# राष्ट्रप्रमुख

**राष्ट्रप्रमुख** हा देश अथवा राष्ट्रामधील सर्वात उच्च स्थानावरील व्यक्ती आहे. राजा, सम्राट, राजतंत्रप्रमुख, राष्ट्राध्यक्ष, राष्ट्रपती ही राष्ट्रप्रमुखाची काही नावे आहेत. प्रत्येक देशामध्ये राष्ट्रप्रमुखाचे अधिकार वेगवेगळे असतात. साधारणपणे जगातील देशांमध्ये खालील चार प्रकारचे राष्ट्रप्रमुख असतात.

## प्रकार

### पदहीन राष्ट्रप्रमुख

सध्याचे दोन असे राष्ट्रप्रमुख ज्यांना काहीही संविधानिक हक्क नाहीत: जपानचा सम्राट अकिहितो, व स्वीडनचा राजा कार्ल सोळावा गुस्ताफ, स्वीडन
हा राष्ट्रप्रमुखांचा असा प्रकार आहे ज्यांचे पद संपूर्णपणे शोभेचे असून त्यांना संविधानिक रित्या काहीही अधिकार नाहीत.

### सांसदीय पद्धत

राणी एलिझाबेथ दुसरी, ही जगातील सर्वात प्रसिद्ध राष्ट्रप्रमुखांपैकी एक आहे.
सांसदीय लोकशाही असणाऱ्या देशांमध्ये राष्ट्रप्रमुख नाममात्र असून त्यांना मर्यादित संविधानिक अधिकार असतात. राष्ट्रकुल परिषदेची राणी एलिझाबेथ दुसरी ही राष्ट्रप्रमुख असली तरीही तिचे पद शोभेपुरतेच आहे. भारत, जर्मनी, इस्रायल ह्या प्रजासत्ताक देशांमध्ये राष्ट्रप्रमुखाला राष्ट्रपती अथवा तत्सम नावे आहेत. राष्ट्रपती संविधानिक रित्या सर्वोच्च स्थानावर असला तरीही त्याचे अधिकार अत्यंत मर्यादित आहेत व त्याचे पद शोभेचे (ceremonial) आहे. ह्या देशांमध्ये सरकारप्रमुखाला पंतप्रधान असे असून देशाचा राज्यकारभार सांभाळण्याची जबाबदारी त्याच्यावर व मंत्रीमंडळावर असते.

* आल्बेनिया
* ऑस्ट्रिया
* बांगलादेश
* बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना
* बल्गेरिया
* केप व्हर्दे
* क्रोएशिया
* चेक प्रजासत्ताक
* डॉमिनिका
* पूर्व तिमोर (Timor-Leste)
* एस्टोनिया
* इथियोपिया
* फिनलंड
* जर्मनी
* ग्रीस
* हंगेरी
* आइसलँड
* भारत
* इराक
* आयर्लंड
* इस्रायल
* इटली
* लात्व्हिया
* लेबेनॉन
* मॅसिडोनिया
* माल्टा
* मॉरिशस
* मोल्दोव्हा
* माँटेनिग्रो
* नेपाळ
* पाकिस्तान
* पोलंड
* सामो‌आ
* सान मारिनो
* सर्बिया
* सिंगापूर
* स्लोव्हाकिया
* स्लोव्हेनिया
* त्रिनिदाद आणि टोबॅगो
* तुर्कस्तान
* व्हानुआतू

### अर्ध-अध्यक्षीय पद्धत

चार्ल्स दि गॉलने फ्रान्समध्ये अर्ध-अध्यक्षीय प्रजासत्ताक स्थापन केले.
अर्ध-अध्यक्षीय पद्धतीच्या देशांमध्ये राष्ट्रप्रमुख व संसदेला समान अधिकार असतात. प्रगत देशांमध्ये फ्रान्स हा देश अर्ध-अध्यक्षीय पद्धत वापरतो.

* अल्जीरिया
* बर्किना फासो
* कोत द'ईवोआर (Ivory Coast)
* काँगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक (Congo-Kinshasa)
* जिबूती
* इजिप्त
* फ्रान्स
* जॉर्जिया
* गिनी-बिसाउ
* गयाना
* हैती
* केन्या
* किर्गिझस्तान
* लिथुएनिया
* मादागास्कर
* माली
* मंगोलिया
* नायजर
* पॅलेस्टाईन
* पोर्तुगाल
* रशिया
* रोमेनिया
* साओ टोमे व प्रिन्सिप
* सेनेगाल
* सोमालिया
* सीरिया
* तैवान (Taiwan)
* ताजिकिस्तान
* ट्युनिसिया
* युक्रेन
* झिम्बाब्वे

### अध्यक्षीय पद्धत

अध्यक्षीय प्रजासत्ताक पद्धतीमध्ये राष्ट्रप्रमुख हा लोकशाही मार्गाने निवडून आलेला असतो व तोच सरकारप्रमुख देखील असतो. अमेरिका, मेक्सिको, ब्राझिल इत्यादी देशांमध्ये अध्यक्षीय लोकशाही पद्धत अस्तित्वात आहे.

#### पंतप्रधान नसलेले देश

* अफगाणिस्तान
* अँगोला
* आर्जेन्टिना
* बेनिन
* बोलिव्हिया
* ब्राझील
* बुरुंडी
* चिली
* कोलंबिया
* कोमोरोस
* कोस्टा रिका
* सायप्रस
* डॉमिनिकन प्रजासत्ताक
* इक्वेडोर
* एल साल्व्हाडोर
* गांबिया
* घाना
* ग्वातेमाला
* होन्डुरास
* इंडोनेशिया
* इराण (to some degree)
* किरिबाटी
* लायबेरिया
* मलावी
* मालदीव
* मेक्सिको
* म्यानमार
* निकाराग्वा
* नायजेरिया
* पलाउ
* पनामा
* पेराग्वे
* फिलिपिन्स
* रवांडा
* सेशेल्स
* सियेरा लिओन
* दक्षिण सुदान
* सुदान
* सुरिनाम
* अमेरिका
* उरुग्वे
* व्हेनेझुएला
* झांबिया

##### पंतप्रधान असलेले देश

* आर्मेनिया
* अझरबैजान
* बेलारूस
* कामेरून
* मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक
* चाड
* गिनी (Guinea-Conakry)
* इक्वेटोरीयल गिनी
* गॅबन
* कझाकस्तान
* मॉरिटानिया
* मोझांबिक
* नामिबिया
* पेरू
* काँगोचे प्रजासत्ताक (Congo-Brazzaville)
* दक्षिण कोरिया
* श्रीलंका
* टांझानिया
* टोगो
* युगांडा
* उझबेकिस्तान
* येमेन

## संदर्भ

## हे सुद्धा पहा

* जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी