Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# सुकुमारी

Sukumari; સુકુમારી; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; سوکوماری; Sukumari; سوکوماری; سوکوماری; Sukumari; Sukumari; Sukumari; सुकुमारी; సుకుమారి; Sukumari; সুকুমাৰী; Sukumari; சுகுமாரி; سوکماری; সুকুমারী; Sukumari; Sukumari; सुकुमारी; ସୁକୁମାରୀ; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; സുകുമാരി; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; Sukumari; سوكومارى; ਸੁਕੁਮਾਰੀ; ᱥᱩᱠᱩᱢᱟᱨᱤ; ভারতীয় অভিনেত্রী; actrice indienne; ભારતીય ફિલ્મ અભિનેત્રી; އިންޑިއާއަށް އުފަން އެކްޓްރެސެއް; actriz india (1940–2013); Indian film actress (1940–2013); actores a aned yn 1940; ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ; ban-aisteoir Indiach; بازیگر هندی; indisk skuespiller; pemeran asal India; indisk skodespelar; indisk skuespiller; Indiaas actrice (1940-2013); भारतीय फिल्म अभिनेत्री; సినీ నటి; indische Filmschauspielerin; Indian film actress (1940–2013); ممثلة هندية; ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രനടി; indisk skådespelare; Sukumari; Sukumari Amma

**सुकुमारी**| Indian film actress (1940–2013) |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | ऑक्टोबर ६, इ.स. १९४० नागरकोविल |
| मृत्यू तारीख | मार्च २६, इ.स. २०१३ चेन्नई |
| कार्य कालावधी (प्रारंभ) | * इ.स. १९५०
 |
| कार्य कालावधी (अंत) | * इ.स. २०१३
 |
| नागरिकत्व | * भारत (इ.स. १९५० – )
* ब्रिटिश राज ( – इ.स. १९४७)
* भारतीय अधिराज्य (इ.स. १९४७ – इ.स. १९५०)
 |
| व्यवसाय | * अभिनेता
 |
| वैवाहिक जोडीदार | * ए. भीमसिंग (इ.स. १९५९ – इ.स. १९७८)
 |
| पुरस्कार | * फिल्मफेर पुरस्कार दक्षिण
* राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेत्री
* कलांमध्ये पद्मश्री
 |
| अधिकृत संकेतस्थळ |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q3530068  व्हीआयएएफ ओळखण: 310519884  एलसीसीएन ओळखण: n2014210632  आय.एम.डी.बी. दुवा: nm0837797 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**सुकुमारी** (६ ऑक्टोबर, १९४०:नागरकॉइल, तमिळनाडू, भारत - २६ मार्च, २०१३:चेन्नई, तमिळनाडू, भारत) ही मल्याळी आणि तमिळ चित्रपटांतून कामे करणारी अभिनेत्री होती.
# शशिकला

शशिकला

| शशिकला |
| --- |
| जन्म |
शशिकला जवळकर ४ ऑगस्ट १९३२ सोलापूर, महाराष्ट्र |
| मृत्यू |
४ एप्रिल २०२१ मुंबई |
| नागरिकत्व |
भारतीय |
| पेशा |
अभिनेत्री |
| कारकिर्दीचा काळ |
१९४४-२००६ |
| मूळ गाव |
सोलापूर |
| ख्याती | * आरती
* गुमराह
* सोनपरी मालिका
 |
| जोडीदार |
ओम प्रकाश सैगल |
| पुरस्कार |
पद्मश्री पुरस्कार |

**शशिकला जवळकर-सैगल** ( 4 ऑगस्ट 1932 - 4 एप्रिल 2021), **शशिकला** नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या, एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी अभिनेत्री होत्या. त्यांनी 1940च्या दशकापासून शेकडो बॉलीवूड चित्रपटांमध्ये सहाय्यक भूमिका केल्या होत्या.

जवळकर कुटुंब मुंबईला येऊन काम शोधत होते. त्यावेळच्या लोकप्रिय गायिका नूरजहान यांना भेटून शशिकला यांनी काम मागितले. आणि नूरजहाँचे पतीच दिग्दर्शित करीत असलेल्या चित्रपटात कव्वालीच्या सीनमध्ये शशिकला यांना संधी मिळाली. नंतर व्ही. शांताराम यांच्या तीन बत्ती चार रास्तामध्ये बहुभाषक भावजयींपैकी मराठी भावजयीच्या भूमिका त्यांनी केली. १९५३ सालच्या या चित्रपटानंतर त्यांना खलनायिकेच्या भूमिका मिळू लागल्या. याप्रकारच्या खलभूमिका त्यांनी आरती (१९६२), गुमराह (१९६३) आणि फूल और पत्थर (१९६६) चित्रपटांतून केल्या.

