राग, ताल व नाट्य ही भरतनाट्यमची चार मुख्य अंग असतात. या अंगांची आद्याक्षरे व नाट्य मिळून *भरत*-नाट्य असे नाव पडले असे म्हणतात. दुसऱ्या मतानुसार भरतमुनी जनक असल्याने *भरताचे नाट्य* म्हणून यास भरतनाट्यम म्हणले जाते . या नृत्यास *दासीअट्ट्म* व *सदिर* (Sadir) या नावानेही ओळखले जाई.

## स्वरूप

या शैलीचा उगम दक्षिण भारतातील मंदिरांमध्ये झाला. ही एकल नृत्यशैली असून भरतमुनींच्या नाट्यशास्त्रावर आधारित आहे. भरतनाट्यमचे सादरीकरण कर्नाटकी संगीताच्या साथीने होते. या नृत्य पद्धतीवर द्रविड संस्कृतीचा प्रभाव आहे. यात मृदंगम,तालम,वीणा,बासरी ,घटम आदि वाद्यांची साथसंगत असते. चेन्नय्या पोन्नय्या शिवानंद आणि वडिवेल या तंजावूर बंधू म्हणून मान्यता पावलेल्या संगीतकारांनी या नृत्याचा मार्गम रचला आणि त्याच क्रमाने आजही नृत्य प्रस्तुती करण्याची पद्धत आहे. सुरुवातीला मंदिरात केली जाणारी ही कला नंतर राजदरबारात आणि रंगमंचावर सादर केली जाऊ लागली. पूर्वी देवपूजेचा भाग म्हणून देवदासी देवळात नृत्य करत. देवालयांना आणि देवदासींना राजाश्रय असे. तंजावूरच्या चोल, नायक आणि मराठी राजांनी या नृत्य कलेला भरपूर प्रोत्साहन दिले.

## शिक्षणपद्धती

भरतनाट्यम विद्यार्थी सुरुवातीस घुंगरूंशिवाय नाचणे शिकतात. ज्यावेळी गुरूस वाटते की विद्यार्थ्याची पुरेशी तयारी झालेली आहे तेव्हा गुरू विद्यार्थ्याकडून सलंगाई पूजा करवून घेतात व त्यावेळी घुंगरू प्रदान केले जातात. अधिक खडतर शिक्षणानंतर विद्यार्थ्याने एकट्याने किंवा एकटीने संपूर्ण कार्यक्रम करणे अपेक्षित असते. याला अरंगेत्रम असे नाव आहे. अरंगेत्रम नंतर गुरू आपल्या शिष्यास इतर कार्यक्रमांतून नृत्य करण्यास परवानगी देतात. भरतनाट्यम ही नृत्य शैली परंपरेनुसार केवळ स्त्रीने सादर करण्याची एकल नृत्य शैली आहे पण रंगमंचावर नटवूणार, मृदंग वादक, गायिका, व्हायोलीन आणि बासरी वादक असे साथीदार असतात.

## निवडक ख्यातनाम कलाकार

भरतनाट्यम पूर्वी मंदिरातील देवदासींद्वारे केला जाई. या नृत्याचे स्वरूप पुढे पन्ननलूर,वल्डवूर ,तंजावर येथे विकसित झाले आणि ह्या भरातनाट्यमच्या प्रमुख बाणी मानल्या जातात. टी. बाल सरस्वती, मोना पिल्ले, रूक्मिणी अरुंडेल, मीनाक्षी सुंदरम पिल्लै, चिट्टप्पा पिल्लै, रामय्या पिल्लै, लीला सॅमसन, सुचेता चापेकर आदी भरतनाट्यमच्या श्रेष्ठ कलाकारांपैकी काही नावे आहेत. आज अनेक भरतनाट्यम नर्तकानी त्यांच्या कर्तृत्वाने ह्या कलेला जगभरात सन्मान आणि प्रसिद्धी मिळवून दिलीये. त्यातील काही पुढीलप्रमाणे- एस. कनक,सुधा राणी रघुपध्याय, प्रा. सी.वी. चंद्रशेखर, चित्रा विश्वेश्वरन, अलरमेल वल्ली, डॉ.पद्मा सुब्रमण्यम, पार्श्वनाथ उपाध्याय, मालविका सारुकाई, कमला लक्ष्मण, जयश्री नायर, प्रतिभा प्रल्हाद, अनिता रत्नम, रमा वैद्यनाथ, प्रियदर्शनी गोविंद, इंदिरा कादंबी, मीनाक्षी श्रीनिवासन, इत्यादी.

