Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# स्टालिनग्राडची लढाई

स्टालिनग्राडचा वेढा दुसरे महायुद्ध ह्या युद्धाचा भाग

|  |  |
| --- | --- |
| दिनांक | जुलै १७, इ.स. १९४२ – फेब्रुवारी २, इ.स. १९४३ |
| स्थान | सेंट पीटर्सबर्ग, सोव्हिएत संघ |
| परिणती | सोव्हिएत संघाचा विजय |

| युद्धमान पक्ष |
| --- |
|  जर्मनी |  सोव्हियेत संघ |
| सेनापती |
| अ‍ॅडॉल्फ हिटलर विल्हेम ब्राउन | जोसेफ स्टालिन |
| सैन्यबळ |
| २,७०,००० सैन्य | १,८७,००० सैन्य |
| बळी आणि नुकसान |
| ८,४१,००० | ११,२९६१९ |

**स्टालिनग्राडचा वेढा** किंवा **स्टालिनग्राडची लढाई** या नावांनी ओळखली जाणारी लढाई नाझी जर्मनी व अक्षराष्ट्रांच्या आघाडीची सैन्ये आणि सोव्हिएत संघाचे सैन्य यांच्या दरम्यान स्टालिनग्राड (आधुनिक *वोल्गोग्राद*) या व्यूहात्मक महत्त्वाच्या शहरावरील नियंत्रणासाठी झडलेली दुसऱ्या महायुद्धातील लढाई होती. १७ जुलै, इ.स. १९४२ ते २ फेब्रुवारी, इ.स. १९४३ या कालखंडात ही लढाई चालली होती. या लढाईच्या अंती नाझी जर्मनीला स्टालिनग्राडावरील पकड गमवावी लागली. या लढाईतील अपयशामुळे नाझी जर्मनीच्या पूर्व आघाडीवरील यशस्वी घोडदौडीला खीळ बसून त्यांची सामरिक पीछेहाट झाली. त्या दृष्टीने ही लढाई दुसऱ्या महायुद्धातील कलाटणीच्या प्रसंगांपैकी एक मानली जाते.
# जपानी साम्राज्य

|
|  |
| **जपानी साम्राज्य** दाइ निप्पॉन तेइकोकु 大日本帝國 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **इ.स. १८६८** – **इ.स. १९४७** |  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ध्वज | चिन्ह |

 |
|  |
| **ब्रीदवाक्य**: 八紘一宇 हाक्को इचीउ (सर्व जग एका छत्राखाली!) |
| **राजधानी** | तोक्यो  |
| **राष्ट्रप्रमुख** | मैजी (इ.स. १८६८ - इ.स. १९१२) तैशो (इ.स. १९१२ - इ.स. १९२६) हिरोहितो - (इ.स. १९२६ - इ.स. १९४७) |
| **पंतप्रधान** | हिरोबुमी इतो (इ.स. १८८५-८८, इ.स. १८९२-९६, इ.स. १८९८, इ.स. १९००-०१) फुमिमारो कोनोये (इ.स. १९३७-३९, इ.स. १९४०-४१) हिदेकी तोजो (इ.स. १९४१-४४) शिगेरू योशिदा (इ.स. १९४६-४७) |
| **धर्म** | बौद्ध |
| **राष्ट्रीय चलन** | जपानी येन |
| **आजच्या देशांचे भाग** |  जपान  दक्षिण कोरिया  उत्तर कोरिया  रशिया  चीन  तैवान (तैवान) |

**जपानी साम्राज्य** (जपानी: *大日本帝國*) हे इ.स. १८६८ ते इ.स. १९४७ या कालखंडात अस्तित्वात असलेले, वर्तमान जपान देशाचे पूर्ववर्ती साम्राज्य होते. ३ जानेवारी, इ.स. १८६८ रोजी मेइजी पुनर्स्थापनेनंतर हे साम्राज्य उदय पावले व दुसऱ्या महायुद्धात पराभव झाल्यानंतर ३ मे, इ.स. १९४७ रोजी या साम्राज्याचा अस्त झाला.

जपानी साम्राज्याने "*फुकोकु क्योहेई*" (जपानी: 富国強兵 ; अर्थ: *देश श्रीमंत करा! सैन्याची ताकद वाढवा!*) या प्रकल्पांतर्गत देशाचे सैनिकीकरण व उद्योगीकरण आरंभले. यामुळे जपानी साम्राज्य जागतिक शक्ती बनले.

जपानी साम्राज्यकाळादरम्यान ह्या देशाने झपाट्याने प्रगती केली व तो जगातील एक प्रगत देश बनला. साम्राज्यवाढीने झपाटलेल्या जपानी राज्यकर्त्यांनी दुसऱ्या महायुद्धात अक्ष राष्ट्रांसोबत हातमिळवणी केली व पूर्व आशियामधील अनेक देशांवर लष्करी चढाया केल्या. हिरोशिमा व नागासाकीवरील अणुबॉम्ब हल्ल्यांनंतर जपानी साम्राज्याने २ सप्टेंबर १९४५ रोजी दोस्त राष्ट्रांसमोर शरणागती पत्कारली. त्यानंतर अमेरिकेच्या मदतीने जपान देशाचे संविधान पुन्हा लिहिले गेले व ३ मे, इ.स. १९४७ रोजी जपान ह्याच नावाने हा देश ओळखला जाऊ लागला.