## कुटुंब

शशिकला आपल्या जवळकर कुटुंबातल्या सहा मुलांपैकी सर्वात धाकट्या होत्या. त्यांच्या पतीचे नाव ओम प्रकाश सैगल.

## समाजसेवा

शशिकलाबाईंनी १९८० च्या दशकात, मदर तेरेसांच्या ओढीने मिशनरीज ऑफ चॅरिटीजमध्ये घर सोडून सेवा केली. कुष्ठरुग्णांची सेवा, फरश्या पुसणे अशी कोणतीही कामे त्या तेथे करीत होत्या.

## चित्रपट

* अनोखा बंधन
* अमानत
* अर्जुन
* आरती (१९६२ - मीनाकुमारीची भावजय 'जसवंती'ची भूमिका)
* आहिस्ता आहिस्ता
* कभी खुशी कभी गम
* क्रांति
* खुबसूरत
* गुमराह (१९६३ - माला सिन्हाला ब्लॅकमेल करणारी 'मिस रॉबर्ट ऊर्फ लीला'ची खलनायकी भूमिका)
* घर घर की कहानी
* चोरी चोरी
* जंगली
* ज्योती
* झंकार बीट्स
* ढूँढते रह जाओगे
* तवायफ
* तीन बत्ती चार रास्ता ( १९५३ - मराठी भावजयीची भूमिका)
* तेरी माँग सितारों से भर दूँ
* दादागिरी
* दुल्हन वोही जो पिया मन भायें
* नीला आकाश
* पद्मश्री लालू प्रसाद यादव
* फिर वोही रात
* फूल और पत्थर (१९६६)
* बादशाह
* बिवी ओ बिवी
* महानंदा ( प्रेमापेक्षा व्यवहारच पाहणाऱ्या भावीण आईची भूमिका)
* मुझसे शादी करोगी
* मेरा करम मेरा धरम
* मैं तेरे लिये
* यह कैसा इन्साफ?
* यह तो कमाल हो गया
* रक्त
* राॅकी
* राम तेरा देश
* लहू के दो रंग
* सम्राट
* सरगम
* सलमा पे दिल आ गया
* साजन मेरे मैं साजन की
* सुजाता (अल्लड धनिक मुलीची भूमिका)
* सौतन
* स्वयंवर
* स्वामी
* हमारा संसार
* लेक चालली सासरला ( मराठी )

## पुरस्कार

* आरती आणि गुमराह या चित्रपटांमधील भूमिकांसाठी 'फिल्मफेर' पुरस्कार
* केंद्र सरकारकडून पद्मश्री (इ.स. २००७)
* 'पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवा'कडून जीवनगौरव पुरस्कार (२०१४)
* महाराष्ट्र राज्य सरकारतर्फे 'राज कपूर कारकीर्द-गौरव पुरस्कार(२०१५)
# अरुंधती नाग

Arundathi Nag; Arundathi Nag; ارونداتھی ناگ; Arundathi Nag; Арундатхи Наг; Arundathi Nag; Arundathi Nag; آرونداتی ناگ; 艾瑞達蒂·納格; Arundathi Nag; ارونداتھی ناگ; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; अरुन्दथि नाग; అరుంధతి నాగ్; Arundathi Nag; অৰুন্ধতী নাগ; Arundathi Nag; அருந்ததி நாக்; اروندھتی ناگ; অরুন্ধতী নাগ; Arundathi Nag; Arundathi Nag; അരുന്ധതി നാഗ്; Arundathi Nag; ᱚᱨᱩᱱᱫᱚᱛᱷᱤ ᱱᱟᱜᱽ; Arundathi Nag; अरुंधती नाग; Arundathi Nag; ଅରୁନ୍ଦତି ନାଗ; Arundathi Nag; Arundhathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; ارونداثى ناج; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; Arundathi Nag; ಅರುಂಧತಿ ನಾಗ್; ارونداتي ناګ; Arundathi Nag; أروندهاتي ناغ; ਅਰੁੰਦਤੀ ਨਾਗ; ಅರುಂಧತಿ ನಾಗ್; actriz india; ভারতীয় অভিনেত্রী; actrice indienne; އިންޑިއާއަށް އުފަން އެކްޓްރެސެއް; ہِندوستٲنؠ فِلِمی اَداکارہ; actriu índia; Indian actress, theatre personality; cyfarwyddwr ffilm a aned yn Delhi yn 1956; ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ; Indian actress, theatre personality; بازیگر و کارگردان هندی; actriță indiană; Indian actress; actriz india; pemeran asal India; ban-aisteoir Indiach; ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടി; Indiaas filmregisseuse; ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ; भारतीय अभिनेत्री; భారతీయ చలనచిత్ర, నాటక నటి; індійська акторка; Indian actress, theatre personality; ممثلة هندية; שחקנית הודית; indische Schauspielerin; Arundhati Rao; Arundhati Rao; Arundhati Nag; అరుంధతి రావు; ಅರುಂಧತಿ ರಾವ್