## भरतनाट्यमच्या विविध मुद्रा

* नृत्य
* स्वस्तिक
* पताक
* शिखर
* त्रिपताक
* कटकामुख
* चंद्रकला
* सिंहमुख
* ताम्रचुड
* अंजली
* कर्तरीमुख
*
* हंसास्य
* सर्पशिर
* कर्कट
* शिवलिंग
*
* सूची
* पद्मकोश
* त्रिशूल
* अलपद्मा
* वराह
* चक्र

## संदर्भ
# उडिया भाषा

उडिया लिपी

| ओडिया भाषा |
| --- |
|
ଓଡ଼ିଆ |
| स्थानिक वापर |
भारत |
| प्रदेश |
ओरिसा, झारखंड, पश्चिम बंगाल, छत्तीसगड |
| लोकसंख्या |
३.३ कोटी |
| भाषाकुळ |
इंडो-युरोपीय
* इंडो-इराणी
	+ हिंद-आर्य
		- पूर्व शाखा
			* **ओडिया भाषा**
 |
| लिपी |
उडिया लिपी |
| अधिकृत दर्जा |
| प्रशासकीय वापर |  भारत |
| भाषा संकेत |
| ISO ६३९-१ | or |
| ISO ६३९-२ | ori |
| ISO ६३९-३ | ori (विदागारातील आवृत्ती वेबॅक मशिनवर) |

**ओडिया** किंवा **ओरिया** ही भारत देशाच्या ओडिशा राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. सध्या सुमारे ३.३ कोटी लोक उडिया भाषक आहेत. भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार उडिया ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे. ओरिसा राज्यामधील ८३.३ टक्के लोक ओडिया भाषिक आहेत.

## हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी

विकिपीडिया
विकिपीडियाची उडिया आवृत्ती

 विकिमीडिया कॉमन्सवर उडिया  संबंधित संचिका आहेत
# सितारा देवी

Sitara Devi; સીતારા દેવી; Sitara Devi; Ситара Деви; Sitara Devi; Sitara Devi; سیتارا دیوی; ستارہ دیوی; Sitara Devi; سيتارا ديڤى; Sitara Devi; सितारा देवी; సితార దేవి; Sitara Devi; চিতাৰা দেৱী; Sitara Devi; சிதாராதேவி; সিতারা দেবী; Sitara Devi; Sitara Devi; सितारा देवी; सितारा देवी; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; സിത്താര ദേവി; Sitara Devi; Sitara Devi; Sitara Devi; ಸಿತಾರಾ ದೇವಿ; Sitara Devi; Sitara Devi; ᱥᱤᱛᱟᱨᱟ ᱫᱮᱵᱤ; ସିତାରା ଦେବୀ; ਸਿਤਾਰਾ ਦੇਵੀ; bailarina india; ভারতীয় অভিনেত্রী; ભારતીય નૃત્યાંગના (૧૯૨૦-૨૦૧૪); प्रसिद्ध कथक नृत्यांगना; indische Kathak-Tänzerin und Filmschauspielerin; ଭାରତୀୟ ନର୍ତ୍ତକୀ; damhsóir Indiach; طراح رقص هندی; بھارتی اداکارہ; pemeran asal India; ഇന്ത്യന്‍ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി; Indiaas choreografe (1920-2014); विश्व प्रसिद्ध कत्थक नृत्यांगना; ಭಾರತೀಯ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ; Indian dancer (1920-2014); ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱡᱤᱦ; actores a aned yn 1920; സിതാര ദേവി; ଧନଲକ୍ଷ୍ମୀ

