Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# उप्सिलॉन

|  |
| --- |
|  |
| ग्रीक वर्णमाला |
| **Αα** | आल्फा | **Νν** | न्यू |
| **Ββ** | बीटा | **Ξξ** | झी |
| **Γγ** | गामा | **Οο** | ओमिक्रॉन |
| **Δδ** | डेल्टा | **Ππ** | पाय |
| **Εε** | इप्सिलॉन | **Ρρ** | रो |
| **Ζζ** | झीटा | **Σσ** | सिग्मा |
| **Ηη** | ईटा | **Ττ** | टाउ |
| **Θθ** | थीटा | **Υυ** | उप्सिलॉन |
| **Ιι** | आयोटा | **Φφ** | फाय |
| **Κκ** | कापा | **Χχ** | काय |
| **Λλ** | लँब्डा | **Ψψ** | साय |
| **Μμ** | म्यू | **Ωω** | ओमेगा |
| इतर अक्षरे |
|  | स्टिग्मा |  | सांपी (डिसिग्मा) |
|  | कोपा |  |
| अप्रचलित अक्षरे |
|  | वाउ (डिगामा) |  | सान |
|  | हेटा |  | शो |

*इप्सिलॉन याच्याशी गल्लत करू नका.*
**उप्सिलॉन** uppercase **Υ**, lowercase **υ**; **लेखन त्रुटी:"langx" ही क्रिया अस्तित्वात नाही.ýpsilon* el (ग्रीक: Ύψιλον)हे ग्रीक वर्णमालेतील विसावे अक्षर आहे. रोमन लिपीमधील y ह्या अक्षराचा उगम उप्सिलॉनमधूनच झाला आहे. रोमन अंकमालेत या अंकाची किंमत ४०० आहे.

## संदर्भ आणि नोंदी
# ११ (संख्या)

११ - अकरा    ही एक संख्या आहे, ती १०  नंतरची आणि  १२  पूर्वीची नैसर्गिक संख्या आहे.  इंग्रजीत:
11 - eleven .

|

| १० | → ११ →  | १२ |
| --- | --- | --- |

 |
| --- | --- | --- | --- |
|
० १० २० ३० ४० ५० ६० ७० ८० ९० १०० --संख्या - पूर्णांक-- १०० १०१ १०२ १०३ १०४ १०५ १०६ १०७ १०८ १०९ १०१० |
| **अक्षरी** |
अकरा |
|  **विभाजक** |
१, ११ |
| **रोमन लिपीमध्ये** |
XI |
| **तमिळ मध्ये** |
௧௧ |
| **चीनी लिपीत** |
十一 |
| **अरबी मध्ये** |
١١ |
| **ग्रीक उपसर्ग** |
undec |
| **बायनरी** (द्विमान पद्धती) |
१०११२ |
| **ऑक्टल** |
१३८ |
|  **हेक्साडेसिमल** |
B१६ |
| **वर्ग** |
१२१ |
| **वर्गमूळ** |
३.३१६६२४७९ |
| **संख्या वैशिष्ट्ये** |
मूळ संख्या |

## गुणधर्म

संख्येवरील क्रिया| संख्या (x) | बेरीज व्यस्त (−x) | गुणाकार व्यस्त (१/x) | वर्गमूळ (√x) | वर्ग (x२) | घनमूळ (३√x) | घन (x३) | क्रमगुणित / फॅक्टोरियल (x!) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ११ | -११ | ०.०९०९०९०९०९०९०९०९ | ३.३१६६२४७९०३५५४ | १२१ | २.२२२२०३१७७०२४०३ | १३३१ | ३९९१६८०० |

* ११  ही विषम संख्या आहे.
* ११  ही एक उलटसुलट संख्या (पॅलिंड्रोम नंबर) आहे.

## वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर

* ११ हा सोडियम-Naचा अणु क्रमांक आहे.
* क्रिकेट मधील खेळाडूंची संख्या ११
* इ.स. ११
* आयफोन ११
* विंडोज ११
* अपोलो ११
* राष्ट्रीय महामार्ग ११

**भारतीय संस्कृतीत संख्या महात्म्य ११
* ११ मारुती
* ११ इंद्रिये
* एकादशी ११ वी तिथी

## हे सुद्धा पहा

* संख्या
* अंक
* अंकगणित
* गणित
# ओपनसोलारिस

|  |
| --- |
|  |
|  |
| प्रारंभिक आवृत्ती |
मे ५, २००८ |
| सद्य आवृत्ती |
एसएनव्ही\_१३४बी (२०१०.०५) (नोव्हेंबर १२, २०१०) |
| सद्य अस्थिर आवृत्ती |
एसएनव्ही\_१३४ (बिल्ट 134) (मार्च ८, २०१०) |
| विकासाची स्थिती |
खंडित |
| प्लॅटफॉर्म |
स्पार्क, आयए-३२, एक्स८६-६४, पॉवरपीसी (विकसनशील), झेड/व्हीएमवर सिस्टिम झेड (विकसनशील), एआरएम (विकसनशील) |
| सॉफ्टवेअरचा प्रकार |
संगणक संचालन प्रणाली |
| सॉफ्टवेअर परवाना |
सीडीडीएल व इतर |
| संकेतस्थळ | **ओरॅकलवरील ओपनसोलॅरिस सभा** |
# आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती

आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती
Comité international olympique
International Olympic Committee|  |
| स्थापना |
२३ जून १८९४ |
| प्रकार |
खेळ महासंघ |
| मुख्यालय |
लोझान, स्वित्झर्लंड |
| सदस्यत्व  |
२०५ सदस्य राष्ट्रे |
| अधिकृत भाषा  |
इंग्लिश, फ्रेंच |
| संस्थापक |
प्येर दे कुबेर्तीं |
| विद्यमान अध्यक्ष |  जाक रोगे |
| संकेतस्थळ |
 |

**आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती** ही लोझान, स्वित्झर्लंड येथे असलेली क्रीडासंघटना आहे. दर ४ वर्षांनी भरवल्या जाणाऱ्या उन्हाळी व हिवाळी ऑलिंपिक खेळांचे आयोजन करण्याची जबाबदारी आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समितीकडे आहे.