**अरुंधती नाग**निपात करा| Indian actress, theatre personality |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | जुलै ६, इ.स. १९५६ दिल्ली |
| कार्य कालावधी (प्रारंभ) | * इ.स. १९७३
 |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * Narsee Monjee College of Commerce and Economics
 |
| व्यवसाय | * चलचित्रदिग्दर्शक
* अभिनेता
* दूरदर्शन अभिनेत्री
 |
| वैवाहिक जोडीदार | * शंकर नाग
 |
| पुरस्कार | * संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार
* राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेत्री
* कलांमध्ये पद्मश्री
 |
|

| निपात कराअधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q4802220  आय.एम.डी.बी. दुवा: nm1617865 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**अरुंधती नाग** (६ जुलै, १९६५: दिल्ली, भारत - ) या भारतीय चित्रपट आणि नाट्य अभिनेत्री आहेत. त्यांनी, गुजराती, मराठी, हिंदी आणि कन्नड नाटकांतून अभिनय केला आहे.

त्यांना २००८ मध्ये संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार तर २०१० मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाला. कन्नड अभिनेता-दिग्दर्शक शंकर नाग हे त्यांचे पती आहेत.
# गिरीश कासारवल्ली

| गिरीश कासारवल्ली |
| --- |
|  |
| जन्म |
१९५० शिमोगा जिल्हा, कर्नाटक, भारत |
| राष्ट्रीयत्व |
भारत |
| कार्यक्षेत्र |
दिग्दर्शक, निर्माता, पटकथा |
| भाषा |
कन्नड |

**गिरीश कासारवल्ली** (कन्नड:ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ - गिरिश् कासारवळ्ळी) (इ.स. १९५० - हयात) हे एक कन्नड चित्रपटदिग्दर्शक आहेत.

|  नाव |  वर्ष |  पुरस्कार |
| --- | --- | --- |
|  घटश्राद्ध
 |  १९७७  |  सुवर्णकमळ पुरस्कार  |
|  आक्रमण
 |  १९७९  |   |
|  मूरु दारिगळु    |  १९८१  |   |
|  तबरन कथे  |  १९८७  |  सुवर्णकमळ पुरस्कार  |
|  बण्णद वेष  |  १९८९  |   |
|  मने  |  १९८९  |   |
|  क्रौर्य    |  १९९६  |   |
|  तायि साहेब  |  १९९८  |  सुवर्णकमळ पुरस्कार  |
|  द्वीप    |  २००२  |  सुवर्णकमळ पुरस्कार  |
|  हसीना    |  २००५ |  उत्तम कुटुंब कल्याण चित्र  |
|  नायि नेरळु    |  २००६ |  ओशियन सिनिफ्यान आशिया चित्रोत्सवातील विशेष ज्यूरी पुरस्कार  |
|  गुलाबी टॉकिज    |  २००८ |  कर्नाटक शासनाचा सर्वोत्कृष्ट राज्य चित्र पुरस्कार  |
|  -- |  २०१८  |  आशियाई चित्रपट महोत्सवाचा झेनिथ एशिया पुरस्कार  |
# रमेश सिप्पी

| रमेश सिप्पी |
| --- |
|  |
| जन्म |
२३ जानेवारी, १९४७  (1947-01-23) कराची, ब्रिटिश भारत |
| राष्ट्रीयत्व |
भारत |
| कार्यक्षेत्र |
दिग्दर्शक, निर्माता, पटकथाकार |
| पत्नी |
किरण जुनेजा |
| अपत्ये |
रोहन सिप्पी |

**रमेश सिप्पी** (सिंधी: رمیش سپی; २३ जानेवारी १९४७) हा एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक व निर्माता आहे. शोले ह्या बॉलिवूडमधील सर्वाधिक यशस्वी व सर्वात लोकप्रिय चित्रपटाच्या दिग्दर्शनासाठी तो प्रामुख्याने ओळखला जातो. शोलेखेरीज त्याने सीता और गीता, शान, सागर इत्यादी अनेक हिट चित्रपट त्याने दिग्दर्शित केले. रमेश सिप्पीला भारत सरकारने २०१३ साली पद्मश्री पुरस्काराने गौरवले.

