# एम.जी.के. मेनन

M. G. K. Menon; এম. জি. কে. মেনন; M. G. K. Menon; મમ્બિલિકાલાથિલ ગોવિંદકુમાર મેનન; M. G. K. Menon; Мамбилликалатил Менон; एम.जी.के. मेनन; Mambillikalathil Govind Kumar Menon; ଏମ ଜି କେ ମେନନ; Mambillikalathil Govind Kumar Menon; ام‌جی‌کی منون; 库玛尔· 梅农; Mambillikalathil Govind Kumar Menon,; Hint fizikçi; მამბილიკალათილ გოვინდ კუმარ მენონი; ام‌جی‌کی منون; ఎం. జి. కె. మీనన్; M. G. K. Menon; M. G. K. Menon; എം.ജി.കെ. മേനോൻ; Mambillikalatil Qovind Kumar Menon; M. G. K. Menon; एम गोविंद कुमार मेनन; ᱮᱢ ᱡᱤ ᱠᱮ ᱢᱮᱱᱚᱱ; ಎಂ. ಜಿ. ಕೆ. ಮೆನನ್; Mambillikalathil Govind Kumar Menon; M. G. K. Menon; Mambillikalathil Govind Kumar Menon; எம். ஜி. கே. மேனன்; físico indio; ভারতীয় পদার্থবিজ্ঞানী; physicien indien; ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી; indijski fizičar; fisikari indiarra; físicu indiu (1928–2016); físic indi; Indian physicist; indischer Physiker, Wissenschaftsfunktionär und Politiker; ଭାରତୀୟ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ; Indian physicist; فیزیک‌دان هندی; India füüsik; fizician indian; fizikan indian; فيزيائي هندي; Indian physicist; fisico indiano; భారతీయ భౌతిక; פיזיקאי הודי; Indiaas natuurkundige; индийский физик и политический деятель; भारतीय भौतिक विज्ञानी; ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥᱴ; fisiceoir Indiach; físico indio; Indian physicist; físico indiano; இந்திய இயற்பியலாளர்; Мамбилликалатил Говинд Кумар Менон; Менон, Мамбилликалатил Говинд Кумар; मंबिलिकालाथिल गोविंद कुमार मेनन; M. G. K. Menon; ମମ୍ବିଲିକାଲାଥିଲ ଗୋବିନ୍ଦ କୁମାର ମେନନ; M. G. K. Menon; Mambillikalathil Govind Kumar Menon; એમ. જી. કે. મેનન

**एम.जी.के. मेनन**निपात करा| Indian physicist |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| स्थानिक भाषेतील नाव | * Mambillikalathil Govind Kumar Menon
 |
| जन्म तारीख | ऑगस्ट २८, इ.स. १९२८ मंगळूर |
| मृत्यू तारीख | नोव्हेंबर २२, इ.स. २०१६ नवी दिल्ली |
| नागरिकत्व | * भारत (इ.स. १९५० – )
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * University of Bristol
* टाटा मूलभूत संशोधन संस्था
 |
| Doctoral advisor | * सेसिल फ्रँक पॉवेल
 |
| व्यवसाय | * भौतिकशास्त्रज्ञ
 |
| नियोक्ता | * भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था
 |
| सदस्यता | * रॉयल सोसायटी
* Academy of Sciences of the USSR
* Indian National Science Academy
* Pontifical Academy of Sciences
* The World Academy of Sciences
* American Academy of Arts and Sciences
 |
| राजकीय पक्षाचा सभासद | * जनता दल
 |
| पद | * Chairperson of the Indian Space Research Organization (इ.स. १९७२ – इ.स. १९७२)
 |
| कार्यक्षेत्र | * भौतिकशास्त्र
 |
| पुरस्कार | * Fellow of the Royal Society
* पद्मभूषण पुरस्कार
* शांति स्वरूप भटनागर पुरस्कार (इ.स. १९६०)
* विज्ञान व तंत्रज्ञानातील पद्मश्री पुरस्कारविजेते
* पद्मविभूषण पुरस्कार
* Abdus Salam Medal (इ.स. १९९६)
* Om Prakash Bhasin Award (इ.स. १९८५)
 |
|