## हे सुद्धा पहा

* आशिया ऑलिंपिक समिती

## बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* यजमान शहर निवडणूक माहिती

 विकिमीडिया कॉमन्सवर आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समिती  संबंधित संचिका आहेत
# १९५२ हिवाळी ऑलिंपिक

| १९५२ हिवाळी ऑलिंपिक VI हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा |
| --- |
|  |
| **यजमान शहर** | ओस्लो  नॉर्वे

  |
| **सहभागी देश** | ३० |
| **सहभागी खेळाडू** | ६९४ |
| **स्पर्धा** | २२, ६ खेळात |
| समारंभ |
| **उद्घाटन** | फेब्रुवारी १४

  |
| **सांगता** | फेब्रुवारी २५ |
| **अधिकृत उद्घाटक** | युवराज राग्नहिल्ड |
| **मैदान** | बिस्लेट स्टेडियोन

  |
| ◄◄ १९४८  १९५६ ►► |

**१९५२ हिवाळी ऑलिंपिक** ही हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धेची सहावी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा नॉर्वे देशाच्या ओस्लो शहरामध्ये फेब्रुवारी १४ ते फेब्रुवारी २५ दरम्यान खेळवण्यात आली. ह्या स्पर्धेमध्ये जगातील ३० देशांच्या ६९४ खेळाडूंनी सहभाग घेतला.

## सहभागी देश

खालील ३० देश ह्या स्पर्धेमध्ये सहभागी झाले होते.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * आर्जेन्टिना
* ऑस्ट्रेलिया
* ऑस्ट्रिया
* बेल्जियम
* बल्गेरिया
* कॅनडा
* चिली
* चेकोस्लोव्हाकिया
* डेन्मार्क
* फिनलंड
 |  | * फ्रान्स
* जर्मनी
* युनायटेड किंग्डम
* ग्रीस
* हंगेरी
* आइसलँड
* इटली
* जपान
* लेबेनॉन
* नेदरलँड्स
 |  | * न्यूझीलंड
* नॉर्वे
* पोलंड
* पोर्तुगाल
* रोमेनिया
* स्पेन
* स्वीडन
* स्वित्झर्लंड
* अमेरिका
* युगोस्लाव्हिया
 |

## खेळ

खालील नऊ खेळ ह्या स्पर्धेत समाविष्ट केले गेले होते.

* आल्पाइन स्कीइंग
* बॉबस्ले
* आइस हॉकी
* फिगर स्केटिंग
* स्पीड स्केटिंग
* क्रॉस कंट्री स्कीइंग
* नॉर्डिक सामायिक
* स्की जंपिंग
* बँडी

## पदक तक्ता

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  क्रम  | संघ | सुवर्ण | रौप्य | कांस्य | एकूण |
| १ |  नॉर्वे (यजमान) | ७ | ३ | ६ | १६ |
| २ |  अमेरिका | ४ | ६ | १ | ११ |
| ३ |  फिनलंड | ३ | ४ | २ | ९ |
| ४ |  जर्मनी | ३ | २ | २ | ७ |
| ५ |  ऑस्ट्रिया | २ | ४ | २ | ८ |
| ६ |  कॅनडा | १ | ० | १ | २ |
|  इटली | १ | ० | १ | २ |
| ८ |  युनायटेड किंग्डम | १ | ० | ० | १ |
| ९ |  नेदरलँड्स | ० | ३ | ० | ३ |
| १० |  स्वीडन | ० | ० | ४ | ४ |

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर १९५२ हिवाळी ऑलिंपिक  संबंधित संचिका आहेत
* आयओसीवरील नोंद
# १९९४ आशियाई खेळ

| १२वी आशियाई क्रीडा स्पर्धा |
| --- |
| यजमान शहर |
हिरोशिमा, जपान |
| भाग घेणारे संघ |
४२ |
| खेळाडू |
६,८२८ |
| खेळांचे प्रकार |
३४ |
| उद्घाटन समारंभ |
२ ऑक्टोबर |
| सांगता समारंभ |
१६ ऑक्टोबर |
| उद्घाटक |
सम्राट अकिहितो |
|

| < १९९० | १९९८ > |
| --- | --- |

 |

**१९९४ आशियाई खेळ** ही आशियाई खेळ स्पर्धांची १२वी आवृत्ती जपान देशाच्या हिरोशिमा शहरात २ ते १६ ऑक्टोबर, इ.स. १९९४ दरम्यान भरवली गेली. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान हिरोशिमा शहरावर अणुबाँब टाकण्याच्या घटनेला ४९ वर्षे पूर्ण झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर आशियाई देशांमध्ये सौदार्ह व बंधुत्व जोपासणे हे ह्या स्पर्धेचे ध्येय होते.