## रमेश सिप्पीने दिग्दर्शन केलेल्या चित्रपटांची यादी

* अंदाज (१९७१)
* सीता और गीता (१९७३)
* शोले (१९७५)
* शान (१९८०)
* शक्ति (१९८२)
* सागर (१९८५)
* जमीन (१९८७)
* बुनियाद (दूरदर्शनवरील धारावाहिक मालिका)
* भ्रष्टाचार (१९८९)
* अकेला (१९९१)
* जमाना दीवाना (१९९५)

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर रमेश सिप्पी  संबंधित संचिका आहेत
* इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस वरील रमेश सिप्पी चे पान (इंग्लिश मजकूर)
# प्रसून जोशी

Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; 普拉宋·约希; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; پرسون جوشی; Prasoon Joshi; प्रसून जोशी; ప్రసూన్ జోషి; ਪ੍ਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ; Prasoon Joshi; প্রসুন জোশী; Prasoon Joshi; प्रसून जोशी; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; プラスーン・ジョーシ; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; ପ୍ରଶୁନ ଜୋଶୀ; Prasoon Joshi; प्रसून जोशी; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; പ്രസൂൻ ജോഷി; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; Prasoon Joshi; پرسُون جوشی; پراسون چوشى; Prasoon Joshi; بھارتی ڈراما نگار; Indiaas auteur; भारतीय कवी, गीतकार, पटकथा लेखक; భారతీయ కవి, సినీ గీత -స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, కమ్యూనికేషన్ స్పెషలిస్ట్, మార్కెటర్; ଭାରତୀୟ ଗୀତ ଲେଖକ, ପଟକଥା ଲେଖକ ଓ ବିଜ୍ଞାପନ କପି ଲେଖକ; Indian lyricist, screenwriter and advertising copywriter; نویسنده هندی; 印度填词家、编剧; भारतीय कवि, गीतकार एवं पटकथा लेखक; 00471443658 IPI

**प्रसून जोशी**निपात करा| भारतीय कवी, गीतकार, पटकथा लेखक |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| जन्म तारीख | सप्टेंबर १६, इ.स. १९७१ उत्तराखंड |
| कार्य कालावधी (प्रारंभ) | * इ.स. १९९२
 |
| नागरिकत्व | * भारत
 |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | * Institute of Management Technology, Ghaziabad
 |
| व्यवसाय | * पटकथाकार
* गीतकार
* गीतकार
* लेखक
* कवी
 |
| पुरस्कार | * फिल्मफेर पुरस्कार
* कलांमध्ये पद्मश्री
 |
|

| निपात कराअधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q7238560  आयएसएनआय ओळखण: 0000000114893143  व्हीआयएएफ ओळखण: 29181690  जीएनडी ओळखण: 143413082  एलसीसीएन ओळखण: no2001051360 J9U ID: 987007345315105171 आयसीसीयू / एसबीएन ओळखण: RMSV104389  Internet Archive OpenLibrary ID: OL8861854A  एमबीए ओळखण: f41e22d0-a5a3-4ebd-96e0-c2c569c7715f Europeana entity: agent/base/83414  आय.एम.डी.बी. दुवा: nm1149334 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**प्रसून जोशी** हा एक भारतीय कवी, लेखक, गीतकार आणि उच्च दर्जाचे मोदी भक्त आहे. सधाच्या घडीला तो बॉलिवूडमधील आघाडीचा गीतकार असून त्याने अनेक यशस्वी गाणी रचली आहेत. त्याला आजवर ३ वेळा फिल्मफेअर तर दोनदा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्तम गीतकाराचे पुरस्कार मिळाले आहेत.

## पुरस्कार

### फिल्मफेर पुरस्कार

* २००७ - सर्वोत्तम गीतकार - फना मधील *चांद सिफारिश*
* २००८ - सर्वोत्तम गीतकार - तारे जमीं पर मधील *मां*
* २०१४ - सर्वोत्तम गीतकार - भाग मिल्खा भाग मधील *जिंदा*

### राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार

* २००८ - सर्वोत्तम गीतकार - तारे जमीं पर मधील *मां*
* २०१३ - सर्वोत्तम गीतकार - चित्तगॉंग मधील *बोलो ना*

## बाह्य दुवे

* इंटरनेट मुव्ही डेटाबेस वरील प्रसून जोशी चे पान (इंग्लिश मजकूर)