| निपात कराअधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q11179743  आयएसएनआय ओळखण: 0000000117443738  व्हीआयएएफ ओळखण: 13665159  जीएनडी ओळखण: 119010755  एलसीसीएन ओळखण: n82142355  एसयूडीओसी ओळखण: 234037261  Nationale Thesaurus voor Auteursnamen ID: 072027053  NUKAT ID: n01095899 J9U ID: 987007422946805171 NACSIS-CAT author ID: DA18404611 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**मंबिल्लिकलातिल गोविंद कुमार मेनन** तथा **एम.जी.के. मेनन** (२८ ऑगस्ट, इ.स. १९२८:मंगळूरु, कर्नाटक, भारत - ) हे भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ आहेत. त्यांनी वैश्विक किरणांचा उपयोग करून मूलभूत कणांवर टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेमध्ये संशोधन केले.
विज्ञान मुत्सद्दी एम.जी.के मेनन यांचे 22 नोव्हेंबर 2016 रोजी वयाच्या 88 व्या वर्षी निधन झाले. त्यांचे पूर्ण नाव माबिलिकलाथिल गोविंद कुमार मेनन होय. त्यांना 1961 मध्ये पद्मश्री, 1968 मध्ये पद्मभूषण, 1985 मध्ये पद्मविभूषण हे तिने पद्म पुरस्कार प्राप्त झाले. १९६०चा शांतीस्वरूप भटनागर पुरस्कार मिळाला.

## जीवन

होमी बाबा यांच्या आग्रहास्तव 1955 मध्ये ते टाटा वेळी ही मूलभूत संशोधन संस्थेत दाखल झाले. त्यावेळी संस्था नुकतीच बेंगलोरहून मुंबई हलवली होती. 1966 मध्ये विमान अपघातात भाभा यांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला तेव्हा टाटा मूलभूत संस्थेच्या संचालकपदी जेआरडी टाटांनी नेमणूक केली.

त्यावेळी ते ३८ वर्षाचे होते. 1975 पर्यंत मेनन या संस्थेचे संचालक राहिले. या संस्थेत असतानाच थोर संशोधक सी. व्ही. रामन यांनी मेनन यांना रामन ट्रस्टवर नेमले होते. त्यामुळे रामन यांच्या निधनानंतर राम रिसर्च या संस्थाची जबाबदारीही त्यांच्या खांद्यावर पडली.

दोन दशकाहून अधिक कालावधीत त्यांनी भारताच्या विज्ञान व तंत्रज्ञान धोरण निर्मिती महत्त्वाची भूमिका बजावली. विक्रम साराभाई यांच्या निधनानंतर तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या आग्रहास्तव भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी 1972 मध्ये नऊ महिने काम केले.

1974 मध्ये संरक्षण मंत्र्यांची वैज्ञानिक सल्लागार म्हणून त्यांनी काम केले. 1974 ते 1978 या काळात ते संरक्षण संशोधन व विकास संस्थेचे महासंचालक म्हणून कार्यरत होते. १९७८ मध्ये केंद्र सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाचे सचिव आणि 1980 मध्ये पर्यावरण विभागाचे सचिव म्हणून त्यांनी नियुक्त करण्यात आली.

## पद

1982 ते 1989 या कालावधीत नियोजन आयोगाचे सदस्य होते. तर 1980 ते 1989 या कालावधीत ते पंतप्रधानांचे वैज्ञानिक सल्लागार राहिले. 1989 ते 1990 दरम्यान मेनन यांनी वैज्ञानिक व औद्योगिक संशोधन परिषदेचे उपाध्यक्ष म्हणून काम पाहिले. सरकारच्या मंत्रिमंडळात 1989 मध्ये त्यांनी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान शिक्षण खात्याचे राज्यमंत्री पद भूषवले. 1990 ते 1996 या कालावधीत राज्यसभेचे खासदारही होते.

## पुरस्कार

मेनन १९७२मध्ये काही काळ इस्रोचे चेरमन होते. त्यांना पद्मश्री, पद्मभूषण आणि पद्मविभूषण पुरस्कार दिले गेले.