## सहभागी देश

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * अफगाणिस्तान
* ब्रुनेई
* बांगलादेश
* भूतान
* ब्रुनेई
* कंबोडिया
* चीन
* चिनी ताइपेइ
* हाँग काँग
* भारत
* इंडोनेशिया
* इराण
* जपान
* जॉर्डन
 | * कझाकस्तान
* कुवेत
* किर्गिझस्तान
* लाओस
* लेबेनॉन
* मकाओ
* मलेशिया
* मालदीव
* मंगोलिया
* म्यानमार
* नेपाळ
* ओमान
* पाकिस्तान
* पॅलेस्टाईन
 | * फिलिपिन्स
* कतार
* सौदी अरेबिया
* सिंगापूर
* दक्षिण कोरिया
* श्रीलंका
* सीरिया
* ताजिकिस्तान
* थायलंड
* तुर्कमेनिस्तान
* संयुक्त अरब अमिराती
* उझबेकिस्तान
* व्हियेतनाम
* येमेन
 |

## पदक तक्ता

  यजमान देश

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  क्रम  | संघ | सुवर्ण | रौप्य | कांस्य | एकूण |
| १ |  चीन | १२६ | ८३ | ५७ | २६६ |
| २ |  जपान | ६४ | ७५ | ७९ | २१८ |
| ३ |  दक्षिण कोरिया | ६३ | ५६ | ६४ | १८३ |
| ४ |  कझाकस्तान | २७ | २५ | २७ | ७९ |
| ५ |  उझबेकिस्तान | ११ | १२ | १९ | ४२ |
| ६ |  इराण | ९ | ९ | ८ | २६ |
| ७ |  चिनी ताइपेइ | ७ | १३ | २४ | ४४ |
| ८ |  भारत | ४ | ३ | १६ | २३ |
| ९ |  मलेशिया | ४ | २ | १३ | १९ |
| १० |  कतार | ४ | १ | ५ | १० |
| ११ |  इंडोनेशिया | ३ | १२ | ११ | २६ |
| १२ |  थायलंड | ३ | ९ | १४ | २६ |
| १३ |  सीरिया | ३ | ३ | १ | ७ |
| १४ |  फिलिपिन्स | ३ | २ | ८ | १३ |
| १५ |  कुवेत | ३ | १ | ५ | ९ |
| १६ |  सौदी अरेबिया | १ | ३ | ५ | ९ |
| १७ |  तुर्कमेनिस्तान | १ | ३ | ३ | ७ |
| १८ |  मंगोलिया | १ | २ | ६ | ९ |
| १९ |  व्हियेतनाम | १ | २ | ० | ३ |
| २० |  सिंगापूर | १ | १ | ५ | ७ |
| २१ |  हाँग काँग | ० | ६ | ७ | १३ |
| २२ |  पाकिस्तान | ० | ४ | ६ | १० |
| २३ |  किर्गिझस्तान | ० | ४ | ५ | ९ |
| २४ |  जॉर्डन | ० | २ | २ | ४ |
| २५ |  संयुक्त अरब अमिराती | ० | १ | ३ | ४ |
| २६ |  मकाओ | ० | १ | १ | २ |
| २६ |  श्रीलंका | ० | १ | १ | २ |
| २८ |  बांगलादेश | ० | १ | ० | १ |
| २९ |  ब्रुनेई | ० | ० | २ | २ |
| २९ |  म्यानमार | ० | ० | २ | २ |
| २९ |  नेपाळ | ० | ० | २ | २ |
| २९ |  ताजिकिस्तान | ० | ० | २ | २ |
| एकूण | ३३९ | ३३७ | ४०३ | १०७९ |

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर १९९४ आशियाई खेळ  संबंधित संचिका आहेत
* आशिया ऑलिंपिक समितीवरील माहिती Archived 2012-07-04 at the वेबॅक मशीन.
# लांबी

**लांबी** म्हणजे एखादी वस्तू किती लांब आहे, याचे *मान* होय. भौमितिक दृष्ट्या सर्वसाधारणतः लांबी म्हणजे एखाद्या वस्तूच्या सर्वांत मोठ्या बाजूचे मान होय.
# एरिक क्लॅप्टन

एरिक क्लॅप्टन
**एरिक पॅट्रिक क्लॅप्टन** (इंग्लिश: **Eric Patrick Clapton**, ३० मार्च १९४५) हा एक इंग्लिश संगीतकार आहे.तसेच तो गिटारवादक व गीतलेखकही आहे.त्याने रॉक अँड रोल हॉल ऑफ फेमला तीन वेळेस आपली कला प्रस्तुत केली.एकवेळी एकल कलाकार म्हणून व दोन वेळा यार्डबर्डस् व क्रिम याचा सदस्य म्हणून.तो एक महत्त्वाचा व प्रभावात्मक गिटारवादक म्हणून समजल्या जातो.
# क्रुझर