 विकिमीडिया कॉमन्सवर प्रसून जोशी  संबंधित संचिका आहेत
# ममता चंद्राकर

| ममता चंद्राकर |
| --- |
|  |
| जन्म |
३ डिसेंबर, १९५८  (1958-12-03) दुर्ग, छत्तीसगड, भारत |
| राष्ट्रीयत्व |  भारतीय |
| टोपणनावे |
मोक्षदा चंद्राकर |
| पेशा |
कुलपती, इंदिरा कला संगीत विश्व विद्यालय, खैरागड, सहाय्यक. दिग्दर्शक ऑल इंडिया रेडिओ आकाशवाणी रायपूर, पार्श्वगायक, छत्तीसगढ़ी लोक गायक |
| कार्यकाळ |
१९६८ पासून |
| जोडीदार |
प्रेम चंद्राकर |
| अपत्ये |
पूर्वी चंद्राकर |
| वडील |
दाऊ महासिंग चंद्राकर |
| आई |
गयाबाई चंद्राकर |
| नातेवाईक |
डॉ. बी.एल.चंद्राकर (भाऊ) प्रमिला चंद्राकर (बहीण) |
| पुरस्कार | * छत्तीसगड विभूती अलंकरण (२०१८)
* पद्मश्री (२०१६)
* इंदिरा कला संगीत विद्यापीठ मधून डी.एल.एड पदवी (२०१४)
* छत्तीसगड रत्न (२०१३)
* डाऊ दुलार सिंग मंद्राजी सन्मान (२०१२)
 |

**ममता चंद्राकर** या छत्तीसगडच्या पद्मश्री पुरस्कारप्राप्त लोकगायिका आहेत. यांचा जन्म ३ डिसेंबर १९५८ रोजी झाला. त्यांना छत्तीसगडची कोकिळा(नाइटिंगेल) म्हणून संबोधले जाते. ममता चंद्राकर यांनी इंदिरा कला संगीत विद्यापीठातून गायनाची पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे. ममता चंद्राकर यांनी वयाच्या १० व्या वर्षापासून गायला सुरुवात केली. १९७७ मध्ये आकाशवाणी केंद्र रायपूरमधून व्यावसायिकपणे लोकगायिका म्हणून काम केले. त्यांच्या कामासाठी २०१६ मध्ये ती पद्मश्री पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. त्यांना इतर अनेक राज्यस्तरीय पुरस्कार मिळाले आहेत. त्यांचे पती प्रेम चंद्राकर हे छत्तीसगडच्या फिल्म इंडस्ट्रीमधील निर्माता आणि दिग्दर्शक आहेत.

## प्रारंभिक जीवन

ममता चंद्राकर यांचा जन्म १९५८ मध्ये श्री डाऊ महासिंग चंद्राकर यांच्या घरी झाला. त्यांना स्वतःला लोकसंगीताचे सखोल ज्ञान होते. ज्या काळात बॉलीवूड संगीताचा स्थानिक लोकसंगीतावर प्रभाव पडत होता, तेव्हा त्यांनी १९७४ मध्ये "सोन्हा-बिहान" नावाची कंपनी सुरू केली. लोकसंगीताचा आत्मा लोकांच्या हृदयात आणि मनात जिवंत ठेवणे हा सोन्हा-बिहान कंपनीचा उद्देश होता. या विचाराने सोन्हा-बिहानने मार्च १९७४ मध्ये चाळीस ते पन्नास हजार लोकांसमोर सादरीकरण केले. दिवंगत दाऊ महा सिंह यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य लोकसंगीताच्या प्रसारासाठी समर्पित केले. ममता चंद्राकर यांनी सुरुवातीचे धडे स्वतः वडिलांकडून घेतले. त्यानंतर संगीताच्या पुढील शिक्षणासाठी तिने इंदिरा कला संगीत विद्यापीठात प्रवेश घेतला. १९८६ मध्ये, तिने छत्तीसगढ़ी सिनेमाचे दिग्दर्शक आणि निर्माता प्रेम चंद्रकर यांच्याशी लग्न केले. या जोडप्याला १९८८ मध्ये एक मुलगी झाली.

## पुरस्कार

* २०१९ मध्ये छत्तीसगड विभूती अलंकरण
* २०१६ मध्ये पद्मश्री पुरस्कार
* २०१३ मध्ये छत्तीसगड रत्न
* २०२१ मध्ये डाॅ दुलार सिंग मंद्राजी सन्मान

## संदर्भ
# वामन केंद्रे

**वामन केंद्रे** हे एक मराठी नाट्यदिग्दर्शक आहेत. त्यांचा जन्म दरडवाडी (बीड जिल्हा केज तालुका) येथे झाला.
वामन केंद्रे यांनी मुंबई विद्यापीठ मुंबई येथे २००३ साली  **अकादमी ऑफ थिएटर आर्ट्स**  या नाट्य प्रशिक्षण देणाऱ्या शाळेची स्थापना केली त्याच प्रमाणे त्या शाळेचे संचालक पद १० वर्षे सांभाळी त्यानंतर त्यांनी राष्ट्रीय नाट्य विद्यालय नवी दिल्ली येथील संचालक पद सांभाळेल