**सितारा देवी**| प्रसिद्ध कथक नृत्यांगना |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | नोव्हेंबर ८, इ.स. १९२० कोलकाता |
| मृत्यू तारीख | नोव्हेंबर २५, इ.स. २०१४ मुंबई |
| नागरिकत्व | * ब्रिटिश राज ( – इ.स. १९४७)
* भारत (इ.स. १९५० – )
* भारतीय अधिराज्य (इ.स. १९४७ – इ.स. १९५०)
 |
| व्यवसाय | * नृत्यदिग्दर्शक
* अभिनेता
 |
| अपत्य | * रणजित बारोट
 |
| वैवाहिक जोडीदार | * के. आसिफ
* Nazir Ahmed Khan
 |
| पुरस्कार | * संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार
* पद्मभूषण पुरस्कार
* कलांमध्ये पद्मश्री
* संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q7531682  आयएसएनआय ओळखण: 0000000049197685  व्हीआयएएफ ओळखण: 46466242  एलसीसीएन ओळखण: no2004011636  एमबीए ओळखण: 84e4cbab-cdb9-4d23-85d2-9ad9663b339b Europeana entity: agent/base/160758  आय.एम.डी.बी. दुवा: nm0222493 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**सितारा देवी** (८ नोव्हेंबर, १९२०:कोलकाता, ब्रिटिश भारत - २५ नोव्हेंबर, २०१४:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत) या एक भारतीय कथक नर्तिका होत्या. या सोळा वर्षाच्या असतानाच रवींद्रनाथ टागोर यांनी सितारा देवींच्या नृत्य अभिनयासाठी *नृत्यसम्राज्ञी* असे नामाभिधान केले.

मे १३ १९७० रोजी सितारादेवींनी मुंबईच्या बिर्ला मातोश्री सभागृहात सतत अकरा तास पंचेचाळीस मिनिटे नृत्य करण्याचा विश्वविक्रम केला.

डॉ. नंदकिशोर कपोते कल्चरल सोसायटीच्या वतीने पुणे शहरात उभारल्या गेलेल्या कला संग्रहालयाला कथकक्वीन सितारादेवी कला संग्रहालय असे नाव देण्यात आले आहे..

यांचे मूळ नाव धनलक्ष्मी होते.

यांचा मुलगा रणजित बारोट संगीतकार आहे.
# नसीरुद्दीन शाह

| नसीरुद्दीन शाह |
| --- |
| नसीरुद्दीन शाह |
| जन्म | नसीरुद्दीन शाह २० जुलै १९५० बाराबंकी, उत्तर प्रदेश |
| राष्ट्रीयत्व |
भारतीय |
| कार्यक्षेत्र |
अभिनय |
| कारकीर्दीचा काळ |
१९७५ पासून |
| भाषा |
उर्दू, हिंदी भाषा |
| प्रमुख चित्रपट |
चाहत, सरहद |
| पुरस्कार |
पद्मभूषण |
| वडील |
जन फिशान खान |
| पत्नी |
रत्ना |
| अपत्ये |
हिबा, इमाद, विवान |

**नसीरुद्दीन शाह** (जन्म : बाराबंकी-उत्तर प्रदेश, २० जुलै १९४९) हे हिंदी भाषेतील एक नाट्य-चित्र अभिनेते व दिग्दर्शक आहेत.

नसीरुद्दीन शहा यांचे प्राथमिक शिक्षण अजमेर येथील शाळेतून आणि महाविद्यालयीन शिक्षण नैनीतालच्या सेन्ट जोसेफ काॅलेजातून झाले. त्यानंतर ते अलीगढ विद्यापीठात दाखल झाले आण पदवीधर होऊन बाहेर पडले. त्यांनी दिल्लीच्या राष्ट्रीय नाट्य विद्यालयातून नाट्यशिक्षण घेतले.

वयाच्या १४व्यापासून त्यांची अभिनयाची कारकीर्द सुरू झाली. शेक्सपियरचे 'मर्चंट ऑफ व्हेनिस' हे त्यांनी भूमिका केलेले पहिले नाटक..

## कौटुंबिक माहिती

नसीरुद्दीन शहांचे पहिले लग्न परवीन मुरादा उर्फ ​​मनारा सीकरी हिच्याशी १ नोव्हेंबर १९६९ रोजी झाले. या लग्नाच्या वेळी नसीरुद्दीन यांचे वय फक्त १९ होते, तर परवीन ३४ वर्षाची होती. ती पाकिस्तानी होती आणि अलीगढ विद्यापीठात शिकत होती.

त्यानंतर नसीरुद्दीन यांनी परवीनला तलाक देऊन अभिनेत्री रत्ना पाठक यांच्याशी १ एप्रिल १९८२ रोजी लग्न केले.