crucero; Крейсер; Beitiskip; Penjajap; كرەيسەر; Крайцер; crucișător; 巡洋艦; Krížnik; крейсер; 巡洋艦; 巡洋舰; 순양함; Крейсер; krozoŝipo; крстосувач; Krstarica; ক্রুজার; croiseur; Krstarica; क्रुझर; tàu tuần dương; كرەيسەر; Kreýser; Kruiser; крстарица; cruzador; 巡洋舰; Крейсер; krysser; Kreyser; کرووزەر; cruiser; طراد; Morreder brezel; ကရုဇာစစ်သင်္ဘော; 巡洋艦; cirkáló; Gurutzaontzi; крейсер; Gwiblong; крэйсер; رزم‌ناو; 巡洋艦; Kruser; კრეისერი; 巡洋艦; කෘසර්; керәйсер; 巡洋舰; risteilijä; incrociatore; Καταδρομικό; cúrsóir; Ristleja; kruiser; Kreyser; Krüzer; Crosaire; creuer; kryssare; Krstarica; Krstarica; kruvazör; סיירת; kreiseris; križarka; เรือลาดตระเวน; Крстарица; cruzador; Kapal penjelajah; krążownik; Հածանավ; 巡洋艦; Kreýser; Kreuzer; krydser; крэйсэр; cruceiro; křižník; 巡洋舰; Kryqëzori; tipo de buque de guerra; tegund af stóru herskipi; класс военных кораблей; Kategorie von Kriegsschiffen; گونه‌ای کشتی نظامی بزرگ; hurtigtgående krigsskib; tip de navă de război; 遠洋航行能力・速度等を生かした攻撃力を持たせた軍艦の艦種; typ av örlogsfartyg; סוג של ספינת מלחמה כבדה; zirxli, tez suzar jangovar kema. Vazifasi; speco de militŝipo; typ válečné lodě; grande nave da guerra; বৃহৎ যুদ্ধজাহাজের ধরণ; type de navire de guerre; кляса вайсковых караблёў; मोठ्या युद्धनौकांचे प्रकार; tipo de navio de guerra; vinnigvarende oorlogskip; tipo de navio de guerra; jenis kapal perang; τύπος πολεμικού πλοίου; større krigsskip; type marineschip; စစ်တိုက်သ‌င်္ဘောအကြီးစား တခု; ağır savaş gemisi; sotalaivatyyppi; loại tàu chiến lớn, linh hoạt, vũ khí đa nhiệm, thường tác chiến độc lập; type of large warship; سفينة حربية; 英国海军巡洋舰; 군함의 종류; crucero de misiles; Croiseurs cuirassé; Croiseurs cuirassés; Croiseurs; Krstaš; Creuers de combat; tuần dương hạm; tầu tuần dương; رزمناو; 巡洋舰; crucișătoare blindate; crucișător blindat; 巡航艦; Cruiser; เรือลาดตระเวณ; Krysser; Kruisers; Kruiser; крейсер; الطراد; Incrociatori; cruceiro de batalla; cruceiro de combate; krozŝipo; Lestr-bale; Morreder; Кръстосвач

**क्रुझर**| मोठ्या युद्धनौकांचे प्रकार |
| **माध्यमे अपभारण करा** |
|  विकिपीडिया |
| प्रकार | * ship type
 |
| उपवर्ग | * warship
 |
| पासून वेगळे आहे | * cruise ship
 |
|

| अधिकार नियंत्रण |
| --- |
|  Q104843  जीएनडी ओळखण: 4123578-2  एलसीसीएन ओळखण: sh85034369  बीएनएफ ओळखण: 11947057b एनडीएल ओळखण: 00575128 BNCF Thesaurus ID: 21716 एनकेसी ओळखण: ph166359 BabelNet ID: 00024127n J9U ID: 987007533409005171 कुल्तुर्नाव्ह ओळखण: 21f80719-cefe-4d9f-8f84-f7b7f3917e25 |
| * अनुनादक
* टिप्पणी
* Wikidocumentaries
* KML file
* चित्रित शोध
 |

 |
|  |

**क्रुझर** हा लढाऊ नौकांचा एक प्रकार आहे. या प्रकारच्या लढाऊ नौका अनेक शतके वापरात आहेत पण या दरम्यान क्रुझर शब्दाचा अर्थ वेगवेगळा होता. शिडाच्या नौकांतील क्रुझर ही एकांड्या मोहीमांवर जात असे व त्यात टेहळणी, लुटालूट तसेच इतर नौकांचे रक्षण यांचा समावेश होत असे. आधुनिक काळातील क्रुझराही याच प्रकारे वापरल्या जातात. क्रुझरांचा आकार अगदी छोट्या पासून प्रचंड असू शकतो.
# वसुबंधू

वसुबंधू यांची लाकडी प्रतिमा, कोफुकुजी मंदिर, नारा, जपान
**वसुबंधू** (तिबेटी; དབྱིག་ གཉེན) हे इ.स. चौथ्या शतकातील गांधारचे एक प्रभावी बौद्ध भिख्खू आणि विद्वान होते. ते एक तत्त्ववेत्ता होते ज्यांनी सर्वत्ववाद आणि सौत्रिक शाखांच्या दृष्टीकोनातून अभिधम्मपिटकवर भाष्य लिहिले होते. महायान बौद्ध धर्मात त्यांचे धर्मांतर झाल्यानंतर, त्यांचा सावत्र भाऊ, असंगासह, ते योगाकार शाखेचा मुख्य संस्थापक देखील होते.