## वामन केंद्रे यांना दिग्दर्शित केलेली नाटके

* अशी बायको हवी (लेखक : प्र.के. अत्रे)
* एक झुंज वाऱ्याशी (लेखक : पु.ल. देशपांडे)
* चार दिवस प्रेमाचे (लेखक : रत्नाकर मतकरी)
* जानेमन (लेखक : मच्छिंद्र मोरे)
* झुलवा (लेखक : उत्तम बंडू तुपे).
* नातीगोती (लेखक : जयवंत दळवी)
* पिया बावरी (लेखन: भास 'मध्यमव्यायोग' | मराठी नाट्यलेखन वामन केंद्रे)
* प्रेमपत्र ()
* मोहनदास (लेखक : उदय प्रकाश | रूपांतरण : राधा भाटी)
* म्य़ुझिकल ’ती फुलराणी’ (पु.ल. देशपांडे)
* रणांगण (विश्राम बेडेकर)
* राहिले दूर घर माझे (लेखक : शफाअतखान)
* वेधपश्य (मूळ इंग्रजी 'इडिपस' लेखक - सोफोक्लिज; मराठी रूपांतर मच्छिंद्र मोरे)

## पुरस्कार

* नाट्यदिग्दर्शक वामन केंद्रे यांना भारत सरकारचा नाट्यदिग्दर्शनासाठीचा ’संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार’ (२०१२) मिळाला आहे.
* अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषद बीड शाखेच्या वतीने देण्यात येणारा ‘ डॉ. सुहासिनी इर्लेकर राज्यस्तरीय नाट्य पुरस्कार’ (२०१२)
* केंद्रे यांना २०१९ साली पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
* बी.व्ही. कारंथ पुरस्कार (मार्च २०१९)

## संदर्भ
# अजिता श्रीवास्तव

| अजिता श्रीवास्तव |
| --- |
|  |
| जन्म |
वाराणसी, उत्तर प्रदेश, भारत |
| प्रसिद्ध कामे |
कजरी लोकगीते |
| पुरस्कार |
पद्मश्री (२०२२) उत्तर प्रदेश संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (२०१७) |

**अजिता श्रीवास्तव** या एक भारतीय गायिका, शिक्षणतज्ज्ञ आणि सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. मिर्झापूर आणि आजूबाजूच्या प्रदेशातील लोकसंगीताचा लोकप्रिय प्रकार, कजारी लोकगीते लोकप्रिय करण्यासाठी आणि त्याचा प्रचार करण्यासाठी अजिता श्रीवास्तव यांना ओळखले जातात. कला क्षेत्रातील योगदानाबद्दल त्यांना भारत सरकारने २०२२ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.

## जीवन आणि शिक्षण

अजिता श्रीवास्तव यांचा जन्म वाराणसी, उत्तर प्रदेश येथे झाला. त्यांनी प्रयागराज येथील प्रयाग संगीत समितीमधून संगीत प्रभाकर गोरखपूर विद्यापीठातून येथून बी.एड. आणि बनारस हिंदू विद्यापीठातून एम.ए. शिक्षण पूर्ण केले.

पुढे अजिता श्रीवास्तव यांनी मिर्झापूर येथील रासबिहारी लाल यांच्याशी विवाह केला. ते व्यवसायाने प्रसिद्ध कवी, लेखक आणि वकील होते. लग्नानंतर त्या तिथेच स्थायिक झाल्या. त्यांचा एकुलता एक मुलगा अनुराग आनंद भारतीय वायुसेनेत कार्यरत आहे.

## कारकिर्द

अजिता श्रीवास्तव यांनी १९८० मध्ये ऑल इंडिया रेडिओ वाराणसीमधून आपल्या व्यावसायिक कारकिर्दीला सुरुवात केली. ऑल इंडिया रेडिओ, लखनौ दूरदर्शन, संगीत नाटक अकादमी उत्तर प्रदेश, इंडियन कौन्सिल फॉर कल्चरल रिलेशन्स, परराष्ट्र मंत्रालय, एनसीझेडसीसी प्रयागराज, पर्यटन मंत्रालय, सांस्कृतिक मंत्रालय, दिल्ली सरकार, यासह ती विविध संस्थांशी निगडीत आहेत आणि काम करत आहेत. भारतीय सेना आणि टी-सीरीज बरोबर देखील त्या काम करतात.

२०१७ मध्ये, त्या ४० वर्षांच्या अध्यापन कारकीर्दीनंतर आर्य कन्या इंटर कॉलेजमधून लेक्चरर म्हणून निवृत्त झाल्या. तेव्हापासून त्यांनी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कजारी आणि इतर लोकसंगीताचे जतन, प्रचार आणि प्रसार करण्यासाठी आपला वेळ पूर्णपणे समर्पित केला आहे.