नसीरुद्दीन यांना पहिल्या बायकोपासून हिबा (मुलगी), आणि दुसऱ्या बायकोपासून इमाद व विवान शाह हे मुलगे झाले. हिबा शाह, इमाद शाह आणि विवान शाह हे तिघेही अभिनय क्षेत्रात आहेत.

## नसीरुद्दीन शहा यांचे चित्रपट

## नसीरुद्दीन यांनी दिग्दर्शित केलेले चित्रपट

## मोटली ग्रुप

नासिरुद्दीन शहांनी १९७७मध्ये टॉम ऑल्टर आणि बेंजामिन गिलानी यांना बरोबर घेऊन एक नाट्यसंस्था स्थापन केली आणि तिचे नाव ‘मोटली प्राॅडक्शन’ ठेवले.

नसीरुद्दीन शाह यांना मिळालेले पुरस्कार :-

## राष्ट्रीय पुरस्कार

* पद्मश्री (१९८७)
* पद्मभूषण (२००३)

## भारत सरकारकडून राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार

* स्पर्श (१९७९) या चित्रपटासाठी सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्याचा पुरस्कार
* पार (१९८४) या चित्रपटासाठी सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्याचा पुरस्कार
* इकबाल (२००६) या चित्रपटासाठी साहाय्यक अभिनेत्याचा पुरस्कार

## फिल्मफेयर अवाॅर्ड्‌स

* आक्रोश (१९८१) या चित्रपटासाठी सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्याचा पुरस्कार
* चक्र (१९८२) या चित्रपटासाठी सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्याचा पुरस्कार
* मासूम (१९८४) या चित्रपटासाठी सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्याचा पुरस्कार
* प्यार (१९८४) या चित्रपटातील अभिनयासाठी व्हेनिस चित्रपट महोत्सवात व्होल्पी कप

## आत्मचरित्र

'And Then One Day : A Memoir' हे नसीरुद्दीन शाह यांचे आत्मचरित्र आहे. त्याचा मराठी अनुचाद - आणि मग एक दिवस' (अनुवादक - सई परांजपे).
# सुमती मुटाटकर

| **सुमती मुटाटकर** |
| --- |
| आयुष्य |
| जन्म | सप्टेंबर १०, इ.स. १९१६ |
| जन्म स्थान | भारत |
| मृत्यू | फेब्रुवारी २८, इ.स. २००७ |
| व्यक्तिगत माहिती |
| धर्म | हिंदू |
| नागरिकत्व | भारतीय |
| देश |  भारत |
| भाषा | मराठी |
| संगीत साधना |
| गायन प्रकार | गायन |
| घराणे | आग्रा घराणे |
| संगीत कारकीर्द |
| पेशा | गायकी |
| गौरव |
| पुरस्कार | संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप पद्मश्री पुरस्कार कालिदास सन्मान |

**सुमती मुटाटकर**(सप्टेंबर १०, इ.स. १९१६ - फेब्रुवारी २८, इ.स. २००७) या हिंदुस्तानी संगीतातील आग्रा घराण्याच्या गायिका व संगीतज्ञ; तसेच दिल्ली विद्यापीठाच्या संगीत विभागात प्राध्यापिका होत्या.

## पूर्वायुष्य

सुमतीबाईंचा जन्म भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यात झाला. सुमतीबाईंनी हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत विषयांतील शिक्षण विविध गुरूंकडून प्राप्त केले. ग्वाल्हेर घराण्याचे पंडित श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर व पंडित. राजाभैय्या पूंछवाले, आग्रा घराण्याचे उस्ताद विलायत हुसैन खान, पंडित अनंत मनोहर जोशी आणि रामपूर घराण्याचे उस्ताद मुश्ताक हुसैन खान यांच्याकडे त्यांनी आपले संगीत शिक्षण घेतले. त्या पंडित श्रीकृष्ण रातंजनकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली लखनौ येथील भातखंडे संगीत संस्थेतही शिकत होत्या.