## संदर्भ

* डेव्हिड जे. काळूपाहाना, *बौद्ध मानसशास्त्रातील तत्त्वे*, स्टेट युनिव्हर्सिटी ऑफ न्यू यॉर्क प्रेस, अल्बानी, 1987, पीपी 173–192.
* फ्रान्सिस एच. कुक, *कॉन्शियसिटी ऑन थ्री टेक्स्ट्स ऑन ओनली*, नुमाता सेंटर फॉर बौद्ध ट्रान्सलेशन अँड रिसर्च, बर्कले, १, 1999,, पीपी – 37१-–8383 ("केवळ चैतन्य वर तीस व्हर्सेस") आणि पीपी – 38–-–०8 ("केवळ चैतन्य वर बीस आवृत्ती")
* एरिक फ्रेउवल्नर, *बौद्ध धर्माचे तत्त्वज्ञान*, मोतीलाल बनारसीडस, दिल्ली, २०१० [१ 195 66].
* ली रोंगक्सी, अल्बर्ट ए डालिया (2002). दी लाइव्ह्स ऑफ ग्रेट भिक्षू आणि नन्स, बर्कले सीए: नुमाटा सेंटर फॉर ट्रान्सलेशन अँड रिसर्च
* *बेसमधील* थीच नाट हॅन *ट्रान्सफॉर्मेशन* (उपशीर्षक) *चैतन्यच्या स्वरूपावरील पन्नास व्हर्सेस*, पॅरालॅक्स प्रेस, बर्कले, 2001; वसुबंधु आणि त्याचे *वीस* भाग आणि *तीस अध्याय* मजकूर यांनी प्रेरित केले
* कोचमुट्टम, थॉमस (1982) बौद्ध सिद्धांताचा अनुभवः वसुबंधू योगाकारिन यांच्या कार्याचे नवे भाषांतर आणि व्याख्या. दिल्लीः मोतीलाल बनारसीदास

## बाह्य दुवे

* Gold, Jonathan C. "वसुबंधु" . झल्टा मध्ये, एडवर्ड एन. (एड.) स्टॅनफोर्ड ज्ञानकोश
* वसुबंधू: तत्त्वज्ञानाच्या इंटरनेट विश्वकोशात प्रवेश
* बिब्लिओथेका पॉलिग्लॉटामध्ये त्रिकिकवीजापाटीची बहुभाषिक आवृत्ती
* वसुबंधू यांचा ग्रंथ तीन नृत्यांवर (त्रिस्वाभावनिर्दिया) - जय गारफिल्ड यांचे भाषांतर आणि भाष्य
# जागतिक धर्मांमध्ये गौतम बुद्ध

बौद्ध धर्माचे संस्थापक **गौतम बुद्ध** हे हिंदू धर्म आणि बहि विश्वासमधील देवाचे प्रकटीकरण म्हणूनही पूजलेले आहेत. काही हिंदू ग्रंथ बुद्धांना वैदिक धर्मापासून दूर गेलेल्या मानवांना भ्रमित करण्यासाठी पृथ्वीवर आलेल्या विष्णू देवाचा अवतार मानतात. अहमदिया यांनी त्याला संदेष्टा किंवा पैगंबर म्हणून देखील मानले.

## हिंदू धर्म

 काही हिंदू बुद्धांना विष्णूचा ९वा अवतार मानतात.
गौतम बुद्धांचा उल्लेख हिंदू धर्माच्या पुराण ग्रंथात विष्णूचा अवतार म्हणून केला आहे. भागवत पुराणात ते येत्या शेवटच्या अवतारचे पूर्वचित्रण करणारे पंचवीस अवतारांपैकी चोवीसावे आहेत. बऱ्याच हिंदू परंपरेत बुद्धाला सर्वात अलीकडील दहा मुख्य अवतार म्हणून दर्शविले जाते, ज्याला दशावतार (*दहा अवतार*) म्हणले जाते.

गौतम बुद्ध यांची शिकवण वेद नाकारणारी होती आणि यामुळे सनातनी हिंदू दृष्टीकोनातून बौद्ध धर्माला साधारणपणे एक *नास्तिक* शाखा (अर्थ "देव नाही आहे") म्हणून पाहिले जाते.

## शीख धर्म

चौबिस अवतारांत बुद्धांचा विष्णूचा २३वा अवतार म्हणून उल्लेख आहे. ही परंपरागत आणि ऐतिहासिकदृष्ट्या गुरू गोविंदसिंग यांना दिली जाणारी दशम ग्रंथाची रचना आहे.

## ताओवाद, कन्फ्यूशियनिझम आणि शिंटो

काही सुरुवातीच्या चिनी ताओवादी-बौद्धांचे बुद्ध हा लाओ त्झूचा पुनर्जन्म असल्याचे मत होते.

जपानमध्ये, दैनिच न्योराई (महायान बौद्ध धर्माच्या ऐतिहासिक नसलेल्या बुद्धांपैकी एक) प्रतीक सूर्य असल्याने अनेक दैचि न्योरायच्या पूर्वीचे पुनर्जन्म (बोधिसत्त्व) असणारे अनेक देवी अमेरासु, सूर्य देवी होते.

## अहमदियायत

मुस्लिम अहमदिया समुदायाचे चौथे खलीफा मिर्झा ताहिर अहमद यांनी आपल्या *प्रकटीकरण*, युक्तिवाद *, ज्ञान आणि सत्य या पुस्तकात बुद्ध हा एकेश्वरवादाचा उपदेश करणाऱ्या देवाचा संदेष्टा (प्रेषित किंवा पैगंबर) असल्याचा युक्तिवाद केला आहे. तो अशोकाच्या स्तूपांवरील शिलालेखांमधून उद्धृत करतो ज्यात "ईस्हाना" म्हणजेच ईश्वराचा उल्लेख आहे. तो उद्धृत करतो, "'देवनामपिया पियादसी" असे म्हणतात:" बुद्ध खरंच देवाचा संदेष्टा होता असं अहमदियांचे मत आहे.*

मिर्झा ताहिर अहमद यांनी असेही म्हणले आहे की, धुल-किफल नावाच्या कुराणी व्यक्तिमत्त्वाने त्यांच्या पुस्तकात बुद्ध हे "इस्लामचा प्राथमिक अभ्यास" असावेत असे म्हणले.