## पुरस्कार

* २०२२ - पद्मश्री
* २०२१ - विश्व हिंदी शोध संवर्धन पुरस्कार
* २०२१ - काजली कोकिला पुरस्कार
* २०२१ - योग शिक्षा इवम काजली गायिका पुरस्कार
* २०२१, २०१० - सार्क फोसवाल पुरस्कार
* २०२१, २०२०, २०१९ – उत्तर प्रदेश सरकारकडून नारी शक्ती पुरस्कार
* २०२० - काशी आनंद सन्मान
* २०१९ – हरित उत्तर प्रदेश, स्वच्छ उत्तर प्रदेश भेट सन्मान
* २०१९ - काजली कार्यशाला मुख्‍य प्रशिक्षिका पुरस्कार
* २०१७ – नमामि जागृती सन्मान
* २०१७ – उत्तर प्रदेश संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार
* २०११ – वैश्य गौरव सन्मान
* २००८ – अमर उजाला तर्फे नारी शक्ती सन्मान
* १९९६ - काजली साम्राज्ञी पुरस्कार

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

* यूट्यूबवर डीडी उत्तर प्रदेशची सावन आणि कजरी मुलाखत (हिंदीमध्ये)
# एम.एम. कीरावानी

| एम.एम. कीरावानी |
| --- |
|  |
| जन्म नाव |
Koduri Marakathamani Keeravaani |
| टोपणनाव |
Maragathamani (Tamil) M. M. Kreem (Hindi) |
| संगीत प्रकार | * Film score
* World music
* Telugu music
 |
| कार्यकाळ |
1990–present |
| रेकॉर्ड कंपनी | * Lahari Music
* T-Series
* Sony Music India
* Aditya Music
* Saregama
 |

**एम.एम.कीरावानी** (जन्मनाव : **कोडुरी मारकथामणी कीरावानी** ; ४ जुलै १९६१) हे एक भारतीय संगीतकार, रेकॉर्ड निर्माते, गायक आणि गीतकार आहेत. ते प्रामुख्याने तेलुगू चित्रपटांसह काही हिंदी आणि तमिळ चित्रपटांमध्ये काम करतात (जिथे अनुक्रमे त्यांना एमएम क्रीम आणि मरागथामणी म्हणून श्रेय दिले जाते.). त्यांच्या सन्मानांमध्ये गोल्डन ग्लोब पुरस्कार, एलएएफसीए अवॉर्ड, क्रिटिक्स चॉइस मूव्ही अवॉर्ड, राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, आठ फिल्मफेअर अवॉर्ड्स आणि अकरा नंदी अवॉर्ड्स यांचा समावेश आहे.

कीरवाणी हे *क्षाना क्षनम* (1991), *घराना मोगुडू* (1992) *, वरसुडू* (1993), अल्लारी *प्रियुडू* (1993), *क्रिमिनल* (1994), *सुभा संकल्पम* (1995), *पेल्ली संदडी* (1996), *बॉम्बे प्रियुडू* (1996), *अन्नमय* (1997), *जख्म* (1998), *विद्यार्थी क्रमांक* 1 (2001), *जिस्म* (2003), *पहेली* (2005), *श्री रामदासू* (2006), *मगधीरा* (2009), *बाहुबली मालिका* (2015) आणि 2017), आणि *RRR* (2022) यांसारख्या चित्रपटांतील त्यांच्या रचनांसाठी प्रसिद्ध आहेत.

## आंतरराष्ट्रीय मान्यता

२०२२ चा तेलगू चित्रपट *RRR* मधील "नाटू नाटू" साठी सर्वोत्कृष्ट मूळ गाण्याचा गोल्डन ग्लोब पुरस्कार आणि १९९७ च्या *अन्नमय्या* तेलगू चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शनासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. कीरावानी हे आठ फिल्मफेअर पुरस्कार, अकरा आंध्र प्रदेश राज्य नंदी पुरस्कार, आणि तामिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कारांचे प्राप्तकर्ते आहेत. त्यांना *बाहुबली: द बिगिनिंग* (२०१५) साठी सर्वोत्कृष्ट संगीतासाठी सॅटर्न अवॉर्डसाठी नामांकन मिळाले होते.

## संदर्भ
# विमला मेनन

| कलामंडलम विमला मेनन |
| --- |
| जन्म |
७ जानेवारी, १९४३  (1943-01-07) इरिंजलकुडा, थ्रिसूर, केरळ, भारत |
| राष्ट्रीयत्व |
भारतीय |
| टोपणनावे |
വിമല മേനോൻ |
| शिक्षण |
केरळ कलामंडलम, चेरुथुरुथी (डिप्लोमा इन मोहिनीअट्टम आणि भरतनाट्यम) |
| पेशा |
केरळ नाट्य अकादमीचे संचालक आणि प्राचार्य, शास्त्रीय नृत्य प्रशिक्षक आणि लेखक |
| कारकिर्दीचा काळ |
१९६४ - आत्तापर्यंत) |
| जोडीदार |
के.पी. विश्वनाथन मेनन (१९६६ - आत्तापर्यंत) |
| अपत्ये |
विनोद कुमार (मुलगा) आणि विंदुजा मेनन (मुलगी) |
| वडील |
कृष्णन नायर |
| आई |
विशालाक्षी अम्मा |

