Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# इ.स. २००६

|  |  |
| --- | --- |
| **सहस्रके:** | इ.स.चे ३ रे सहस्रक |
| **शतके:** |  २० वे शतक -  **२१ वे शतक** - २२ वे शतक |
| **दशके:** |  १९८० चे - १९९० चे -  **२००० चे** - २०१० चे - २०२० चे |
| **वर्षे**: |  २००३ - २००४ - २००५ -  **२००६** - २००७ - २००८ - २००९ |
| **वर्ग:** | जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती |

## ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी १६ - एलेन जॉन्सन-सर्लिफ लायबेरियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी. सर्वात प्रथम आफ्रिकन महिला राष्ट्राध्यक्ष.
* फेब्रुवारी १० - इटलीत तोरिनोयेथे विसावे हिवाळी ऑलिंपिक खेळ सुरू.
* मार्च १ - ताऱ्या हेलोनेन फिनलंडच्या अध्यक्षपदी.
* मार्च २ - पाकिस्तानच्या कराची शहरात बॉम्बस्फोट. अमेरिकन राजदूतासह ५ ठार, ५० जखमी.
* मार्च ९ - महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना पक्षाची स्थापना
* मे ९ - तास्मानियात खाणीतील अपघातानंतर १४ दिवस जमिनीखाली अडकलेल्या दोन कामगारांची सुटका.
* जून ८ - इराकमधील अल कायदाचा म्होरक्या अबू मुसाब अल झरकावी विमानहल्ल्यात ठार.
* जून ९ - १८वी फुटबॉल विश्वकरंडक स्पर्धा जर्मनीच्या म्युनिक शहरात सुरू.
* जुलै ३ - २००४ एक्स.पी.१४ हा लघुग्रह पृथ्वीच्या जवळून (साधारण चंद्राइतक्या अतरावरून) गेला.
* जुलै ६ - भारत व तिबेटमधील नथुला खिंड व्यापारास खुली.
* जुलै ११ - मुंबईत उपनगरी रेल्वे गाड्यांमध्ये स्फोट. १००हून अधिक ठार.
* जुलै १३ - इस्रायेलने बैरुत विमानतळावर हल्ला चढवला.
* जुलै १७ - इंडोनेशिया जवळ समुद्रात रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ७.२ तीव्रतेचा भूकंप. या नंतरच्या त्सुनामीत ३०० व्यक्ती मृत्युमुखी.
* ऑगस्ट १० - युनायटेड किंग्डमची गुप्त पोलीस संस्था स्कॉटलंड यार्डने इंग्लंडहून अमेरिकेला जाणारी विमाने नष्ट करण्याचा दहशतवाद्यांचा कट उधळुन लावला.

## जन्म

## मृत्यू

* जानेवारी ४ - मक्तूम बिन रशीद अल् मक्तूम (दुबईचे शेख आणि संयुक्त अरब अमिरातीचे पंतप्रधान)
* जानेवारी ३१ - कोरेटा स्कॉट किंग, मार्टिन ल्युथर किंगची पत्नी.
* मे ३ - प्रमोद महाजन, भारतीय राजकारणी.
* ऑगस्ट २१ - उस्ताद बिस्मिल्ला खॉं, ख्यातनाम भारतीय सनईवादक.
* डिसेंबर २८ - प्रभाकर पंडित, मराठी संगीतकार.
# टायको ब्राहे

**टायको ब्राहेटायको ब्राहे** (मूळ नाव: टायगे ऑट्टेसन ब्राहे) (डिसेंबर १४,१५४६ - ऑक्टोबर २४,१६०१) हा डॅनिश खगोलशास्त्रज्ञ व अल्केमिस्ट होता.

**टायको ब्राहे** (da; जन्म नाव **टायगे ओट्टेसन ब्राहे**, १४ डिसेंबर १५४६ – २४ ऑक्टोबर १६०१) हा प्रबोधनकालीन युगातील एक डॅनिश खगोलशास्त्रज्ञ होता. अत्यंत अचूक आणि सर्वसमावेशक खगोलशास्त्रीय निरीक्षणांसाठी तो प्रसिद्ध होता. त्याच्या जीवनकाळात तो खगोलशास्त्रज्ञ, ज्योतिषी आणि अल्केमिस्ट म्हणून ओळखला जात असे. दुर्बिणीच्या शोधापूर्वीचा तो शेवटचा महत्त्वाचा खगोलशास्त्रज्ञ मानला जातो. काहींच्या मते, तो "दुर्बिणीपूर्व सर्वश्रेष्ठ खगोलशास्त्रज्ञ" होता.

१५७२ मध्ये, ब्राहेने आकाशात एक नवीन तारा पाहिला —SN 1572, जो कोणत्याही ज्ञात ग्रह किंवा ताऱ्यापेक्षा अधिक तेजस्वी होता. या नवताऱ्याच्या घटनेने प्रेरित होऊन, त्याने पुढील १५ वर्षे (१५७६–१५९१) अचूक खगोलशास्त्रीय उपकरणे विकसित करण्यावर लक्ष केंद्रित केले. डेनमार्कचा राजा फ्रेडरिक दुसरा याने त्याला ह्वेन बेटावर एक इस्टेट आणि उरॅनिबॉर्ग वेधशाळा उभारण्यासाठी आर्थिक साहाय्य पुरवले. त्यानंतर त्याने स्टेर्नबॉर्ग येथे एक भूमिगत वेधशाळा देखील बांधली. त्याच्या संशोधन कार्यक्रमामुळे खगोलशास्त्राला पहिल्या आधुनिक विज्ञानांपैकी एक बनण्यास मदत झाली आणि वैज्ञानिक क्रांतीचा पाया रचण्यास महत्त्वाचा हातभार लागला.

ब्राहेने कोपर्निकन प्रणालीतील गणितीय अचूकता आणि टॉलेमिक प्रणालीतील तात्त्विक फायदे एकत्र करून टायकॉनिक प्रणाली विकसित केली. या प्रणालीनुसार सूर्य पृथ्वीभोवती फिरतो आणि इतर ग्रह सूर्याभोवती फिरतात. त्याच्या *De nova stella* (१५७३) या ग्रंथात त्याने अरिस्टॉटलचे भौतिकशास्त्रातील “स्वर्गातील गोष्टी अपरिवर्तनीय असतात” या संकल्पनेचे खंडन केले. आपल्या निरीक्षणांद्वारे त्याने सिद्ध केले की सुपरनोव्हा आणि धूमकेतू हे चंद्राच्या कक्षेबाहेर आहेत आणि केवळ वातावरणीय (हवामानविषयक) घटना नाहीत.

१५९७ मध्ये, नवीन राजा क्रिश्चियन चौथा याच्या वाढत्या दबावामुळे त्याला डेन्मार्क सोडावे लागले. त्यानंतर तो प्राग येथे स्थलांतरित झाला, जिथे तो पवित्र रोमन साम्राज्याचा सम्राट रुडॉल्फ दुसरा याचा अधिकृत खगोलशास्त्रज्ञ म्हणून नियुक्त झाला आणि बेनाटकी नाद जिझेरौ येथे एक वेधशाळा उभारण्यास सुरुवात केली. आपल्या मृत्यूपूर्वीच्या शेवटच्या वर्षात, त्याला योहानेस केप्लर याचे सहकार्य लाभले. केप्लरने नंतर टायकोच्या निरीक्षण डेटाचा उपयोग करून आपले ग्रहगतीचे नियम मांडले.

## संदर्भ