कुराणमधील एका कलमात उद्धृत केले आहे की देवाने आपल्याकडील अनेक माणसे पाठविली आहेत (मानवता). तथापि, केवळ काही जणांची नावे देण्यात आली आहेत. यावर काही लोकांचा विश्वास आहे की बुद्ध कदाचित एकेश्वरवाद शिकवणाऱ्या आपल्या लोकांना पाठविलेले देवाचे संदेष्टा असू शकतात (किंवा नाही).

## ख्रिश्चन धर्म

पॉल रॅन्सन यांनी लिहिलेले *ख्रिस्त आणि बुद्ध*, १८८०
## यहुदी धर्म

## बहि विश्वास

बहि श्रद्धामध्ये बुद्धाला भगवंताच्या अभिव्यक्तींपैकी एक म्हणून वर्गीकृत केले गेले आहे जो बहि श्रद्धातील प्रमुख संदेष्ट्याचे शीर्षक आहे. त्याचप्रमाणे बहि आस्थाचे प्रेषित बहूउल्ताह यांना इतर भविष्यसूचक स्थानांपैकी बहस पंचम बुद्ध मानतात.

## हे सुद्धा पहा

* बौद्ध धर्माशी संबंधित लेखांची अनुक्रमणिका
* धर्मनिरपेक्ष बौद्ध धर्म

## नोंदी
# अनागरिक

ज्या बौद्ध तरुण व्यक्तीने भिक्खू कडून त्रिशरणसह अष्टशीलाचे किंवा दसशील पाळण्याचे जीवनभर व्रत धारण केले आहे; ज्यांनी घरदार त्यागून जनकल्याण सेवेचे जीवनभर व्रत घेतलेले असते त्यांना **अनागरिक** तर स्त्रियांना **अनागरिका** म्हणतात. ही अवस्था श्रामणेराच्या अगोदरची आहे.

अनागरिकांनी पांढरे शुभ्र वस्त्र अंगावर धारण केलेले असते. ते जीवनभर शुभ्र वस्त्राशिवाय दुसरे वस्त्र वापरत नाहीत.

श्रीलंकेचे अनागारिक धम्मपाल यांनी जीवनभर अनागारिकेतेचे व्रत घेतले होते.
# म्यानमारमधील बौद्ध धर्म

| म्यानमारमधील बौद्ध |
| --- |
|  |
| म्यानमारमधील एक विहार (बौद्ध मंदिर) |
| एकूण लोकसंख्या |
| **४,५१,८५,४४९** प्रमाणः- **८९.८%** (इ.स. २०१४) |
| लोकसंख्येचे प्रदेश |
| संपूर्ण बर्मी प्रांत |
| भाषा |
|
लाओ |
| धर्म |
|
बौद्ध धर्म |
| संबंधित वांशिक लोकसमूह |
|
बर्मी व्यक्ती |

**म्यानमारमधील बौद्ध धर्म** प्रामुख्याने थेरवाद परंपरेचे आहे, जो देशाच्या ९०% लोकसंख्येद्वारे अनुसरला जातो. लोकसंख्येतील भिक्खूंच्या संख्येनुसार आणि धर्माच्या आधारावर मिळविलेल्या उत्पन्नाच्या प्रमाणानुसार हा सर्वाधिक धार्मिक बौद्ध देश आहे. प्रामुख्याने बमार लोक, शां, रखीन, मोन, कॅरन, झो आणि चिनी ह्या प्रमुख बर्मी समाजातील लोक बौद्ध अनुयायी आहेत.

## इतिहास

१८ व्या शतकातील लोकनाथ यांचे शिल्प
भिक्खू संकल्प चित्र (इ.स. १७९५)
म्यानमारमधील बौद्ध धर्माचा इतिहास कदाचित दोन हजार वर्षांपेक्षा अधिक विस्तारित आहे. पिणयास्मी यांनी इ.स. १८३४ मध्ये लिहिलेल्या सासन वाम्सा ग्रंथात म्यानमार मधील बौद्ध धर्माचा उल्लेख आहे. महावस्मा या पाली काव्य संग्रहात राजा अशोक यांनी पाचव्या शतकात सोना आणि उत्तरा या दोन बौद्ध भिक्खुंना इ.स.पू. २२८ मध्ये श्रीलंका व सुवर्णभूमी येथे पाठवल्याचा उल्लेख आहे.

तिसऱ्या शतकातील आंध्र इक्षुकु या शिलालेखात किरातस यांनी बौद्ध धर्मात धर्मांतर केल्याचा उल्लेख आढळतो. याच कालखंडात सुरुवातीच्या चीनी ग्रंथांत म्यानमारला "लियू-यांगचे राज्य" असे संबोधले जाते, जिथे सर्व लोक बुद्धांची पूजा करतात आणि हजारो श्रमण उपासना करतात. हे राज्य बर्मा मध्य प्रांतातील एक राज्य होते.