## सांगीतिक कारकीर्द

इ.स. १९५३ मध्ये त्यांनी आकाशवाणीच्या (ऑल इंडिया रेडियो) संगीत विभागाच्या संचालक पदाची सूत्रे स्वीकारली व नंतर त्या संगीत विभागाच्या उप-मुख्य निर्मात्या म्हणूनही काम बघू लागल्या. इ.स. १९६८ मध्ये त्या दिल्ली विद्यापीठातील संगीत व कला विभागात प्राध्यापक म्हणून रुजू झाल्या. इ.स. १९८१ च्या सप्टेंबर मध्ये त्या विभागाच्या प्रमुखपदावरून त्यांनी निवृत्ती स्वीकारली. तेथील कारकिर्दीत त्यांनी संगीत क्षेत्रातील विविध संशोधन प्रकल्पांना हाताळले, तसेच त्या विषयावर अनेक पुस्तके लिहिली.

२८ फेब्रुवारी २००७ रोजी कोलकाता येथे त्यांचे अल्पशा आजाराने वयाच्या ९१ व्या वर्षी निधन झाले. त्यांच्या पश्चात त्यांची मुलगी आहे.

## पुरस्कार व सन्मान

इ.स. १९७९ मध्ये त्यांना संगीत नाटक अकादमी फेलोशिपने गौरविण्यात आले. इ.स. १९९९ मध्ये भारत सरकारने त्यांचा पद्मश्री पुरस्कार देऊन सन्मान केला. त्यांना मध्य प्रदेश शासनाने इ.स. २००१ - २००२चा 'कालिदास सन्मान' देऊन त्यांचा गौरव केला होता.

## लेखन

* श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर 'सुजन' : ए मेनी स्प्लेन्डर्ड जीनियस. लोटस कलेक्शन, २००१. (इंग्लिश) ISBN 8174361758
* गीत निझरी : सुमती मुटाटकर रचित बंदिशों का संग्रह (हिंदी). कनिष्क प्रकाशन, २००२.
* आस्पेक्ट्स ऑफ इंडियन म्युझिक. संगीत नाटक अकादमी, २००६. (इंग्लिश) ISBN 817871096X
* सुमती - संगीतभरणम् : जेम्स ऑफ इंडियन म्युझिक अँड म्यूझिकॉलॉजी (प्रो. सुमती मुटाटकर फेलिसिटेशन व्हॉल्यूम) - आभा कुरुक्षेत्र, सुमती मुटाटकर, जगदीश सहाय, १९९४. (इंग्लिश) आयएसबीएन ८१८५२६८३१२

## बाह्य दुवे

* पद्म पुरस्कार (विदागारातील आवृत्ती वेबॅक मशिनवर)
* श्रद्धांजली
# रामानंद सागर

| रामानंद सागर |
| --- |
|  |
| जन्म | चंद्रमौली चोप्रा २९ डिसेंबर, १९१७ (1917-12-29) लाहोर, ब्रिटिश भारत |
| मृत्यू |
१२ डिसेंबर, २००५ (वय ८७) मुंबई |
| राष्ट्रीयत्व |
भारत |
| कार्यक्षेत्र |
दिग्दर्शक, निर्माता, कथाकार |

**चंद्रमौली चोप्रा** उर्फ **रामानंद सागर** (२९ डिसेंबर १९१७ - १२ डिसेंबर २००५) हे एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता व लेखक होते. दूरदर्शनवर प्रसारित झालेल्या रामायण ह्या टिव्ही मालिकेसाठी ते प्रामुख्याने ओळखले जात असत. २००० साली रामानंद सागरांना भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने स्न्मानित केले होते.

लाहोर येथे जन्मलेले रामानंद सागर १९४० च्या दशकात पृथ्वीराज कपूरसोबत सहाय्यक दिग्दर्शकाचे काम पाहत असत. १९५० साली त्यांनी स्वतःची सागर फिल्म्स नावाची कंपनी सुरू केली. ह्यादरम्यान त्यांनी अनेक चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले. १९६८ सालच्या आंखें ह्या सुपरहिट चित्रपटासाठी सागर ह्यांना फिल्मफेअर सर्वोत्तम दिग्दर्शक पुरस्कार मिळाला होता. १९८५ साली रामानंद सागरांनी दूरचित्रवाणीकडे लक्ष केंद्रीत केले. १९८६ सालची विक्रम और वेताल ही मालिका लोकप्रिय ठरली तर १९८७ सालापासून सुरू झालेली ७८ भागांची रामायण ही रामायणावर आधारित मालिका प्रचंड यशस्वी झाली.

## बाह्य दुवे

* इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस वरील रामानंद सागर चे पान (इंग्लिश मजकूर)