## युद्धे

जपानी साम्राज्य पुढील युद्धात सहभागी झाले| युद्ध | वर्ष | प्रतिस्पर्धी |
| --- | --- | --- |
| पहिले चीन-जपान युद्ध | इ.स. १८९४-इ.स. १८९५ | छिंग राजवंश |
| जपान-रशिया युद्ध | इ.स. १९०४-इ.स. १९०५ | रशियन साम्राज्य |
| पहिले महायुद्ध | इ.स. १९१४-इ.स. १९१८ | केंद्रवर्ती सत्ता |
| सैबेरीयाचे युद्ध | इ.स. १९१८-इ.स. १९२० | रशियन साम्राज्य |
| दुसरे चीन-जपान युद्ध | इ.स. १९३७-इ.स. १९४५ | चीनचे प्रजासत्ताक |
| दुसरे महायुद्ध | इ.स. १९३९-इ.स. १९४५ | दोस्त राष्ट्रे |

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर जपानचे साम्राज्य  संबंधित संचिका आहेत
* "जपानने पराभव स्वीकारल्याचे मूळ शरणपत्र" (इंग्लिश भाषेत). 2008-05-18 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2012-01-10 रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
# व्हियेतनाम युद्ध

व्हियेतनाम युद्ध शीत युद्ध ह्या युद्धाचा भाग
मेजर ब्रूस पी क्रॅन्डल हे उडवीत असलेले बेल युएच-१डी हेलिकॉप्टर अमेरिकी सैनिकांना 'शोधा व नष्ट करा' ह्या मोहिमेवर उतरवून आकाशाकडे झेप घेताना

|  |  |
| --- | --- |
| दिनांक | १ नोव्हेंबर १९५५ ते ३० एप्रिल १९७५ (१९ वर्षे, ५ महिने, ४ आठवडे व १ दिवस) |
| स्थान | दक्षिण व्हियेतनाम, उत्तर व्हियेतनाम, कंबोडिया, लाओस |
| परिणती | उत्तर व्हियेतनामचा विजय अमेरिकी सैन्याची आग्नेय आशियातून माघार
व्हियेतनाम गणराज्य खालसा व्हियेतनाम, कंबोडिया, लाओस मध्ये साम्यवादी सरकारे |
| प्रादेशिक बदल | दक्षिण व्हियेतनाम व उत्तर व्हियेतनाम यांचे समाजसतावादी व्हियेतनाम गणराज्यात एकत्रीकरण |

| युद्धमान पक्ष |
| --- |
| **साम्यवाद्यांविरुद्ध आघाडी**:
 **दक्षिण व्हियेतनामअमेरिका**
 दक्षिण कोरिया
 ऑस्ट्रेलिया

 न्यूझीलंड
 थायलंड
 ख्मेर गणराज्य
 लाओस

*यांच्या पाठिंब्याने*:
**स्पेनतैवान** | **साम्यवादी आघाडी**:
 **उत्तर व्हियेतनामव्हियेत काँग**
 ख्मेर रूज
 पॅथेट लाओ

*यांच्या पाठिंब्याने*:
 सोव्हियेत संघ
 चीन
 उत्तर कोरिया
 चेकोस्लोव्हाकिया
 क्युबा
 बल्गेरिया  |
| सेनापती |
|  गो डिन यीम  गुयेन व्हान थियू  लिंडन बी. जॉन्सन  रिचर्ड निक्सन  पार्क चुंग-ही  रॉबर्ट मेंझिस |  हो चि मिन्ह व इतर |
| सैन्यबळ |
| १८.३ लाख | ४.६१ लाख |

**व्हियेतनाम युद्ध** (व्हियेतनामी: Chiến tranh Việt Nam) हे शीत युद्धकालातील व्हियेतनाम, लाओस आणि कंबोडियामध्ये लढले गेलेले युद्ध होते. ह्या युद्धाचा कालावधी साधारणतः नोव्हेंबर १, इ.स. १९५५ ते एप्रिल ३०, इ.स. १९७५पर्यंत मानण्यात येतो.

हे युद्ध उत्तर व्हियेतनाम व त्याचे कम्युनिस्ट सहकारी विरुद्ध दक्षिण व्हियेतनाम, अमेरिका व त्यांचे कम्युनिस्ट-विरोधी सहकारी असे लढले गेले. आग्नेय आशियामधील वाढत्या कम्युनिस्ट शक्तीला रोखणे हा अमेरिकेचा ह्या युद्धात पडण्याचा हेतू होता. व्हियेत काँग ह्या दक्षिण व्हियेतनाममधील परंतु उत्तर व्हियेतनामच्या बाजूने लढणाऱ्या पक्षाने कम्युनिस्टविरोधी सेनेविरुद्ध शिवरायांच्या गनिमी काव्याचा वापर केला. जवळजवळ २० वर्षे चाललेल्या ह्या युद्धात अखेरीस अमेरिकेला माघार घ्यावी लागली व ५८,२२० सैनिक गमावल्यानंतर १५ ऑगस्ट १९७३ रोजी अमेरिकेने आपले सर्व सैन्य ह्या युद्धामधून काढून घेतले. एप्रिल १९७५ मध्ये दक्षिण व्हियेतनामची राजधानी सैगॉनवर उत्तर व्हियेतनामने कब्जा मिळवला व ह्या युद्धाचा अंत झाला. युद्धाची परिणती म्हणून दक्षिण व उत्तर व्हियेतनामचे एकत्रीकरण झाले व व्हियेतनामचे साम्यवादी गणराज्य ह्या देशाची निर्मिती झाली. तसेच आग्नेय आशियामधील कंबोडियामध्ये पोल पोटच्या नेतृत्वाखाली ख्मेर रूज ह्या कम्युनिस्ट पक्षाने सरकार स्थापन केले. लाओसमध्ये देखील कम्युनिस्ट राजवट सत्तेवर आली.

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर व्हियेतनाम युद्ध  संबंधित संचिका आहेत
* "व्हियेतनाम युद्ध" (इंग्लिश भाषेत).CS1 maint: unrecognized language (link)