पाली आणि संस्कृत पुरातन अभिलेखानुसार पियू आणि मोन या म्यानमार मधील भाषेने मध्य आणि अंत्यबर्मा भूभाग व्यापला होता. ११ वे ते १३ व्या शतकापर्यंत पांगण साम्राज्याने अनेक स्तूप आणि बौद्ध विहारे बांधली.
अरी बौद्ध युगामध्ये बोधीसत्त्व आणि नाग यांची पूजा होत असे.थेरवादी बौद्ध धर्म बमर राजा अनवरथ (इ.स. १०४४ - इ.स. १०७७) यांनी प्रथमच ११ व्या शतकात बागान येथे प्रत्यारोपित केला.

इ.स. १०५७ मध्ये *त्रिपिटक*  प्राप्त करण्यासाठी अनावरथाने सोम शहराचे थोटन जिंकण्यासाठी सैन्य पाठवून दिले. त्याला सोम भिक्खु, शिन अहाहान, थेरवादी बौद्ध धर्मात धर्मांतरीत केले. शिन अहाहनच्या सल्ल्यामुळे सोम राजा मंजुळल यांनी पालीतील ग्रंथांचे तीस संच ताब्यात घेतले. मॉन संस्कृती, त्या वेळी, मुख्यत्वे बागान मध्ये स्थित बामार संस्कृती मध्ये संम्मिलीत करण्यात आली.

## हे सुद्धा पहा

* जगामध्ये बौद्ध धर्म
* म्यानमारमधील धर्म

## संदर्भ

## बाह्य दुवे

 विकिमीडिया कॉमन्सवर म्यानमारमधील बौद्ध धर्म  संबंधित संचिका आहेत
# सारनाथ

|  |
| --- |
| **सारनाथ** |
| **उत्तर प्रदेशमधील शहर** |
| सारनाथ येथील धमेक स्तूप |
|
सारनाथसारनाथचे उत्तर प्रदेशमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **भारत** |
| राज्य |  उत्तर प्रदेश  |
| जिल्हा |  वाराणसी जिल्हा  |
| प्रमाणवेळ |  यूटीसी+०५:३०  |

**सारनाथ** हे भारत देशाच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील एक ऐतिहासिक स्थान आहे. सारनाथ उत्तर प्रदेशच्या वाराणसी जिल्ह्यात वाराणसी शहरापासून १३ किमी अंतरावर गंगा व गोमती नदींच्या संगमावर स्थित आहे. सारनाथ येथे भगवान गौतम बुद्धांनी सर्वप्रथम धम्मचे प्रशिक्षण दिले होते असे मानण्यात येते. सारनाथ, बोधगया, लुंबिनी व कुशीनगर ही बौद्ध धर्मामधील चार सर्वात पवित्र स्थाने आहेत.

## बाह्य दुवे

* विकिव्हॉयेज वरील सारनाथ पर्यटन गाईड (इंग्रजी)

 विकिमीडिया कॉमन्सवर सारनाथ  संबंधित संचिका आहेत
# राष्ट्रकूट राजघराणे

|
|  |
| **राष्ट्रकूट साम्राज्य** ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **इ.स. ७५३** – **इ.स. ९८२** |  |

 |
|

 |
|  |
| **राजधानी** | मान्यखेट  |
| **शासनप्रकार** | राजतंत्र |
| **अधिकृत भाषा** | कन्नड, संस्कृत |
| **क्षेत्रफळ** | १७ लक्ष चौरस किमी |

|  |
| --- |
| **राष्ट्रकूट राजे** (७५३-९८२) |
| दंतिदुर्ग | (७३५-७५६) |
| कृष्ण राष्ट्रकूट पहिला | (७५६-७७४) |
| गोविंद राष्ट्रकूट दुसरा | (७७४-७८०) |
| ध्रुव धरावर्ष | (७८०-७९३) |
| गोविंद राष्ट्रकूट तिसरा | (७९३-८१४) |
| अमोघवर्ष | (८१४-८७८) |
| कृष्ण राष्ट्रकूट तिसरा | (८७८-९१४) |
| इंद्र राष्ट्रकूट तिसरा | (९१४-९२९) |
| अमोघवर्ष दुसरा | (९२९-९३०) |
| गोविंद राष्ट्रकूट चौथा | (९३०-९३६) |
| अमोघवर्ष तिसरा | (९३६-९३९) |
| कृष्ण राष्ट्रकूट तिसरा | (९३९-९६७) |
| खोट्टिग अमोघवर्ष | (९६७-९७२) |
| कर्क राष्ट्रकूट दुसरा | (९७२-९७३) |
| इंद्र राष्ट्रकूट चौथा | (९७३-९८२) |
| तैलप दुसरा (पश्चिम चालुक्य) | (९७३-९९७) |

**राष्ट्रकूट** हे इ.स. ७५३ - इ.स. ९८२ या कालखंडादरम्यान भारतीय उपखंडाच्या दक्षिण, मध्य व काही अंशी उत्तरेकडील भूभागावर पसरलेल्या साम्राज्यावर राज्य करणारे क्षत्रिय मराठा राजघराणे होते. या कालखंडात राष्ट्र कुटांनी आंतरसंबंधित, परंतु स्वतंत्र असणाऱ्या विविध कुळशाखांमधून राज्य केले. राष्ट्रकूट राजघराणे याच्या भरभराटीच्या काळात राष्ट्रकुटांची सत्ता ही विंध्य पर्वतापासून ते दक्षिणेला कन्याकुमारीपर्यंत पसरलेली होती. दंतिदुर्ग हा या घराण्यातील प्रथम सत्ताधीश, त्याची सत्ता महाराष्ट्रामध्ये होती. कृष्णराजा पहिला याने वेरुळचे सुप्रसिद्ध कैलास मंदिर खोदले.