**विमला मेनन** (मल्याळम: *വിമല മേനോൻ* ) या **कलामंडलम विमला मेनन** या नावाने प्रसिद्ध आहेत. या केरळमधील भारतीय नृत्य शिक्षिका आणि मोहिनीअट्टम वादक आहेत. तिरुवनंतपुरममधील केरळ नाट्य अकादमीच्या त्या संस्थापक आणि संचालक आहेत.

## चरित्र

विमला यांनी सुमारे ५००० विद्यार्थ्यांना शिकवले आणि आजही त्यांनी ५० वर्षांची यशस्वी शैक्षणिक कारकीर्द सुरू ठेवली आहे. विमला यांनी मोहिनीअट्टमच्या रूपांबद्दल आणि शैलींबद्दल अनेक अभिनव कल्पना पुढे आणल्या आहेत. १२०० नर्तकांचा समावेश असलेला मोहिनीअट्टमचा कार्यक्रम प्रशिक्षण आणि सादर केल्याबद्दल विमला यांचे नाव गिनीज बुक ऑफ रेकॉर्डमध्ये आहे. विमला यांना भारतीय शास्त्रीय नृत्यातील योगदानाबद्दल १९९१ मध्ये केरळ संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार आणि २००६ मध्ये केंद्र संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार देखील मिळाला आहे.

## प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण

विमला यांचा जन्म इरिंजलाकुडा, त्रिशूर जिल्ह्यातील एका संपन्न कुटुंबात झाला. एसके कृष्णन नायर, सिव्हिल इंजिनिअर आणि विशालाक्ष्य अम्मा यांना जन्मलेल्या सात मुलांपैकी त्या दुसऱ्या आहेत. विमला यांनी थ्रीपुनिथुरा विजया भानू यांच्याकडून नृत्याचे सुरुवातीचे धडे घेतले. त्यांनी एमआर मधुसुधना मेनन यांच्याकडे कर्नाटक संगीताचे प्रशिक्षणही घेतले होते. त्यांचे शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी १९६० मध्ये नृत्याच्या चार वर्षांच्या डिप्लोमा कोर्ससाठी केरळ कलामंडलममध्ये प्रवेश घेतला. कलामंडलममध्ये, त्यांनी मोहिनीअट्टममध्ये पझयन्नूर चिन्नम्मू अम्मा आणि कलामंडलम सत्यभामा यांच्या अधिपत्याखाली प्रशिक्षण घेतले होते. त्यांनी तंजावूर भास्कर राव यांच्या हाताखाली भरत नाट्यमचाही अभ्यास केला.

नेवेली लिग्नाइट कॉर्पोरेशनच्या जवाहर शाळेत नृत्य शिक्षक म्हणून काम करत असताना, त्यांनी विश्वनाथ मेनन यांच्याशी लग्न केले. १९६६ मध्ये लग्नानंतर, ती तिच्या पतीसोबत भूतानमध्ये राहायला गेल्या. तिथे त्या भूतान सरकारमध्ये अधिकारी होत्या. त्यांना एक मुलगा, विनोद आणि एक मुलगी विंदुजा मेनन आहे. ज्यांनी पवित्रराम आणि न्जान गंधर्वनसह अनेक मल्याळम चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.

भूतानमध्ये राहताना विमलाने भूतानच्या सरकारी शाळेत नृत्य शिकवले आणि अनेक ठिकाणी दक्षिण भारतीय शास्त्रीय नृत्य सादर केले.

## पुरस्कार आणि सन्मान

 विमला वुमन कॉलेज
त्यांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत, विमला मेनन यांनी १९९१ मध्ये केरळ संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार आणि २००६ मध्ये केंद्र संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारासह अनेक पुरस्कार आणि सन्मान जिंकले. त्यांना २००२ मध्ये भरत नाट्यमसाठी ऑल केरळ सोशल सर्व्हिस असोसिएशनचा पुरस्कार मिळाला. २००४ मध्ये भारत सरकारच्या सांस्कृतिक विभागाकडून तिला "मोहिनीअट्टममधील रामनट्टम" या संशोधन कार्यासाठी वरिष्ठ फेलोशिप पुरस्कार मिळाला. दक्षिण भारतीय शास्त्रीय नृत्यातील योगदानाबद्दल विमला यांना केरळ कलामंडलमकडून नृत्यासाठी केरळ कलामंडलम पुरस्कारही मिळाला.

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

अधिकृत संकेतस्थळ