राष्ट्रकूट राजा अमोघवर्षाच्या काळात जैन धर्माचा प्रसार झाला. अजिंठा-वेरूळ येथील लेणी राष्ट्र कुटांच्या काळात कोरण्यात आली. गोविंद राष्ट्रकुट १ला हा राष्ट्रकूट साम्राज्याचा प्रभावी राजा होऊन गेला त्याने साम्राज्य विस्तारासाठी मोठे प्रयत्न केले. राष्ट्रकुटांच्या कालखंड हा महाराष्ट्राच्या संदर्भामध्ये वैभव संपन्न असा कालखंड होता, या काळामध्ये सांस्कृतिक दृष्ट्याही महाराष्ट्राचे मोठी प्रगती घडून आली. राष्ट्रकूट घराण्यातील दंतिदुर्ग हा पहिला पराक्रमी शासक होता राष्ट्रकूट घराण्याची सत्ता विंध्य पर्वतापासून ते दक्षिणेला कन्याकुमारी पर्यंत पसरलेली होती. दंतिदुर्ग यानंतर त्याचा चुलता कृष्ण पहिला हा गादीवर आला, त्याने चालुक्यांची सत्ता समुळ नष्ट केली. कृष्ण पहिला या राजाने वेरुळचे प्रसिद्ध कैलास मंदिर खोदले, त्यानंतर आलेल्या राष्ट्रकूट राजांनी उत्तर भारतात आपला प्रभाव निर्माण केला. अमोघवर्ष हा राष्ट्रकूट घराण्यातील कर्तबगार राजा होता. त्यांनी रत्नमालिका व कवी राजमार्ग या दोन ग्रंथांची रचना केली. त्याने सोलापूर जवळ मानखेड किंवा मालखेड हे नवे नगर वसवले. परमार आणि कल्याणीचे चालुक्य यांनी केलेल्या आक्रमणाने राष्ट्रकूट घराण्याचा रास झाला.

## हे सुद्धा पहा

* भारतातील सर्वात मोठ्या साम्राज्यांची यादी
* मौर्य साम्राज्य
* चालुक्य राजवंश
# जेत्सू शिनकान्सेन

**जेत्सू शिनकान्सेन** हा तोक्यो आणि नीगाता, जपानला जोडणारा हाय-स्पीड शिनकान्सेन रेल्वे मार्ग आहे, जो तोहोकू शिनकान्सेन मार्गे पूर्व जपान रेल्वे कंपनी (जेआर ईस्ट) चालवतो. त्याचे नाव असूनही, ही ओळ जेत्सू शहरातून किंवा ऐतिहासिक जेत्सू प्रदेशातून जात नाही, त्याऐवजी होकुरिकू शिनकान्सेनद्वारे सेवा दिली जाते. त्याऐवजी हे नाव समांतर जेत्सू रेषेपासून उद्भवते, ज्याला ते जोडणाऱ्या दोन प्रांतांवरून नाव दिले जाते: जोशु (कोझुके प्रांताचे पर्यायी नाव ज्यामध्ये आजचे गुन्मा प्रीफेक्चर समाविष्ट आहे) आणि इचिगो प्रांत (आधुनिक काळातील निगाटा प्रीफेक्चर).
# थिंफू

|  |
| --- |
| **थिंफूཐིམ་ཕུག Thimphu** |
| **भूतान देशाची राजधानी** |
|   |
|
थिंफूथिंफूचे भूतानमधील स्थान
 |
| गुणक: ﻿ / ﻿ |
| देश | **भूतान** |
| राज्य |  थिंफू  |
| स्थापना वर्ष |  इ.स. १८८१  |
| समुद्रसपाटीपासुन उंची |  ७,६५६ फूट (२,३३४ मी)  |
| लोकसंख्या   |
|   - शहर |  ९८,६७६  |

**थिंफू** ही भूतान देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
# दक्षिण ग्याँगसांग प्रांत

|  |
| --- |
| **दक्षिण ग्यॉंगसांग**   경상남도 |
| दक्षिण कोरियाचा प्रांत |
|

---

 |
|  दक्षिण ग्यॉंगसांगचे दक्षिण कोरिया देशामधील स्थान

---

 |
| **देश** |  दक्षिण कोरिया |
| **राजधानी** | चांगवान |
| **क्षेत्रफळ** | १०,५३१ चौ. किमी (४,०६६ चौ. मैल) |
| **लोकसंख्या** | ३२,४१,२२२ |
| **घनता** | ३०७ /चौ. किमी (८०० /चौ. मैल) |
| **आय.एस.ओ. ३१६६-२** | KR-48 |
| **संकेतस्थळ** | gsnd.net |

युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान असलेले येथील हेइन्सा बौद्ध विहार
**दक्षिण ग्यॉंगसांग** (कोरियन: 경상남도; संक्षिप्त नाव: ग्यॉंगसांगनाम) हा दक्षिण कोरिया देशामधील एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या दक्षिण भागात जपानच्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. चांगवान हे कोरियामधील मोठे औद्योगिक शहर ह्या प्रांतची राजधानी आहे.

## बाह्य दुवे

|  |  |
| --- | --- |
|  | विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
 दक्षिण ग्याँगसांग प्रांत |

* अधिकृत संकेतस्थळ Archived 2008-09-21 at the वेबॅक मशीन.